Saha Raporu Kargabedir Mevkii Saha Raporu 5. - 6. KARGABEDİR MEVKİİ SAHA RAPORU (5.- 6. Hafta) Ebru Aktepe 20220248 Jeoloji Mühendisliği 01 Eskişehir yolu üzerinde Ankara’ya 40 km uzaklıkta Temmelli mevkiinde; Kargabedir Tepe, Söğücük Deresi ve Kamışçı Tepeyi de içine alan oldukça geniş bir alan incelenmiştir. Hava güneşli fakat soğuk ve serindir. Bu bölgede litodem (mağmatik ve metamorfik) birimler ile stratigrafi birimleri arasındaki sınır gözlenmektedir. Litodem birimleri bazaltik akma şeklinde yapılar da göstermiştir. Sırası ile kireçtaşları, volkanik birimler ve bunların üzerine gelen alüvyonlar incelenmiştir. 1. KİREÇTAŞI BİRİMLERİ Buradaki kireçtaşı birimimarn olarak adlandırılabilir ancak killi kireçtaşı daha uygundur. Kalloviyen yani üst Jura – alt Kretase yaşlıdır. Normalde gri bej renkte bozunma rengi ise kahverengi ve sarıdır. Tabaka kalınlıkları 1 santimden 4 santime kadar değişebilmektedir. İçerisinde gri siyah renk arası çört nodülleri vardır. İnce tabakalı oldukları için ortamın açık deniz (oksidik) olduğu söylenebilir. Kil oranı oldukça yüksektir. Volkanizmayla gelen silisler tabakalar arasına paralel gelmektedir. Bunlar birincil (primer) silis yüzeyleridir. Dik olarak görülseydi ikincil (sekonder) yüzey olarak adlandırılırdı. Kumtaşı daha pekişmemiş karbonat matriksi içerisinde klastik olarak bulunuyorsa buna Detritik Kireçtaşı adı verilir. Aynı zamanda Kalsitürbidit olarak da adlandırılır. Detritik bir kireçtaşı gerileyen karbonat platformunda oluşmaktadır. Herhangi bir karbonat platformu çökmekte ve kendi malzemesini aşağıya doğru bırakmaktadır. Bu malzeme daha sonra tekrar karbonat matriksi (kireçtaşı) içinde çökelmektedir (kalkarenit). Dağınık bir yapı gözlenmektedir çünkü çörtler, killi kireçtaşları, marn ve çatlaklardan itibaren gelen silisler birarada bulunmaktadır. İçerisinde bol miktarda Ammonit (nektonik) ve biraz da Radyolarya (planktonik) bulunmaktadır. Çörtler ise nodüller şeklindedir. Bunlar tabakalanmaya paralel orijinal kayaç kireçtaşı ve kalkısı silisten oluşmaktadır. Kireçtaşının arasındaki boşlukları bir tabaka seklinde bu çört nodülleri doldurmaktadır. İnce tabakalı plaket (plagic, büklümcüklü) kireçtaşları bazı bölgelerde içerisindeki bol radyolarya miktarından dolayı radyolarya yaşlı olarak adlandırılabilmektedir. Tabakalar buralarda net bir kıvrım yapmakta ve antiklinal oluşturmaktadır. Bu birimler alttaki kireçtaşlarının oluşumundan sonra kıvrımlanmıştır. 100 – 150 yıl sonra sokulum gerçekleşmiş, Andezit belirli bir fisür, çatlak sistemi ve belli bi kökene sahip Apofizler boyunca başka bir noktada volkanizma faaliyetlerini yüzeylemiştir. Daha önce oluşmuş kireçtaşlarını yararak intürüze olmuşlar, yüzeylenmişlerdir. Tabakalar dike yakındır çünkü sokulumun olduğu yerde kalkmakta, orijinal pozisyonunu koruyamamaktadır. 2. VOLKANİK BİRİMLER Andezit lavları, alttaki birimi örtüyor ve uyumsuz seri olarak görülüyor. Bu birimde Trake Andezit Volkanizma önemli bir yer tutmaktadır. Yaklaşık 20 milyon yıl yaşında yani erken Miyosen yaşlıdır. Anadoludaki Tetis Okyanusunun kapanmasına bağlı olarak iki kıta çarpışması ile kabuk kalınlaşması oluyor ve çatlaklar boyunca bu tür volkanizma, içinde bulunduğu yerden yükselmeye başlamaktadır. Andezitten Riyolite kadar değişebilmektedir. Andezit bazik bileşimdedir, Riyolit ise Si içeriğinin fazla olması nedeniyle asidiktir. Riyolit içerisinden geçtiği kabuğun kirlenmesine , kalınlığına bağlı olarak asidiğe dönüşecektir. Dalma – batma olmayınca kıtasal kabuk kırılmaktadır. Ana sıkışma yönünde çatlaklar, dik yönde açılmalar, bindirme fayları, bindirme zonu, strike slipler ve tansiyon çatlakları oluşmaktadır. Kıtasal kabuğun kalınlaşmasıyla kabuk aşağıya doğru indi, ergidi ve zayıf zonlar boyunca eriyen mağma yukarıya çıkmıştır. Volkanizmanın karakteri, çatlaklar ne kadar derinse o kadar benzer Jeokimya gösterecektir. Geçtiği kıtasal kabuk volkanizma açısından önemli. Geçtiği mesafe yaylarda çok ise Kalkalkalin Volkanizma söz konusudur. ? Okyanus ortası volkanizma (plato bazaltları) ? Yay havzasında ? Kıta, kabuk kalınlaşmasına bağlı olan volkanizma Burada gözlenen kabuk kalınlaşmasına bağlı olan volkanizmadır. Kabuk kalınlaşmasıyla çatlaklar oluşmaktadır. Miyosenden sonra bu mekanizma değişmekte, bambaşka bir tektonik olay gelişmekte ve yükselme durmaktadır. Anadolu başka nedenlerle yükselmekte ve göller sistemi başlamaktadır. Volkanik bacalar soğuyana kadar erozyonla aşınarak sert dayanımlı bir tepe olarak ortaya çıkmaktadır. 20 -25 milyon yıl mostra verdikten sonra aşınmaya başladı ve düşen malzemeleri dik kesimlerde büyük malzemeler olarak görmekteyiz. Diğerleri ise yamaç molozu halindedir. Trakeandezit bu Litostratigrafi biriminin içine sıcak halde sokulum yaparken çevre kayaçları pişirmektedir. Beyaz, bej renkli kireçtaşlarını sınıra yaklaştıkça pembeleşmiş halde göreceğiz. Genç olan diğerini pişirecektir. Doku olarak ince taneli; çabuk soğumayı, iri taneli; daha derinlerde soğumayı, hem ince hem iri taneler ise soğumaya başladığı anda basıncın ortadan kalktığını ve hemen yukarıya çıktığını ifade eder. Burada hem ince hem iri taneli malzeme vardır. Dokanağa (kireçtaşına) yakın yerlerde hızlı soğuma ile ince taneler, iç kısımlara doğru ise yavaş soğuma nedeniyle iri tanelerin olduğu görülmektedir. Ayrıca Volkanik Breş veya Aglomera dediğimiz köşeli volkanik kayaç parçalarının birleşmesinden oluşmuş, volkanik bir malzeme (tüf) ile tutturulmuş bir kayaç çeşidi de gözlenmektedir. 3. ALÜVYONLAR Kuvaterner yaşlı bu birim dere çakılları ve güncel sedimanlardan oluşmaktadır. Suyun olduğu bölgeler kaynak noktasını göstermektedir. Bu bölgede 2 tane kaynak noktası gözlenmiştir. Yaz sıcağında bile buralar yemyeşil sazlıklar oluşturmaktadır. Söğücük deresi ana drenaj hattını oluşturmaktadır. Bu birimlerin incelenmesiyle yaklaşık olarak 2 km’lik bir alan incelenmiştir ve volkanik birimler, kireçtaşları ve alüvyonlar arasındaki sınır çizilmiştir.