4 - Fizyoloji Kan Fizyolojisi Kan Fizyolojisi -Giri ş - Ö ğ r. Gör. Dr. A. Seda ARTI Ş Fizyoloji Anabilim Dal ıWilliam Harvey- fizyolog, ? 1628 y ı l ı nda kan ı n vücutta dola ş t ığı nı ke ş fetti. Damarda kan KAN 2 Dr. A Seda ARTI ŞDr. A Seda ARTI Ş 3 %88 Sistemik dola ş ı mda %12 Pulmoner dola ş ı mdaKan (= ba ğ doku) Ekstraselüler matriks (=plazma) Özelle ş mi ş hücreler ( ş ekilli elemanlar) Eritrositler Lökositler Trombositler Dr. A Seda ARTI Ş 4Dr. A Seda ARTI Ş 5Dr. A Seda ARTI Ş 6Kan n Fiziksel Ö zellikleri Rengi k ı rm ı z ı • Süspansiyon • Dansite • Tam kan;1050-1060 kg/m 3 – Plazma; 1020-1030 kg/m 3 – Saf su; 1000 kg/m 3 – pH vende 7.35, arterde • 7.45 Vizkozitesi 2.5-5 santipoise • Vücut a ğı rl ığı n ı n %8 ’ i • (Ya ş , vücut tipi ve cinsiyet !!!) Erkekte 5-6 L, Kad ı nda 4-5 L – Yenido ğ anda 83 mL/kg, – 15 ya ş ı nda 71mL/kg – Hafif tuzlu • Ya ğ asitlerinden dolay ı özel • kokulu S ı cakl ığı 38°C • Donma derecesi: • kan -0.56°C, plazma -0.54°C Plazman ı n osmotik bas ı nc ı • 285-295 miliosmol 7 Dr. A Seda ARTI ŞKan ı n görevleri Ta ş ı ma O 2 & CO 2, Besinler, At ı klar, Is ı , Savunma ajanlar ı , Tamponlar, Enzimler, Hormonlar Düzenleme / İ leti ş im Hormonlar, Kimyasallar, pH, Ozmotik denge Organizman ı n korunmas ı Hemostatik ve antitrombotik mekanizmalar ı , İ mmün mekanizmalar, Dr. A Seda ARTI Ş 8Dr. A Seda ARTI Ş 9 PLAZMADr. A Seda ARTI Ş 10 Kan (= ba ğ doku) Ekstraselüler matriks (=plazma) Su Organik maddeler İ norganik maddeler Özelle ş mi ş hücreler ( ş ekilli elemanlar) PLAZMAKan 83.0 Böbrekler 82.7 Kalp 79.2 Akci ğ erler 79.0 Kas 75.7 Deri 72.0 Kemik 31.0 Ya ğ 10.0 Ç e şitli Dokularda Su Oran % 11 Dr. A Seda ARTI ŞPlazma Su Proteinler Dr. A Seda ARTI Ş 12 Madde ve s ta ş nmas Dr. A Seda ARTI Ş 13Dr. A Seda ARTI Ş 14 Plazman ı n inorganik bile ş enleri Su %90-92 ta ş ı y ı c ı ortam • Elektrolitler Sodyum • Potasyum • Kalsiyum • Magnezyum • Klor • Bikarbonat • Fosfat • Sülfat • > %1 145 mM 4 mM 2.5 mM 1.5 mM 103 mM 24 mM 1 mM 0,5 mM suyu ekstrasellüler • kompartmanda tutma membran eksitabilitesi • kan p ı ht ı la ş mas ı • asit ve baz tamponu •Plazman ı n organik bile ş enleri Besinler glikoz • amino asitler • lipidler (total) • kolesterol • vitaminler • eser elementler • %100 mg %40 mg %500 mg %150-200 mg %0,0001-2,5 mg %0,001-0,3 mg At ı k ürünler üre (protein) • kreatinin (kreatin) • ürik asit (nükleik asitler) • bilurubin (hem) • %34 mg %1 mg %5 mg %0,2-1,2 mg Hormonlar %0,000001-0,05 mg Dr. A Seda ARTI Ş 15Dr. A Seda ARTI Ş 16 Gazlar karbondioksit • oksijen • nitrojen • %2 ml %0,2 ml %0,9 ml uçucu-at ı k (CO 2 ) • enerji üretimi (O 2 ) • inert (nitrojen) • Proteinler albumin • globulin • fibrinojen • %7,3 g %4,5 g %2,5 g %0,3 g tampon • plazma elemanlar ı nı ba ğ lama • plazma elemanlar ı nı ta ş ı ma • pı ht ı la ş ma faktörleri • enzim • enzim prekürsörü • antikor • hormon • Plazma organik bile ş enleriPlazma proteinleri Dr. A Seda ARTI Ş 17Dr. A Seda ARTI Ş 18 Serum proteinlerinin elektroforeziDr. A Seda ARTI Ş 19Dr. A Seda ARTI Ş 20 Protein % Yap ı m yeri Fonksiyonu Albumin 60 Karaci ğ er Osmotik bas ı nc ı sa ğ lamak Globulin 36 alfa Karaci ğ er Ya ğ ve ya ğ da çözünen vitaminlerin ta ş ı nmas ı beta Karaci ğ er Ya ğ ve ya ğ da çözünen vitaminlerin ta ş ı nmas ı gama Lenfatik doku Ba ğı ş ı kl ı k sisteminin antikorlar ı Fibrinojen 4 Karaci ğ er Kan ı n p ı ht ı la ş mas ı ndaPlazma proteinleri ve ta ş ı ma görevleri Albumin • primer • Ya ğ asitleri – Biluribin – İ laçlar – Sekonder • Hem – Tiroksin – Kortizol – Apolipoproteinler • Trigliserid – Fosfolipid – Kolesterol – Haptoglobulin • Hemoglobin – Hemopeksin • Hem – Transferrin • Demir – Transkobalamin • B 12 – Alfa 1 globulin • 2/3 glikoz – Dr. A Seda ARTI Ş 21Plazma Proteinlerinin Kolloid Onkotik ( Osmotik ) Bas nc 25 mm Hg’dir Total Protein oran % 5.5 gr veya Albumin % 2.5 gr alt na d üş erse, plazma s v s ve proteinler interstisyel alana fazlaca ge ç ti ğ i i ç in ö dem geli şir. 22 Dr. A Seda ARTI ŞDr. A Seda ARTI Ş 232. Dehidratasyonda Diare gibi a ş r su kayb n n oldu ğ u durumlarda 1. Yayg n yan klarda plazma s v s dokulara s zd ğ i ç in , Baz Hastal klarda Plazma Proteinlerinin Miktarlar ARTAR 24 Dr. A Seda ARTI Ş1- Hemoraji , 2- Karaci ğ er sirozunda , 3- Nefrit ve nefrotik sendromda , 4- Uzun s ü ren a ç l kta , 5- Barsakta protein emilimin in bozuldu ğ u ko şullarda , “ Hipoproteinemi ” geli şir . Baz Hastal klarda Plazma Proteinlerinin Miktarlar AZALIR 25 Dr. A Seda ARTI ŞE ğ er kan ı n p ı ht ı la ş mas ı na izin verilirse, tüpün • üstünde kalan s ı v ı ya serum denir. Dr. A Seda ARTI Ş 26 Plazma ProteinHematokrit Ş ekilli elemanlar ı n kan ı n • toplam ı na yüzde olarak oran ı (% eritrosit hacmi) Erkeklerde %42-45, • kad ı nlarda % 38-42 Heparin kullan ı l ı r. • Dr. A Seda ARTI Ş 27Ş ekilli elemanlar ı n rulo • olu ş turarak çökme h ı z ı d ı r Kad ı nlarda 4-11 mm/saat – Erkeklerde 3-7 mm/saat – Yeni do ğ anlarda 1-2 – mm/saat Santrifüj YOK !!! • Sodyum sitrat kullan ı l ı r. • Dr. A Seda ARTI Ş 28 Eritrosit Sedimantasyon H ı z ı (ESR)Sedimantasyon h ı z ı nı artt ı ranlar Fizyolojik olarak Menstürasyon • Gebelik • Ya ş l ı l ı k • Egzersiz • Yemek sonras ı nda • Patolojik olarak Plazmada fibrinojen ve • globulin miktar ı art ı nca, Akut ve kronik iltihaplarda, • Doku harabiyetinde • (travmada, malignitede) Eritrosit say ı s ı n ı n • azalmas ı nda (anemiler !) Dr. A Seda ARTI Ş 29Dr. A Seda ARTI Ş 30Sedim sadece iki hastal ı kta önemli te ş his • kriteridir: polimyaljia romatika ve temporal artrit. Daha çok tedaviye yan ı t ı n • de ğ erlendirilmesinde kullan ı l ı r (birkaç hastal ı k için). Dr. A Seda ARTI Ş 31Albumin art ı ş ı • Defibrine kan • Polisitemia vera • So ğ uk • Poikilositoz (eritrositlerde ş ekil bozuklu ğ u) • Anizositozis (eritrositlerin irili-ufakl ı olmas ı ) • Megaloblastik anemi • Dr. A Seda ARTI Ş 32 Sedimantasyon h ı z ı nı azaltanlarDr. A Seda ARTI Ş 33