1 - Tıbbi Farmakoloji Kinolonlar Kinolonlar Kinolonlar Dr.Hasan Dr.Hasan Basri Basri Ulusoy Ulusoy DNA Sentez DNA Sentez İnhibisyonu İnhibisyonu • • Bakteride Bakteride topoizomeraz topoizomeraz II II (DNA (DNA giraz giraz) ve ) ve topoizomeraz topoizomeraz IV IV ün sentezini ün sentezini inhibe inhibe ederler ederler • • Çeşitli G+ ve G Çeşitli G+ ve G- -bakterilere bakterilere karşı etkilidirler karşı etkilidirler Nalidiksik Nalidiksik asid asid • • İlk İlk kinolonlardandır kinolonlardandır • • Sistemik konsantrasyonu Sistemik konsantrasyonu antibakteryal antibakteryal seviyeye ulaşamaz seviyeye ulaşamaz • • Sadece komplikasyonsuz idrar Sadece komplikasyonsuz idrar yolu yolu infeksiyonlarının infeksiyonlarının tedavisinde tedavisinde kullanılabilir kullanılabilir Florokinolonlar Florokinolonlar • • Daha sonra kullanıma giren Daha sonra kullanıma giren kinolonların kinolonların yapısında flor yapısında flor bulunur bulunur • • Bundan dolayı Bundan dolayı kinolonlar kinolonlar florokinolonlar florokinolonlar olarak da olarak da adlandırılır adlandırılır Norfloksasin Norfloksasin • • Birinci kuşak Birinci kuşak kinolondur kinolondur • • Nalidiksik Nalidiksik aside benzer aside benzer • • Belirgin sistemik konsantrasyona Belirgin sistemik konsantrasyona ulaşamaz ulaşamaz • • Etkinliği düşüktür, Etkinliği düşüktür, komplikasyonsuz idrar yolu komplikasyonsuz idrar yolu inf inf. ve . ve gastrointestinal gastrointestinal inf inf. tercih edilir . tercih edilir Siprofloksasin Siprofloksasin, ,Ofloksasin Ofloksasin • • İkinci kuşak İkinci kuşak kinolonlardır kinolonlardır • • G G- - bakterilere karşı belirgin bakterilere karşı belirgin etkinlikleri vardır etkinlikleri vardır • • Gonokoklara, pek çok G+ Gonokoklara, pek çok G+ kokusa kokusa etkilidirler etkilidirler Siprofloksasin Siprofloksasin, ,Ofloksasin Ofloksasin • • Mikobakteriye Mikobakteriye, , • • Atipik Atipik pnömoni pnömoni ajanlarına ajanlarına – – Mycoplasma Mycoplasma pneumoniae pneumoniae – – Chlamydophila Chlamydophila pneumoniae pneumoniae gibi gibi karşı etkilidirler karşı etkilidirler Enoksasin Enoksasin, ,Pefloksasin Pefloksasin • • Etkinlikleri Etkinlikleri siprofloksasine siprofloksasine benzer benzer • • Ancak in Ancak in vitro vitro etkinlikleri biraz etkinlikleri biraz düşüktür düşüktür • • Esas olarak idrar yolu Esas olarak idrar yolu inf inf ve ve gonore gonore tedavisinde kullanılır tedavisinde kullanılır Levofloksasin Levofloksasin, ,Gatifloksasin Gatifloksasin • • 3. kuşak 3. kuşak kinolonlardır kinolonlardır • • G G- - bakterilere 2. kuşaklardan biraz bakterilere 2. kuşaklardan biraz daha az etkilidirler daha az etkilidirler • • Ama G+ Ama G+ kokuslara kokuslara karşı etkileri karşı etkileri daha fazladır: daha fazladır: – – S. S.Pneumoniae Pneumoniae – – Bazı Bazı enterekok enterekok suşları suşları – – MRSA ( MRSA ( Metisiline Metisiline dirençli S. dirençli S. Aureus Aureus) ) Gemifloksasin Gemifloksasin, ,Moksifloksasin Moksifloksasin • • 4. kuşak 4. kuşak kinolonlardır kinolonlardır • • En geniş spektrumlu En geniş spektrumlu kinolonlardır kinolonlardır • • Anayroblara Anayroblara da etkileri vardır da etkileri vardır Farmakokinetik Farmakokinetik • • Lipofiliktirler Lipofiliktirler, GI , GI absorbsiyonları absorbsiyonları genel olarak iyidir genel olarak iyidir • • Katyonlarla Katyonlarla şelasyon şelasyon yaparlar bu yaparlar bu yüzden yüzden antasidler antasidler, kalsiyum, çinko, , kalsiyum, çinko, demir demir preperatları preperatları emilimlerini emilimlerini azaltır azaltır Farmakokinetik Farmakokinetik • • Daha çok böbreklerden elimine Daha çok böbreklerden elimine edilirler edilirler • • Kreatinin Kreatinin klerensi klerensi 50 ml/ 50 ml/dak dak olan hastalarda doz olan hastalarda doz azaltılmalıdır azaltılmalıdır • • Moksifloksasin Moksifloksasin karaciğerde ve karaciğerde ve safra ile de elimine edilir safra ile de elimine edilir Farmakokinetik Farmakokinetik • • Levofloksasin Levofloksasin, , gemifloksasin gemifloksasin, , gatifloksasin gatifloksasin, ve , ve moksifloksasin moksifloksasin in yarı ömrü uzun olduğu için in yarı ömrü uzun olduğu için günde 1 kez kullanılabilir günde 1 kez kullanılabilir Yan Etkiler Yan Etkiler • • Gatifloksasinin Gatifloksasinin ciddi yan etkilerinden ciddi yan etkilerinden dolayı (ciddi dolayı (ciddi hiperglisemi hiperglisemi ve kan şekerini ve kan şekerini düşürücü ilaçlar ile birlikte alındığında düşürücü ilaçlar ile birlikte alındığında hipoglisemi) sistemik kullanımı bazı hipoglisemi) sistemik kullanımı bazı ülkelerde yasaklanmıştır ülkelerde yasaklanmıştır • • Türkiyede Türkiyede göz damlası olarak kullanımına göz damlası olarak kullanımına izin verilmiştir izin verilmiştir Yan Etkiler Yan Etkiler • • En sık yan etkiler En sık yan etkiler gastrointestinal gastrointestinal tahrişe bağlı tahrişe bağlı bulantı bulantı- -kusma, karın ağrısı ve kusma, karın ağrısı ve diyare diyare dir dir Fırsatçı Fırsatçı İnfeksiyonlar İnfeksiyonlar • • Antibiyotiğe bağlı kolit sık Antibiyotiğe bağlı kolit sık değildir değildir • • Farenks Farenks ve vajinada ve vajinada candida candida infeksiyonu infeksiyonu görülebilir görülebilir • • Streptokok Streptokok infeksiyonları infeksiyonları da da görülebilir görülebilir Yan Etkiler Yan Etkiler • • Başağrısı Başağrısı, baş dönmesi, , baş dönmesi, sersemlik, uyku bozuklukları gibi sersemlik, uyku bozuklukları gibi SSS yan etkileri hastaların SSS yan etkileri hastaların %1 %1- -10 unda görülebilir 10 unda görülebilir Yan Etkiler Yan Etkiler • • Yüksek dozda ve duyarlı hastalarda Yüksek dozda ve duyarlı hastalarda halusinasyon halusinasyon ve ve konvulziyon konvulziyon yapabilirler yapabilirler • • Antiinflamatuvar Antiinflamatuvar ilaçlar ilaçlar konvulziyon konvulziyon riskini artırır riskini artırır • • Siprofloksasin Siprofloksasin, , enoksasin enoksasin ve ve pefloksasin pefloksasin teofilinin teofilinin KC de metabolizmasını KC de metabolizmasını inhibe inhibe ederler ederler • • Teofilinin Teofilinin de de prokonvulzif prokonvulzif etkisi olduğu etkisi olduğu için beraber kullanıma dikkat edilmelidir için beraber kullanıma dikkat edilmelidir Yan Etkiler Yan Etkiler • • Nadiren, eklem kıkırdağında bozulma, Nadiren, eklem kıkırdağında bozulma, tendinit tendinit, , tendon tendon yırtılması yırtılması • • Köpeklere bir süre Köpeklere bir süre kinolon kinolon verilmesi verilmesi kıkırdak yapısında bozulmaya ve kıkırdak yapısında bozulmaya ve topallamaya neden olmuş topallamaya neden olmuş • • Bu yan etkiden dolayı gebelerde, Bu yan etkiden dolayı gebelerde, emzirenlerde ve çocuklarda emzirenlerde ve çocuklarda kullanılmamalıdır kullanılmamalıdır Yan Etkiler Yan Etkiler • • Gatifloksasin Gatifloksasin , , Gemifloksasin Gemifloksasin, , levofloksasin levofloksasin ve ve moksifloksasin moksifloksasin gibi yeni gibi yeni kinolonlar kinolonlar EKG de QT mesafesini EKG de QT mesafesini uzatabilirler uzatabilirler • • Bu Bu durm durm ciddi ciddi ventriküler ventriküler aritmilere aritmilere ( (torsade torsade de de pointes pointes) neden olabilir ) neden olabilir Yan Etkiler Yan Etkiler • • G6PD ( G6PD (Glukoz Glukoz 6 Fosfat 6 Fosfat Dehidrogenaz Dehidrogenaz) eksikliğinde ) eksikliğinde hemolize hemolize neden olabilirler neden olabilirler G6PD Enzim Eksikliği G6PD Enzim Eksikliği • • Alyuvarları Alyuvarları oksidan oksidan ilaçlara karşı ilaçlara karşı koruyan enzim koruyan enzim • • Akut masif Akut masif hemoliz hemoliz • • Afrika ve Akdeniz Bölgesi Halklarında Afrika ve Akdeniz Bölgesi Halklarında • • Ege (%1) Ege (%1) Çukurovada Çukurovada (%10) (%10) G6PD Enzim Eksikliği G6PD Enzim Eksikliği • • Primakin Primakin • • Dipiron Dipiron • • Sulfonamidler Sulfonamidler • • Fluorokinolonlar Fluorokinolonlar • • Nitrofurantoin Nitrofurantoin • • Kloramfenikol Kloramfenikol Diğer Yan Etkiler Diğer Yan Etkiler • • Deri döküntüleri , ışığa duyarlılık Deri döküntüleri , ışığa duyarlılık • • Ağızda metalik tat Ağızda metalik tat • • Tremor Tremor • • Yüksek dozda Yüksek dozda kristalüri kristalüri • • Karaciğer ve böbrek fonksiyon testlerinde Karaciğer ve böbrek fonksiyon testlerinde bozulma bozulma • • Kan bozuklukları ( Kan bozuklukları (trombositopeni trombositopeni, ,lökopeni lökopeni) ) • • Ateş Ateş