Harita Bilgisi Kıvrımlar 4. KIVRIMLAR Kıvrımlı yapılar Tabakalı kayaçların dalga şekilli deformasyonlarına kıvrım adı verilir. Kıvrımlar kubbe şekilli bir antiklinal ile tekne şekilli senklinallerden meydana gelir. Antiklinal Senklinal Bir kıvrımın iki tane kanadı vardır. Bunlara kıvrımın kanatları denir. Kıvrım kanatları da birer düzlemsel yapıdır ve bu iki düzlemin kesi şmesiyle bir çizgi oluşacaktır. Kıvrım kanatlarının kesi ştiği yere kıvrım ekseni adı verilir. Kıvrımı olu şturan tabakanın kıvrılarak olu şturdu ğu kıvrım ekseni bir çizgisel yapıdır. Her bir tabakaya ait kıvrım eksenlerini içine alan düzleme ise kıvrım eksen düzlemi adı verilir. Kıvrım ekseni yatayla belirli miktarda bir açı yaparsa bu durumda kıvrım dalımlıdır. Kıvrımın dalım açısı, kıvrım eksenini içine alan düşey düzlemde ölçülür ve yatay düzlemle yaptı ğı dar açıdır. Bu durumda kıvrım ekseninin dalımlı oldu ğu yön kıvrımın dalım yönüdür. Kıvrım kanadı Kıvrım ekseni Kıvrım eksen düzlemi Kıvrım çeşitleri: Kıvrımlar geometrik olarak sınıflandırılabilirler. Bu sınıflamada kıvrımın ekseninin, eksen düzleminin ve kanatlarının konumları dikkate alınır. Buna göre; a) Simetrik kıvrım: Kanatlar eksen düzlemine nazaran simetriktir. Bu durumda kanatlardaki tabakaların e ğim açıları e şittir ve eksen düzlemi diktir. b) Asimetrik kıvrım: Kanatlar eksen düzlemine göre asimetriktir. Bu durumda kanatlardaki tabakaların e ğim açıları e şit de ğildir. Eksen düzlemi dik veya e ğimli olabilir. Eksen düzlemi eğimli oldu ğu durumlarda devrik kıvrımlar oluşur. Devrik kıvrımlarda, kanatlardan birisine ait tabakalar devriktir. Simetrik kıvrım Dik Asimetrik kıvrım E ğik Asimetrik kıvrım (Devrik kıvrım) Antiklinal ve senklinalin arazideki kesit (profil) görüntüsü Dalımlı bir antiklinalin ku şbakı şı görüntüsü Antiklinalin petrol aramalarındaki önemi UYGULAMA 1. A şa ğıda verilmi ş olan kıvrımlara ait harita görünümlerini kanatlarındaki tabaka konumlarıyla birlikte çiziniz. Antiklinal Senklinal Devrik Antiklinal Devrik Senklinal Dalımlı Antiklinal Dalımlı Senklinal Asimetrik Senklinal 2. A şa ğıda verilmi ş jeolojik haritada; a) V kuralını uygulayarak tabaka serisinin konumunu saptayınız ve harita görünümünü harita üzerine i şaretleyiniz. b) Kayaçları ya şlıdan gence doğru sıralayarak lejand üzerinde gösteriniz. c) Jeolojik yapıların türlerinin belirleyip, konumlarını yazınız. d) A-B do ğrultusunda jeolojik kesit çiziniz. Not: Her bir kanat için tabakaların e ğim açılarını 45 o alınız. 3. A şa ğıda verilmi ş jeolojik haritada; e) V kuralını uygulayarak tabaka serisinin konumunu saptayınız ve harita görünümünü harita üzerine i şaretleyiniz. f) Kayaçları ya şlıdan gence doğru sıralayarak lejand üzerinde gösteriniz. g) Jeolojik yapıların türlerinin belirleyip, konumlarını yazınız. h) X-Y do ğrultusunda jeolojik kesit çiziniz. Not: Her bir kanat için tabakaların e ğim açılarını 50 o alınız