2 - Tıbbi Parazitoloji Kamçılı Parazitler ( trichomonaslar ) ve Pneumocytis ( cariini ) jiroveci KAM Ç ILI PARAZ İ TLER (Trichomonaslar) ve Pneumocystis (carinii) jiroveci Do ç . Dr. Salih KUKKAM Ç ILI PARAZ İ TLER Giardia intestinalis • Chilomastix mesnili • Retortomonas intestinalis • Enteromonas hominis • Dientamoeba fragilis • Trichomonaslar • T.tenax – T.vaginalis – T.hominis –Chilomastix mesnili Nonpatojen • Kal n ba ğ rsakta yerle ş ir • Kist ve trofozoit d ö nemleri bulunur • TROFOZO İ T: 10-20µm, 5-6µm Ö n ucu arka ucundan geni ş ve yuvarlak – Ö n u ç ta 3 kam ç var – Kam ç lar n ç kt ğ yere yak n ç ekirdek – Belirgin bir h ü cre a ğz vard r ve buradan 1 kam ç ç kar –Retortomonas intestinalis C.mesnili ’ ye benzer, fakat onun 1/3 ’ ü b ü y ü kl ü ğü ndedir • Nonpatojen • 1 ö n, 1 arka kam ç s olan trofozoit vard r • Limona benzer • Hem trofozoit hem kist bir n ü kleusludur •Enteromonas hominis Nonpatojen • Trofozoit ve kist d ö nemleri vard r • Trofozoit 3, ö n, 1 arka kam ç ya sahiptir • Olgun kist 2 veya 4 n ü kleusludur •Dientamoeba fragilis Kam ç lar yok, Ameboid formu var • Kist ş ekli yok • Sadece trofozoit ş ekli vard r • Trofozoitler 1 veya 2 n ü kleuslu •Dientamoeba fragilis Ba ğ rsak k vr mlar nda ya ş ar, dokular • invaze etmez D ü nyada yayg n da ğ l m g ö sterir • Kar n a ğr s ve kronik ishal ve • a ç klanamayan eozinofili ile yak n ili ş kiliTrichomonaslar T.tenax T.vaginalis T.hominis (Pentatrichomonas)- Trichomonas hominis Ba ğ rsakta - Trichomonas tenax A ğ zda - Trichomonas vaginalis Ü rogenital sistem İ nsanda yerle ş en Trichomonas t ü rleriT.tenax ve T. vaginalis 4, - T. hominis 5 ö n kam ç ya sahip - Kist d ö nemi yoktur, trofozoit bulunur - Hareket, kam ç ve dalgalanan zar ile sa ğlan r - T ü m kam ç lar bazal cisimcikten ç kar - Kosta, bazal cisimcikten orjin al p dalgalanan zar boyunca uzan r - Tek n ü kleusla ili ş kili ER ve n ü kleusa yak n golgi bulunur - 3 t ü rde de dalgal zar i ç taraf nda kosta ve/veya axostil boyunca hidrogenosom ad verilen - gran ü ller bulunur4 kam ç Dalgal zar parazitin 2/3 ’ ü kadar Trofozoit 5-12 µm 4 kam ç Dalgal zar parazitin 1/3 ’ ü kadar Trofozoit 5-14 µm 3-5 kam ç Dalgal zar parazitin 2/3 ’ ü kadar Trofozoit 7-32 µmTrichomonas intestinalis ( T.hominis, Pentatrichomonas hominis ) Kal n barsakta ya ş ar. • D ü nyan n her taraf nda bulunur. Di ğer • kam ç l lardan ( Giardia, D. fragilis ) daha s k g ö r ü l ü r Nadiren kar n a ğ r s ve barsak bozukluklular • Patojenli ği ??? •Morfoloji Yaln zca trofozoit ş ekli var , armut ş eklinde • Kist ş ekli yok • N ü kleus ö n uca yak n • Ö n u ç tan genellikle 5, bazen 4, nadiren de 3 • kam ç Dalgal zar parazitin tamam boyunca uzan r, • arka uca kadar devam edip serbest uzan r Hidrogeneosomlar kosta boyunca dizilmi ş tir. • Aksostil etraf nda hidrogenosom yoktur Aksostil, ö n u ç ta ba ş layarak arka u ç tan ç kar •T. intestinalis Uzunlamas na ikiye b ö l ü nerek • ç o ğ al r Ç ekum ve ince barsa ğ n son • k sm nda Besinlerle, s ü tle, su ile a ğ zda • al nmas ile bula ş r. Sinekler ve kirli eller • bula ş mada rol al rT. intestinalis tan D ş k da tipik trofozotlerin • g ö r ü lmesi ile konurTrichomonas tenax A ğ z hijyeni k ö t ü olanlarda • bulunabilen apatojen protozoon A ğ zda, di ş ler aras nda, tonsillerin • ü zerinde yerle ş ir TANI: di ş , di ş aralar ve sak zdan al nan ö rneklerde tipik trofozoitler g ö r ü l ü r TEDAV İ : gerektirmez, a ğ z hijyeni ile d ü zelme sa ğlan rTrichomonas tenax morfoloji -Yaln zca trofozoit var, kist formu yok -5-16 ? m boyunda 2-5 ? m eninde -Dalgal zar v ü cudun 2/3 ’ ü ne kadard r, arka uca varmaz. -Kam ç , dalgal zar ve yalanc ayaklarla da hareket, - İ kiye b ö l ü nerek ç o ğalma - Ö p üş me, ç atal-ka ş k-bardak ortak kullan m yla bula ş maTrichomonas vaginalis Kad n ve erkek ü rogenital sistemine yerle ş ir • Cinsel yolla bula ş r, anneden bebe ğe • bula ş abilmektedir 18-40 ya ş lar nda s k • D ü nyada kad nlarda % 10-25 • Y lda 200 milyondan fazla insan enfekte eder ??? •Trichomonas vaginalis m orfolojisi -Sadece trofozoit ş ekli var, kist formu yoktur -Dalgal zar 1/3 veya 2/3 ü kadar - Ö n u ç tan 4 kam ç ç kar -Di ğer bir kam ç da dalgal zar olu ş tururMorfoloji, biyoloji, hayat d ö ng ü s ü Kam ç lar yla ileriye do ğru aktif hareket eder. • Yalanc ayak da ç kar r. • L ö kosit, di ğer v ü cut h ü creleri, bakteriler ve vaginan n • glikojeni ile beslenir. (Fagositoz ve ozmoz) Boyuna ikiye b ö l ü nerek ç o ğal r • En iyi pH 5.8 de, aneorobik ş artlarda, 35-37 0 C de ü rer • K ü lt ü r ü yap labilir (CPLM) •Epidemiyoloji ve Bula ş ma Kaynak: enfeksiyonlu kad n ve erkek. Ü rogenital ç kart larla • etrafa yay l r Cinsel ili ş ki: bula ş genellikle bu yolla • İ ndirekt yollar: Alafranga WC, tuvalet ka ğ d , tuvalet • e ş yalar , banyoda kirli su; jinekolojik muayenedeki kirli ara ç , gere ç ve eldivenlerle de bula ş abilir. Enfekte anneden bula ş ma: Do ğum esnas nda •Epidemiyoloji En s k 18-40 ya ş , kad nlarda ^ • Menapozdan sonra s kl k v • Sosyoekonomik ş artlar k ö t ü olan, temizli ğe dikkat • etmeyenler, ç ok e ş liler, homoseks ü ellerde ^ Vaginan n normal pH ’ (3.8-4.4) yerle ş meyi engeller. •Klinik Asemptomatik olabilir, • E ğer semptomatikse, 6-10 g ü nl ü k ink ü basyon sonras ; • -pis kokulu, k ö p ü kl ü , kirli beyaz veya ye ş ilimsi, krem k vam nda ak nt -vulvada ka ş nt ve yanma -dis ü ri ve poli ü ri -ak nt devam eder, epitel yer yer keratinize, bazen nekroz -s kl kla servisit nadiren endometrit ve ü retrit olu ş abilirVajinan n k zar k durumuna (A ğa ç ç ile ği vajinas ) ServixErkeklerde trichomonas Ç o ğunlukla sessiz seyreder – Ü retritis olabilir – Prostat bezi ş i ş ebilir –Tan Di ğ er Trichomonaslardan ay rt etmek zor • Kesin tan : etkenin g ö r ü lmesi • Muayene materyali: vajina- ü retra salg s , idrar. • En kolay y ö ntem mikroskobik bak •Tan Boyama y ö ntemleri • K ü lt ü r • Fluoresan y ö ntemler • PCR •Korunma Hasta ve e ş in tedavisi • Ortak tuvalet e ş yas veya ç ama ş r kullan lmamal . • Alafranga WC iyi temizli ği. Jinekolojide dezenfeksiyon. • Ki ş isel hijyen • Fuh ş un ö nlenmesi, ç al ş an kad nlara periyodik kontrol •Tedavi Metranidazole etkin bir ila ç t r • E ş zamanl olarak e ş tedavisi yap lmal d r •Pneumocystis (carinii) jiroveciPneumocystis jiroveci Etken ajan; • Pneumocystis jiroveci ( Pneumocystis carinii ) g ü n ü m ü ze kadar protozoa AIDS ’ li hastalarda en s k g ö r ü len f rsat ç • patojendir.  G ü n ü m ü ze kadar parazit. Çü nk ü ; 1- Protozoonlara morfolojik olarak benzemesi Mantarlara ait fenotipik ö zelliklerin olmay ş 2- Protozoon ila ç lar na duyarl olmas Mantar ila ç lar na duyars z olmasŞ imdi mantar?? 1-Kist ş ekli mantarlar n e ş eysiz ç o ğalma d ö nemine benzer 2- Kist duvar nda kitin var 3- Mantar mitekondrilrine benzer 4- DHFR ve TS enzimleri mantarlardaki gibi 2 ayr gen taraf ndan kodlan r 5- Protein sentezinde mantarlarda g ö r ü len translasyon elengasyon fakt ö r-3 ’ ü kodlayan gen var Pneumocystis jiroveci e ğer mantar ise?? Di ğer Mantarlardan ayr lan ö zellikleri 1- Mantarlara ait besiyerinde ü remezler 2- Tipik mantar ila ç lar na duyarl de ğildirler 3- rRNA ’ y kodlayan tek bir gen var ( Mantarlarda y ü zlerce ) 4- H ü cre duvar mantarlara g ö re daha dayan ks z ve esnek.Co ğrafik da ğ l m; D ü nyada insan ve hayvanlarda yayg n   Ç o ğu sa ğl kl ç ocuklar 3-4 ya ş na kadar yakalan r. Pneumocystis pneumonia (PCP) İ mm ü n yetmezlikli ki ş ilerde, • Premat ü relerde, • Malnutr ü syonda •P. jirovecii hayat d ö ng ü s ü Kist ve trofozoit d ö nemleri var • E ş eyli ve e ş eysiz olarak ç o ğal r • E ş eyli ü reme sonras kistler olu ş ur • Kistlerin i ç inde 8 sporozoit veya intrakistik cisim • bulunur Olgun kistlerin par ç alanmas ile trofozoit olu ş ur ve • d ö ng ü tekrarlan r Kistin par ç alanmas sonras kist duvar i ç i bo ş ve • b ü z üş m üş olarak g ö r ü l ü rKL İ N İ K Solunum yolu, v ü cuda ana giri ş kap s d r. • Pneumocystis pneumonia (PCP) • dispne, – ö ks ü r ü k, – ate ş .  – Tipik ö zellik; plazma h ü crelerinin bask n oldu ğu monon ü kleer • infiltrasyonla seyreden interstisyel pnomoni G ö ğü s radyografisinde bilateral infiltrasyonlar • Extrapulmoner lezyonlar (<%3), lenf nodu, – dalak, karaci ğer, – kemik ili ği.  –PROGNOZ Tedavi edilmeyen PCP de • Pulmoner tutulum ilerler, • Solunum yetmezli ği sonucu • Ö l ü m %100 •TANI Mikroskobik tan • Molek ü ler metodlar •Laboratuvar tan da ö rnekler P. jiroveci • Bronkoalveoler lavajda (BAL) – Bronkopulmoner s v – Balgamda – Transbron ş iyal biyopsi – A ç k akci ğer biyopsisi gerekli olur.  –Mikroskopik ayr m P. jiroveci • Giemsa , trofozoit n ü kleuslar boyar fakat kist – duvar n boyamaz Silver boyas , kist duvarlar – PAS, toluidin mavisi, kalkaflor   – İ mmun floresan mikroskopi , monoklonal antikor teknikleri y ü ksek duyarl k Hem trofik hem de kistleri boyar.BAL da kistler: taze bakAkci ğer biyopsisi kistler: methenamine silver boyas • Akci ğer biyopsisi trofozoitler: HE boyas BAL kistler : Gomori‘nin methenamine silver boyasMolek ü ler tan Band S: standard (100-bp • ladder).  band 1: tek ad m PCR - • 346 bp. band 2: ard ş k (birinci • raund) ve (ikinci raund)2 – tan band : 550 bp. TEDAV İ Teavi ve profikaside ilk se ç enek • Trimethoprim-sulfamethoxazole   • Alternatif tedavi: • pentamidine; – trimethoprim + dapsone; – atovaquone; ve primaquine + clindamycin –