Genel Karbonifer ( karbon devri ) - Permiyen KARBONİFER (KARBON DEVRİ) - PERMİYEN Permokarbonifer = Antrakolitik Alt Karbonifer(Mississipiyen) kömürsüz, Üst Karbonifer(Pensilvaniyen) kömürlü. Kuzey Amerika’da Karboniferin sonuna doğru kızıl renkli formasyonlar oluşmaya başlamıştır. Bunlar Permiyenin öncüsü sayılırlar. Kuzey Amerika’nın doğusunda Permiyen Subkontinental (Yarı karasal) fasiyeslerde oluşan kızıl renkli klastik formasyonlarla temsil edilir. AVRUPA’da Permokarbonifer Hüroniyen ve Kaledoniyen orojenezleriyle büyümeye başlayan kıta Hersiniyen orojeneziyle daha da genişlemeye başlamıştır ve bu genişlemiş kıtaya MESOAVRUPA adı verilmektedir. Hersiniyen Orojenezinin Fazları Paletin (Uraliyen) Fazı › Paleozoik sona ermiş, Ural Dağları yükselmiş. Saaliyen Fazı › Volkanik hareketler oluşmaya başlamış. Avustriyen Fazı › Avrupa kara haline gelmiş, kömürler oluşmuş. Südet Fazı › Regresyon, geniş bitki alanları, kömür yatakları oluşmuş. Breton Fazı › Devoniyen-Karbonifer arası diskordan. Almanya’da Permiyen: Zeichtein: Üstte Zeichtein denizine ait formasyonlar şeklinde oluşan fasiyes. Rothligende: Altta kırmızı renkli kumtaşlarının oluştuğu fasiyes İngiltere’de Permokarbonifer üstte kömürlü formasyonlardan, ortada kumtaşlarından, altta kalkerlerden oluşur. Permiyen adını Urallarla Moskova arasında bulunan Perm şehrinden almaktadır. Hersiniyen orojenezinin Pelatin(Uraliyen) fazıyla Urallar yükselmiş Avrupa ve Asya birbirlerine bağlanmıştır ve AVRASYA kıtası bu devirde oluşmuştur. TETİS DENİZİ ile Gondwana’dan ayrılır. TÜRKİYE’de Permokarbonifer mostralarında YOSUNLAR MERCANLAR Endothyra gibi karakteristik fosiller görülür. Üst Karbonifer kömürlüdür. Kömürler PARALİK tiptedir. WESTFALİYEN d c KARADON KATI b a KOZLU KATI NAMURİYEN ALACAAĞZI KATI Permokarboniferde canlılar Sporlu eğreltiler, tohumlu eğreltiler, atkuyrukları, pullu ağaçlar. Yosunlar, Dört kanatlı böcekler Karboniferde yaşamışlardır. Foraminiferler denizler için önemli olmuşlardır. Fuzulinler Mesoje denizi için tipiktir. Fuzulina › Moskoviyen Swagerina › Uraliyen Neoswagerina ve Sumatrina › Permiyen Karbonifer kömür, Permiyen maden depozitleriyle ünlüdür. Alt Karbonifer denizel, Üst Karbonifer karasal fasiyesdir. Permokarbonifer iklim sıcak › Etli yapraklı bitkiler, iri böcekler, hava köklü bitkiler. Karbonifer › Denizlere yakın nemli, iç kesimler kurak. Permiyen › Genelde kurak. Tuz çökelleri. Asya ve Avustralya’da çok yağış ve gelişmiş bitkiler. MESOZOYİK (İKİNCİ ZAMAN) Alp orojenezinin fazları Laremiyen Austrik Cimmericiyen TRİYAS (YENİ KIRMIZI KUMTAŞLARI DEVRİ) German Triyası ÜST › Renkli marnlar Keuper formasyonları ORTA › Kavkılı kalkerler Mushelkalklar ALT › Alacalı kumtaşları Bundsandsteinlar Triyası karasal (İngiltere), yarı karasal (Almanya) ve denizel (Akdeniz) fasiyeslerde görürüz. Türkiye’de Triyas Pontid, Anatolid, Torid, İranid ve Kenar Kıvrımları Kuşaklarında görülür. Triyas Jeolojik tarih boyunca buzulların olmadığı bir devirdir. Coelenteratalardan Hexzacoraller çok gelişmişler ve Alp çukurluğunda resifler oluşturmuşlardır. Brachiopodalardan Terebratula ve Rinkonellalar tipiktir. Cephalopodalardan Ammonitler Alp Triyasında önemlidir. Echinodermatalardan Crinoidler çok gelişmiş, Triyasın meşhur antroklu kalkerlerini oluşturmuşlardır. Sürüngenler çok gelişmiş, Theridont adı verilen sürüngen-memeli arası canlı bu devirde yaşamıştır. JURA (OOLİTİK DEVİR, DİNAZORLAR DÖNEMİ) Fransa’daki Jura dağlarındaki beyaz kalkerlere verilen isim olmuştur. Jura kalkerlerinin oolitik özelliklerine dikkat çekerek bu devre oolitik devir denmiştir. Üst Jura (Malm) › Beyaz Jura › Açık renkli kalkerlerden oluşur. Orta Jura (Dogger) › Esmer Jura › Demirli oolitik kalkerlerden oluşur. Alt Jura (Liyas) › Kara Jura › Koru renkli kalker ve marnlardan oluşur. Bu devrin kat ayrımı ammonitlere göre yapılır. Eocimmeriyen hareketleri Kırım bölgesinde Triyas - Jura arasındaki diskordanslı sınırı oluşturmuştur. Neocimmeriyen hareketleriyle Jura sona ermiştir. Jurada iklimin başta soğuk sonra ısınarak sıcak ve nemli olduğunu şunlardan anlıyoruz: 1. Kömürlerin oluşmasından 2. Resiflerin artışından ve yayılmasından 3. Böceklerin çoğalıp irileşmesinden Jurada Canlılar İlk kez çiçekli bitkiler Angiospermler bu devirde görülmeye başlamışlardır. Foraminiferlerin yanı sıra Radyolaryalar da çok gelişmişlerdir. Dinoflagellatların en zengin olduğu devirdir. Süngerlerin silisli olanları Üst Jurada çok boldur. Lüsitaniyen katına bu yüzden Siponjisiyen de denir. Mercanlardan Hegzakoraller çok gelişmiştir. Lüsitaniyen katına bu yüzden Koralliyen de denir. Böceklerden Gastrapodların kavkısı süslü olanlar çoğalmıştır. Kimmericiyen’e Pterosiyen de denir. Pelecypodlardan Astarte, Sekmaliyen’de boldur. Bu kata Astartiyen de denir. Çok tipik karakteristik Ammonitler bu devirde yaşamıştır. Bu devre Ammonit Devri de denir. İlk kuşlar bu devirde ortaya çıkmıştır. En eski kuş fosili: Archaepterus KRETASE (TEBEŞİR DEVRİ) Manş Denizi sahillerinde beyaz renkli tebeşirli formasyonla temsil edildiği için bu ad verilmiş. 3 çeşit fasiyesle tipiktir: 1. Bol cephalopodlu marn, kalker, killi kalker, petrollü şist ve dolomitlerden oluşan pelajik fasiyes 2. Kalker, tebeşir, kumtaşı ve marnlı neritik (sığ deniz) fasiyes 3. Bitki ve sürüngen fosilleri kapsayan bazen boksitçe zengin kıtasal fasiyes Denizlerde Foraminiferlerden Orbitolina, Rugoglobigerina, Lagena, Globotruncana, Textularia boldur. Devre ismini veren tebeşirli formasyonlar bu organizmaların kavkılarından oluşur. Derin denizlerde silisli, sığ denizlerde kalkerli süngerler yaşamıştır. Mercanlardan tek yaşayan Cyclolites karakteristiktir. Brachiopodlar azalmıştır. Arthropodalardan Ostrakodlar, yengeç ve böcekler bollaşmıştır. Gastrapodlardan bazıları kaybolurken, resifal ortamlarda bazı cinsler önem kazanmıştır. Pelecypodlardan Rudistler çok gelişmiştir. Cephalapodlardan Belemnitesler sıcak ve soğuk ortamları ayıracak kadar gelişmiştir. Ammonitler çok gelişmiş ancak devrin sonunda yok olmuştur. (Kat ayrımı) Sadece Natilius günümüze kadar gelmiştir. Echinodermatalardan Ekinitler fasiyes ayıracak kadar karakteristik olmuştur. Omurgalılardan Alt Kretasede kıkırdaklı, Üst Kretasede kemikli balıklar yaşamıştır. Memelilerden ilk Kanguru bu devirde ortaya çıkmıştır. Dinazorlar bu devrin sonunda tamamen yok oluyorlar. Hangi derin denizel fosillerle Jurada yaş tayini yapılır? Kretaseye özgü canlılar nelerdir?