KLAVYE ÖĞRETİMİ KLAVYE ÖĞRETİMİ ( e-Kitap ) i T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 2471 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 1442 KLAVYE ÖĞRETİMİ Yazarlar Yrd.Doç.Dr. Serkan GÜNAL (Ünite 1) Doç.Dr. Yusuf OYSAL (Ünite 2, 5) Öğr.Gör.Dr. Sedat TELÇEKEN (Ünite 3) Öğr.Gör. Özgür ÖZŞEN (Ünite 4) Doç.Dr. Hüseyin POLAT (Ünite 6) Yrd.Doç.Dr. Cüneyt AKINLAR (Ünite 7) Öğr.Gör. Ayla TOPUZ SAVAŞ (Ünite 8) Editör Yrd.Doç.Dr. Serkan GÜNAL ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ii Bu kitabın basım, yayım ve satış hakları Anadolu Üniversitesine aittir. “Uzaktan Öğretim” tekniğine uygun olarak hazırlanan bu kitabın bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan izin almadan kitabın tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kayıt veya başka şekillerde çoğaltılamaz, basılamaz ve dağıtılamaz. Copyright © 2012 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic, tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN ÖĞRETİM TASARIM BİRİMİ Genel Koordinatör Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Genel Koordinatör Yardımcısı Doç.Dr. Hasan Çalışkan Öğretim Tasarımcıları Yrd.Doç.Dr. Seçil Banar Öğr.Gör.Dr. Mediha Tezcan Grafik Tasarım Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Öğr.Gör. Cemalettin Yıldız Öğr.Gör. Nilgün Salur Kitap Koordinasyon Birimi Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Öğr.Gör. Cemalettin Yıldız Dizgi Açıköğretim Fakültesi Dizgi Ekibi Klavye Öğretimi ISBN 978-975-06-1140-7 1. Baskı Bu kitap ANADOLU ÜNİVERSİTESİ Web-Ofset Tesislerinde 3.900 adet basılmıştır. ESKİŞEHİR, Mayıs 2012 iii İçindekiler Önsöz ……………………………………………………………………………………………….... iv 1. Klavye ve Temel Kavramlar……………………………………………………………………. 2 2. Temel Sıra Tuşları………….……………………………………………………………………. 32 3. Birinci Grup Üst ve Alt Sıra Tuşları..…………………………………………………………. 50 4. İkinci Grup Üst ve Alt Sıra Tuşları....…………………………………………………………. 66 5. Üçüncü Grup Üst ve Alt Sıra Tuşları…………………………………………………………. 82 6. Noktalama İşareti ve Sembol Tuşları...………………………………………………………. 98 7. Rakam Tuşları ve Romen Rakamları…………………………………………………………. 130 8. Hızlı ve Hatasız Yazma……………....…………………………………………………………. 150 iv Önsöz Bilişim teknolojilerinin hayatımızdaki etkisi her geçen gün daha da artarken, gerek iş hayatımızda gerek gündelik yaşantımızda kullandığımız bilgisayarlar, bilişim teknolojilerinin en önemli bileşenlerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Bir bilgisayarı yönetmek ve veri girişi yapmak için kullanılan temel aygıtların başında ise klavye gelmektedir. Dolayısıyla, bilgisayarı etkin şekilde kontrol edebilmek için klavyeyi etkin şekilde kullanabilmek şarttır. Bu doğrultuda, Klavye Öğretimi kitabı size standart Türk klavyesi olan F klavyenin on parmak yöntemiyle nasıl kullanılacağını öğretmeyi amaçlamaktadır. Böylece, on parmak klavye kullanarak daha hızlı ve hatasız yazı yazabilecek, yazarken daha az yorulacak, klavyeye veya ellerinize bakma ihtiyacı hissetmeden sadece yazdığınız metne odaklanabilecek, işlerinizi zamanında yetiştirebilecek ve çalışma veriminizi yükseltebileceksiniz. Kitabımızda öncelikle klavye ve temel kavramlar anlatılmış, daha sonra sırasıyla temel sıra tuşları, birinci grup üst ve alt sıra tuşları, ikinci grup üst ve alt sıra tuşları, üçüncü grup üst ve alt sıra tuşları, noktalama işareti tuşları, sembol tuşları ve rakam tuşları tanıtılarak, bu tuşların on parmak yöntemiyle nasıl kullanılacağı anlatılmış, son bölümde ise hızlı ve hatasız yazma kuralları açıklanmıştır. Ünitelerde verilen bilgiler, açıklayıcı resimlerle desteklenmiş, tuşlara basma yeteneğinizi geliştirmeye yönelik “Sıra Sizde” çalışmaları sunulmuştur. Ayrıca, kitabınızla birlikte verilen 10 Parmak eğitim programını kullanıp, belirtilen dersleri çalışarak bilgilerinizi daha da pekiştirmeniz ve tecrübenizi arttırmanız amaçlanmıştır. Klavye Öğretimi kitabı, pek çok kitaptan farklı olarak kuramsal bilgilerden ziyade uygulamaya yönelik bilgiler içermektedir. Başka bir ifadeyle, bu derste başarılı olabilmeniz için sadece kitabı okumanız yeterli olmayıp, gerek ünitelerde verilen “Sıra Sizde” alıştırmalarını gerek 10 Parmak eğitim programındaki alıştırmaları klavye üzerinde bizzat çalışmalısınız. Bu çalışmalara ayıracağınız zaman ve vereceğiniz önem, on parmak klavye kullanma yeteneğinizin gelişmesinde belirleyici olacaktır. Son olarak, on parmak klavye kullanmayı öğrenmenin yalnızca eğitiminiz esnasında değil, meslek hayatınızda da fayda sağlayacağını unutmamanızı ümit eder, hepinize başarılar dilerim. Editör Yrd.Doç.Dr. Serkan GÜNAL 2 Amaçlarımız Bu üniteyi tamamladıktan sonra; Klavyenin işlevini açıklayabilecek, Temel bilgisayar bileşenlerinin klavye ile olan ilişkisini açıklayabilecek, Klavye tuşlarının işlevlerini ve klavye çeşitlerini özetleyebilecek, Sağlık sorunlarından kaçınmak için doğru oturma ve yazma tekniklerini uygulayabilecek, On parmak klavye kullanımının temel kurallarını listeleyebilecek, 10 Parmak programını kullanabilecek, bilgi ve becerilere sahip olabilirsiniz. Anahtar Kavramlar Bilgisayar Klavye Klavye Düzeni F Klavye QWERTY Klavye Ergonomi Temel Sıra Üst Sıra Alt Sıra On Parmak İçindekiler v Giriş v Temel Bilgisayar Bileşenleri v Klavye Tuşlarının İşlevleri v Klavye Çeşitleri v Ofis Ergonomisi v On Parmak Klavye Kullanımı v 10 Parmak Programı 1 3 GİRİŞ Fransızca clavier kelimesinden dilimize geçmiş olan klavye, Türk Dil Kurumu tarafından “parmaklarla hareket ettirilen piyano, org vb. çalgılarda veya yazı ve hesap makinelerinde değişmez bir eksen çevresinde inip kalkabilen, istenilen işe göre düzenlenmiş bazı mekanizmaları çalıştıran kaldıraç kollarının, tuş sıralarının bütünü” şeklinde tanımlanmıştır. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere gerek çeşitli müzik enstrümanlarında gerek daktilo, hesap makinesi, bilgisayar gibi cihazlarda bulunan tuş takımlarına genel olarak klavye ismi verilmektedir. Klavye Öğretimi kitabının konusu olan klavye ise bilgisayar klavyesidir. Resim 1.1’de bir klavye örneği görülmektedir. Resim 1.1: Örnek bir bilgisayar klavyesi. Klavye, elektro-mekanik bir yapıya sahip olup, bilgisayarın temel giriş birimlerinden ve kontrol araçlarından biridir. Üzerinde, harf, rakam, noktalama işaretleri, semboller ve çeşitli fonksiyonlar için çok sayıda tuş barındırır. Klavye üzerindeki bir tuşa veya tuş kombinasyonuna basıldığında, klavyeden bilgisayarın merkezi işlem birimine elektronik bir sinyal iletilir. Merkezi işlem birimi bu sinyali çözümleyerek hangi tuş veya tuşlara basıldığına karar verip, buna göre gerekli işlemleri yürütür. Klavyenin icadı, aslen yazı makinesinin ya da daha çok bilinen adıyla daktilonun icadına dayanmaktadır. Tarihte bilinen ilk yazı makinesi, 1714 yılında İngiliz mucit Henry Mill tarafından icat edilmiştir. Bu tarihten itibaren farklı biçimlerde pek çok yazı makinesi tasarlanmıştır. Ancak, ticari anlamda başarı sağlayan ilk modern daktilo, Amerikalı bir gazete editörü ve aynı zamanda bir politikacı olan Christopher Latham Sholes tarafından, J. W. Soule ve Carlos Glidden’ın önemli katkılarıyla, geliştirilmiş ve 1868 yılında patenti alınmıştır. Tamamen elle kontrol edilen bu cihazda, hareketli bir taşıyıcı, kağıdı satır satır döndüren bir manivela ve alfabetik sırada harfleri içeren bir tuş takımı bulunmaktaydı. Resim 1.2’de antika bir daktilo örneği görülmektedir. Sonraki yıllarda, teknolojideki gelişmelere paralel olarak, elle kontrol edilen daktiloların yanında elektrikli ve elektronik daktilolar da geliştirildi. 1980’li yılların başlarında ise kişisel bilgisayarların piyasaya sürülmesiyle birlikte modern bilgisayar klavyeleri de yavaş yavaş hayatımıza girmeye ve daktiloların yerini almaya başladı. Öyle ki, günümüzde daktilolar sınırlı bir kullanıcı kitlesi haricinde Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . Klavye ve Temel Kavramlar 4 artık neredeyse hiç talep görmez duruma geldi. 27 Nisan 2011 tarihinde NTVMSNBC web sitesinde yayımlanmış olan bir haber, bu durumu açık bir şekilde gözler önüne sermektedir: “Hindistan'da bulunan dünyanın son daktilo fabrikası olan Godrej and Boyce kapısına kilit vurduğunu açıkladı. Üretimi durdurduğunu açıklayan Mumbaili şirket, stoklarında sadece birkaç yüz daktilo bulunduğunu bildirdi. Bilgisayarın kullanılmaya başlamasıyla hızla kan kaybeden daktilonun Hindistan'da hala kullanıldığını söyleyen şirketin Genel Müdürü Milind Dukle, 1990’larda yıllık 50 bin daktilo sattıklarını ancak son 10 yılda Hindistan'da da daktiloya olan talebin azaldığını söyledi. "2009 yılına kadar 10 ile 12 bin arasında daktilo üretiyorduk. Son iki yılda bu rakam iyice azaldı ve geçtiğimiz sene 800 daktilo satabildik ve üretimimizi durdurma kararı aldık" diyen Dukle, "Elimizde kalan son sipariş bir Arap ülkesinden gelen 200 adet sipariş. Bunları teslim ettikten sonra artık üretim yapmayacağız" diye konuştu.” Resim 1.2: Örnek bir daktilo. Yukarıdaki haberde de görüldüğü üzere bilgisayarların günümüzde artık her alanda yaygınlaştığı düşünülürse, bilgisayarların temel girişi birimi olan klavyeyi etkin bir şekilde kullanabilmenin ne kadar önemli olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu sebeple, Klavye Öğretimi kitabı size, standart Türk klavyesi olan F klavye ile On Parmak Yöntemini kullanarak hızlı ve hatasız yazabilmeyi öğretmeyi amaçlamaktadır. Başlangıç olarak, bu ünitemizde, temel bilgisayar bileşenleri, klavye üzerindeki tuşların işlevleri, klavye çeşitleri, ofis ergonomisi konusunda dikkat edilmesi gereken hususlar, on parmak klavye yöntemiyle ilgili temel konular ve kitabınızla birlikte gelen 10 Parmak eğitim programının kullanımı hakkında bilgilere yer verilmiştir. TEMEL BİLGİSAYAR BİLEŞENLERİ Klavyenin, daktilodan farklı olarak, tek başına bir işlevi yoktur. Klavye, bilgisayarın çeşitli temel bileşenleriyle iletişim halinde olduğunda işlevini tam olarak yerine getirebilir. Klavye ile ilgili bilgi verirken, aynı zamanda, klavyenin etkileşim içerisinde olduğu kişisel bilgisayar bileşenlerini (Resim 1.3) ve görevlerini de kısaca açıklamak faydalı olacaktır. 1. Kasa: Bilgisayar kasası temel olarak anakart, merkezi işlem birimi, sistem belleği, sabit disk sürücü ve güç kaynağı gibi bileşenleri içerisinde barındırır. 2. Anakart: Bilgisayar kasasının içerisinde yer alır. Üzerinde, bilgisayarın dahili ve harici bileşenlerinin birbirleriyle haberleşmesini sağlayan veri yollarını ve çeşitli arabirimleri barındırır. Klavye, kablosu vasıtasıyla ana kart üzerindeki uygun bir port (USB, PS/2 vb.) üzerinden bilgisayara bağlanır. ! ! 5 Kablosuz klavyelerde, klavye ile bilgisayarı birbirlerine ba#layan bir kablo bulunmaz. Tu $lara basıldı #ında olu $an elektronik sinyaller, kablo yerine kablosuz bir verici vasıtasıyla bilgisayara iletilir. 3. Merkezi "!lem Birimi: Anakart üzerine takılır. Bilgisayardaki tüm i !lemleri denetler ve yönlendirir. Klavyedeki tu!lara basıldı"ında üretilen elektronik sinyaller, merkezi i !lem birimi tarafından çözümlenir ve gerekli i !lemler yürütülür. 4. Sistem Belle #i: Klavye kullanılarak yazı yazılan kelime i !lemci programları da dahil olmak üzere her türlü uygulamaya ait verilerin geçici olarak saklandı "ı bile !endir. 5. Sabit Disk Sürücü: Bilgisayar kasasının içerisinde yer alır. Klavye kullanılarak olu !turulan metin belgeleri de dahil olmak üzere her türlü dosya, sabit disk sürücüde saklanır. 6. Optik Disk Sürücü: Bilgisayar kasasına takılabilece"i gibi, harici olarak kullanılan modelleri de vardır. Modeline göre CD, DVD ve Blue-ray gibi farklı optik disk çe!itlerinden veri okumak ve yazmak için kullanılır. 7. Güç Kayna #ı: Bilgisayar kasasının içerisinde yer alır. Kasa içerisindeki bile !enlere güç sa "lar. Ayrıca, klavye gibi bazı harici bile !enlerin de güç ihtiyacını kar!ılar. 8. Monitör: Bilgisayarın en önemli çıkı ! birimlerinden biridir. Klavye ile yazılan yazılar, monitörde görülebilir. 9. Fare: Bilgisayarın temel giri ! birimlerinden biridir. Bilgisayarı kontrol etmek için tek ba !ına kullanılabilece "i gibi klavye ile birlikte kullanılarak da çe !itli i!levleri yerine getirir. 10. Yazıcı: Her türlü yazım ve çizimin ka"ıt üzerine çıktısını almak için kullanılan bile !endir. Daktilo, direkt olarak ka "ıt üzerine baskı yapabilirken, klavye ile yazılan yazılar ancak bir yazıcı vasıtasıyla ka "ıda aktarılabilir. 11. Klavye: Kitabımızın konusu olan temel bilgisayar bile !enidir. Resim 1.3: Örnek bir ki !isel bilgisayar. 6 KLAVYE TUŞLARININ İŞLEVLERİ Bu bölümde, günümüzde en yaygın klavye modeli olan Windows klavyenin üzerindeki tuşların işlevleri kısaca açıklanmaktadır. Kitabımızda, klavye tuşları şeklinde ifade edilmiştir. Örneğin, ifadesi klavyedeki Enter tuşunu, benzer şekilde <2> ifadesi klavyedeki 2 tuşunu temsil etmektedir. Tuşların arasında yer alan ‘+’ işareti ise ilgili tuşlara aynı anda basılması gerektiğini göstermektedir. Örneğin, + ifadesi ikili bir tuş kombinasyonu olup hem hem de tuşuna birlikte basılacağını belirtmektedir. Genel Amaçlı Tuşlar Harfleri, rakamları, noktalama işaretlerini ve çeşitli sembolleri yazmak için kullanılan tuşlardır. Genel olarak, rakam sırası, üst sıra, temel sıra ve alt sıra tuşları şeklinde gruplandırılırlar (Resim 1.4). Rakam sırası, klavyenin üst tarafında yer alan rakam tuşlarının bulunduğu satırı ifade eder. Rakam sırasının altında ise sırasıyla harflerin yer aldığı üst sıra, temel sıra ve alt sıra tuşları bulunur. Harf tuşlarının ve bazı işaret tuşlarının klavye üzerindeki konumları, değişik klavye düzenlerine göre farklılık gösterebilir. Resim 1.4: Rakam sırası, üst sıra, temel sıra ve alt sıra. Nümerik Tuş Grubu Rakam girişini ve aritmetik işlemleri daha hızlı yapabilmek amacıyla oluşturulmuş alternatif tuş grubudur. Bünyesinde <0>, <1>, <2>, <3>, <4>, <5>, <6>, <7>, <8>, <9>, <+>, <->, <*>, , <.>, ve tuşlarını barındırır. Fonksiyon Tuşları İşletim sistemine veya çalıştırılan programa bağlı olarak farklı fonksiyonlar sunan ile arasındaki tuşlardır. Bu tuşların yaygın olarak gerçekleştirdiği fonksiyonlardan bazıları şunlardır: : Yardım penceresini açar. : Dosya veya klasör isimlerini değiştirir. : Arama penceresini açar. : Web tarayıcısında sayfayı yeniler. Tuşu Bu tuş, Türkçesi girmek veya giriş yapmak anlamına gelen İngilizce Enter ifadesiyle adlandırılmıştır. Klavye üzerinde genellikle biri temel ve üst sıranın hemen sağında, diğeri ise nümerik tuş grubu içerisinde olmak üzere, iki adet tuşu bulunur. İki tuş da aynı işleve sahiptir. Bir komutu yürütmek veya bir uygulamayı çalıştırmak için kullanılır. Seçilmiş dosyaları veya klasörleri açar. Kelime işlemci programlarında ise imleci yeni satıra geçirir. RAKAM SIRASI ÜST SIRA TEMEL SIRA ALT SIRA Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . 7 Tuşu Bu tuş, Türkçesi büyük harf kilidi anlamına gelen İngilizce Capitals Lock ifadesinin kısaltmasıyla adlandırılmıştır. Büyük harf kilidini açıp kapatan tuştur. Tuşa basıldığında klavyedeki ilgili gösterge ışığı (varsa) yanarak büyük harfle yazımın etkinleştiğini belirtir. Bu durumda, tuşa bir daha basılmadığı sürece harfler büyük yazılır. Tuşa tekrar basıldığında ilgili gösterge ışığı sönerek büyük harf kilidinin kalktığını belirtir. Bu durumda, harfler küçük yazılır. Tuşu Bu tuş, Türkçesi boşluk veya ara anlamına gelen İngilizce Space ifadesiyle adlandırılmıştır. Farklı kaynaklarda, Ara Çubuğu, Ara Tuşu, Boşluk Tuşu vb. şekilde isimlendirilebilmektedir. Klavyenin en alt sırasında yer alan ve aynı zamanda en uzun tuşudur. Yazıda boşluk bırakmak için kullanılır. Tuşa her basıldığında eklenen boşluk sebebiyle, imlecin önündeki karakterler (varsa) bir adım ileri kayar. Tuşu Bu tuş, Türkçesi kontrol anlamına gelen İngilizce Control kelimesinin kısaltmasıyla adlandırılmıştır. Klavyede üzerinde genellikle alt sıranın altındaki sıranın en sağında ve en solunda olmak üzere iki adet tuşu bulunur. İki tuş da aynı görevi görür. Tek başına kullanıldığında genellikle herhangi bir işlevi yoktur. Başka tuş veya tuşlar ile birlikte basıldığında çeşitli fonksiyonları yerine getirir. Uygulamalarda yaygın olarak kullanılan tuşu kombinasyonlarından bazıları ve işlevleri şunlardır: + : Öğelerin veya metnin tümünü seçer. + : Seçili nesneyi veya metni kopyalar. + : Seçili nesneyi veya metni keser. + : Seçili nesneyi veya metni yapıştırır. + : Yürütülen son işlemi geri alır. + + : Bilgisayarı yeniden başlatır veya görev yöneticisini çalıştırır. Tuşu Bu tuş, Türkçesi değiştirmek veya kaydırmak anlamına gelen İngilizce Shift ifadesiyle adlandırılmıştır. Klavyede üzerinde genellikle biri alt sıranın en sağında ve diğeri en solunda olmak üzere iki adet tuşu bulunur. İki tuş da aynı görevi görür. Tek başına kullanıldığında genellikle herhangi bir işlevi yoktur. Bir harf tuşuyla birlikte basıldığında, ilgili harfin büyük yazılmasını sağlar. Ayrıca, birden çok karakter içeren tuşlarla birlikte kullanıldığında ikinci karakterin yazılmasını sağlar. Tuşu Bu tuş, Türkçesi alternatif anlamına gelen İngilizce Alternate veya Alternative kelimelerinin kısaltmasıyla adlandırılmıştır. Tek başına kullanıldığında, aktif uygulamanın menüsünü etkinleştirir. Başka tuş veya tuşlar ile birlikte basıldığında çeşitli fonksiyonları yerine getirir. Uygulamalarda yaygın olarak kullanılan tuşu kombinasyonlarından bazıları şunlardır: + : Aktif pencereyi kapatır. + : Açık pencereler arası geçiş yapar. Tuşu Bu tuş, Türkçesi alternatif grafik anlamına gelen İngilizce Alternative Graph ifadesinin kısaltmasıyla adlandırılmıştır. Tek başına kullanıldığında genellikle herhangi bir işlevi yoktur. Başka tuş veya tuşlar ile 8 birlikte basıldığında çeşitli fonksiyonları yerine getirir. Kelime işlemci programlarında, ikiden çok karakter içeren tuşlarla birlikte kullanıldığında, üçüncü karakterin yazılmasını sağlar. Tuşu Bu tuş, Türkçesi geri boşluk anlamına gelen İngilizce Backspace ifadesiyle adlandırılmıştır. Tuşa basıldığında imlecin arkasındaki karakter veya seçilmiş karakter grubu (varsa) silinir, silinen karakter veya karakterleri takip eden tüm karakterler (varsa) silinenlerin pozisyonuna geri gelir. Tuşu Bu tuş, Türkçesi sekme anlamına gelen İngilizce Tab ifadesiyle adlandırılmıştır. Kelime işlemci programlarında imleci, bir sonraki sekme durağına kadar ilerletir. Ayrıca, bazı uygulamaların iletişim kutusu pencerelerinde bulunan düğmeler arası geçiş için kullanılır. Tuşu Bu tuş, Türkçesi ev anlamına gelen İngilizce Home ifadesiyle adlandırılmıştır. İmleci, üzerinde bulunduğu satırın başına getirir. Tuşu Bu tuş, Türkçesi son anlamına gelen İngilizce End ifadesiyle adlandırılmıştır. İmleci, üzerinde bulunduğu satırın sonuna getirir. , Tuşu Bu tuş, Türkçesi arasına sokmak veya eklemek anlamına gelen İngilizce Insert ifadesiyle veya kısaltmasıyla adlandırılmıştır. Metin giriş biçimini belirler. Tuşa basılarak “üzerine yazma” biçimi etkinleştirildiğinde, yazılan karakterler imlecin sağında bulunan karakterlerin (varsa) üzerine yazılır. Tuşa tekrar basılarak “araya yazma” biçimi etkinleştirildikten sonra yazılan karakterler imlecin sağındaki karakterleri (varsa) ileri doğru iterek araya yerleşir. , Tuşu Bu tuş, Türkçesi silmek anlamına gelen İngilizce Delete ifadesiyle veya kısaltmasıyla adlandırılmıştır. Seçilmiş dosyaları veya klasörleri silmek için kullanılır. Kelime işlemci programlarında, tuşa basıldığında imlecin önündeki karakter veya seçilmiş karakter grubu (varsa) silinir, silinen karakter veya karakterleri takip eden tüm karakterler (varsa) silinenlerin pozisyonuna geri gelir. , Tuşu Bu tuş, Türkçesi sayfa yukarı anlamına gelen İngilizce Page Up ifadesiyle veya kısaltmasıyla adlandırılmıştır. Metin içerisinde bir sayfa (bir ekran görüntüsü kadar) yukarı yönde hareket etmeyi sağlar. , Tuşu Bu tuş, Türkçesi sayfa aşağı anlamına gelen İngilizce Page Down ifadesiyle veya kısaltmasıyla adlandırılmıştır. Metin içerisinde bir sayfa (bir ekran görüntüsü kadar) aşağı yönde hareket etmeyi sağlar. <£> Tuşu İmlecin yukarıya doğru hareket etmesini sağlar. 9 <¤> Tuşu İmlecin aşağıya doğru hareket etmesini sağlar. <¢> Tuşu İmlecin sağa doğru hareket etmesini sağlar. <¡> Tuşu İmlecin sola doğru hareket etmesini sağlar. Tuşu Bu tuş, Türkçesi kaçmak veya kaçış anlamına gelen İngilizce Escape kelimesinin kısaltmasıyla adlandırılmıştır. Bazı uygulamalarda, çalışmayı durdurmak veya sonlandırmak için kullanılır. Tuşu Bu tuş, Türkçesi duraklama anlamına gelen İngilizce Pause ifadesiyle adlandırılmıştır. Bazı programlarda, programın çalışmasını geçici olarak durdurur. Tuşa tekrar basıldığında, program kaldığı yerden çalışmaya devam eder. Tuşu Bu tuş, Türkçesi kaydırma kilidi anlamına gelen İngilizce Scroll Lock ifadesiyle adlandırılmıştır. Kaydırma kilidini açıp kapatır. İşlem tabloları gibi programlara özgü olarak ok tuşlarının fonksiyonunu değiştirir. Kaydırma kilidi etkinleştirildiğinde ilgili gösterge ışığı (varsa) yanar ve ok tuşları imleç yerine tablo içeriğini hareket ettirir. Tuşu Bu tuş, Türkçesi sayı kilidi veya nümerik kilit anlamına gelen İngilizce Number Lock veya Numeric Lock ifadesinin kısaltmasıyla adlandırılmıştır. Nümerik kilidi açıp kapatır. Tuşa basıldığında klavyedeki ilgili gösterge ışığı (varsa) yanarak nümerik kilidin etkinleştiğini belirtir. Bu durumda, nümerik tuş grubunda yer alan rakam tuşları, imleci kontrol eden tuşların (<£>, <¤>, <¢>, <¡>, , , , ) vazifesini görür. Tuşu Bu tuş, Türkçesi ekranı yazdır anlamına gelen İngilizce Print Screen ifadesiyle adlandırılmıştır. İşletim sistemi veya programa bağlı olarak, mevcut ekran görüntüsünü yazıcıya veya panoya gönderir. Tuşu Bu tuş, Windows işletim sistemini temsil eden Win kısaltmasıyla adlandırılmıştır. Windows işletim sistemine özgü olan bu tuşa tek başına basıldığında, Windows işletim sisteminin Başlat menüsü açılır. Ayrıca, bu tuş bazı tuşlarla birlikte kullanıldığında bir takım özel işlevleri de yerine getirir. tuşu kombinasyonlarından bazıları ve işlevleri şunlardır: + : Windows Gezginini çalıştırır. + : Çalıştır iletişim kutusunu açar. + : Arama iletişim kutusunu açar. + : Tüm pencereleri simge durumuna getirir. 10 + : Masaüstüne hızlı bir şekilde ulaşmayı sağlar. + : Windows Yardım uygulamasını açar. Tuşu Windows işletim sistemine özgü olan bu tuşa basıldığında, farenin sağ tuşuna basıldığı zaman erişilen menüler etkinleşir. Başka bir ifadeyle, bu tuş farenin sağ tuşunun işlevini görür. Çeşitli yazılımlar vasıtasıyla klavye tuşlarına farklı görevler atamak mümkündür. Böyle bir durumda, klavyedeki tuşların işlevleri burada anlatılanlardan farklı olabilir. KLAVYE ÇEŞİTLERİ Günlük hayatta klavye çeşitlerinden bahsedildiğinde yaygın kanı, klavyelerin Q ve F olmak üzere iki gruba ayrıldığı şeklindedir. Ancak, klavyeleri sadece iki sınıfa ayıran bu gruplandırma tam olarak doğru değildir. Klavyeleri, tasarımlarında kullanılan teknolojiye ya da tuş düzenlerine göre sınıflandırabiliriz. Teknolojilerine Göre Klavyeler Klavyeler, kullanılan teknoloji açısından değerlendirildiğinde temel olarak dört gruba ayrılmaktadır: PC/XT, PC/AT, Enhanced ve Windows klavye. Bu klavye modellerinin ortaya çıkmasında, ilk kişisel bilgisayarı pazara sunan IBM firmasının rolü çok büyüktür. PC/XT Klavye İngilizce eXtended Technology (Genişletilmiş Teknoloji) ifadesini temsil eden PC/XT klavye, IBM firmasının 1980’li yılların başında piyasaya sürdüğü PC/XT kişisel bilgisayar modelinde kullanılmaktaydı. Toplam 83 tuşa sahip olan bu klavye modelinde, fonksiyon tuşları ( - ) sol tarafta iki sütun halinde yer almaktadır (Resim 1.5). Resim 1.5: PC/XT klavye örneği. PC/AT Klavye İngilizce Advanced Technology (İleri Teknoloji) ifadesini temsil eden PC/AT klavye, yine IBM firmasının PC/XT modelinden sonra üretmiş olduğu ikinci nesil kişisel bilgisayar olan PC/AT modelinde kullanılmaktaydı. Toplam 84 tuşa sahip olan bu klavye modelinde, PC/XT klavyeye ilave olarak tuşu, ayrıca , ve tuşları için ise gösterge ışıkları bulunmaktadır (Resim 1.6). Esc F4 F3 F2 F1 ! 1 @ 2 # 3 $ 4 % 5 ^ 6 & 7 * 8 ( 9 ) 0 _ - F8 F7 F6 F5 F10 F9 Tab F Ctrl Shift ? Alt Caps Lock Shift ? + = Enter 8 Scroll Lock Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End + . Del 0 Ins Q W E R T Y U I O P { [ } ] A S D F G H J K L : ; " ' Z X C V B N M < , > . ? / ¥ - | \ ~ ` Prt Scr * 11 Resim 1.6: PC/AT klavye örneği. Enhanced Klavye Türkçe’de Gelişmiş anlamına gelen Enhanced klavye, IBM firmasının 1986 yılında tanıtımını yaptığı, yine PC/AT temelli olan yeni kişisel bilgisayar modelinde kullanılmıştır. Farklı dillerdeki klavye düzenine bağlı olarak 101 ila 106 tuşa sahiptir. PC/AT klavye ile karşılaştırıldığında bu modelde önemli farklılıklar göze çarpmaktadır. İmleç kontrolü ve yönler için ayrı tuşlar eklenmiştir. İki yeni fonksiyon tuşu ( ve ) eklenmiş ve tüm fonksiyon tuşları klavyenin sol tarafından, tek satır halinde üst bölüme taşınmıştır. tuşu klavyenin sol üst köşesinde, tuşu ise sol tarafta yer alan tuşunun üstünde konumlandırılmıştır. tuşunun sağ tarafına ilave ve tuşları eklenmiştir. Nümerik tuş grubuna ise ilave bir tuşu ve tuşu eklenmiştir. Enhanced klavyenin düzeni, günümüzde standart haline gelmiş Windows klavyelerin de temelini oluşturmaktadır (Resim 1.7). Resim 1.7: Enhanced klavye örneği. Windows Klavye Windows işletim sisteminin yaygınlık kazanmasıyla birlikte kişisel bilgisayarlar için standart haline gelmiş olan bu klavye modelinde, Enhanced klavyedeki tuşlara ilave olarak işletim sistemine özgü ve tuşları eklenmiştir. Değişik dillere özgü tuş takımlarına bağlı olarak, bu klavye modelinde 104 ila 109 tuş bulunmaktadır (Resim 1.8). ~ ` F4 F3 F2 F1 ! 1 @ 2 # 3 $ 4 % 5 ^ 6 & 7 * 8 ( 9 ) 0 _ - F8 F7 F6 F5 F10 F9 Tab F Ctrl Shift ? Alt Caps Lock Shift ? + = Enter 8 Sys Req Scroll Lock Num Lock Esc 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End + . Del 0 Ins Q W E R T Y U I O P { [ } ] A S D F G H J K L : ; " ' Z X C V B N M < , > . ? / Caps Lock Num Lock Scroll Lock | \ ¥ * - Esc ~ ` F4 F3 F2 F1 ! 1 @ 2 # 3 $ 4 % 5 ^ 6 & 7 * 8 ( 9 ) 0 _ - F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Alt Ctrl Shift ? + = 8 Enter Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    Q W E R T Y U I O P { [ } ] A S D F G H J K L : ; " ' Z X C V B N M < , > . ? / Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt | \ ¥Backspace 12 Resim 1.8: Windows klavye örneği. Son yıllarda popülerlik kazanmış olan çoklu ortam klavyelerinde, standart tuş takımına ilave olarak ses kontrolü, çoklu ortam uygulamaları, e-posta, web tarayıcısı ve benzeri fonksiyonlar için ilave tuşlar da bulunmaktadır. Bu ilave tuşların herhangi bir standardı olmayıp, sayıları ve klavye üzerindeki konumları üretici firmaya göre değişebilmektedir. Tuş Düzenlerine Göre Klavyeler Yukarıda ifade edildiği üzere klavyeler tuş düzenlerine göre de sınıflandırılır. Tuş düzeni, tuşların klavye üzerindeki konumlarını ifade eder. Bu sınıflandırma yaklaşımında farklı dillere özgü çok sayıda düzen ya da diziliş karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda, QWERTY, QWERTZ, AZERTY, DVORAK ve F, dünyada kullanılmakta olan klavye ya da klavye düzenlerinden yalnızca bazılardır. Başka bir ifade ile yaygın inanışın aksine QWERTY veya bilinen tabiriyle Q klavye uluslararası bir standart değildir. Gerek Latin alfabesini gerek diğer alfabeleri kullanan ülkelerin dillerinde kendilerine özgü karakterlerin ve sembollerin yer alması da bu konuda bir standardın olamayacağının önemli bir göstergesidir. QWERTY Klavye QWERTY klavye, ismini klavyenin üst sırasının en solunda bulunan ilk altı harften almaktadır. Bu klavye düzeninin ortaya çıkışı, ilk modern daktilonun geliştirildiği zamana dayanır. Ticari anlamda başarı sağlayan ilk modern daktiloyu geliştiren Christopher Latham Scholes ve arkadaşları, başlangıçta basit bir yaklaşım ile alfabetik düzende bir tuş takımı oluşturmuşlardı. Ancak, birden fazla tuşa aynı anda basıldığında ortaya çıkan sıkışma sorununa bir çözüm üretememişlerdi. Bu sebeple, daktilo kullanıcılarının hızlı yazmasını engellemek, dolayısıyla farklı tuşlara aynı anda basma ihtimalini azaltmak amacıyla, İngilizce’de en sık kullanılan harfleri parmakların en zor ulaşabileceği tuşlara yerleştirerek QWERTY klavye düzenini oluşturdular. Görüldüğü üzere hiç bir bilimsel yönteme dayanmayan bu düzen, şaşırtıcı bir şekilde insanların hızlı ve doğru yazmasını kolaylaştırmaya çalışmaktan ziyade, mekanik sıkışma probleminin önüne geçmek için yavaşlatmayı hedeflemiştir. QWERTY klavye örneği Resim 1,8’de görülmektedir. QWERTY klavye, sahip olduğu tüm bu olumsuz özelliklerine karşın, türünün ilk örneği olmasının verdiği avantaj sayesinde yaygınlık kazanmış ve alışkanlıklardan kolay kolay vazgeçilememesi nedeniyle günümüzde dünya genelinde en çok kullanılan klavye haline gelmiştir. DVORAK Klavye Washington Üniversitesi’nde görevli bir akademisyen olan August Dvorak tarafından 1930’lu yılların başında tasarlanan ve kendi ismiyle anılan DVORAK basitleştirilmiş klavye, QWERTY klavyenin bilinen en iyi alternatifidir. Dvorak, QWERTY düzeninin verimsiz yapısını düzeltmek amacıyla yaptığı çalışma sonucunda, İngilizce dilinde en çok kullanılan harfleri temel sıra üzerinde konumlandırarak tuş takımını yeniden organize etmiştir (Resim 1.9). Bu yapı, QWERTY klavye düzeni ile karşılaştırıldığında Esc ~ ` F4 F3 F2 F1 ! 1 @ 2 # 3 $ 4 % 5 ^ 6 & 7 * 8 ( 9 ) 0 _ - F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Alt Ctrl Shift ? + = Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    Q W E R T Y U I O P { [ } ] A S D F G H J K L : ; " ' Z X C V B N M < , > . ? / Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt | \ ¥ Win Win Menu 13 İngilizce dilinde çok daha rahat, hatasız ve hızlı yazma imkanı sunmaktadır. Bununla birlikte, insanların uzun yıllardan beri kullandıkları QWERTY klavyeye alışkanlık kazanmış olmaları ve o tarihte hali hazırda kullanılmakta olan milyonlarca daktilonun tuş düzenini değiştirmenin getireceği külfet, DVORAK klavyesinin yaygınlık kazanmasına engel olmuştur. Günümüzde, pek çok işletim sisteminin klavye ayarlarında DVORAK klavye düzenine de yer verilmekte olup, istendiği takdirde klavye tuşlarının işlevleri yazılımsal olarak DVORAK düzeni ile uyumlu hale getirilebilmektedir. Resim 1.9: Dvorak klavye örneği. QWERTZ Klavye QWERTZ klavye, QWERTY klavyeye benzer şekilde, ismini klavyenin üst sırasının en solunda bulunan ilk altı harften almaktadır. Bu klavye, büyük oranda Almanya ve merkez Avrupa’da kullanılmaktadır. QWERTY düzeni ile arasındaki en temel farklar ve tuşlarının birbirleriyle yer değiştirmesi ve aksan karakterlerinin, bazı özel işaretlerin yerini almasıdır. AZERTY Klavye AZERTY klavye, QWERTY klavyeye benzer şekilde, ismini klavyenin üst sırasının en solunda bulunan ilk altı harften almaktadır. Bu klavye, özellikle Belçika, Fransa ve bazı Afrika ülkelerinde yaygındır. QWERTY düzeni ile arasındaki farklar şu şekilde sıralanabilir: • ve tuşları birbirleriyle yer değiştirmiştir. • ve tuşları birbirleriyle yer değiştirmiştir. • tuşu, tuşunun sağ tarafında konumlandırılmıştır. • 0 ile 9 arasındaki rakamlar, aynı tuşlarda yer almakla birlikte tuşu basılarak yazılabilmektedir. tuşu kullanılmadan bu tuşlara basıldığında ise aksan karakterleri yazılmaktadır. • tuşunun yerini tuşu almıştır. F Klavye F klavye, ismini klavyenin üst sırasının en solunda bulunan ilk harften almaktadır. Standart Türk Klavyesi olarak da isimlendirilen F klavyenin mimarı İhsan Sıtkı Yener’dir. Türkçe’ye özgü ve bilimsel yöntemleri temel alan standart bir klavye geliştirilmesi ihtiyacı hisseden İhsan Sıtkı Yener, bu konuda 1946 yılında itibaren stenografi ve daktilografi öğretmeni sıfatı ile yürüttüğü çalışmalarının meyvesini 1955 yılında almayı başarmıştır. Yöneticiliğini yaptığı, çok sayıda yabancı uzmanın da yer aldığı bir komisyonca oluşturulan “On parmak yöntemi ile Türkçe için ideal klavye”, 20 Ekim 1955 tarihinde Bakanlıklararası Standardizasyon Komitesi tarafından Standart Türk Klavyesi olarak kabul edilmiştir. Ülkemizdeki tüm daktiloların tuş düzenlerinin standart Türk klavyesine uygun hale getirilmesi, 1963 Esc ~ ` F4 F3 F2 F1 ! 1 @ 2 # 3 $ 4 % 5 ^ 6 & 7 * 8 ( 9 ) 0 { [ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Alt Ctrl Shift ? } ] | \ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    " ' < , > . P Y F G C R L ? / + = A O E U I D H T N S _ - : ; Q J K X B M W V Z Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt ¥ Win Win Menu 14 yılında Gümrükler Kanunu’na bir madde eklenmesi ve son olarak 1974 yılında Türk Standartları Enstitüsü tarafından zorunlu standart olarak kabul edilmesiyle kesinlik kazanmıştır (Resim 1.1). F klavye düzeninin tasarımı esnasında, Türkçe kelimelerdeki harflerin kullanılma sıklıkları, ünlü ve ünsüz ses ilişkileri, hece ve söz yapısı, parmakların kuvvet ve işlevsellikleri gibi faktörler dikkate alınmıştır. Bu tasarım sonucunda, iki elin parmaklarının sırayla kullanılabilmesi için ünlü harflerin tamamı ve seyrek kullanılan ünsüz harfler (Ğ, J vb.) klavyenin sol tarafında yer alırken, sık kullanılan ünsüz harfler (K, L, M vb.) sağ tarafta konumlandırılmıştır. İki ele düşen yük oranı, sağ el yüzde 51 ve sol el yüzde 49 olmak üzere, neredeyse eşittir. Parmaklara düşen yük oranlarına bakıldığında ise işaret parmakları (yüzde 51,2), orta parmaklar (yüzde 23,4), yüzük parmakları (yüzde 16,6) ve küçük parmaklar (yüzde 8,8) şeklinde bir sıralama ortaya çıkmaktadır. Kullandığınız klavye, F düzenine sahip olmasa bile işletim sisteminin klavye ayarlarını değiştirerek tuş işlevlerini kolaylıkla standart F klavye ile uyumlu hale getirebilirsiniz. 16 Mart 2003 tarihli Hürriyet gazetesinde yayımlanmış olan Hüseyin Gönüllü imzalı bir söyleşide, standart Türk klavyesinin babası İhsan Sıtkı Yener, bu klavye ile ilgili pek çok önemli noktaya ışık tutmaktadır: “Klavyede bir dünya standardı var mıdır? İhsan Sıtkı Yener: Türkiye'de, Amerikan ASCII kodlu klavyeler dünya standardı zannediliyor. İcadı 1714'te Henry Mille adlı bir İngiliz mühendisin körler için yaptığı bir makineye dayanır. İlk olarak 1873'te Amerikalı daktilo imalatçıları bir araya gelmişler ve İngilizce dili için bir standart klavye yapalım, bütün fabrikalar da bu standartta üretim yapsın diye karar almışlar. Ama bu klavye tüm dünyada aynen kullanılmıyor. Latin alfabesini kullanan ülkeler kendi dilinin özelliklerine göre yeniden düzenlemişler. Çince, Japonca, Rusça gibi farklı alfabeler kullananlar da var tabii. Yani klavyede tek bir dünya standardı yok. F klavye nasıl ortaya çıktı? İhsan Sıtkı Yener: Arap harfleri ile yazan daktilolar varmış Türkiye'de. Harf inkılabından sonra, üzerinde Türkçe harflerin de bulunduğu daktilolar ithal edilmeye başlanmış. Ancak, her fabrikanın klavyesinde Türkçe harflerin yerleri farklı farklı. Belki 70 farklı klavye dizilişi var. 1928'de resmi dairelerin alacakları klavyelerin aynı dizilişte olmasına karar verilmiş ama o karar başarılı olmamış. 1946'dan itibaren Türk dilinin özelliklerine uygun, standart bir klavye geliştirilmesi için resmi makamlara yazılar yazdım. Demokrat Parti'nin yeni seçildiği dönemde, Milli Eğitim Bakanı Tevfik İleri'den randevu alabildim. Onunla birlikte Cumhurbaşkanı Celal Bayar'a gittik. 'Bilimsel bir klavye yapın, sizin yaptığınızı kabul edelim' dediler. Yabancı uzmanların da bulunduğu bir komisyon kuruldu. Türkçe'de kullanılmakta olan tüm kelimelerin istatistiğini Türk Dil Kurumu'nun kılavuzundan yararlanarak çıkardık. 29.934 kelime içinde hangi harften kaçar adet bulunduğunu tespit ettikten sonra, parmakların fiziksel güçleri ve hareket özelliklerini de esas alarak harfleri yerleştirdik. Ellerin kullanım yüzdesini de hesaba katarak yaptığımız klavyede sol el yaklaşık yüzde 49, sağ el de yüzde 51 oranında kullanılacak şekilde harfler yerleştirilmiştir. Türkçe'nin fonetik özelliğine uygunluk açısından sesli harfleri sol elde topladık. Yeni klavye ne zaman resmi olarak kabul edildi? İhsan Sıtkı Yener: 20 Ekim 1955'te standart Türkçe klavye olarak kabul edildi. Gümrük mevzuatına eklenen bir madde ile de ithal edilecek tüm daktiloların bu standarda uyması zorunlu hale getirildi. 1974 yılında Türk Standartları Enstitüsü tarafından da zorunlu standart olarak kabul edildi. TSE'nin 1978 ve 1979'daki düzenlemeleri bilgisayarları da içine alacak niteliktedir. 'İki elle kullanılan alfanümerik klavyelerin temel düzeni' başlıklı bu standartta önemli bir de bölüm vardır. 'Klavyedeki tuş sayısı ne olursa olsun, şekildeki Türk Alfabesi harflerinin ve rakamlarının yerleri değiştirilemez. 15 Diğer tuşların yerleri ve üzerindeki bilgiler önceden belirtilmek ve şekildeki yerleştirime uygun olmak kaydıyla düzenlenebilir' demektedir. Direnen olmadı mı? Maliyeti nasıl karşıladık? İhsan Sıtkı Yener: Türkiye'de o zaman 40 bin kadar yazı makinesi vardı. Biz, 40 bin yazı makinesini bırakalım dedik. Biz, geleceği kurtaralım dedik, tıpkı Atatürk'ün yaptığı gibi. Daktilografi eğitimi veren sanat okulları ile ticaret liseleri vardı sadece. Önce bu okulların yazı makinelerini değiştirmemiz gerektiğine karar verdik. Mesleki Teknik Öğretim Genel Müdürü Ferit Saner liderliğinde bir sömestr içinde, seferberlik gibi çalışarak, eğitim verecek bütün daktilo makineleri değiştirildi, yeni klavyeye uyduruldu. 28 okulun öğretmenleri Ankara'da toplandı, 5 ders gününde 25 saatlik bir seminer verildi. Makineler ithalatla geliyor hep. Gümrük kanunlarına 'bundan sonraki ithalat standart Türk klavyesine uygun olacak' diye bir madde kondu. Bundan sonrası için ne yapılmalı? İhsan Sıtkı Yener: Bu soruyu 20 Ekim 1955'te sorsaydınız 'geleceği kurtaralım' derdim, bugün de aynısını derim. F klavye nasıl yararlar sağladı? İhsan Sıtkı Yener: 1955'ten itibaren uluslararası daktilografi ve steno yarışmaları başlamıştı. Hemen biz de başvurduk ve 1956'da dahil olduk. Öğrencilerim bu şampiyonalarda 28 defa Dünya Birincisi oldular. Bu birinciliklerin 14'ünde Dünya Rekoru kırıldı. Hatta Fransızlar itiraz etmişlerdi ilkinde, 'Türkler yarışma için özel olarak tertip edilmiş bir klavye kullanıyorlar' diye. 6 saat süren tartışmalardan sonra, Fransızlara 'siz de yapın o halde özel bir klavye' dediler. 10 parmakla yazmanın yazmayı yavaşlattığı tezine ne diyorsunuz? İhsan Sıtkı Yener: 10 parmakla, klavyeye bakmadan yazan bir kişi hangi parmağım hangi tuşa basacak diye düşünmez. Aksine, parmaklar zaten nereye gideceklerine alışık olduğundan yazı yazan kişiler düşüncelerine yoğunlaşabilirler. Yavaşlatacağı görüşünü savunan bazı yazarlarımız, bakmadan 10 parmakla yazma yöntemini kullansalar belki 6 saatte yazdıkları bir yazıyı sadece 1 saatte yazabilirler.” OFİS ERGONOMİSİ Günümüzde pek çok insan, temel iş aracı olarak bilgisayar kullanmakta ve mesaisinin büyük bir kısmını bilgisayar karşısında geçirmektedir. Gerek bilgisayar kullanıcı sayısının gerek bilgisayar başında harcanan zamanın artmasıyla bilgisayar kaynaklı sağlık problemlerinde de önemli oranda artış görülmektedir. Bu alanda en sık rastlanan rahatsızlıklardan olan Karpal Tünel Sendromu ve Tekrarlanan Zorlama Yaralanması, genellikle klavye kullanımı esnasında oturuş ve yazı yazma tarzındaki hatalardan kaynaklanmaktadır. Bu tür rahatsızlıklardan kaçınmak için ofis ergonomisi konusunda, aşağıdaki noktalara dikkat edilmelidir (Resim 1.10): ! ! 16 Resim 1.10: Ofis ergonomisi. 1. Çalı!ma alanı, hareketleri kısıtlamadan i !lerin yürütülebilece "i ve ihtiyaç duyulan e !yaların sı "abilece"i geni !likte olmalıdır. 2. Ba ! ve boyun nötral bir pozisyonda tutulmalı, boynun a !ırı bükülmesi ve çevrilmesinden kaçınılmalıdır. 3. Monitörün üst kenarı göz hizasına denk gelmeli ve yakla !ık olarak bir kol boyu uzaklıkta bulunmalıdır. 4. Tercihen bir belge tutucu kullanılmalıdır. Belge tutucu, monitörün yanına, monitörle yakla !ık aynı yükseklikte ve göze aynı uzaklıkta konumlandırılmalıdır. Belge tutucu mevcut de"il ise yazılacak belge, rahat çalı!abilmek için masada farenin bulunmadı"ı tarafa koyulmalıdır. 5. Koltuk arkalı "ı iyi bir bel deste"i sa "lar. Koltuk arkalı"ının yüksekli "i, sırt alt bölgesinin do"al içbükeyli "ini destekleyecek !ekilde ayarlanmalıdır. 6. Ön kollar yere paralel uzanmalı, dirseklerdeki bükülme yakla !ık 90 derece olmalıdır. 7. Gövde ile bacaklar arasındaki açı yakla!ık 90 derece olmalıdır. Bacaklar yere paralel durumda, dizler kalça ile hemen hemen aynı hizada olmalıdır. Çalı !ma masasının altında, bacaklar için yeterince geni ! bir alan bulunmalıdır. Dizlerin arka kısmı sandalyenin otura "ı ile do "rudan temas etmemeli, otura "ın ucu ile diz arkası arasında 5-10 cm mesafe bulunmalıdır. 8. Sandalyenin yüksekli"i, ayakların zemine veya bir ayaklı "a basabilece "i !ekilde ayarlanmalıdır. Ayaklar kesinlikle havada asılı kalmamalıdır. 9. Yazma esnasında bilekler düzgün ve yere paralel tutulmalı, a!a "ı, yukarı veya yanlara bükülmemeli, klavyeye ya da masaya yaslanmamalıdır. Do "al olmayan bükülmelerin önüne geçmek için yumu!ak bir bilek deste "i kullanılabilir. Yazı yazılmadı"ı zamanlarda, eller dizlerin üstünde dinlendirilebilir. 10. Tu !lara hafifçe basılmalı, sert darbelerden veya uzun süre basılı tutmadan kaçınılmalıdır. Omuzlar, kollar, eller ve parmaklar gev !ek tutulmalıdır. 17 Yukarıda ifade edildiği şekilde uygun nötral duruşun sağlanması, iskelet ve kas sistemi üzerindeki basıncı ve gerginliği azaltacaktır. Ayrıca, aynı pozisyonda sürekli oturmak kan dolaşımını bozabileceği için mutlaka belirli aralıklarla mola verilmeli ve germe egzersizleri yapılmalıdır. Eğer çalışırken mola vermeyi unutuyorsanız, http://www.rsiprevention.com/ adresinde sunulan uygulama, mola zamanınızın geldiğini hatırlatma konusunda yardımcı olacaktır. ON PARMAK KLAVYE KULLANIMI On parmak klavye kullanma fikri, ilk olarak 1878 yılında, Amerika’daki bir daktilografi okulunun müdürlüğünü yürüten L. V. Longley tarafından ortaya atılmıştır. Bu fikrin, iki parmak ile yazı yazmaya göre çok daha verimli olduğu görülünce, on parmakla klavye kullanma yöntemi zamanla daha çok benimsenmeye başlamıştır. On parmak klavye kullanmanın temeli, iki eldeki tüm parmaklardan dengeli bir şekilde faydalanarak, aynı parmaklar ile her defasında aynı tuşlara basılmasına dayanmaktadır. Böylelikle, zaman içerisinde parmakların hareket tarzına ve tuşların klavye üzerindeki konumlarına aşinalık kazanılmakta, klavyeye veya ekrana bakma ihtiyacı hissetmeden daha hızlı ve hatasız yazı yazılabilmektedir. http://www.interstenoturk.org adresinde sunulan uygulamayı kullanarak yazma hızınızı kolaylıkla ölçebilirsiniz. On parmak klavye kullanırken tercih ettiğimiz klavye çeşidinin, çalışmamızın verimliliği açısından büyük önemi vardır. QWERTY klavye, ülkemizde en yaygın klavye çeşidi olmakla birlikte, Türkçe dilinde on parmakla yazı yazabilmek için hiç de elverişli değildir. Örneğin, Türkçe’de en az kullanılan harflerden biri olan “J” harfini on parmak klavye yöntemiyle yazarken, elin en aktif parmağı olan sağ işaret parmağı kullanılmaktadır. Benzer şekilde, Türkçe’de en fazla kullanılan harflerden biri olan “A” harfini yine on parmak klavye yöntemiyle yazarken, işlevselliği en düşük olan sol serçe parmak kullanılmaktadır. QWERTY klavye düzeninin, Türkçe dilinde yazı yazmaya uygun olmadığını gösteren bu örneklerin sayısını daha da çoğaltmamız mümkündür. Bu sebeple, on parmak yöntemiyle Türkçe yazı yazmak için, Türkçe’nin karakteristik özellikleri dikkate alınarak tasarlanmış olan Standart Türk Klavyesi veya daha çok bilinen ismiyle F klavye tercih edilmelidir. F klavye kullanarak, yalnızca Türkçe değil, başka dillerde de daha hızlı ve hatasız yazı yazılabilmektedir. Kısa adı Intersteno olan Uluslararası Bilgi İşlem Federasyonu (International Federation for Information and Communication Processing); 1887 yılından bu yana stenografi, daktilografi ve bilgisayar konularında gelişmeleri teşvik etmek amacıyla Kongreler ve Dünya Klavye Şampiyonaları organize eden, Birleşmiş Milletlere bağlı bir Federasyondur. Türkiye, 5 Mayıs 1957 tarihinde Intersteno’ya katılmış; aynı tarihte Merkez Komitesine de üye olmuştur. Ülkemiz, F klavyenin sağladığı avantajın katkısıyla 1957 ile 2011 yılları arasında Intersteno tarafından düzenlenen klavye şampiyonalarında, farklı kategorilerde toplam 62 dünya birinciliği kazanmıştır. Kaynak: www.interstenoturk.org | www.intersteno.org On parmak klavye kullanmanın size sağlayacağı faydalardan bazılarını şöyle sıralayabiliriz: • Daha hızlı ve hatasız yazarsınız. • Daha az çaba sarf edersiniz; dolayısıyla, daha az yorulursunuz. • Daha uzun süre yazı yazabilirsiniz. • İşlerinizi zamanında yetiştirebilirsiniz. 18 • Yazarken sürekli olarak klavyeye veya ekrana bakmak zorunda kalmazsınız. • Sadece yazdığınız belgeye odaklanıp iş veriminizi yükseltebilirsiniz. • İş veriminizin yükselmesi, kariyerinize olumlu bir etki sağlayabilir. Yazmaya Hazırlanma On parmak klavye kullanmaya başlamadan önce, Ofis Ergonomisi başlığı altında açıklanmış olan doğru oturuş ve yazı yazma tarzı ile ilgili kurallara riayet edilmesi gerektiği kesinlikle unutulmamalıdır. Aksi takdirde, önemli sağlık sorunlarıyla yüz yüze gelmeniz kaçınılmaz olacaktır. Parmakları Temel Sıra Üzerine Yerleştirme On parmak klavye kullanırken, öncelikle parmaklar klavyenin temel sırasına, doğru bir şekilde yerleştirilmelidir. Sağ ve sol elimizdeki parmakların temel sıra üzerindeki konumları şu şekilde olmalıdır (Resim 1.11): Resim 1.11: Parmakların temel sıra üzerindeki konumları. • Sağ elimizin işaret parmağı, tuşunun üzerine gelir. • Sağ elimizin orta parmağı, tuşunun üzerine gelir. • Sağ elimizin yüzük parmağı, tuşunun üzerine gelir. • Sağ elimizin serçe (küçük) parmağı, tuşunun üzerine gelir. • Sol elimizin işaret parmağı, tuşunun üzerine gelir. • Sol elimizin orta parmağı, tuşunun üzerine gelir. • Sol elimizin yüzük parmağı, <İ> tuşunun üzerine gelir. • Sol elimizin serçe (küçük) parmağı, tuşunun üzerine gelir. Parmaklarınızı temel sıra üzerine yerleştirirken, işaret parmaklarınıza denk gelen ve tuşlarındaki küçük çıkıntıları hissetmeye çalışın. Bu çıkıntılar, klavyeye bakmadan parmaklarınızı temel sıraya yerleştirmenize yardımcı olan referans noktalarıdır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M L Y . 19 Parmaklar temel sıra üzerindeyken hafif bükülü durumda olmalı, parmak uçları tuşlara hafifçe değmeli, ancak basmamalıdır. Bu esnada, sağ elimizin başparmağı tuşu üzerinde dururken, sol elimizin başparmağı ise avuç içine hafifçe kıvrık bir şekilde tutulmalıdır. Farklı kaynaklarda, tuşuna basmak için her iki elimizin başparmağını da kullanabileceğimiz belirtilmekle birlikte, parmak hareketlerine aşinalık kazanabilmek için sadece bir başparmağın (tercihen sağ) kullanılması faydalı olacaktır. Parmaklarınızı temel sıradan kaldırıp, tekrar yerleştiriniz. Aynı işlemi, ellerinize ve klavyeye bakmadan yapıncaya kadar tekrarlayınız. On parmak yönteminde hangi parmakların hangi tuşlara basması gerektiği ise Resim 1.12’de özetlenmiştir. Resim 1.12: On parmak yönteminde parmak ve tuş eşleşmeleri. Tuşlara Basış Şekli On parmak klavye kullanımı esnasında tuşlara basarken şu hususlara dikkat edilmelidir: • Herhangi bir parmak tuşa basarken, diğer parmaklar temel sıra üzerindeki konumlarını korumalıdır. • Tuşa basan parmak, basma işleminden hemen sonra temel sıradaki konumuna geri çekilmelidir. • Tuşa ani ve kesin bir hareketle ve parmak ucuyla basılmalıdır. Bundan sonraki ünitelerde verilen yazma alıştırmalarında ihtiyacınız olacağı değerlendirilerek , , , , <.> ve <,> tuşlarına basma şekilleri aşağıda açıklanmıştır. Tuşuna Basış Daha önce ifade edildiği üzere, klavyede genellikle biri temel ve üst sıranın hemen sağında, diğeri ise nümerik tuş grubu içerisinde olmak üzere iki adet tuşu bulunmaktadır. On parmak klavye kullanırken, temel ve üst sıranın hemen sağında bulunan tuşu tercih edilir. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı sağa doğru çekilerek tuşuna basılır (Resim 1.13). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . 2 3 5 6 7 8 1 4 2 3 5 6 7 8 1 4 9 10 9 10 20 Kitabımızda yer alan tuş basış resimlerinde, basılacak tuş klavye üzerinde etrafı koyu çizgili olarak gösterilirken, p sembolü ise o tuşa basması gereken parmağı işaret etmektedir. Aynı anda iki tuşa birden basılması gereken durumlarda, ikinci tuşun etrafı koyu kesikli çizgili şekilde gösterilmiş olup, o tuşa basması gereken parmak ise p sembolü ile işaret edilmektedir. Tuşlara basarken, üzerinde sembol yerine harf bulunan diğer parmakların temel sıra üzerindeki konumlarının korunması gerektiği unutulmamalıdır. Resim 1.13: tuşuna basış. Tuşuna Basış Temel konumda tuşu üzerinde bulunan sağ elin başparmağı ile tuşuna basılır (Resim 1.14). Parmak tuşa bastıktan eski konumunu korur. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Tuşuna Basış Daha önce ifade edildiği üzere, tuşu başka tuşlarla birlikte kullanıldığında işlevini yerine getirir. Klavyede, biri alt sıranın en sağında ve diğeri en solunda olmak üzere iki adet tuşu bulunmaktadır. Eğer tuşuyla birlikte basılacak olan diğer tuşa sağ elimizin parmaklarıyla erişiliyorsa, soldaki tuşu kullanılır. Bu amaçla, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulur (Resim 1.15). Diğer tuşa basıldıktan sonra, her iki parmak temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M L . 21 Resim 1.14: tuşuna basış. Resim 1.15: Soldaki tuşuna basış. Benzer şekilde, eğer tuşuyla birlikte basılacak olan diğer tuşa sol elimizin parmaklarıyla erişiliyorsa, bu sefer sağ taraftaki tuşu kullanılır. Bu amaçla, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulur. Diğer tuşa basıldıktan sonra, her iki parmak temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Tuşuna Basış İşlevi daha önce açıklanmış olan tuşuna, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı hafifçe sola kaydırılarak basılır (Resim 1.16). Tuşa basıldıktan sonra parmak, temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M L Y . Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A K M L Y . 22 Resim 1.16: tuşuna basış. <.> Tuşuna Basış Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin yüzük parmağı alt sıraya bükük olarak çekilerek <.> tuşuna basılır (Resim 1.17). Tuşa basıldıktan sonra parmak, temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 1.17: <.> tuşuna basış. <,> Tuşuna Basış Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı alt sıraya bükük olarak çekilerek <,> tuşuna basılır (Resim 1.18). Tuşa basıldıktan sonra parmak, temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A K M L Y . Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M Y . 23 Resim 1.18: <,> tuşuna basış. On parmak klavye kullanımındaki en önemli noktalar, ofis ergonomisi ile ilgili kurallara riayet etmek, parmakları temel sıraya doğru şekilde yerleştirmek, klavyeye bakmamak ve her zaman aynı tuşa aynı parmak ile basmaktır. 10 PARMAK PROGRAMI Klavye Öğretimi kitabının yanında, on parmak klavye kullanımı konusunda öğreneceğiniz bilgileri pekiştirmeniz için, içerisinde 10 Parmak programı bulunan bir eğitim CD’si de verilmektedir. 10 Parmak programının nasıl kurulacağına ve kullanılacağına dair ipuçlarını bu bölümde bulacaksınız. Kitabınızda belirtilen dersleri sorunsuzca çalışabilmeniz için bu bölümü dikkatle incelemeniz büyük önem taşımaktadır. Kurulum Kitabınızla birlikte verilen eğitim CD’sinde bulunan 10 Parmak programını bilgisayarınıza kurmak için aşağıdaki adımları sırasıyla takip ediniz: 1. Eğitim CD’sini bilgisayarınızın optik disk sürücüsüne yerleştiriniz. 2. Autorun.exe uygulamasını çalıştırınız. 3. Ekrana gelen talimatları takip ederek kurulum işlemini tamamlayınız. Kurulum sonunda, Başlat menüsüne Logomotif program grubu, Masaüstü’ne ise 10 Parmak simgesi eklenmiş olacaktır. Programı Başlatma Bilgisayarınıza kurulmuş olan 10 Parmak programı başlatmak için, Başlat menüsündeki Logomotif program grubunda ya da Masaüstü’nde bulunan 10 Parmak simgesine tıklayınız. Bunun sonucunda açılan küçük başlangıç penceresi (Resim 1.19) üzerine bir kez daha tıkladıktan sonra Çalışma Penceresi açılacaktır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M L . ! ! 24 Resim 1.19: Ba !langıç penceresi. Çalı$ma Penceresi Çalı!ma penceresi, ana çalı !ma alanıdır (Resim 1.20). On parmak yazma çalı !maları burada yapılır. Çalı!ma penceresi üzerinde bulunan bölümler ve bu bölümlerin i !levleri a !a "ıda açıklanmaktadır. Eller Kutusu: Bu kutu, parmak ve tu ! ili!kilerini gösterir. Parmakların üzerinde gözüken harfler, parmakların temel sırada hangi konumda bulunaca "ını belirtir. Çalı!maya ba!ladıktan sonra basılması gereken tu ! kırmızı renkle, tu !a basacak parmak ise tu !un çe!idine göre farklı renklerle i!aret edilir. Klavye: Seçilen klavye düzenine göre klavye tu!ları bu bölümde yer almaktadır. Kısa #statistikler: Bu bölümde, çalı!ma esnasında ula!ılan hız (dakikada yazılan kelime sayısı) ve do"ruluk (%) ile ilgili kısa istatistikler gösterilmektedir. Tu ! Durumları: Bu bölümde, Basılacak, Basılmayan ve Yanlı ! Basılan tu !larla ilgili bilgilere yer verilmi!tir. Yazılacaklar ve Yazma Kutuları: Yazılacaklar Kutusu, yazmanız gereken metni gösterir. Yazma Kutusu ise ilgili metnin yazılaca"ı kutudur. Yanlı!lar ve Yazılanlar Kutuları: Yanlı ! kutusu, yanlı! yazdıklarınızı, Yazılanlar kutusu yazdıklarınızın tümünü gösterir. Tu !u: Çalı!maya ba!lamak için bu tu !a basılır. Tu!u: Çalı !maya ve on parmak yazma ba!arımının ölçümüne ara vermek için bu tu !a basılır. < #! Sonu> Tu!u: 10 Parmak programını sonlandırır. Yazma kutusu oda #a girdi #inde ve imleç yanıp sönerken 10 Parmak programı, zamanlamaya ve kullanıcının ba$arımını ölçmeye ba $lamı$ demektir. Dolayısıyla, ba $arımınızı sa #lıklı ölçebilmek için yazmayı bitirdi #inizde tu$una basınız ya da fare ile penceredeki herhangi bir nesneye veya Dur dü#mesine tıklayınız. Ayrıca, çalı !ma penceresinde sırasıyla !u menüler bulunmaktadır: • Dersler • Seçenekler • Göster • Ortam • Yardım Bu menülerden ula !abilece"iniz seçenekler ve bu seçeneklerin i !levleri a !a "ıdaki bölümlerde açıklanmaktadır. ! ! 25 Resim 1.20: Çalı !ma penceresi. Dersler Menüsü Bu menünün altında yer alan seçenekler ve i!levleri a !a "ıda sırasıyla açıklanmı!tır. Ön Çalı!ma: Bu seçenek ile on parmak yazmaya hazırlık için gerekli çalı !maları içeren yeni bir pencereye ve alt seçeneklere ula!ılır (Resim 1.21). Alt seçeneklerde, oturu ! !eklinin nasıl olması gerekti"i açıklanmakta, parmakların hangi tu !lara eri !ti"i gösterilmekte ve klavye üzerindeki her bir tu !a nasıl ve hangi parmakla vurulaca "ını açıklayan kısa çalı !ma yer almaktadır. Resim 1.21: Ön çalı !ma penceresi. Bir Ders #leri: Bir sonraki derse geçmeyi sa"lar. Bir Ders Geri: Bir önceki derse geçmeyi sa"lar. Ders Seç: Acemi, Orta, #leri düzeyler arasından ders seçmeyi sa "lar. 26 Hipodrom: On parmak eğitimini eğlenceli hale getiren, sunduğu değişik metinlerle kullanıcının farklı yazma hızlarında kendisini deneyebileceği bir oyundur. Hatalı veya hatasız yazmaya izin verme, tek veya çok satırlı yazma gibi seçenekler sunmaktadır. İstatistikleri Sil: Çalışmakta olduğunuz derse ait başarımınızı gösteren istatistiki verilerin silinmesini sağlar. Sonuçları Kaydet: Çalışmakta olduğunuz derse ait başarımınızı gösteren istatistiki verileri, belirleyeceğiniz bir dosya ismi ile sabit disk sürücüye kaydetmeyi sağlar. İş Sonu: 10 Parmak programını sonlandırır. 10 Parmak programını ilk defa kullanıyorsanız, ilk önce “Ön Çalışma” ile başlamanız yararlı olacaktır. Seçenekler Menüsü Bu menüde, Çalışma Penceresi üzerinde bulunan bölümlerle ilgili seçenekler yer almaktadır. Bu seçenekler ve işlevleri aşağıda sırasıyla açıklanmıştır. Kısa İstatistikleri Göster/Gizle: Kısa İstatistikler kutusunu gösterir/gizler. Tuşları Göster/Gizle: Tuş Durumları kutusunu gösterir/gizler. Klavyeyi Göster/Gizle: Klavye kutusunu gösterir/gizler. Elleri Göster/Gizle: Eller kutusunu gösterir/gizler. Yanlış ve Yazılanlar Kutularını Göster/Gizle: Yanlışlar ve Yazılanlar kutusunu gösterir/gizler. Yazdığını Gör/Görme: Yazı kutusunda yazılanları gösterir/gizler. Hedefleri Değiştir: Kısa İstatistikler kutusunda gözüken hedefleri düzenler. Hataya İzin Ver/Verme: Hatalı yazmaya izin verir/vermez. Geri Tuşu Olsun/Olmasın: Geri tuşunu aktif/pasif hale getirir. Satır Tekrarla/Tekrarlama: Çalışılan satırın tekrarlanmasını veya sürekli çalışma şeklini seçmeyi sağlar. Tek/Çok Satırlı Yaz: Yazı kutusunda yazılanları tek/çok satırlı olarak gösterir. Diğer İkonları Göster/Gösterme: Araçlar satırında diğer ikonları gösterir/gizler. Göster Menüsü Grafikler: Bu seçenek ile 10 Parmak Ders Sonuç Grafikleri penceresi açılır. Bu pencerede, derslerdeki çalışmaların sonuçları, Eller-Sıralar, Parmaklar, Karakter Grupları, Küçük Harfler, Büyük Harfler, Rakamlar, Semboller ve Noktalama İşaretleri için hız (dakikada yazılan kelime) ve doğruluk (yüzde) ya da doğru ve yanlış tuş vuruş sayıları açısından grafiksel olarak gösterilir. Ayrıca, bu sonuçlar kaydedilebilir, yazdırılabilir ve daha önce kaydedilmiş olan önceki ders sonuçları görülebilir. Grafikleri, kullanıcı seçimine göre 3-boyutlu, 2-boyutlu veya çizgisel şekilde görmek mümkündür. Yazılanlar: Kullanıcının çalıştığı derste o ana dek yazdıklarını gösterir. Yanlışlar: Kullanıcının çalıştığı derste o ana dek yazdıklarının içerisinden yanlış olanları gösterir. Zayıf Tuşlar: Kullanıcının çalıştığı derste o ana dek yazdıklarının içerisinden yanlış olanları değerlendirerek zayıf tuşları belirler ve bu zayıflıkları gidermeye yönelik ders önerileri sunar. Ders Yönergeleri: Kullanıcının çalışacağı ders sırasında dikkat etmesi gereken noktaları ve başarılı olması için neler yapması gerektiğini gösterir. ! ! 27 Ortam Menüsü Klavye Seçimi: F ve Q klavye düzenlerinden birini seçmeyi sa "lar. Çalı!ma Penceresi De"i !ikli"i: Çalı!ma Penceresi üzerinde yer alan Yazma Alanı, Yazılacaklar Kutusu, Yanlı!lar Kutusu, Yazılanlar Kutusu ve genel olarak pencerenin renklerinin ve yazı tiplerinin de "i !tirilmesine imkan tanıyan bir diyalog kutusu açar. Yapılan seçimlerin Çalı !ma Penceresine etkileri Örnek Kutu’da gözlenebilir. Tu ! Durumları De"i !ikli"i: Basılacak Tu !, Basılmayan Tu ! ve Yanlı! Basılan Tu ! nesnelerinin rengini de "i !tirmeyi sa "layan bir diyalog kutusu açar. Yapılan seçimlerin bu tu !lar üzerindeki etkileri Örnek Kutu’da gözlenebilir. Yardım Menüsü 10 Parmak programıyla ilgili yardım seçeneklerine bu menü altından ula !ılabilmektedir. Ders Seçimi ve Çalı$maya Ba$lama 1. 10 Parmak programını daha önce anlatıldı"ı !ekilde ba!lattıktan sonra bir defaya mahsus olmak üzere “Ortam” menüsünden “Klavye Seçimi” seçene"ini kullanarak “F Klavye” düzenini seçiniz. Programı sonraki çalı !tırı!larınızda bu seçimi tekrarlamanıza gerek yoktur. 2. “Dersler” menüsünden “Ders Seçimi” seçene"i ile “Acemi Düzeyi”, “Orta Düzey” ve “ #leri Düzey” seviyelerinden birini seçiniz. 3. Açılan küçük pencerede (Resim 1.22) ders numarasını girip “Tamam” dü "mesine tıklayarak ilgili dersin yüklenmesini sa "layınız. Resim 1.22: Ders seçme penceresi. 4. Yüklenen dersi çalı !maya ba!lamak için “Çalı !ma Penceresi”nde bulunan Ba!la dü "mesine tıklayıp, “Yazılacaklar Kutusu”nda verilen metni “Yazma Kutusu” içerisine yazmaya ba!layınız. 5. “Yazılacaklar Kutusu” içerisinde metinler satır satır ekrana gelmektedir. Bir satırı yazdıktan sonra yazmanız gereken yeni satırı görebilmek için tu!una basınız. 6. Yazım esnasında, ilgili tu !lara basması gereken parmakların renklendirilmesi, hatasız yazma anlamında size büyük fayda sa "layacaktır. 7. Dersle ilgili metnin tamamını yazdıktan sonra açılan “Dersin Sonu” penceresinde (Resim 1.23) sunulan seçeneklerden uygun olanı seçiniz. Resim 1.23: Ders sonu penceresi. 28 Özet Gerek çeşitli müzik enstrümanlarında gerek daktilo, hesap makinesi, bilgisayar gibi cihazlarda bulunan tuş takımlarına genel olarak klavye ismi verilmektedir. Kitabımızın konusu olan klavye ise bilgisayar klavyesidir. Klavye, elektro-mekanik bir yapıya sahip olup, bilgisayarın temel giriş birimlerinden ve kontrol araçlarından biridir. Üzerinde, harf, rakam, noktalama işaretleri, semboller ve çeşitli fonksiyonlar için çok sayıda tuş barındırır. Klavye üzerindeki bir tuşa veya tuş kombinasyonuna basıldığında, klavyeden bilgisayarın merkezi işlem birimine elektronik bir sinyal iletilir. Merkezi işlem birimi bu sinyali çözümleyerek hangi tuş veya tuşlara basıldığına karar verip, buna göre gerekli işlemleri yürütür. Klavyenin etkileşim içerisinde olduğu temel bilgisayar bileşenleri kasa, anakart, merkezi işlem birimi, sistem belleği, sabit disk sürücü, optik disk sürücü, güç kaynağı, monitör, fare ve yazıcıdır. Klavye üzerinde, harfler, rakam, noktalama işareti ve sembol tuşları bulunur. Bu tuşların dışında, fonksiyon tuşları, , , , , , vb. özel görevlere sahip çok sayıda tuş da bulunmaktadır. Klavyeleri, tasarımlarında kullanılan teknolojiye ya da tuş düzenlerine göre sınıflandırabiliriz. Teknolojilerine göre klavyeler PC/XT, PC/AT, Enhanced ve Windows klavye olmak üzere dört gruba ayrılırlar. Tuş düzenlerine göre ise QWERTY, QWERTZ, AZERTY, DVORAK, F vb. çok sayıda klavye çeşidi bulunmaktadır. Gerek bilgisayar kullanıcı sayısının gerek bilgisayar başında harcanan zamanın artmasıyla bilgisayar kaynaklı sağlık problemlerinde de önemli oranda artış görülmektedir. Bu alanda en sık rastlanan rahatsızlıklardan olan Karpal Tünel Sendromu ve Tekrarlanan Zorlama Yaralanması, genellikle klavye kullanımı esnasında oturuş ve yazı yazma tarzındaki hatalardan kaynaklanmaktadır. Bu tür sağlık sorunlarından kaçınmak için ofis ergonomisi konusunda belirtilen kurallara riayet edilmelidir. On parmak klavye kullanmanın temeli, iki eldeki tüm parmaklardan dengeli bir şekilde faydalanarak, aynı parmaklar ile her defasında aynı tuşlara basılmasına dayanmaktadır. Böylelikle, zaman içerisinde parmakların hareket tarzına ve tuşların klavye üzerindeki konumlarına aşinalık kazanılmakta, klavyeye veya ekrana bakma ihtiyacı hissetmeden daha hızlı ve hatasız yazı yazılabilmektedir. On parmak klavye kullanırken, öncelikle parmaklar klavyenin temel sırasına, doğru bir şekilde yerleştirilmelidir. Herhangi bir parmak tuşa basarken, diğer parmaklar temel sıra üzerindeki konumlarını korumalıdır. Tuşa basan parmak, basma işleminden hemen sonra temel sıradaki konumuna geri çekilmelidir. Tuşlara ani ve kesin hareketlerle basılmalıdır. On parmak yöntemiyle Türkçe yazı yazmak için, Türkçe’nin karakteristik özellikleri dikkate alınarak tasarlanmış olan Standart Türk Klavyesi veya daha çok bilinen ismiyle F klavye tercih edilmelidir. F klavye kullanarak, yalnızca Türkçe değil, başka dillerde de daha hızlı ve hatasız yazı yazılabilmektedir. Kitabınızın yanında, on parmak yazma alıştırmaları yapabilmeniz için sizlere içerisinde 10 Parmak programı bulunan bir eğitim CD’si de verilmektedir. Bu programı doğru şekilde kurduktan sonra ders seçimi yapmak ve çalışmaya başlamak için önce F klavye düzeni seçilir. Daha sonra ise “Dersler” menüsünden “Ders Seçimi” seçeneği ile “Acemi Düzeyi”, “Orta Düzey” ve “İleri Düzey” seviyelerinden birisi seçilerek ders numarası girilir ve çalışmaya başlanır. Yazım esnasında, 10 Parmak programı hangi tuşa hangi parmakla basılacağını göstermek için ilgili parmağı ve tuşu renklendirerek işaretler. Ünitelerde belirtilen dersleri dikkatli şekilde çalışmanız, on parmak klavye kullanımında gelişme göstermeniz açısından faydalı olacaktır. 29 Kendimizi Sınayalım 1. Gerek çeşitli müzik enstrümanlarında gerek daktilo, hesap makinesi, bilgisayar gibi cihazlarda bulunan tuş takımlarına genel olarak ne isim verilir? a. Fare b. Tarayıcı c. Klavye d. Monitör e. Yazıcı 2. Klavyedeki tuşlara basıldığında üretilen elektronik sinyalleri çözümleyip gerekli işlemleri yürüten temel bilgisayar bileşeni hangisidir? a. Anakart b. Sistem beleği c. Optik disk sürücü d. Sabit disk sürücü e. Merkezi işlem birimi 3. Aşağıdakilerden hangisi klavyedeki sıralardan biri değildir? a. İşaret sırası b. Rakam sırası c. Üst Sıra d. Temel Sıra e. Alt Sıra 4. Bir harf tuşuyla birlikte basıldığında, ilgili harfin büyük yazılmasını sağlayan tuş hangisidir? a. tuşu b. tuşu c. tuşu d. tuşu e. tuşu 5. Aşağıdakilerden hangisi bir klavye çeşidi değildir? a. PC/XT b. Enhanced c. Windows d. PC/WT e. PC/AT 6. Hangi klavye düzeni, Türkçe dilinde yazı yazmak için daha uygundur? a. QWERTY b. F c. DVORAK d. AZERTY e. QWERTZ 7. Ofis ergonomisiyle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? a. Eller ve parmaklar gevşek tutulmalıdır. b. Tercihen bir bilek desteği kullanılmalıdır. c. Monitörün üstü göz hizasına denk gelmelidir. d. Boyun aşırı bükülmemelidir. e. Çalışma alanı dar olmalıdır. 8. Aşağıdakilerden hangisi on parmak yönteminin avantajlarından biri değildir? a. Daha çok çaba sarf etmek b. Daha az yorulmak c. İşleri zamanında yetiştirebilmek d. Daha hızlı ve hatasız yazmak e. Klavyeye bakmak zorunda kalmamak 9. Aşağıdakilerden hangisi temel sırada parmakların üzerinde bulunduğu tuşlardan biri değildir? a. tuşu b. tuşu c. tuşu d. tuşu e. tuşu 10. 10 Parmak programında klavye düzeni hangi menüden seçilir? a. Dersler b. Yardım c. Ortam d. Göster e. Seçenekler 30 Kendimizi Sınayalım Yanıt Anahtarı 1. c Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 2. e Yanıtınız yanlış ise “Temel Bilgisayar Bileşenleri” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 3. a Yanıtınız yanlış ise “Klavye Tuşlarının İşlevleri” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 4. b Yanıtınız yanlış ise “Klavye Tuşlarının İşlevleri” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 5. d Yanıtınız yanlış ise “Klavye Çeşitleri” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 6. b Yanıtınız yanlış ise “Klavye Çeşitleri” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 7. e Yanıtınız yanlış ise “Ofis Ergonomisi” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 8. a Yanıtınız yanlış ise “On Parmak Klavye Kullanımı” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 9. d Yanıtınız yanlış ise “On Parmak Klavye Kullanımı” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 10. c Yanıtınız yanlış ise “10 Parmak Programı” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. Sıra Sizde Yanıt Anahtarı Sıra Sizde 1 Ellerinize ve klavyeye bakmadan parmaklarınızı temel sıra üzerine yerleştirinceye kadar bu alıştırmayı tekrarlayınız. Bu işlem sırasında, ve tuşları üzerindeki çıkıntılardan faydalanabilirsiniz. 31 Yararlanılan Kaynaklar Taşçı, D. (Ed.), Topuz Savaş, A. ve Savaş, H. (2005). Klavye Öğretimi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir. Logomotif Dokümantasyon. (2003). 10 Parmak Kullanım Kılavuzu, Logomotif A.Ş. Yararlanılan İnternet Kaynakları http://www.bsm.gov.tr http://www.hurriyet.com.tr http://www.ntvmsnbc.com http://www.tdk.gov.tr http://www.wikipedia.org 32 Amaçlarımız Bu üniteyi tamamladıktan sonra; Temel sıra tuşlarını listeleyebilecek, Bu tuşların klavyedeki konumlarını tanımlayabilecek, Bu tuşlara nasıl basılacağını açıklayabilecek, Bu tuşlara basış kurallarını uygulayabilecek, bilgi ve becerilere sahip olabilirsiniz. Anahtar Kavramlar Temel Sıra Tuşu Tuşu Tuşu <Ü> Tuşu Tuşu Tuşu Tuşu <İ> Tuşu Tuşu <Ş> Tuşu Tuşu Tuşu İçindekiler v Giriş v İşaret Parmaklarının Kullanıldığı Temel Sıra Tuşları: , , , <Ü> v Orta Parmakların Kullanıldığı Temel Sıra Tuşları: , v Yüzük Parmaklarının Kullanıldığı Temel Sıra Tuşları: , <İ> v Serçe Parmakların Kullanıldığı Temel Sıra Tuşları: , <Ş>, , v Cümle Yazma Çalışmaları v 10 Parmak Programı ile Çalışma 2 33 GİRİŞ Bu ünitede, on parmak yöntemini kullanarak Temel Sıra Tuşları olan , <İ>, , , <Ü>, , , , , , <Ş>, tuşlarına doğru biçimde basmayı öğreneceğiz. On parmak klavye kullanımı esnasında parmaklar tuşlara basmadıkları zamanlarda temel sıra üzerinde beklerler. Bu sebeple, bu sıradaki tuşlara Temel Sıra Tuşları ismi verilir. Resim 2.1’de, temel sıra tuşlarının klavye üzerindeki konumları görülmektedir. Resim 2.1: Temel sıra tuşlarının klavye üzerindeki konumları. Temel sıra tuşları arasından , , ve <Ü> tuşlarına işaret parmakları kullanılarak basılmalıdır. ve tuşlarına orta parmaklar ile basılırken, ve <İ> tuşlarına yüzük parmakları kullanılarak basılması gerekmektedir. Son olarak , <Ş>, ve tuşlarına ise serçe parmakları ile basılmalıdır. On parmak klavye kullanımı ile zamandan ve sarf edilen güçten tasarruf ederek yazı yazabilmeniz amaçlanmaktadır. Daha önce de belirtildiği üzere, bir parmak tuşa basarken diğer parmakların büküklüklerini korumaları ve temel sıra üzerindeki yerlerini bozmamaları gerekmektedir. Tuşlara basılırken bilekler klavyeye değmemeli, gözler yazılacak metni takip etmeli, kollar ve dirsekler duruş pozisyonunu bozmamalıdır. Tuşlara parmak ucuyla basılmasına dikkat edilmelidir. Ünitemizin sonraki bölümlerinde, temel sıra tuşlarının her biri detaylı şekilde açıklanmış, bu tuşlara nasıl basılacağı resimlerle desteklenerek anlatılmış, tuşlara basma yeteneğinizi geliştirmeye yönelik “Sıra Sizde” ve cümle yazma çalışmaları sunulmuştur. Son olarak, kitabınızla birlikte verilen 10 Parmak programını kullanıp, belirtilen dersleri çalışarak bilgilerinizi pekiştirmeniz amaçlanmıştır. İŞARET PARMAKLARININ KULLANILDIĞI TEMEL SIRA TUŞLARI: , , , <Ü> Bu bölümde, işaret parmakları kullanılarak basılan temel sıra tuşları açıklanmıştır. Bu tuşlar, sırasıyla , , ve <Ü> tuşlarıdır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . Temel Sıra Tuşları 34 Tuşu “K” harfi, Türk alfabesinin 14. harfidir. Fonetik bakımdan kalın seslilerle birlikte art damak, ince seslilerle birlikte ön damaktan çıkarılan süreksiz ve sert bir sessiz harf olduğundan sesli-sessiz uyumunu gerektirir. Göktürk, Uygur ve Osmanlı alfabelerinde iki ayrı harf ve ses olarak “kaf” ve “kef” yerine bugünkü Türkçe’de “k” kullanılmaktadır. Türkçe kelimelerin başında, ortasında ve sonunda bulunur. Birçok kelimede yüzyıllar boyunca hiç değişmeden gelmiştir. Ancak, Anadolu ve Azeri lehçelerinde bazı kelimelerde yumuşayarak “g” ye dönüşmüştür (Kök-gök, köl-göl, köz-göz, kemi-gemi, küve-güve vb.). Aynı ağızda bu sesin “h” ya dönüştüğü de görülür (Kanı-hani, uyku-uyhu, yuku-yuhu, ayak-ayah, keklik- kehlih vb.). Gerçekte, “Eski Türkçe” diye adlandırılan 8-11. yüzyıl Türkçesi’nde, kelimelerin başında “ga” ve “ge” sesleri yoktur. Bunlar, daha sonra “ka” ve “ke” seslerinin “ga” ve “ge” ye dönüşmesi sebebi ile ortaya çıkmıştır. “K” harfi, günümüzde tek başına kullanıldığında da bazı anlamlar içerir. Örneğin, biyolojide bir vitamini, kimyada Potasyum elementini, fizikte mutlak ısı derecelerinden Kelvin’i sembolize eder. Ayrıca, “Kilo” ifadesinin kısaltması olarak da kullanılır. tuşu klavyenin ortasında yer alır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin işaret parmağı ile tuşuna basılır (Resim 2.2). Parmak bu tuşa bastıktan sonra konumunu bozmaz. Bu esnada diğer parmaklar da temel sıra üzerindeki konumlarını bozmamalıdır. Resim 2.2: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k 2. kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk 3. k kk k kk k kk k kk k kk k kk k kk k kk k kk k kk k kk k kk k kk k kk k kk k 4. kkk kkk kkk kkk kkk kkk kkk kkk kkk kkk kkk kkk kkk kkk kkk kkk kkk kkk 5. kkk kk kkk kk kkk kk kkk kk kkk kk kkk kk kkk kk kkk kk kkk kk kkk kk Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A M L Y . 35 Tuşu Türk alfabesinin 24. harfi olan “T” harfi, dil ucunun ön dişlerin biraz dışına çıkarılması ile oluşan sestir. Türkçe’de önceden bulunmayan bir harf iken harf devrimi ile birlikte batı kaynaklı birçok kelimenin kullanılmasıyla dilimize kazandırılmıştır. “T” harfi ile başlayan kelimeler genelde yabancı kaynaklı kelimelerdir (tren, telefon, telgraf, televizyon vb.). “T” harfi tek başına 3. boyut olarak kabul edilen zamanı temsil eder. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin işaret parmağı hafifçe sola kaydırılıp tuşuna basılır (Resim 2.3). Parmak tuşa bastıktan sonra eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra üzerindeki konumlarını bozmamalıdır. Resim 2.3: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. tt tt tt tt tt tt tt tt tt tt tt tt tt tt tt tt tt tt tt tt 2. tt kk tt kk tt kk tt kk tt kk tt kk tt kk tt kk tt kk tt kk 3. ttt kkk ttt kkk ttt kkk ttt kkk ttt kkk ttt kkk ttt kkk ttt kkk ttt kkk ttt kkk 4. ktkt ktkt ktkt ktkt ktkt ktkt ktkt ktkt ktkt ktkt 5. ktkt ktkt tktk tktk ktkt ktkt tktk tktk ktkt ktkt 6. ktkt kktt ktkt kktt ktkt kktt ktkt kktt ktkt kktt Tuşu “A” harfi, Türk alfabesinin ilk harfidir. Dilimizde en yaygın kullanılan harftir. Kelime içerisinde kullanıldığı gibi kendi başına da birçok anlamı vardır. Bir ürünün kaliteli sınıfta olduğunu belirtmede kullanılır. Biyolojide bir vitamin adıdır. Müzikte, la majörü belirtir. Elektrikte, akım şiddetinin birimi olan Amper’in kısaltmasıdır. Uzatılarak söylendiğinde şaşkınlığı ifade eder. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A M L Y . 36 Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin işaret parmağı ile tuşuna basılır (Resim 2.4). Parmak tuşa bastıktan sonra konumunu bozmaz. Bu esnada diğer parmaklar da temel sıra üzerindeki konumlarını bozmamalıdır. “A” harfi, Türkçe’de kelimeler içerisinde en çok kullanılan sesli harf olduğu için bol bol pratik yapılmalıdır. Resim 2.4: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. at ak at ak at ak at ak at ak at ak at ak at ak at ak at ak 2. tat tat tat tat tat tat tat tat tat tat tat tat tat tat tat tat tat tat tat tat 3. tak tak tak tak tak tak tak tak tak tak tak tak tak tak tak tak tak tak tak tak 4. tak taka tak taka tak taka tak taka tak taka tak taka tak taka tak taka 5. kak tat kak tat kak tat kak tat kak tat kak tat kak tat kak tat kak tat kak tat 6. atak atak atak atak atak atak atak atak atak atak atak atak atak atak <Ü> Tuşu “Ü” harfi, Türk alfabesinin 26. harfidir. Türkçe dışında Macarca, Uygurca, Estonca, Azerice ve Türkmence dillerinde kullanılmaktadır. “U” harfinden ses olarak söyleniş açısından tek farklılığı, ağız yapısı aynı iken dilin biraz yukarı doğru hareketi ile elde edilmesidir. Türkçe’ye özgü özel bir sestir. Büyük ünlü uyumunun getirdiği kolaylıkla “e”, “i” ve “ö” harfleriyle kullanıldığında konuşma kolaylığı sağlar. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin işaret parmağı hafifçe sağa kaydırılıp <Ü> tuşuna basılır (Resim 2.5). Parmak tuşa bastıktan sonra eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra üzerindeki konumlarını bozmamalıdır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E K M L Y . 37 Resim 2.5: <Ü> tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. Ata Ata Ata Ata Ata Ata Ata Ata Ata Ata Ata Ata Ata Ata Ata Ata 2. ütü ütü ütü ütü ütü ütü ütü ütü ütü ütü ütü ütü ütü ütü ütü ütü 3. akü akü akü akü akü akü akü akü akü akü akü akü akü akü 4. ütü akü ütü akü ütü akü ütü akü ütü akü ütü akü ütü akü ütü 5. atak atak atak atak atak atak atak atak atak atak 6. Katü Katü Katü Katü Katü Katü Katü Katü Katü Katü ORTA PARMAKLARIN KULLANILDIĞI TEMEL SIRA TUŞLARI: , Bu bölümde, orta parmaklar kullanılarak basılan temel sıra tuşları açıklanmıştır. Bu tuşlar, sırasıyla ve tuşlarıdır. Tuşu “M” harfi alfabemizin 16. harfidir. “M” harfiyle başlayan kelimeler çoğunlukla büyük ünlü uyumuna uyduğu için Öz Türkçe kelimelerdir. “M” harfi güncel hayatta kısaltma olarak sıkça kullanılan harflerin başında gelir. Örneğin, matematikte metrenin kısaltması, fizikte ise kütlenin sembolüdür. EN 13402 standardına göre giysilerde “orta boy” beden ölçüsüdür. Ayrıca, tek başına matematikte Romen rakamlarında 1000 sayısını ifade eder. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin orta parmağı ile tuşuna basılır (Resim 2.6). Parmak tuşa bastıktan sonra konumunu bozmaz. Bu esnada diğer parmaklar da temel sıra üzerindeki konumlarını bozmamalıdır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E K M L Y . 38 Resim 2.6: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. tam tam tam tam tam tam tam tam tam tam tam tam tam tam tam 2. tamam tamam tamam tamam tamam tamam tamam tamam tamam 3. takma takma takma takma takma takma takma takma takma takma 4. Atam Atam Atam Atam Atam Atam Atam Atam Atam Atam Atam Atam 5. tükmü tükmü tükmü tükmü tükmü tükmü tükmü tükmü tükmü tükmü 6. mak akümü mak akümü mak akümü mak akümü mak akümü mak 7. katüm tükmü takma katüm tükmü takma katüm tükmü takma Tuşu “E” harfi Türk alfabesinin 6. harfidir. “A” harfinden sonra Türkçe’de en fazla kullanılan sesli harftir. Tarihte ilk olarak Mısırlılar tarafından kullanılmıştır. Eski Yunanlılar ise “e” harfini, kendi epsilon harflerini yazmak için kullanmışlardır. Romalılar ise “e” harfine şimdiki görünümünü vermişlerdir. “E” harfi, kelime içinde kullanılabileceği gibi tek başına kullanım alanları da vardır. Örneğin, matematikte evrensel kümenin sembolüdür. Yine, matematikte logaritma tabanını gösteren sayıdır. Otobüs kullanma yetkisi veren sürücü belgesi sınıfını temsil eder. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin orta parmağı ile tuşuna basılır (Resim 2.7). Parmak tuşa bastıktan sonra konumunu bozmaz. Bu esnada diğer parmaklar da temel sıra üzerindeki konumlarını bozmamalıdır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K L Y . 39 Resim 2.7: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. tek tek tek tek tek tek tek tek tek tek tek tek tek tek tek tek tek 2. mek ekmek mek ekmek mek ekmek mek ekmek mek ekmek mek 3. eem tek ekmek eem tek ekmek eem tek ekmek eem tek ekmek 4. tema küme mete tema küme mete tema küme mete tema küme mete 5. meta tema meta tema meta tema meta tema meta tema meta tema 6. ketam ketam ketam ketam ketam ketam ketam ketam ketam ketam YÜZÜK PARMAKLARININ KULLANILDIĞI TEMEL SIRA TUŞLARI: , <İ> Bu bölümde, yüzük parmakları kullanılarak basılan temel sıra tuşları açıklanmıştır. Bu tuşlar, sırasıyla ve <İ> tuşlarıdır. Tuşu “L” harfi Türk alfabesinin 15. harfidir. “L”, ince ünlülerle beraber kullanıldığı zaman ön damak, kalın ünlülerle beraber kullanıldığı zaman da alt damaktan çıkarılan yumuşak, yayvan ve akıcı bir sestir. “L” sesi, Orta Asya Türkçesi’nden beri Türkçe’nin bütün lehçelerinde ince ve kalın şekliyle yer almıştır. “L” harfi ile başlayan kelimelerin sayısı, sözlükte diğer harflere göre oldukça azdır. Örneğin, ülkemizde “L” harfi ile başlayan bir şehir adı bulunmamaktadır. “L” harfi tek başına kullanıldığında bir hacim ölçüsü birimi litrenin sembolüdür. “L”, giysilerde büyük boy beden ölçüsüdür. Ayrıca, Romen rakamlarında 50 sayısını ifade eder. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I A K M L Y . 40 Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin yüzük parmağı ile tuşuna basılır (Resim 2.8). Parmak tuşa bastıktan sonra konumunu bozmaz. Bu esnada diğer parmaklar da temel sıra üzerindeki konumlarını bozmamalıdır. Özellikle serçe parmak bu harfin tuşlanmasında bir miktar hareket edeceğinden bu parmağın yazma işlemi yapmamasına özen gösterilmelidir. Resim 2.8: tuşuna basış. <İ> Tuşu “İ” harfi Türk alfabesinin 12. harfidir. Cumhuriyet döneminde alfabe değiştirildiğinde “ı” ve “i” harflerinin farklı oldukları, fakat ses olarak yakınlıklarının olduğunu belirtmek amacıyla benzer semboller kullanılmıştır. Bu iki harf sadece Türkçe ve diğer Türk lehçelerinde kullanılır. Temel sırada <İ> tuşu üzerinde bulunan sol elin yüzük parmağı ile <İ> tuşuna basılır (Resim 2.9). Parmak tuşa bastıktan sonra konumunu bozmaz. Bu esnada diğer parmaklar da temel sıra üzerindeki konumlarını bozmamalıdır. Resim 2.9: <İ> tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M Y . Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U E A K M L Y 41 Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. kil kil kil kil kil kil kil kil kil kil kil kil kil kil kil kil kil kil kil kil 2. kil ilik kil ilik kil ilik kil ilik kil ilik kil ilik kil ilik kil ilik kil ilik kil 3. kil ilik tilki kil ilik tilki kil ilik tilki kil ilik tilki kil ilik tilki kil ilik tilki 4. kimlik kimlik kimlik kimlik kimlik kimlik kimlik kimlik kimlik kimlik 5. Kemal Kemal Kemal Kemal Kemal Kemal Kemal Kemal Kemal Kemal 6. kelime kelime kelime kelime kelime kelime kelime kelime kelime kelime 7. tekamül kelime kimlik tekamül kelime kimlik tekamül kelime kimlik SERÇE PARMAKLARIN KULLANILDIĞI TEMEL SIRA TUŞLARI: , <Ş>, , Bu bölümde, serçe parmakları kullanılarak basılan temel sıra tuşları açıklanmıştır. Bu tuşlar, sırasıyla , <Ş>, ve tuşlarıdır. Serçe parmaklar çok kullanılmadığı için kas yapıları zayıftır. Bu yüzden serçe parmakla yapılan tuş çalışmalarında daha dikkatli olunması gerekmektedir. Tuşu “Y” harfi Türk alfabesinin 28. harfidir. Türkçe’de kaynaşma harfi olarak kullanılan harflerden birisidir. Türkçe’de bazı sözcüklerin içindeki “y” harfi “d” harfinden gelmiştir. Örneğin, “kaygı” sözcüğünün kökeni “kadgu”dur. Matematikte ikinci boyutu temsil eden dik eksenin adıdır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı ile tuşuna basılır (Resim 2.10). Parmak tuşa bastıktan sonra konumunu bozmaz. Bu esnada diğer parmaklar da temel sıra üzerindeki konumlarını bozmamalıdır. Resim 2.10: tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M L . 42 <Ş> Tuşu Türk alfabesinin 23. harfi olan “Ş”, Türkçe dışında Azerice, Türkmence, Arnavutça ve Tatarca’da kullanılır. Bazı dillerde “ş” sesini temsil etmek için birden fazla harf birlikte kullanılmaktadır. Almanca’daki “sch” sesi bu duruma örnek olarak gösterilebilir. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı hafifçe sağa kaydırılarak <Ş> tuşuna basılır (Resim 2.11). Parmak tuşa bastıktan sonra eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra üzerindeki konumlarını bozmamalıdır. Resim 2.11: <Ş> tuşuna basış. Tuşu “X” harfi Latin alfabesinin 24. harfidir. Türkçe’de bulunmayan, fakat günlük hayatta çok sık karşılaştığımız harflerdendir. Giysilerin beden ölçüsünü belirtirken, “daha fazla” anlamına gelen İngilizce “extra” kelimesinin kısaltması için kullanılır. Örneğin, “L” büyük beden demek iken “XL” daha büyük beden demektir. Matematiksel denklemlerde en sık kullanılan değişkendir. Düzlemde, birinci boyutun yani yatay eksenin sembolüdür. Ayrıca, çarpma işleminin matematiksel işaretidir. Romen rakamı olarak 10 sayısını temsil eder. Anketlerde bir kutucuğun seçilmesi için ya da bir sayma çetelesinde kullanılır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı sağa kaydırılarak tuşuna basılır (Resim 2.12). Parmak tuşa bastıktan sonra eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra üzerindeki konumlarını bozmamalıdır. Bu harf tuşlanırken tuşunun hemen sağında yer alan <Ş> tuşunun atlanmasına dikkat edilmesi gerekir. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. yaş yaş yaş yaş yaş yaş yaş yaş yaş yaş yaş yaş yaş yaş 2. yaş yaşa yaş yaşa yaş yaşa yaş yaşa yaş yaşa yaş yaşa 3. yaş yaşa yaşama yaş yaşa yaşama yaş yaşa yaşama yaş 4. XXL XXL XXL XXL XXL XXL XXL XXL XXL XXL XXL XXL Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M L . 43 5. Şile Şile Şile Şile Şile Şile Şile Şile Şile Şile Şile Şile 6. yeşil Şile yeşil Şile yeşil Şile yeşil Şile yeşil Şile yeşil Şile 7. şekil şekil şekil şekil şekil şekil şekil şekil şekil şekil 8. temaşa temaşa temaşa temaşa temaşa temaşa temaşa temaşa temaşa temaşa 9. Yeşilay Yeşilay Yeşilay Yeşilay Yeşilay Yeşilay Yeşilay Yeşilay Yeşilay Yeşilay 10. temayül temayül temayül temayül temayül temayül temayül 11. teşkilat teşkilat teşkilat teşkilat teşkilat teşkilat teşkilat teşkilat Resim 2.12: tuşuna basış. Tuşu “U” harfi Türk alfabesinin 25. harfidir. Ortaçağda “u” sesini temsil etmek için iki form geliştirilmişti. Bunlar “v” ve “u” sembolleriydi. Tek fark olarak “v” harfi kelimenin başında, “u” harfi ise ortalarında kullanılıyordu. 16. yüzyılın ortalarında gerçek anlamda bu sesler birbirinden ayrılmıştır. “U” harfi kelime içinde kullanılabileceği gibi tek başına da anlam ifade edebilmektedir. Örneğin, matematikte bileşke operatörü olarak kullanılır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı ile tuşuna basılır (Resim 2.13). Parmak tuşa bastıktan sonra konumunu bozmaz. Bu esnada diğer parmaklar da temel sıra üzerindeki konumlarını bozmamalıdır. Serçe parmaklar en zorluk çekilerek kullanılan parmaklardır. Diğer parmaklarımız daha çok kullanıldıklarından daha güçlü kas yapısına sahiptirler. Bu yüzden, serçe parmakla yapılan tuş çalışmalarında daha dikkatli olunması gerekmektedir. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. yum yum yum yum yum yum yum yum yum yum yum yum 2. yum uyu yum uyu yum uyu yum uyu yum uyu yum uyu yum Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M L . 44 3. yum uyu uyku yum uyu uyku yum uyu uyku yum uyu uyku 4. uyum uyum uyum uyum uyum uyum uyum uyum uyum uyum 5. uykum uykum uykum uykum uykum uykum uykum uykum uykum 6. tutkum uykum uykum tutkum tutkum uykum uykum tutkum 7. uyumak ulaşmak uyumak ulaşmak uyumak ulaşmak uyumak 8. ulaşma tuşlama uyuşmak ulaşma tuşlama uyuşmak ulaşma tuşlama 9. tuşlama tuşlama tuşlama tuşlama tuşlama tuşlama tuşlama tuşlama 10. uyuşmak uyuşmak uyuşmak uyuşmak uyuşmak uyuşmak uyuşmak 11. tutuklamak tutuklamak tutuklamak tutuklamak tutuklamak tutuklamak Resim 2.13: tuşuna basış. CÜMLE YAZMA ÇALIŞMALARI Bu bölümde, şu ana kadar öğrendiğiniz tuşları bir arada kullanarak cümle yazma çalışmaları yapmanız ve bilgilerinizi pekiştirmeniz amaçlanmıştır. Çalışmanız esnasında, kitabınızın ilk ünitesinde “Ofis Ergonomisi” başlığı altında verilen doğru oturuş ve yazış kurallarına uymaya özen gösteriniz. Tuşlara bastıktan sonra parmaklarınızı temel sıradaki konumlarına geri getirmeyi unutmayınız. Yazarken ellerinize ve klavyeye bakmamaya gayret ediniz. Cümlelerde yer alan büyük harf, küçük harf ve noktalama işaretlerine dikkat ederek tüm cümleleri hatasız yazmaya çalışınız. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. Ayşe ateşi yak, Şule taş atma, Kemal uyumayalım. 2. Keşkül yemek makul. Tutkum, eşek şakalamak. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A K M L Y . 45 3. Emel, elli kelimelik işle yetkiliymiş. Ali, ütü ile kilim ütülemiş. 4. Yumuşak iklimde elma iyiymiş. 5. Ali, şike ile yakalatma, şu teşkilata uyma. 6. Elma ekşiymiş. Tilki et yemiş, leylek yem yemiş. 7. Ümit, şaka ile elli kişiyi tekmelemiş. 8. XXL ekmek mükemmelmiş, Şeyda memlekete iyilik etmiş. 9. Ümit, elma ile keki almış. Kek ile şiş et yemiş. 10. Yaşa Atam, ülkümü yaşat. 10 PARMAK PROGRAMI İLE ÇALIŞMA Bu bölümde öğrendiğiniz tuşların kullanımını pekiştirmeniz için kitabınızla birlikte verilen 10 Parmak programı içerisindeki dersleri çalışmanız da size büyük fayda sağlayacaktır. Bu amaçla, kitabınızın ilk ünitesinde “10 Parmak Programı” başlığı altındaki “Ders Seçimi ve Çalışmaya Başlama” konusunda anlatılan adımları takip ederek; • 10 Parmak programını başlatınız. • Aşağıda listelenen dersleri sırayla yükleyerek çalışınız. - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 1 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 2 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 1 - <Ü> tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 3 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 1 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 1 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 1 - <İ> tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 1 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 1 - <Ş> tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 4 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 58 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 1 • Çalışmalarınız esnasında, kitabınızın ilk ünitesinde “Ofis Ergonomisi” başlığı altında verilen doğru oturuş ve yazış kurallarına uymaya özen gösteriniz. • Her dersin sonunda istatistiklerinizi gözden geçiriniz. • Dersleri birkaç kez tekrarlayarak daha hızlı ve hatasız yazmaya gayret ediniz. 46 Özet Bu ünitede, on parmak yöntemini kullanarak Temel Sıra Tuşları olan , <İ>, , , <Ü>, , , , , , <Ş>, tuşlarına doğru biçimde nasıl basılacağı açıklanmıştır. On parmak klavye kullanımı esnasında parmaklar tuşlara basmadıkları zamanlarda temel sıra üzerinde beklerler. Bu sebeple, bu sıradaki tuşlara Temel Sıra Tuşları ismi verilmektedir. tuşu klavyenin ortasında yer alır. Sağ el işaret parmağı kullanılarak basılır. Temel sırada tuşu üzerinde bekleyen sağ el işaret parmağı bu tuşa bastıktan sonra konumunu bozmaz. tuşuna sağ el işaret parmağı kullanılarak basılır. Bunun için temel sırada tuşu üzerinde bulunan işaret parmağı hafifçe sola kaydırılmalı ve tuşa bastıktan sonra tekrar eski pozisyonuna getirilmelidir. tuşuna sol el işaret parmağı kullanılarak basılır. Temel sırada tuşu üzerinde bekleyen sol el işaret parmağı bu tuşa bastıktan sonra konumunu bozmaz. “A” harfi, Türkçe’de kelimeler içerisinde en çok kullanılan sesli harf olduğu için bol bol alıştırma yapılmalıdır. <Ü> tuşuna sol el işaret parmağı kullanılarak basılır. Bunun için temel sırada tuşu üzerinde bulunan işaret parmağı hafifçe sağa doğru kaydırılıp tuşa basılmalı ve sonra eski konumuna geri getirilmelidir. tuşuna sağ elin orta parmağı kullanılarak basılır. Bu amaçla, temel sırada tuşu üzerinde bekleyen orta parmak bu tuşa basar ve eski konumunu korur. tuşuna sol elin orta parmağı kullanılarak basılır. Bu amaçla, temel sırada tuşu üzerinde bekleyen orta parmak bu tuşa basar ve eski konumunu muhafaza eder. tuşuna sağ el yüzük parmağı ile basılır. Temel sırada tuşu üzerinde bekleyen sağ el yüzük parmağı, bu tuşa bastıktan sonra konumunu bozmaz. Sağ el yüzük parmağının hareketi aynı eldeki diğer parmakları da refleksif olarak etkilediğinden, temel sıra tuşları üzerinde parmakların pozisyonunun korumasına dikkat edilmelidir. Özellikle serçe parmak bu harfin tuşlanmasında bir miktar hareket edeceğinden bu parmağın yazma işlemi yapmamasına özen gösterilmelidir. <İ> tuşuna sol el yüzük parmağı ile basılır. Temel sırada <İ> tuşu üzerinde bekleyen sol el yüzük parmağı bu tuşa bastıktan sonra konumunu bozmaz. Sol el yüzük parmağının hareketi sırasında özellikle serçe parmakta da ufak bir hareketlenme olacağından, temel sıra tuşları üzerinde parmakların pozisyonunu mümkün olduğunca korumasına dikkat edilmesi gerekir. tuşuna sağ el serçe parmağı ile basılır. Temel sırada tuşu üzerinde bekleyen sağ el serçe parmağı bu tuşa bastıktan sonra konumunu bozmaz. Serçe parmaklar günlük hayatımızda çok ihtiyaç duymadıkça kullanmadığımız parmaklardır. Diğer parmaklarımız daha çok kullanıldıklarından daha güçlü kas yapısına sahiptirler. Bu yüzden serçe parmakla yapılan tuş çalışmalarında daha dikkatli olunması gerekmektedir. <Ş> tuşuna sağ el serçe parmağı kullanılarak basılır. Bunun için temel sırada tuşu üzerinde bulunan serçe parmağı hafifçe sağa kaydırılıp tuşa basılmalı ve sonra eski konumuna getirilmelidir. tuşuna sağ el serçe parmağı kullanılarak basılır. Bunun için temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ el serçe parmağı sağa kaydırılıp tuşa basılmalı ve sonra eski konumuna getirilmelidir. Bu harf tuşlanırken tuşunun hemen sağında yer alan <Ş> tuşunun atlanmasına dikkat edilmesi gerekir. tuşuna sol el serçe parmağı ile basılır. Temel sırada tuşu üzerinde bekleyen sol el serçe parmağı bu tuşa bastıktan sonra konumunu bozmaz. Serçe parmaklarımız diğer parmaklara oranla zayıf olduğu için yapılan tuş çalışmalarında daha dikkatli olunması gerekmektedir. 47 Kendimizi Sınayalım 1. Aşağıdakilerden hangisi temel sıra tuşlarından birisi değildir? a. tuşu b. <Ü> tuşu c. tuşu d. <Ş> tuşu e. tuşu 2. Aşağıdakilerden hangisi temel sıra tuşlarından birisidir? a. tuşu b. tuşu c. tuşu d. tuşu e. tuşu 3. tuşuna basmak için hangi parmak kullanılır? a. Sağ elin işaret parmağı b. Sol elin işaret parmağı c. Sağ elin orta parmağı d. Sol elin orta parmağı e. Sağ elin yüzük parmağı 4. Aşağıdaki tuşlardan hangisi için tuşuna basılan parmak kullanılır? a. tuşu b. <Ş> tuşu c. tuşu d. tuşu e. <Ü> tuşu 5. tuşuna basmak için hangi parmak kullanılır? a. Sağ elin işaret parmağı b. Sol elin işaret parmağı c. Sağ elin orta parmağı d. Sol elin orta parmağı e. Sağ elin yüzük parmağı 6. Aşağıdakilerden hangisi, basmak için işaret parmaklarının kullanıldığı temel sıra tuşlarından birisi değildir? a. tuşu b. tuşu c. tuşu d. <Ü> tuşu e. tuşu 7. tuşuna basmak için hangi parmak kullanılır? a. Sağ elin orta parmağı b. Sağ elin serçe parmağı c. Sağ elin yüzük parmağı d. Sol elin orta parmağı e. Sol elin serçe parmağı 8. <İ> tuşuna basmak için hangi parmak kullanılır? a. Sağ elin orta parmağı b. Sağ elin serçe parmağı c. Sağ elin yüzük parmağı d. Sol elin yüzük parmağı e. Sol elin serçe parmağı 9. Aşağıdakilerden hangisi, basmak için sağ elin serçe parmağının kullanıldığı temel sıra tuşlarından birisidir? a. tuşu b. tuşu c. tuşu d. <Ş> tuşu e. <İ> tuşu 10. Aşağıdaki tuşlardan hangisine sol elin serçe parmağı ile basılır? a. tuşu b. tuşu c. tuşu d. <Ş> tuşu e. tuşu 48 Kendimizi Sınayalım Yanıt Anahtarı 1. c Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 2. e Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 3. a Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 4. d Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 5. b Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 6. e Yanıtınız yanlış ise “İşaret Parmaklarının Kullanıldığı Temel Sıra Tuşları” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 7. c Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 8. d Yanıtınız yanlış ise “<İ> Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 9. d Yanıtınız yanlış ise “Serçe Parmakların Kullanıldığı Temel Sıra Tuşları” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 10. e Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. Sıra Sizde Yanıt Anahtarı Verilen “Sıra Sizde” alıştırmalarını hatasız yazmaya çalışınız. Eğer yanlış bastığınız tuşlar olursa o tuşlar ile ilgili konuları tekrar gözden geçiriniz. Verilen alıştırmaları birkaç kez tekrarlayınız. Daha çok pratik yaptıkça hatalarınızın azaldığını ve hızınızın arttığını göreceksiniz. 49 Yararlanılan Kaynaklar Taşçı, D. (Ed.), Topuz Savaş, A. ve Savaş, H. (2005). Klavye Öğretimi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir. Yararlanılan İnternet Kaynakları http://www.tdk.gov.tr http://www.wikipedia.org 50 Amaçlarımız Bu üniteyi tamamladıktan sonra; Birinci grup üst ve alt sıra tuşlarını listeleyebilecek, Bu tuşların klavyedeki konumlarını tanımlayabilecek, Bu tuşlara nasıl basılacağını açıklayabilecek, Bu tuşlara basış kurallarını uygulayabilecek, bilgi ve becerilere sahip olabilirsiniz. Anahtar Kavramlar Üst Sıra Alt Sıra Tuşu Tuşu Tuşu Tuşu Tuşu Tuşu Tuşu İçindekiler v Giriş v Tuşu v Tuşu v Tuşu v Tuşu v Tuşu v Tuşu v Tuşu v Cümle Yazma Çalışmaları v 10 Parmak Programı ile Çalışma 3 51 GİRİŞ Bu ünitede, on parmak yöntemini kullanarak Birinci Grup Üst ve Alt Sıra Tuşları olan , , ,< R>, , , tuşlarına doğru biçimde basmayı öğreneceğiz. Birinci grup üst sıra tuşları , , , tuşlarıdır. Birinci grup alt sıra tuşları ise , , tuşlarından oluşmaktadır. Bu tuşların ortak özelliği, işaret parmakları kullanılarak basılmalarıdır. İşaret parmakları işlevsellik açısından eldeki en kuvvetli parmaklar olduğu için bu tuşlar basılması kolay olan tuşlardır. Resim 3.1’de, birinci grup üst ve alt sıra tuşlarının klavye üzerindeki konumları görülmektedir. Resim 3.1: Birinci grup üst ve alt sıra tuşlarının klavye üzerindeki konumları. Birinci grup üst sıra tuşlarından olan ve tuşlarına sol elimizin işaret parmağı; ve tuşlarına ise sağ elimizin işaret parmağı öne doğru uzatılarak basılır. tuşu, temel sırada tuşu üzerinde bekleyen sol işaret parmağımızın sol üst komşuluğunda, tuşu ise sağ üst komşuluğunda yer almaktadır. Öte yandan, sağ işaret parmağımızla basacağımız tuşlardan ve tuşları; tuşu üzerinde hazır durumda bekleyen sağ işaret parmağımızın sol üst komşuluğunda yan yana yer almaktadırlar. Birinci grup alt sıra tuşlarına ise üst sıra tuşlarından farklı olarak, bu kez işaret parmaklarımız geriye doğru çekilerek basılır. Bu tuşların arasından tuşu, temel pozisyonunda tuşu üzerinde bekleyen sol işaret parmağımızın sağ alt komşuluğundadır. tuşu, temel pozisyonda tuşu üzerinde bekleyen sağ işaret parmağımızın sol alt komşuluğunda, tuşu ise sağ alt komşuluğundadır. On parmak klavye kullanımı ile zamandan ve sarf edilen güçten tasarruf ederek yazı yazabilmeniz amaçlanmaktadır. Daha önce de belirtildiği üzere, bir parmak tuşa basarken diğer parmakların büküklüklerini korumaları ve temel sıra üzerindeki yerlerini bozmamaları gerekmektedir. Tuşlara basılırken bilekler klavyeye değmemeli, gözler yazılacak metni takip etmeli, kollar ve dirsekler duruş pozisyonunu bozmamalıdır. Tuşlara parmak ucuyla basılmasına dikkat edilmelidir. Ünitemizin sonraki bölümlerinde, birinci grup üst ve alt sıra tuşlarının her biri detaylı şekilde açıklanmış, bu tuşlara nasıl basılacağı resimlerle desteklenerek anlatılmış, tuşlara basma yeteneğinizi geliştirmeye yönelik “Sıra Sizde” ve cümle yazma çalışmaları sunulmuştur. Son olarak, kitabınızla Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . Birinci Grup Üst ve Alt Sıra Tuşları 52 birlikte verilen 10 Parmak programını kullanıp, belirtilen dersleri çalışarak bilgilerinizi pekiştirmeniz amaçlanmıştır. TUŞU “I” harfi, Türk alfabesinin 11. harfidir. Sesli bir harf olan “I” harfi; dudakların durumuna göre düz, ağzın açıklığına göre dar olduğundan düz dar sesli olarak sınıflandırılmıştır. İngilizce gibi dillerde “ı” harfi bulunmayıp bunun yerine “i” harfi vardır. Büyük harflerde ise bu durumun tam tersi şeklinde “İ” harfi yerine “I” harfi kullanılmaktadır. “I” harfi kelimelerin başında, ortasında veya sonunda bulunabildiği gibi art arda kullanıldığında (ıııı… gibi) düşünmeyi veya konuşma esnasında duraksamayı ifade eder. tuşu, klavyenin üst sırasında bulunan ve işaret parmaklarımızla bastığımız tuşlardan birisidir. Temel sırada tuşu üzerinde hazır bulunan sol elin işaret parmağı, üst sıraya uzatılır ve tuşuna basılır (Resim 3.2). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu işlem sırasında diğer parmaklar, temel sıradaki konumlarını bozmamalıdır. Resim 3.2: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. ııı aıa ıeı akı ayı alı kış atı atı aşı kıt 2. kıyı yıkı yıka yaka yakı kayı ayık akış 3. şıkşık kışkış mışmış kışmış şıkmış tıktık 4. yılık kılık kıyılık kıllık yıllık kışlık şıklık taşlık 5. Işık kıymalı yemiş, Işıl alık alık kalakalmış. 6. Yalıya kış ışımış, takımı şakımış. 7. Yakut taşlı kutu şılamış, kışlık yıllıkla yaşamış. 8. Ilık Ilık katıklı yemek ye, kıymalı yemek yeme. 9. Ay ışımış, kışlık yakıt yıkamış, ayık ayı taşımış. 10. Yakıtı, akıta akıta almış. Amele takımı yemek yemeye kalmış Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E K M L Y . 53 11. Ali ikmale kalmış, aşıyı kutuya taşımış. 12. Kalemiş, kıymalı aşı ılık yemiş, aş yetmemiş. 13. Ümit milli takımı şikeyi almamış. 14. Takkeli Ali, ışıklı ışıklı kutuyu taşıtmış. 15. Kamille, Kemali yıllıkta yıllamış, ayıyı kıyıya yamamış. TUŞU “O” harfi, Türk alfabesinin 18. harfidir. Sesli bir harf olan “O” harfi; dudakların durumuna göre yuvarlak, ağzın açıklığına göre geniş olduğundan yuvarlak geniş sesli olarak sınıflandırılmıştır. Türkçe’de sözcük köklerinde birinci heceden sonra “O” harfi bulunmaz. Ön ek ve son ekler hariç, içinde birinci heceden başka yerde “O” harfi geçen tüm sözcükler yabancı kökenlidir. Bu duruma örnek olarak “psikoloji” ve “telefon” sözcüklerini gösterebiliriz. tuşu, klavyenin üst sırasında bulunan ve işaret parmaklarımızla bastığımız tuşlardan birisidir. Temel sırada tuşu üzerinde hazır bulunan sol elin işaret parmağı, üst sıraya uzatılır ve tuşuna basılır (Resim 3.3). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu işlem sırasında diğer parmaklar, temel sıradaki konumlarını bozmamalıdır. Resim 3.3: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. ooo ooo aaa oao aoa oao aoa oao 2. ot ota oy oya oya oyak oyaka ola olay olaya 3. koy koş toy toya toka tokat tokyo okey komo 4. Oya, oraya takımı koy. Oya, iki ak toka al. 5. yok yok yokluk may moy moymul 6. toyota kışlık yola yollamış motomot kaymak koşmuş 7. kok koku ol oluk olay tom tomtom tomuk Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E K M L Y . 54 8. şok şokşok şoku şoko şokomel kokoş 9. okay kolay toto moto kota koymak 10. Şota olayı şoklu yaşamış, takımı atkıyla şoklamış 11. Şamil okula ışıklı kalem yolla. 12. Yalaka Okay oyu oylamış, kaleme kelam okumuş. TUŞU “D” harfi, Türk alfabesinin 5. harfi, Latin alfabesinin ise 4. harfidir. Sami dillerindeki delta’dan geldiği kabul edilmektedir. “D” harfi, matematikte diferansiyel almada kullanılan bir kısaltma olarak da bilinir. Aynı zamanda, biyolojide bir vitamin adıdır. Süreksiz sessiz bir harf olan “T” harfiyle biten bir sözcük, sesliyle başlayan bir ek aldığında sondaki sert sessiz “T” harfi yumuşar ve “D” harfine dönüşür. Örneğin; “kanat” kelimesi “ı” sesli harfinin gelmesiyle “kanadı” olarak yumuşar. tuşu, klavyenin üst sırasında bulunan ve işaret parmaklarımızla bastığımız tuşlardan birisidir. Temel sırada tuşu üzerinde hazır bulunan sağ elin işaret parmağı, üst sıraya uzatılarak tuşuna basılır (Resim 3.4). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu işlem sırasında diğer parmaklar, temel sıradaki konumlarını bozmamalıdır. Resim 3.4: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. ddd ddd kdk dkd kdk dkd kdk dkd 2. dok doku doko dodo kod kodu kodo 3. dam dama dom doma dal dala dat data 4. didik didik düdük düdük dedik demedik 5. düttülü dümdülü dudu dudu dille 6. damak damaka dalak dalaka kalede kulede 7. dedelek dadalak demelek dakkada domdoma Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A M L Y . 55 8. dede düşe kalka düdük almış 9. Adem, adalı adama at koşmuş. Kolayla odada düşmüş 10. Dilek, dadayı dedeye demiş. Demi demlemiş. 11. Dadılı dada iki odada dolu dolu oldu. 12. Dilim dilim et aldı, damla damla dalak attı. TUŞU “R” harfi, Türk alfabesinin 21. harfidir. Bu harfin Türkçe’deki kullanımı diğer dillere pek benzememektedir. Fransızca’da boğazdan, İngilizce’de yumuşak, İtalyanca’da sert söylenen bu harfin söylenişi Türkçe’de, dil ucunun yukarıdaki kesici dişlere yakın noktayla meydana getirdiği kapağın birçok defa açılıp kapanmasıyla çıkarılır. “R” harfi dilimizde yaygın olarak kullanılan sessiz harflerdendir. tuşu, klavyenin üst sırasında bulunan ve işaret parmaklarımızla bastığımız tuşlardan birisidir. Temel sırada tuşu üzerinde hazır bulunan sağ elin işaret parmağı, üst sıraya uzatılarak tuşuna basılır (Resim 3.5). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu işlem sırasında diğer parmaklar, temel sıradaki konumlarını bozmamalıdır. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. rrr rrr rrr krk rkr krk rkr ark kar rak 2. kar kara kır kırı kıra rak raka rakı 3. kir kur kür ruk kuru uruk kor koru koruk 4. re re re ra ra ra ri ri ri rü rü rü ro ro ro 5. ürü ürk ürkü kürk kürkü kürküm Türk türkü türküm 6. Kara kara erikleri araklamış, ortada rakı aralamış. 7. Kurtlar arka arka yürür karalar tek tek terler 8. Koray, rüküş Rümeyşa ya roroda yer etmiş. 9. Eller şak şak, ayaklar tık tık, radyoda mır mır 10. Reklamda rayı arka arkaya atarak takar mıydı 11. Ye kürküm ye yerime elma armut da yerse ye. 12. kuru kura kurtarma işiyle kurtları 13. Kara kuru adam, ırak yerde tırmıkla armut aldı. 14. Raşit, kuru rimelle kırık tarakla al allık almış 56 Resim 3.5: tuşuna basış. TUŞU “C” harfi, Türk alfabesinin 3. harfidir. Yumuşak bir sessiz harftir. “C” sesi, dilin damak ile diş arasına tam teması ile çıkartılır. Sert süreksiz sessiz bir harf olan “Ç” harfiyle biten bir sözcük, sesliyle başlayan bir ek aldığında sondaki sert sessiz “Ç” harfi yumuşar ve “C” harfine dönüşür. Örneğin, “topaç” kelimesi “a” sesli harfinin gelmesiyle “topaca” şeklinde yumuşar. tuşu, klavyenin alt sırasında bulunan ve işaret parmaklarımızla bastığımız tuşlardan birisidir. Temel sırada tuşu üzerinde hazır bulunan sol elin işaret parmağı, alt sıraya bükük olarak geri çekilir ve tuşuna basılır (Resim 3.6). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Basış esnasında, bilekte yukarı doğru kavislenme, dirsekte dışa doğru açılma ve temel sıradaki diğer parmaklarda havaya kalkma olmamasına dikkat edilmesi gerekir. Resim 3.6: tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A M L Y . Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E K M L Y . 57 Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. ccc aaa ccc cac aca cac aca cac aca 2. cam cama ca cim cime cama 3. camcı camış camla cimle cila cilacı cilalı 4. cem ceme cim cime cik cike ece ecel ecele acele 5. ca ceyli cala cula cumcurleyli car cor 6. Acı acılı acım acıma acımak cak cakalı cam camcı 7. Cemil, acele acele cilaladı. Ecem elimi cimcikledi. 8. Cami cemaati cumada dua eder. 9. Caddedeki camcı Cem, camdaki cariyeleri cayır cayır yaktı. 10. Celal, tüm acıları almış. Artık acı kalmamış. 11. Ece, tacı tak. Camı taş ile kırmışlar. Camcı amcaya akıl almış. 12. Cemil, Cemile, Cemal cumaları cilacı cüce Cem´e cicili micili 13. Cacıklı cücüklü acılı yemek yerler, cama taş atarlar. 14. Ceketli adam, acılı cimcik aşımı alma, tüy. 15. Talimci cici amca, cırcır dırdır edemedi. TUŞU “Z” harfi, Türk alfabesinin 29. ve sonuncu harfidir. “Z” harfini söylerken; dilin altı alt diş köklerine; dilin ucu, üst diş köklerine yaklaşır, hava dilin arasından tonlu olarak çıkar. Kelimelerin başında, ortasında ve sonunda bulunur. Türkçe’de genel olarak okunuşu “ze” iken Latin dillerinde ise Yunan alfabesinin “zeta” harfinden türetilen telaffuz şekliyle ifade edilmektedir. tuşu, klavyenin alt sırasında bulunan ve işaret parmaklarımızla bastığımız tuşlardan birisidir. Temel sırada tuşu üzerinde hazır bulunan sağ elin işaret parmağı, alt sıraya bükük olarak geri çekilir ve tuşuna basılır (Resim 3.7). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Basış esnasında, bilekte yukarı doğru kavislenme, dirsekte dışa doğru açılma ve temel sıradaki diğer parmaklarda havaya kalkma olmamasına dikkat edilmesi gerekir. 58 Resim 3.7: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. zzz zzz kzk zkz kzk kız zık kız kıza 2. kez keza kaza kaz kaz kazı kazık kazak 3. zem zem zil zuzu raz razı rız rıza 4. azı azık yaz yazı yazık üzü yüz yüzüme kuzu 5. arz arza az azra zam zama zamka zamla zırla zorla 6. Zeki, ezik üzüm almamış. Üzümler ezilmemiş. 7. Ezikler zararsızmış, zamlı satmış. Zararlı tuzu zamsız satmışız. 8. Zileli Cezmi takozcuyla zıtlaşmış, malları azalmış. 9. Zamklı kalemi zati zamlı zamlı almışlar. 10. Zekeriya zerdalileri zorla almamış kolayca zamklamış. 11. Zekiye, Amerika’da alıcısız malda zarar etmiş. 12. Zilli Zeliş zilleri zilcide zararıyla almamış zararlı kalmış 13. Yazık ki, kazık zamkı kazırlar, yazlıkta azıcık mazı alırlar. 14. Zorla zor kolay olmaz. Zararlı mallar elde kalmış. TUŞU “S” harfi, Türk alfabesinin 22. harfidir. “S” harfini telaffuz ederken dudaklar açıktır, dil alt diş köklerine, dil ucu üst dişlere yaklaşır ve hava dilin arasından tonsuz şekilde geçer. Dilimizde kelime başında, ortasında ve sonunda bulunur. tuşu, klavyenin alt sırasında bulunan ve işaret parmaklarımızla bastığımız tuşlardan birisidir. Temel sırada tuşu üzerinde hazır bulunan sağ elin işaret parmağı, alt sıraya bükük olarak geri çekilir ve tuşuna basılır (Resim 3.8). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A M L Y . 59 Basış esnasında, bilekte yukarı doğru kavislenme, dirsekte dışa doğru açılma ve temel sıradaki diğer parmaklarda havaya kalkma olmamasına dikkat edilmesi gerekir. Resim 3.8: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. sss sss ksk sks sak kas aks kes 2. sus sur sus sucu susa kus kusa 3. ask askı aks aksa kur kurs kursa 4. kısa kıssa saksı saksa sıska ıska tıskas 5. süs süslü süt sütlü sütüm sil sildi simli sileyim sisli 6. sarı sarartı sararmış sakla sakar satar 7. Sıska Selami raks ederek ıskalarsa saksıda soldurur 8. Sakalar, kasa kasa suyu satarlar, kimseyi susuz koymazlarmış. 9. Sazsız yaz meşesi işsiz sessiz serseri adamı isteyişimiz 10. Sarımsaklasakta saklasak, sarımsaklamasakta saklasak. 11. Sakızcı Şazi ile Zikos Zeki ara sıra size sokakta Suzi yi sorumsuzca sorarlar. 12. Samatya'da susuz sazlıklarda sadece sarımsak yetişir 13. Sarıcakayalı Sedat, Suriye de Sakarya da süt simit satar. 14. Sakat sakat koşma. Daha fazla alıştırma yapmak ve hızınızı sınamak için http://www.interstenoturk.org adresini ziyaret ediniz. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A M L Y . 60 CÜMLE YAZMA ÇALIŞMALARI Bu bölümde, şu ana kadar öğrendiğiniz tuşları bir arada kullanarak cümle yazma çalışmaları yapmanız ve bilgilerinizi pekiştirmeniz amaçlanmıştır. Çalışmanız esnasında, kitabınızın ilk ünitesinde “Ofis Ergonomisi” başlığı altında verilen doğru oturuş ve yazış kurallarına uymaya özen gösteriniz. Tuşlara bastıktan sonra parmaklarınızı temel sıradaki konumlarına geri getirmeyi unutmayınız. Yazarken ellerinize ve klavyeye bakmamaya gayret ediniz. Cümlelerde yer alan büyük harf, küçük harf ve noktalama işaretlerine dikkat ederek tüm cümleleri hatasız yazmaya çalışınız. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. Askerde, aile ile uzak olmak zormuş. 2. İsmail ıslık ile şakıya şakıya eşkiya aradı. 3. İclal, ışık yardımıyla ortamı ılık ılık ısıtmıştı. 4. Utku ile Umut soru sormaya, Emel ile İrem alo demeye. 5. Oslo, Dakar, Cidde orada. 6. Arada sırada oku da adam ol. 7. Sazlıklarda ayıyı, dayımla taşla taşladılar. 8. Moymullu, Moymulda motoru almış. 9. Karı koca, Ordu Rize arası arsa almışlar. 10. Said amcamlara sokakta rastladım, cumaya sizdeyim. 11. Zerre kadar üzülmedim, dedi. Kim arar, kim sorar… 12. Kemire kemire şekli oyuk oyuk olmuş. 13. Emir ile İrem üzülmüş dutlar azaldı diye. 14. Cem, kerameti camcıda arama. Camcı, Kerime ile karşılaşmış. 15. O, mutlaka dediklerimi duymalı yoksa o da ciddi ciddi üzülür 16. Şu kıyılar, ıraktır, uzaktır, ulaşmak zordur. 17. Ey Ediz, Amasya orada mı yoksa şurada mı… 18. Cami cemaati ile cumaları dua eder, sadaka alırlar. 19. Aramazsa kalmam, ararsa azarlarım, kararım karar 20. Camı kırılasıca adam, oyuk oyuk kalmış orası. 10 PARMAK PROGRAMI İLE ÇALIŞMA Bu bölümde öğrendiğiniz tuşların kullanımını pekiştirmeniz için kitabınızla birlikte verilen 10 Parmak programı içerisindeki dersleri çalışmanız da size büyük fayda sağlayacaktır. Bu amaçla, kitabınızın ilk ünitesinde “10 Parmak Programı” başlığı altındaki “Ders Seçimi ve Çalışmaya Başlama” konusunda anlatılan adımları takip ederek; • 10 Parmak programını başlatınız. • Aşağıda listelenen dersleri sırayla yükleyerek çalışınız. - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 7 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 12 61 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 13 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 8 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 10 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 11 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 9 • Çalışmalarınız esnasında, kitabınızın ilk ünitesinde “Ofis Ergonomisi” başlığı altında verilen doğru oturuş ve yazış kurallarına uymaya özen gösteriniz. • Her dersin sonunda istatistiklerinizi gözden geçiriniz. • Dersleri birkaç kez tekrarlayarak daha hızlı ve hatasız yazmaya gayret ediniz. 62 Özet Bu ünitede, birinci grup üst ve alt sıra tuşları olan , , ,< R>, , , tuşları tanıtılmış ve bu tuşlara on parmak yöntemiyle nasıl basılması gerektiği detaylarıyla açıklanmıştır. Bu tuşların ortak özelliği, işaret parmakları kullanılarak basılmalarıdır. Klavyenin üst sırasında bulunan, sağ ve sol işaret parmaklarımızla bastığımız tuşlar; , , , tuşlarıdır. Bu tuşlardan ve tuşlarına, temel sıra tuşlarından tuşu üzerinde bulunan sol el işaret parmağı üst sıraya uzatılarak basılır. Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. ve tuşlarına ise yine temel sırada tuşu üzerinde hazır bulunmakta olan sağ el işaret parmağı kullanılarak aynı şekilde basılır. Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Alt sıra tuşları üzerinde bulunan, sağ ve sol işaret parmaklarımızla bastığımız tuşlar; , , tuşlarıdır. Bu tuşlardan tuşuna, temel sıra tuşlarından tuşu üzerinde bulunan sol el işaret parmağı alt sıraya bükük bir biçimde çekilerek basılır. Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. ve tuşlarına ise yine temel sırada tuşu üzerinde hazır bulunmakta olan sağ işaret parmağı ile aynı şekilde basılır. Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Özetle, anlatılan bütün kuralları uyguladıktan sonra, gerek verilen alıştırmaları gerek konu ile ilgili olabilecek derlenmiş çeşitli atasözü, tekerlemeler, özlü sözler ya da şarkı sözlerini tekrarlı yazmaya çalışarak her defasında daha iyi sonuçlar alındığını göreceksiniz. 63 Kendimizi Sınayalım 1. Aşağıdakilerden hangisi birinci grup üst ve alt sıra tuşlarından biri değildir? a. tuşu b. tuşu c. tuşu d. tuşu e. tuşu 2. Aşağıdakilerden hangisi birinci grup üst sıra tuşlarından biri değildir? a. tuşu b. tuşu c. tuşu d. tuşu e. tuşu 3. tuşuna basılış tarzı hangi seçenekte doğru şekilde açıklanmıştır? a. tuşu üzerindeki sağ elin işaret parmağı alt sıraya çekilir ve tuşuna basılır. b. tuşu üzerindeki sağ elin işaret parmağı alt sıraya çekilir ve tuşuna basılır. c. tuşu üzerindeki sağ elin işaret parmağı üst sıraya uzatılır ve tuşuna basılır. d. tuşu üzerindeki sağ elin işaret parmağı üst sıraya uzatılır ve tuşuna basılır. e. tuşu üzerindeki sağ elin orta parmağı alt sıraya çekilir ve tuşuna basılır. 4. Klavye üzerindeki hangi tuşlar, tuşunun alt komşuluğunda yer almaktadır? a. ve tuşları b. ve <Ç> tuşları c. <Ç> ve tuşları d. ve tuşları e. ve tuşları 5. On parmak yazım kurallarına göre tuşuna hangi parmakla basılmalıdır? a. Sağ elin işaret parmağı b. Sağ elin yüzük parmağı c. Sağ elin orta parmağı d. Sol elin orta parmağı e. Sol elin işaret parmağı 6. tuşuna hangi parmakla basılmalıdır? a. Sağ elin işaret parmağı b. Sağ elin yüzük parmağı c. Sağ elin orta parmağı d. Sol elin orta parmağı e. Sol elin işaret parmağı 7. tuşuna doğru basılış şekli nasıldır? a. tuşu üzerindeki sağ elin işaret parmağı alt sıraya çekilir ve tuşuna basılır. b. tuşu üzerindeki sol elin işaret parmağı üst sıraya uzatılır ve tuşuna basılır. c. tuşu üzerindeki sağ elin işaret parmağı üst sıraya uzatılır ve tuşuna basılır. d. tuşu üzerindeki sol elin orta parmağı üst sıraya uzatılır ve tuşuna basılır. e. tuşu üzerindeki sağ elin işaret parmağı alt sıraya çekilir ve tuşuna basılır. 8. Aşağıdaki tuşlardan hangisine basmak için sağ elin işaret parmağı kullanılmaz? a. tuşu b. tuşu c. tuşu d. tuşu e. tuşu 9. Aşağıdaki tuşlardan hangisine basmak için sol elin işaret parmağı kullanılmaz? a. tuşu b. tuşu c. tuşu d. tuşu e. tuşu 10. “sırdır” kelimesini yazarken işaret parmaklarının kullanım sırası nasıldır? a. sol-sol-sağ-sağ-sol-sağ b. sağ-sol-sağ-sol-sol-sağ c. sağ-sol-sağ-sağ-sol-sağ d. sağ-sol-sol-sağ-sol-sağ e. sağ-sol-sağ-sağ-sol-sol 64 Kendimizi Sınayalım Yanıt Anahtarı 1. b Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 2. e Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 3. a Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 4. d Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” ve “ Tuşu” başlıklı konuları yeniden gözden geçiriniz. 5. e Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 6. a Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 7. b Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 8. d Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 9. b Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 10. c Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. Sıra Sizde Yanıt Anahtarı Verilen “Sıra Sizde” alıştırmalarını hatasız yazmaya çalışınız. Eğer yanlış bastığınız tuşlar olursa o tuşlar ile ilgili konuları tekrar gözden geçiriniz. Verilen alıştırmaları birkaç kez tekrarlayınız. Daha çok pratik yaptıkça hatalarınızın azaldığını ve hızınızın arttığını göreceksiniz. 65 Yararlanılan Kaynaklar Taşçı, D. (Ed.), Topuz Savaş, A. ve Savaş, H. (2005). Klavye Öğretimi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir. Yararlanılan İnternet Kaynakları http://megep.meb.gov.tr http://www.tdk.gov.tr http://www.wikipedia.org 66 Amaçlarımız Bu üniteyi tamamladıktan sonra; İkinci grup üst ve alt sıra tuşlarını listeleyebilecek, Bu tuşların klavyedeki konumlarını tanımlayabilecek, Bu tuşlara nasıl basılacağını açıklayabilecek, Bu tuşlara basış kurallarını uygulayabilecek, bilgi ve becerilere sahip olabilirsiniz. Anahtar Kavramlar Üst Sıra Alt Sıra Tuşu <Ğ> Tuşu <Ç> Tuşu Tuşu Tuşu Tuşu Tuşu İçindekiler v Giriş v Tuşu v <Ğ> Tuşu v <Ç> Tuşu v Tuşu v Tuşu v Tuşu v Tuşu v Cümle Yazma Çalışmaları v 10 Parmak Programı ile Çalışma 4 67 GİRİŞ Bu ünitede, on parmak yöntemini kullanarak İkinci Grup Üst ve Alt Sıra Tuşları olan , <Ğ>, <Ç>, , , , tuşlarına doğru biçimde basmayı öğreneceğiz. İkinci grup üst sıra tuşları , <Ğ>, , tuşlarıdır. İkinci grup alt sıra tuşları ise <Ç>, , tuşlarından oluşmaktadır. Resim 4.1’de, ikinci grup üst ve alt sıra tuşlarının klavye üzerindeki konumları görülmektedir. Resim 4.1: İkinci grup üst ve alt sıra tuşlarının klavye üzerindeki konumları. İkinci grup üst ve alt sıra tuşları arasından , <Ğ>, ve tuşlarına orta parmak ile basılması gerekmektedir. Bu esnada, özellikle işaret parmağı olmak üzere diğer parmaklar, temel sıradan kalkmamalıdır. Orta parmakla alt sıra tuşlarına basmak nispeten daha zor olmakla birlikte, üst sıra tuşlarına basmak oldukça kolaydır. <Ç> tuşuna sol elin işaret parmağı ile basılırken, ve tuşlarına ise yüzük parmakları ile basılmalıdır. Yüzük parmağı ile tuşlara basılırken, serçe parmak havaya kaldırılmamalıdır. Benzer şekilde, yüzük parmağı ile üst sıra tuşlarına basmak, alt sıra tuşlarına basmaktan nispeten daha kolaydır. On parmak klavye kullanmanın; • Hızlı ve hatasız yazabilme, • Gözler ve eller daha az yorulacağı için, yazı yazma süresini arttırabilme, • Yazı yazarken ellere ve ekrana bakılmadığı için, yazılan yazı konusunda yeni fikirler ve düşünceler geliştirebilme gibi faydalar sağlayacağı unutulmamalıdır. Daha önce de belirtildiği üzere, bir parmak tuşa basarken diğer parmakların büküklüklerini korumaları ve temel sıra üzerindeki yerlerini bozmamaları gerekmektedir. Tuşlara basılırken bilekler klavyeye değmemeli, gözler yazılacak metni takip etmeli, kollar ve dirsekler duruş pozisyonunu bozmamalıdır. Tuşlara parmak ucuyla basılmasına dikkat edilmelidir. Ünitemizin sonraki bölümlerinde, ikinci grup üst ve alt sıra tuşlarının her biri detaylı şekilde açıklanmış, bu tuşlara nasıl basılacağı resimlerle desteklenerek anlatılmış, tuşlara basma yeteneğinizi Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . İkinci Grup Üst ve Alt Sıra Tuşları 68 geliştirmeye yönelik “Sıra Sizde” ve cümle yazma çalışmaları sunulmuştur. Son olarak, kitabınızla birlikte verilen 10 Parmak programını kullanıp, belirtilen dersleri çalışarak bilgilerinizi pekiştirmeniz amaçlanmıştır. TUŞU “N” harfi, Türk alfabesinin 17., Latin alfabesinin ise 13. harfidir. Kiril alfabesinde “H” ile gösterilmektedir. Bugün hala bazı Türk lehçelerinde genizden çıkan “N” sesi kullanılmaktadır. tuşu, klavye üzerinde üst sıra tuşları arasında bulunmaktadır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin orta parmağı, üst sıraya uzatılır ve tuşuna basılır (Resim 4.2). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Temel sırada parmakların konumlarının şu şekilde olduğu unutulmamalıdır: Sol elin serçe parmağı tuşunun, sol elin yüzük parmağı <İ> tuşunun, sol elin orta parmağı tuşunun, sol elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin orta parmağı tuşunun, sağ elin yüzük parmağı tuşunun ve son olarak sağ elin serçe parmağı ise tuşunun üzerinde bulunmalıdır. Resim 4.2: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. ılık su sıcak ekmek ye üzümlü kek al tütsü otu yakıt odası 2. Dizi dayıma diye aldım. Tam o aradı. 3. Ücreti alamadım. Okul müdürü olmak zor iştir. 4. Sami dedi ki sistem arızası olmuş. Şimdi işimiz zorlaştı 5. nnn mmm nnn mmm mnm nmn mnm nmn mnm nmn 6. man mana nam nem nemi nemli nane naneli men sen yen Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K L Y . 69 7. anı anım man mana manat nam namı nemi anı anım 8. naz naz zan zan nazan şen şan şanlı un unlu unsuz 9. on ozon son somon somun can canan canlı zan zanlı sonumuz yalın 10. Numan Nurkan a nasılsın iyi misin demiş. 11. Nereden nereye nasıl ne zaman ne ile tüymüş 12. Nimet, on tane nar al. Nalan, o narı ye. Nane limon kaynat mideye iyidir. 13. Nazlı, Numan a nasılsın iyi misin, neden anneme nane almadın demiş. <Ğ> TUŞU “Ğ” harfi Türkiye Türkçesi, Azerice, Kırım Tatarcası, Kazan Tatarcası, Kafkas dilleri, Lazca ve Gürcüce’de kullanılmaktadır. Türk alfabesinin 9. harfi olan “Ğ”, “yumuşak G” şeklinde ifade edilir. Türkçe’de herhangi bir sözcüğün başına gelmeyen “Ğ” harfi, Kırım Tatarcası’nda ve Tatarca’da gelebilmektedir. Örneğin Arapça’da ve Türkçe’de “Abdullah” olarak yazılan bu isim Tatarca’da “Ğabdullah” olarak yazılmaktadır. Kırım Tatarcası’nda “Ğ” harfi kalın “G” olarak kullanılmaktadır. Örneğin “Garp” kelimesi “Ğarp” olarak yazılır. Bu Türki dillerdeki “Ğ” sesi oldukça kalın ve gırtlağa yakın olarak telaffuz edilmektedir. Türkçe’de o kadar yumuşamıştır ki görevi kendinden once gelen ünlü harfi uzatmak olmuştur. <Ğ> tuşu, klavye üzerinde üst sıra tuşları arasında bulunmaktadır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin orta parmağı, üst sıraya uzatılır ve <Ğ> tuşuna basılır (Resim 4.3). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Temel sırada parmakların konumlarının şu şekilde olduğu unutulmamalıdır: Sol elin serçe parmağı tuşunun, sol elin yüzük parmağı <İ> tuşunun, sol elin orta parmağı tuşunun, sol elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin orta parmağı tuşunun, sağ elin yüzük parmağı tuşunun ve son olarak sağ elin serçe parmağı ise tuşunun üzerinde bulunmalıdır. Resim 4.3: <Ğ> tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I A K M L Y . 70 Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. akü tak tek tük tik mal kal kel taş yaş kar kış kaz 2. oya kara dış diş oda zeka kalem camekan naneler 3. zemzem suyu manken nurdan nermin üşümüş namık nasıl 4. ğğğ eee ğğğ eee eğe ğeğ eğe ğeğ yeğ yeğ yağ yağ yeğ yağ yeğ yağ 5. eğe ağa yağ yağış yağmur sağ sağa sığ sığa dağ dağa doğ doğa 6. ağlama Uğur ağlama niyetim eğeyi dayıya doğru acele at yağı doldur 7. kuğu doğru tığ atığ sığ sığı nağ nağme kağ kağnı ağır uğur uğurlu uğursuz 8. Doğa kalemini kırmış, ağlama Doğa sakın ağlama, onu üzme ne olur. 9. Eğrisi doğrusu olamadım. Ağlama, uğramak niyetindeyim. 10. Ağrı dağı, Türkiye nin en yüksek dağıdır. 11. Canan, okulda ağır aksak koşan atları ağır ağır anlatmışsa ne olmuş. 12. Ertuğrul amcanın Ağrı daki kızının doğumu zor olmuş. 13. Uğur, dağa doğru ağır ağır yürürken ayı sesi duymuş ama korkmamış. <Ç> TUŞU Türk alfabesinin 4. harfi olan “Ç”, Türkçe’de “çe” olarak okunmaktadır. “Ç” sert sessizi kendisinden sonra bir sesli harf geldiğinde “C” sessizine yumuşamaktadır. Türkçe’nin dışında Azerice, Türkmence, Tatarca, Arnavutça ve Zazaca gibi dillerde de kullanılmaktadır. Fransızca’da “Ç” imgesi “se” sesini vermektedir. İngilizce’de “Ch”, Fransızca’da “Tch”, Almanca’da “Tsch”, Macarca’da “Cs”, Lehçe’de “Cz” gibi harf bileşkeleri bu sesi karşılamak için birlikte kullanılmaktadır. <Ç> tuşu, klavye üzerinde alt sıra tuşları arasında bulunmaktadır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin işaret parmağı, alt sıraya bükük olarak geri çekilir ve <Ç> tuşuna basılır (Resim 4.4). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Temel sırada parmakların konumlarının şu şekilde olduğu unutulmamalıdır: Sol elin serçe parmağı tuşunun, sol elin yüzük parmağı <İ> tuşunun, sol elin orta parmağı tuşunun, sol elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin orta parmağı tuşunun, sağ elin yüzük parmağı tuşunun ve son olarak sağ elin serçe parmağı ise tuşunun üzerinde bulunmalıdır. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. sakın makam müdür canan nalan neden nermin nereli 2. asyaya yağmur yağdı uğur amcaya uğrasak dedik uğradık 71 3. duman kemik yedi kedi korktu oğlum korkmadan izledi 4. ççç aaa ççç aaa çaç aça çaç aça çaç aça çaç 5. çay çan çay çan çaya çak çal çar çar saç kaç 6. taç maç saç kaç çat çatı çam çamı saçı taçı 7. çek çeki içki içli çeki çeke çelme çekçek çemen 8. Çağ, çamla atlanır. Çam, dağa yakışır. 9. Çoğu küçük olan çok çam ağacı kesildi çok yazık oldu. 10. Kışın, Ağrı dağına çok kar yağdı. Çinliler, çok resim çizdi. 11. Maça bak Çelik, açık konuşalım çimenlerde çok ıslakmış. Resim 4.4: <Ç> tuşuna basış. TUŞU “G” harfi, Türk alfabesinin 8., Latin alfabesinin ise 7. harfidir. “G”, ince ünlülerle bir araya geldiğinde ön damak, kalın ünlüler ile bir araya geldiğinde alt damak kullanılarak seslendirilmektedir. tuşu, klavye üzerinde üst sıra tuşları arasında bulunmaktadır. Temel sırada <İ> tuşu üzerinde bulunan sol elin yüzük parmağı, üst sıraya uzatılır ve tuşuna basılır (Resim 4.5). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Temel sırada parmakların konumlarının şu şekilde olduğu unutulmamalıdır: Sol elin serçe parmağı tuşunun, sol elin yüzük parmağı <İ> tuşunun, sol elin orta parmağı tuşunun, sol elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin orta parmağı tuşunun, sağ elin yüzük parmağı tuşunun ve son olarak sağ elin serçe parmağı ise tuşunun üzerinde bulunmalıdır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E K M L Y . 72 Resim 4.5: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. çam çamur çul çullu çek çekiç çay çaycı çar çariçe çim çimen çalan 2. çok çoğu çayı çaydanlığı çeneni çimento çeşitkenar çekimser çoğalmış 3. çekirdek çitlemek çok sıkıcı çeneni dedi dedem kızdı ona 4. ggg ggg igi igi gig gig ege ege geg geg gig igi igi gig geg ege 5. gür gün gaz gez güç güm güz güya gürz gres gram gayet geçiş gazel 6. gizli gümüş gül gizli güzel gürol gişeye gitmiş galoş giyme güzel gitar 7. gür gürcü gürültü gün güncel Gürsu Gürsel 8. Gelse gelse gelin gelir. Gün gider yarın gelir. 9. Gülsüm gizli gizli gece gara gitti, gelen giden geçerken gürültü oldu. 10. Gürsel gelen gideni aratır dedi doğru soru sormak lazım. 11. Geçen gün, Çiğdem e gitar kursuna gitmek istiyor musun dedim. 12. Bu zamanda doçent olmak gerçekten çok zor. TUŞU “H” harfi, Türk alfabesinin 10. harfidir. Türkçe’de “H” harfinin telaffuzu yöreden yöreye farklılıklar göstermektedir. Batıdan doğuya doğru gidildikçe alışılagelmiş “H” sesi, boğazın daha derininden gelen veya hırıltılı bir sese dönüşmektedir. Almanca’daki “ch”, Yunanca’daki “X X ”, Arapça’daki “ ? “ bu sese örnektir. Türkiye’nin bütün komşularında (Azerice, Ermenice ve Gürcüce dahil olmak üzere) durum böyle iken Türkiye “H” sesinin bu tarzda kullanıldığı ender ülkelerdendir. “H” harfi, İngilizce ve İspanyolca gibi dillerde de Türkçe’deki gibi seslendirilmektedir. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U E A K M L Y 73 tuşu, klavye üzerinde üst sıra tuşları arasında bulunmaktadır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin yüzük parmağı, üst sıraya uzatılır ve tuşuna basılır (Resim 4.6). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalı, serçe parmak havaya kalkmamalı ve özellikle sağ dirseğin yana doğru açılmamasına dikkat edilmelidir. Temel sırada parmakların konumlarının şu şekilde olduğu unutulmamalıdır: Sol elin serçe parmağı tuşunun, sol elin yüzük parmağı <İ> tuşunun, sol elin orta parmağı tuşunun, sol elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin orta parmağı tuşunun, sağ elin yüzük parmağı tuşunun ve son olarak sağ elin serçe parmağı ise tuşunun üzerinde bulunmalıdır. Resim 4.6: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. gaz gez gün güç gaz tak tek tik yak yem yen yük yün naz nez nur sur sür 2. akıl aklı ekin ekli emin enli iken ikna iman inal mine mülk gani genç gıda 3. üçgen ünlem namlı kumla küme kümeli makine menkul işaret şantiye 4. hhh hhh lhl lhl hlh hal hal hay hay hah hah heh heh hih hih hol hol hak hak 5. hak has ham han hane hani hami huni hanım hekim hükmen nihale hanelik 6. Garson gitti menüyü getirdi. Giden geleni arattı, gergin gelen geri gitti. 7. Hazal hala haram yemez. Hasan hocaya hasta halinde herkes güldü. 8. Hakan haklı ile haksızı hala ayıramamış. Hakkı olan ıhlamur alsın, hile hurda yok 9. Hekim alim olunca, hakim hasta halinde hala haram yerse hoca kendine güler. 10. Hoyrat Hamdi hadi hale tüm mahalleyi çağır hala ne duruyoruz dedi. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M Y . 74 11. Hayri herkese hemen haneye gelin dedi. 12. Hami halim yok demiş hiç yememiş. 13. Hamile haliyle hala hay hay helal olsun hasmına hakkını versin dedi. TUŞU Türk alfabesinin 27. harfi olan “V” harfi, Türkçe’de “ve” olarak seslendirilmektedir. Almanca’da “F” olarak seslendirilirken, Lehçe ve Türkmen Türkçesi’nde “V” harfi bulunmamaktadır. Göktürk alfabesi yani öz Türkçe’de de “V” harfi yoktur. tuşu, klavye üzerinde alt sıra tuşları arasında bulunmaktadır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin orta parmağı, alt sıraya bükük olarak geri çekilir ve tuşuna basılır (Resim 4.7). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada özellikle işaret parmağının alt sıraya inmemesine dikkat edilmeli ve diğer parmaklar gibi temel sıra tuşları üzerindeki konumu bozulmamalıdır. Temel sırada parmakların konumlarının şu şekilde olduğu unutulmamalıdır: Sol elin serçe parmağı tuşunun, sol elin yüzük parmağı <İ> tuşunun, sol elin orta parmağı tuşunun, sol elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin orta parmağı tuşunun, sağ elin yüzük parmağı tuşunun ve son olarak sağ elin serçe parmağı ise tuşunun üzerinde bulunmalıdır. Resim 4.7: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. hac haç hiç dik dur gel git kaç kış tat tuş nal nil nar nur sen seç sır yaş yat yem 2. sema salı sıla kamu kale sera seri gani genç serge nesil gülme giyme mülkiye 3. harun kara kara saçlarını ark arkaya acele acele attı halil hala şaşkın şaşkın kaldı 4. vvv vvv vev eve vev eve ver ver ser ser dev dev sev sev vay vay var var sar ser Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I A K M L Y . 75 5. vur vur ova hav ova hav hava halı hile hale vale vali veli levha ihale havale havlu 6. av avcı aval avurt avut kev kevgir vera veraset vuruş veriş varış 7. Valinin vicdanı hiç mi sızlamadı. Veliler avukata veresiye vermişler. 8. Vahit in vekiller Valiye veda ziyaretine vaktinde varmışlar. 9. Veli Venezuella ya vize için savurdu. 10. Veremli veli vukuatını açıklarken, soru soran avukata vicdansız veliler demiş. 11. Vural amca Amerika vizesini almak için Van dan Ankara ya tam vaktinde gitti. 12. Vergini zamanında vermen gerek, vadesi uzun yolla ev alınmaz. TUŞU Türk ve Latin alfabesinin 2. harfi olan “B”, yumuşak bir sessiz (ünsüz) harftir. “P” sert sessizi kendisinden sonra bir sesli harf gelirse “B” sessiz harfine yumuşamaktadır. Kiril alfabesinin 3. harfi olan “B”, Latin alfabesindeki “V” sesini vermektedir. tuşu, klavye üzerinde alt sıra tuşları arasında bulunmaktadır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin orta parmağı, alt sıraya alt sıraya bükük olarak geri çekilir ve tuşuna basılır (Resim 4.8). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada özellikle işaret parmağının alt sıraya inmemesine dikkat edilmeli ve diğer parmaklar gibi temel sıra tuşları üzerindeki konumu bozulmamalıdır. Temel sırada parmakların konumlarının şu şekilde olduğu unutulmamalıdır: Sol elin serçe parmağı tuşunun, sol elin yüzük parmağı <İ> tuşunun, sol elin orta parmağı tuşunun, sol elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin orta parmağı tuşunun, sağ elin yüzük parmağı tuşunun ve son olarak sağ elin serçe parmağı ise tuşunun üzerinde bulunmalıdır. Resim 4.8: tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K L Y . 76 Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. var ver vur varsa verse vursa varan veren vuran vergi vesile velhasıl 2. Vücut geliştirme zor iş, kolay olsa herkes uğraşır. 3. varsa hünerin var her yerde yerin yoksa hünerin var her yerde yerin 4. bbb mmm bbb mmm mbm mbm bmb bmb bam bam bem bem 5. bam bak bal bar ben bin bir bey bor boy bana beni benim bebek bebeğim 6. Burada borç bol bulunur biliyorum. Bak burada. 7. Babam bana bal aldı. Bal al baba bana bal al. Bu, boş bir bal kavanozu. 8. Begüm bana bu bileziği bulmak için çok uğraştı. 9. Benim bebeğim bana gülücük verdi, ben bunun üzerine çok mutlu oldum. 10. Bir bedelli askerle, bordo bereli asker birbirine benzemez. 11. Bugün, annem balık buğulama yemeği hazırlamış, benim karnım çok acıktı. 12. Bir bilgisayarcı, bir bilgisayar mühendisi demek değildir. 13. Balta girmedik ağaç, orman olmaz. CÜMLE YAZMA ÇALIŞMALARI Bu bölümde, şu ana kadar öğrendiğiniz tuşları bir arada kullanarak cümle yazma çalışmaları yapmanız ve bilgilerinizi pekiştirmeniz amaçlanmıştır. Çalışmanız esnasında, kitabınızın ilk ünitesinde “Ofis Ergonomisi” başlığı altında verilen doğru oturuş ve yazış kurallarına uymaya özen gösteriniz. Tuşlara bastıktan sonra parmaklarınızı temel sıradaki konumlarına geri getirmeyi unutmayınız. Yazarken ellerinize ve klavyeye bakmamaya gayret ediniz. Cümlelerde yer alan büyük harf, küçük harf ve noktalama işaretlerine dikkat ederek tüm cümleleri hatasız yazmaya çalışınız. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. Verirsen veresiye, batarsın karasuya. 2. Baskısız yongayı yel alır, yel almazsa sel alır. 3. Ersin amca, herkesin elinden tutan sevimli ve anlayışlı bir ihtiyardı. 4. Ona, herkese iyi davranması gerektiğini hatırlattım. 5. Dilbilgisi, yazım ve noktalama şiirinin ilk basamağıdır. 6. İnsan sevgisini ilk kez dile getiren onlardı. 77 7. Hakan la yakın zamana kadar birlikte çalıştık. 8. Sensizliğin acısını hiçbir zaman unutmadım. 9. Arkadaşımın büyük amcası Balkan savaşında şehit düşmüş. 10. Çobanı aslan olan koyun sürüsü, çobanı koyun olan aslan sürüsünden iyidir. 11. Herkes insanlığı değiştirmek istiyor ancak kimse kendini değiştirmeyi aklından geçirmiyor. 12. Yarın, vize işlemleri için Ankara da bulunan Amerikan Büyükelçiliği ne gideceğim. 10 PARMAK PROGRAMI İLE ÇALIŞMA Bu bölümde öğrendiğiniz tuşların kullanımını pekiştirmeniz için kitabınızla birlikte verilen 10 Parmak programı içerisindeki dersleri çalışmanız da size büyük fayda sağlayacaktır. Bu amaçla, kitabınızın ilk ünitesinde “10 Parmak Programı” başlığı altındaki “Ders Seçimi ve Çalışmaya Başlama” konusunda anlatılan adımları takip ederek; • 10 Parmak programını başlatınız. • Aşağıda listelenen dersleri sırayla yükleyerek çalışınız. - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 14 - <Ğ> tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 15 - <Ç> tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 16 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 17 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 18 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 19 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 20 • Çalışmalarınız esnasında, kitabınızın ilk ünitesinde “Ofis Ergonomisi” başlığı altında verilen doğru oturuş ve yazış kurallarına uymaya özen gösteriniz. • Her dersin sonunda istatistiklerinizi gözden geçiriniz. • Dersleri birkaç kez tekrarlayarak daha hızlı ve hatasız yazmaya gayret ediniz. 78 Özet Bu ünitede, ikinci grup üst ve alt sıra tuşları olan , <Ğ>, <Ç>, , , , tuşları tanıtılmış ve bu tuşlara on parmak yöntemiyle nasıl basılması gerektiği detaylarıyla açıklanmıştır. Bu tuşlar içerisinden , <Ğ>, , tuşları İkinci Grup Üst; <Ç>, , tuşları ise İkinci Grup Alt Sıra Tuşlarını oluşturmaktadır. Klavye üzerinde <Ğ> ve tuşları, üst sıra tuşları arasında sol elin erişebileceği konumda; ve tuşları ise üst sıra tuşları arasında sağ elin erişebileceği konumda bulunmaktadır. <Ç> ve tuşları, alt sıra tuşları içerisinde sol el ile erişilebilecek konumda olup, tuşu ise alt sıra tuşları içerisinde sağ elin erişebileceği konumdadır. On parmak yönteminde bir parmak tuşa basarken diğer parmakların büküklüklerini korumaları ve temel sıra üzerindeki yerlerini bozmamaları gerekmektedir. Tuşa basılırken bilekler klavyeye değmemeli, gözler yazılacak metin üzerinde olmalı, kollar ve dirsekler duruş pozisyonunu bozmamalıdır. Tuşlara parmak ucuyla basılmasına dikkat edilmelidir. Bu ünitede ele aldığımız , <Ğ>, ve tuşlarına tuşa yakın olan elin orta parmakları ile basılması gerekmektedir. Bu sırada, diğer parmaklar özellikle işaret parmağı gereksiz yere temel sıra konumundan ayrılmamalıdır. <Ç> tuşuna sol elin işaret parmağı ile basılırken, ve tuşlarına ise yüzük parmakları ile basılmalıdır. Yüzük parmağı ile basılırken serçe parmağın havaya kalkmamasına dikkat edilmelidir. 79 Kendimizi Sınayalım 1. Aşağıdakilerden hangisi on parmak klavye kullanmanın yararlarından biri değildir? a. Hızlı yazabilme b. Hatasız yazabilme c. Yazı yazma süresini arttırabilme d. Farklı dil seçeneklerine göre farklı yazabilme e. Yazılan yazı ile ilgili yeni fikir ve düşünceler geliştirebilme 2. tuşu hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? a. Klavyenin üst sırasındadır; sol elin orta parmağı ile basılır. b. Klavyenin alt sırasındadır; sol elin orta parmağı ile basılır. c. Klavyenin alt sırasındadır; sağ elin orta parmağı ile basılır. d. Klavyenin üst sırasındadır; sol elin yüzük parmağı ile basılır. e. Klavyenin üst sırasındadır; sağ elin orta parmağı ile basılır. 3. Aşağıdaki tuşlardan hangilerine basmak için sol elin orta parmağı kullanılmalıdır? a. <Ğ> ve tuşları b. <Ğ> ve tuşları c. ve <Ç> tuşları d. ve <Ç> tuşları e. <Ç> ve tuşları 4. On parmak klavye kullanımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? a. Yüzük parmağı ile tuşa basılırken serçe parmak havaya kaldırılmalıdır. b. Yüzük parmağı ile üst sıradaki tuşlara basmak kolaydır. c. Orta parmak ile tuşa basılırken diğer parmaklar büküklüklerini korumalıdır. d. Yüzük parmağı ile tuşa basılırken diğer parmaklar büküklüklerini korumalıdır. e. Yüzük parmağı ile alt sıradaki tuşlara basmak üst sıraya kıyasla daha zordur. 5. On parmak yazım kurallarına göre tuşuna hangi parmakla basılmalıdır? a. Sağ elin serçe parmağı b. Sağ elin yüzük parmağı c. Sağ elin orta parmağı d. Sol elin orta parmağı e. Sol elin serçe parmağı 6. Aşağıdakilerden hangisi İkinci Grup Üst Sıra tuşlarından biri değildir? a. tuşu b. <Ç> tuşu c. <Ğ> tuşu d. tuşu e. tuşu 7. Aşağıdaki cümlelerden hangisini yazarken İkinci Grup Üst ve Alt Sıra Tuşlarının tamamı kullanılır? a. Bir bilgisayarcı, bir bilgisayar mühendisi demek değildir. b. Herkes insanlığı değiştirmek istiyor ancak kimse kendini değiştirmeyi aklından bile geçirmiyor. c. Ayrıca konferans sırasında Türkiye diğer ülkelerden farklı bir tavır aldı. d. Muhalefet liderlerine göre Ankara, Orta Doğu konusunda kararsız olmalıydı. e. Erzincan yakınlarında ne dağ ne orman derken biz hala evler arasındaki çam ağaçlarını görmezden gelemedik. 8. Aşağıdaki cümlelerden hangisini yazarken İkinci Grup Alt Sıra Tuşları kullanılmaz? a. Ancak galiba bütün bunların da ötesinde geçen çok temelli bir başka faktör var. b. Şimdi ne olacak diye soruyor, dahası yanıtını da yine kendi söylüyor. c. Bugünden tezi yok bir araya gelmek için hazırlanıyoruz. d. Şu anda mahkeme iddianameyi kabul etse dahi yeni yasa çıktığında yeni yasa uygulanır. e. Bu endüstrinin emekçileri olanlar sendikal haklara kavuşturulmalıdır. 80 9. On parmak yönteminde, aşağıdaki tuşlardan hangisine sol elimizin yüzük parmağı ile basmalıyız? a. tuşu b. tuşu c. tuşu d. tuşu e. <Ç> tuşu 10. On parmak yazım kurallarına göre tuşuna hangi parmakla basılmalıdır? a. Sağ elin işaret parmağı b. Sağ elin yüzük parmağı c. Sağ elin orta parmağı d. Sol elin orta parmağı e. Sol elin işaret parmağı Kendimizi Sınayalım Yanıt Anahtarı 1. d Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 2. e Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 3. b Yanıtınız yanlış ise “<Ğ> Tuşu” ve “ Tuşu” başlıklı konuları yeniden gözden geçiriniz. 4. a Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 5. c Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 6. b Yanıtınız yanlış ise “<Ç> Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 7. e Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 8. b Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 9. d Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 10. c Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 81 Sıra Sizde Yanıt Anahtarı Verilen “Sıra Sizde” alıştırmalarını hatasız yazmaya çalışınız. Eğer yanlış bastığınız tuşlar olursa o tuşlar ile ilgili konuları tekrar gözden geçiriniz. Verilen alıştırmaları birkaç kez tekrarlayınız. Daha çok pratik yaptıkça hatalarınızın azaldığını ve hızınızın arttığını göreceksiniz. Yararlanılan Kaynaklar Taşçı, D. (Ed.), Topuz Savaş, A. ve Savaş, H. (2005). Klavye Öğretimi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir. Yararlanılan İnternet Kaynakları http://www.tdk.gov.tr http://www.wikipedia.org 82 Amaçlarımız Bu üniteyi tamamladıktan sonra; Üçüncü grup üst ve alt sıra tuşlarını listeleyebilecek, Bu tuşların klavyedeki konumlarını tanımlayabilecek, Bu tuşlara nasıl basılacağını açıklayabilecek, Bu tuşlara basış kurallarını uygulayabilecek, bilgi ve becerilere sahip olabilirsiniz. Anahtar Kavramlar Üst Sıra Alt Sıra Tuşu

Tuşu Tuşu <Ö> Tuşu Tuşu Tuşu İçindekiler v Giriş v Tuşu v

Tuşu v Tuşu v <Ö> Tuşu v Tuşu v Tuşu v Cümle Yazma Çalışmaları v 10 Parmak Programı ile Çalışma 5 83 GİRİŞ Bu ünitede, on parmak yöntemini kullanarak Üçüncü Grup Üst ve Alt Sıra Tuşları olan ,

, , <Ö>, , tuşlarına doğru biçimde basmayı öğreneceğiz. Bu ünitemizi tamamladıktan sonra klavyemizde bulunan tüm harf tuşlarını ve bu tuşlara nasıl basılması gerektiğini biliyor olacaksınız. Klavyemizdeki üçüncü grup üst sıra tuşları ,

, , tuşlarıdır. Üçüncü grup alt sıra tuşları ise ve <Ö> tuşlarından oluşmaktadır. Resim 5.1’de, üçüncü grup üst ve alt sıra tuşlarının klavye üzerindeki konumları görülmektedir. Resim 5.1: Üçüncü grup üst ve alt sıra tuşlarının klavye üzerindeki konumları. Ünitemize konu olan tuşlara basmak için kullanacağımız parmaklar, iki elimizin serçe parmakları ve sol elimizin yüzük parmağıdır. On parmak hızlı ve hatasız yazım tekniğini öğretmek amacı ile hazırlanan kitabımızda kullanılan klavye, daha önce de ifade edildiği üzere, standart Türk klavyesi olan F klavyedir. Kitabımızın ilk ünitesinde F klavye ile ilgili detaylı bilgiler verilmiştir. Türkçe diline uygun kelimeleri hızlı ve hatasız yazmayı kolaylaştırmak için İhsan Sıtkı Yener’in önderliğinde tasarlanmış olan F klavye üzerinde, dilimize dışarından gelen yabancı kökenli kelimeleri ya da yabancı dildeki metinleri yazmaya olanak sağlamak için Türk alfabesi içerisinde bulunmayan harflere de yer verilmiştir. Ünitemiz içerisinde yer alan “Q” ve “W”, bu tür harflerdendir. Türkçe kelimeler içerisinde seyrek kullanılsa da yabancı metinlerde bu harflerle karşılaşmamız halinde ilgili tuşlara nasıl basacağımız, ünite içerisinde anlatılmaktadır. Bilimsel temellere dayalı F klavyenin ülkemizde tekrar yaygınlaştırılması amacıyla yapılan çalışmalara güzel bir örnek, Hürriyet Gazetesi’nin 28 Ağustos 2011 tarihli haberinde sunulmaktadır: Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . Üçüncü Grup Üst ve Alt Sıra Tuşları 84 “Bakan Dinçer, okullarda akıllı tahta ve öğrencilere tablet bilgisayar uygulamasını başlatacaklarını belirterek, tablet bilgisayarlardaki klavyelerin F klavye olması için çalışma yapıldığını bildirdi. Milli Eğitim Bakanı Ömer Dinçer, 2011-2012 eğitim öğretim yılının ikinci yarısında okullarda akıllı tahta ve öğrencilere tablet bilgisayar uygulamasını başlatacaklarını belirterek, tablet bilgisayarlardaki klavyelerin F klavye olması için çalışma yapıldığını bildirdi. Dinçer, 10-15 Temmuz 2011 tarihleri arasında Fransa’nın başkenti Paris’te yapılan Dünya Bilgisayar Klavye Şampiyonaları’nda 13 madalya alan ve öğrencilerden oluşan Türk Milli Takımı’nı Bakanlık’ta kabul etti. İntersteno Konseyi Üyesi ve Türkiye Temsilcisi, Bilimsel Çalışma İletişim ve Gelişmeleri Destekleme Derneği Başkan Yardımcısı Seçkin Köse, Bakanlığın bu yarışmalara destek vermesini istediklerini belirtti. Türkiye’de herkese 10 parmak klavye kullanmasını önerdiklerini söyleyen Köse, ilköğretim okullarında 10 parmak F klavye eğitimi verilmesini istediklerini dile getirdi. Köse, tüm kurumlarda F klavyenin yaygınlaşması için F klavye eğitimi verilmesinin önem taşıdığını söyledi. Dinçer, şunları kaydetti: ‘Projenin ikinci boyutu ise tablet bilgisayar. Tablet bilgisayarlarda biliyorsunuz bir klavye var. Biz şimdi onların hazırlıklarını da ona göre yapıyoruz. Türkiye’de F klavye bilgisayarların, daktiloların kullanılmasını da belki bir yönüyle teşvik edeceğimizi düşünerek, tablet bilgisayarlardaki klavyelerin F klavye olması konusunda bizim bir çalışmamız, hazırlığımız da var.’ ” On parmak F klavye kullanımı ile zamandan ve sarf edilen güçten tasarruf ederek yazı yazabilmeniz amaçlanmaktadır. Daha önce de belirtildiği üzere, bir parmak tuşa basarken diğer parmakların büküklüklerini korumaları ve temel sıra üzerindeki yerlerini bozmamaları gerekmektedir. Tuşlara basılırken bilekler klavyeye değmemeli, gözler yazılacak metni takip etmeli, kollar ve dirsekler duruş pozisyonunu bozmamalıdır. Tuşlara parmak ucuyla basılmasına dikkat edilmelidir. Ünitemizin sonraki bölümlerinde, üçüncü grup üst ve alt sıra tuşlarının her biri detaylı şekilde açıklanmış, bu tuşlara nasıl basılacağı resimlerle desteklenerek anlatılmış, tuşlara basma yeteneğinizi geliştirmeye yönelik “Sıra Sizde” ve cümle yazma çalışmaları sunulmuştur. Son olarak, kitabınızla birlikte verilen 10 Parmak programını kullanıp, belirtilen dersleri çalışarak bilgilerinizi pekiştirmeniz amaçlanmıştır. TUŞU “F” harfi, Türk alfabesinin 7. harfi, Latin alfabesinin ise 6. harfidir. Arapça harfler içerisinden “V” harfinin de zaman zaman “F” harfini karşılık geldiği görülmektedir. Yunan ve Rus alfabelerinde de “F” harfi, şekil itibari ile aynı olmasa da yer almaktadır. “F” harfi, standart Türk klavyesi olan F klavyeye adını veren harftir. tuşu aynı zamanda tuşu ile birlikte kullanılarak birçok uygulama yazılımı tarafından desteklenen “arama” işlevini çalıştırmaya yarayan kısayolu oluşturur. tuşu, klavyenin üst sırasının en solundaki harf tuşudur. Temel sırada tuşunun üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı üst sıraya uzatılır ve tuşuna basılır (Resim 5.2). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Temel sırada parmakların konumlarının şu şekilde olduğu unutulmamalıdır: Sol elin serçe parmağı tuşunun, sol elin yüzük parmağı <İ> tuşunun, sol elin orta parmağı tuşunun, sol elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin orta parmağı tuşunun, sağ elin yüzük parmağı tuşunun ve son olarak sağ elin serçe parmağı ise tuşunun üzerinde bulunmalıdır. 85 Resim 5.2: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. alan aka yaka saka vaka lokma caka yıka 2. vanilya krema karma hurma sarma farba 3. sadık selin sıddık serin sarkık derin fındık 4. ffff uuff ufuf uufu fufu uuuf fffu fufu ffuf fuff 5. ful fal fil fen fon fun fer fur fif faf fol fel fef 6. ferdi ferda fırat furkan fitnat funda fercan 7. Feridun, Fatsa dan gelirken fasulye getirmiş. 8. Fatma Furkan a füze fırlatırken fenalaşmış. 9. Efe, Fenasi nin forum sitesini fena bulmamış. 10. Filiz fıçının üzerinde forza fener diye bağırmış. 11. Ferrarinin felsefeyle farkı olduğunun farkına varın. 12. Fatsada fareler fıçıların içinde fark edilmişler. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A K M L Y . 86

TUŞU “P” harfi, Türk alfabesinin 20. harfidir. Türkçe’de, içerisinde “P” harfi geçen birçok kelime, “B” harfinin sertleşmesi ile oluşmuştur. İçerisinde “P” harfi bulunan bazı kelimeler ise yabancı dillerden dilimize girmiştir. “P” harfi, Latin alfabesi içerisinde de bulunur. Latin alfabesindeki “P” harfinin karşılığı Kiril alfabesinde ve İbrani alfabesinde “Pe” olarak göze çarpar. Aynı harfin Arap alfabesi içerisindeki karşılığı “Fe” ve Yunan alfabesindeki karşılığı ise “Pi” olarak adlandırılır.

tuşu, klavyenin üst sırasının sağ tarafında, ve tuşları arasında bulunur. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı üst sıraya uzatılır ve

tuşuna basılır (Resim 5.3). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Temel sırada parmakların konumlarının şu şekilde olduğu unutulmamalıdır: Sol elin serçe parmağı tuşunun, sol elin yüzük parmağı <İ> tuşunun, sol elin orta parmağı tuşunun, sol elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin orta parmağı tuşunun, sağ elin yüzük parmağı tuşunun ve son olarak sağ elin serçe parmağı ise tuşunun üzerinde bulunmalıdır. Resim 5.3:

tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. fen fakat fırtına furkan fatsa fenalık fark 2. Fakı yı Fethiye tatilinde fenalık basmış. 3. Fahriye ye film setinden fırtına gibi teklif gelmiş. 4. pppp yyyy pypp ypyy pypy ppyy pypy pyyp 5. pay pir puk pin pul par por pur para per pere Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M L . 87 6. Yapı işleri payıma düşen parçayı getirmedi. 7. Pembe perdelik kumaş, provada pek güzel durdu. 8. Pembe pasta yerken pasta, pembe masaya düştü. 9. Payelendireceksen padişahı payelendir dedi. 10. Paketi alan pastacı, müşteri etrafında pır pır etti. 11. Pili biten gemi, pruvasını dahi oynatamadan kaldı. 12. Parsel parsel prova ettik biz bu topraklarda bu oyunu. TUŞU “J” harfi, Türk alfabesinin 13. harfidir. Ancak, hiçbir öz Türkçe kelimenin içerisinde “J” harfi bulunmamaktadır. İçerisinde “J” harfi geçen kelimeler genellikle Farsça ya da Fransızca’dan dilimize geçmiştir. “Jale”, “Oje” ve “Kadraj”, bu duruma örnek teşkil eden kelimelerdendir. tuşu, klavyenin alt sırasının en solunda yer alan harf tuşudur. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı alt sıraya bükük olarak geri çekilir ve tuşuna basılır (Resim 5.4). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Temel sırada parmakların konumlarının şu şekilde olduğu unutulmamalıdır: Sol elin serçe parmağı tuşunun, sol elin yüzük parmağı <İ> tuşunun, sol elin orta parmağı tuşunun, sol elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin orta parmağı tuşunun, sağ elin yüzük parmağı tuşunun ve son olarak sağ elin serçe parmağı ise tuşunun üzerinde bulunmalıdır. Resim 5.4: tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A K M L Y . 88 Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. peri pur parça pudra puruva prova para 2. paslı demir elini parelemeden at çabuk 3. paralandım parçalarıma pudra sürülmesin diye 4. periyodik olarak puro içen peri olur mu hiç… 5. jjjj uuuu juju jujj uujj ujuj ujju juuj ujjj ujuu jjuj 6. jet jile juju Jale judo jumbo jamal jüri Julyet 7. Ojesini süren Jülide, judo yapamaz. 8. jet gibi japon jipine binmiş jeoloji okuyor 9. Jüri, bej jileli Japonu çok dikkatli seyretti. 10. Janset, teybe jakı takmadan dinleyemedi. 11. Uçak bagajının marjını bilmeyene yazık… 12. Jargonda jet gibi gitmek diye bir ifade var. <Ö> TUŞU Türk alfabesinin 19. harfi olarak karşımıza çıkan “Ö” harfine, Almanca, Fince, Macarca, Azerice, Türkmence, İsveçce, İzlandaca, Estonca ve Tatarca gibi dillerde de rastlanır. Bu dillerde “Ö” harfinin kullanımı bazı değişiklikler gösterebilir. Örnek olarak, Almanca dilinde “Ö” harfinin yerini “OE” ikilisi alır. Macar dilinde ise “Ö” harfinin okunuşunu uzatan farklı harf sembolleri mevcuttur. “Ö” harfinin kullanımı Türkçe’de de bazı kurallara bağlıdır. Öz Türkçe kelimeler içerisinde “Ö” harfi bulunabilir. Eğer içerisinde “Ö” harfi geçen bir kelime ile karşılaşırsak harfin yeri bize kelimenin öz Türkçe olup olmadığı konusunda bilgi verebilir. Öz Türkçe kelimelerin sadece ilk hecesinde “Ö” harfi bulunabilir. İkinci ve daha sonraki hecelerinde “Ö” harfi bulunan kelimeler farklı dillerden dilimize giren yabancı kökenli sözcüklerdir. <Ö> tuşu, klavyenin alt sırasında ve tuşları arasında bulunur. Temel sırada <İ> tuşu üzerinde bulunan sol elin yüzük parmağı alt sıraya bükük olarak geri çekilir ve <Ö> tuşuna basılır (Resim 5.5). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Temel sırada parmakların konumlarının şu şekilde olduğu unutulmamalıdır: Sol elin serçe parmağı tuşunun, sol elin yüzük parmağı <İ> tuşunun, sol elin orta parmağı tuşunun, sol elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin orta parmağı tuşunun, sağ elin yüzük parmağı tuşunun ve son olarak sağ elin serçe parmağı ise tuşunun üzerinde bulunmalıdır. 89 Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. july june jack john jena jane juke jiks jile julyet 2. japone kullo japon yakalı bir kazağım var 3. Bijuteride buji bulunmaz, oje alabilirsin ancak. 4. öööö iiii öiii öiöi iiiö iöiö iiöi öiiö öiöö ööii iööö 5. öc öl öke öz öv ön öt öf öhö öte öbür öteki önceki 6. özcan özlem ömür özkan ötüken özüm özümser 7. Özel bir gösteri öyküsü, öyle güzel bir öyküydü ki… 8. Ötüver de çil horuzum, bir yol ötüver. 9. Öyle bir özümsemiş ki konuyu ölse unutmaz. 10. Önü öyle güzel ki evin deniz özlemini giderirsin. 11. Ökseotundan gömlek yapıp köpeğe giydirmişler. 12. Öküz öldü, ortaklık bozuldu. Öteki köye göçelim. Resim 5.5: <Ö> tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U E A K M L Y 90 TUŞU “Q” harfi, Türk alfabesi içerisinde bulunmayan bir harftir. Dilimize en yakın dil olarak Azerice’de kalın bir “K” sesinin yerine kullanılır. Farklı dillerde arkasından gelen “U” sesi ile inceltilmiş bir “K” sesi elde edilir. Kitabımızın ilk ünitesinde açıklanan klavye türlerinden birisi olan QWERTY klavyeye veya daha bilinen tabiriyle Q klavyeye adını veren harftir. tuşu, klavyenin üst sırasının sağ tarafında,

ve tuşları arasında bulunur. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı üst sıraya uzatılır ve tuşuna basılır (Resim 5.6). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Temel sırada parmakların konumlarının şu şekilde olduğu unutulmamalıdır: Sol elin serçe parmağı tuşunun, sol elin yüzük parmağı <İ> tuşunun, sol elin orta parmağı tuşunun, sol elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin orta parmağı tuşunun, sağ elin yüzük parmağı tuşunun ve son olarak sağ elin serçe parmağı ise tuşunun üzerinde bulunmalıdır. Resim 5.6: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. Ölürüm de köpeğimin gömleğini ölçtürmem. 2. göçtü gitti köşesinde öylece ödlekti duruşu 3. Öyle bir geçer zaman ki öteki hayale değer. 4. Özünde çok ölçülü bir öğrenci bizim Özkan. 5. qqqq yyyy qyqy qyyy yqqq qyyq yqqy qqyq 6. qaaq qaqq qaqa qeeq qeqe qqqe quuq qquq 7. quit queit quincy quebeq quiz quake quota Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M L . 91 8. I quit the quiz now because of cheaters. 9. An earthquake caused so much damage. 10. My mail account says that it runs out of quota. 11. I asked the score of the match at the last quarter. 12. Only the queen can answer the quiz questions. TUŞU “W” harfi de aynı “Q” harfi gibi Türk alfabesi içerisinde yer almayan bir harftir. “W”, Latin alfabesinin 23. harfidir. Günlük hayatımızda “Q” tuşuna göre çok daha yaygın kullanılmaktadır. Özellikle internet teknolojisinin yaygınlaşması, “W” harfinin kullanımını da arttırmıştır. İnternet sitelerinin alan adları genellikle art arda üç adet “W” harfi ile başlamaktadır. Örnek olarak, Anadolu Üniversitesi’nin www.anadolu.edu.tr adresini gösterebiliriz. “W” harfi, Almanca, Lehçe ve Türkmence’de “V” harfinin sesini çıkartmak için kullanılır. İngilizce’deki kullanımı ise biraz daha dudakların büzülerek çıkartıldığı “V” sesini andırmaktadır. tuşu, klavyenin üst sırasının en sağındaki harf tuşudur. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı üst sıraya uzatılır ve tuşuna basılır (Resim 5.7). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Temel sırada parmakların konumlarının şu şekilde olduğu unutulmamalıdır: Sol elin serçe parmağı tuşunun, sol elin yüzük parmağı <İ> tuşunun, sol elin orta parmağı tuşunun, sol elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin işaret parmağı tuşunun, sağ elin orta parmağı tuşunun, sağ elin yüzük parmağı tuşunun ve son olarak sağ elin serçe parmağı ise tuşunun üzerinde bulunmalıdır. Resim 5.7: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M L . 92 1. quickly jumped over the qualified questions 2. a quart of milk can be a question for the milkman 3. a quick mind king came across the queen 4. wwww yyyy wywy yyww wwyy ywyw wyyw ywwy wyww 5. wawa wowa wowo wuwa wewe wuwo wawo wuwo 6. world witch wife widow wicked well will wish wonder 7. www.anadolu.edu.tr web sitesine girelim hep beraber 8. Web sitelerinin www ön eki ile başlaması alışılagelmiştir. 9. Öğrendiğime göre world, İngilizce dilinde dünya anlamına geliyor. 10. Quality of wine depends on the grapes. 11. The witch wife was wondering about the world. 12. War swords can not cut like bad words in the world. CÜMLE YAZMA ÇALIŞMALARI Bu bölümde, şu ana kadar öğrendiğiniz tuşları bir arada kullanarak cümle yazma çalışmaları yapmanız ve bilgilerinizi pekiştirmeniz amaçlanmıştır. Çalışmanız esnasında, kitabınızın ilk ünitesinde “Ofis Ergonomisi” başlığı altında verilen doğru oturuş ve yazış kurallarına uymaya özen gösteriniz. Tuşlara bastıktan sonra parmaklarınızı temel sıradaki konumlarına geri getirmeyi unutmayınız. Yazarken ellerinize ve klavyeye bakmamaya gayret ediniz. Cümlelerde yer alan büyük harf, küçük harf ve noktalama işaretlerine dikkat ederek tüm cümleleri hatasız yazmaya çalışınız. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. Cümle yazma alıştırmaları, öğrendiklerimizi pekiştirmemiz açısından faydalıdır. 2. Artık tüm harfleri öğrendiğimize göre istediğimiz metni yazabiliriz. 3. Faksların rulo ya da normal kağıt kullanılan modelleri bulunmaktadır. 4. Dün vurduğum dizim ağrıdığı için gittiğim hastanede X ışını ile tetkik yaptılar. 5. Farklı bir internet sitesi aradım fakat genellikle www ön eki ile başlıyorlar. 6. Yabancı dilde LUX olarak geçen kelime dilimizde LÜKS olarak yazılıyor. 7. Bir bijuteri açıp oje satmak Jale yi çok da mutlu etmedi. 8. Pırasa yemeği yapan annemi öyle yorgun gördüm ki… 9. Özcan amcalarda ölçülü bir şekilde konuşan kardeşim, eve gelince ölçüyü kaçırdı. 93 10. Özellikle felaket habercisi gibi manşet atan gazetelere itibar etmeyin. 11. Senin evinde de fareler cirit atsın, korkudan ölürsün. 12. Denemek için fırından ökseotlu pide aldım ama hiç beğenmedim. 13. Bir sonraki bölümde noktalama işaretleri hakkında bilgi sahibi olacağız. 14. Hoca, bu ders için dönem sonu sınavı yapmayacak fakat quizlerin ortalama notunu hesaplayacakmış. 15. Üniversitede okumak kadar, üniversite ortamını yaşamak da önemli olmaya başladı. 10 PARMAK PROGRAMI İLE ÇALIŞMA Bu bölümde öğrendiğiniz tuşların kullanımını pekiştirmeniz için kitabınızla birlikte verilen 10 Parmak programı içerisindeki dersleri çalışmanız da size büyük fayda sağlayacaktır. Bu amaçla, kitabınızın ilk ünitesinde “10 Parmak Programı” başlığı altındaki “Ders Seçimi ve Çalışmaya Başlama” konusunda anlatılan adımları takip ederek; • 10 Parmak programını başlatınız. • Aşağıda listelenen dersleri sırayla yükleyerek çalışınız. - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 21 -

tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 22 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 23 - <Ö> tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 24 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 55 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 56 • Çalışmalarınız esnasında, kitabınızın ilk ünitesinde “Ofis Ergonomisi” başlığı altında verilen doğru oturuş ve yazış kurallarına uymaya özen gösteriniz. • Her dersin sonunda istatistiklerinizi gözden geçiriniz. • Dersleri birkaç kez tekrarlayarak daha hızlı ve hatasız yazmaya gayret ediniz. 94 Özet Bu ünitede, üçüncü grup üst ve alt sıra tuşları olan ,

, , <Ö>, , tuşları tanıtılmış ve bu tuşlara on parmak yöntemiyle nasıl basılması gerektiği detaylarıyla açıklanmıştır. Bu tuşlar içerisinden ,

, , tuşları üçüncü grup üst; ve <Ö> tuşları ise üçüncü grup alt sıra tuşlarını oluşturmaktadır. On parmakla klavye kullanımı esnasında parmakları temel sıraya yerleştirirken, sol elin serçe parmağının tuşunda, yüzük parmağının <İ> tuşunda, orta parmağının tuşunda, işaret parmağının tuşunda; sağ elin işaret parmağının tuşunda, orta parmağının tuşunda, yüzük parmağının tuşunda ve serçe parmağının tuşunda bulunması gerektiği unutulmamalıdır. Üçüncü grup üst ve alt sıra tuşları ile yazılan “F”, “P”, “J”, “Ö”, “Q”, “W” harfleri arasında “Q” ve “W” harfleri, Türk alfabesi içerisinde yer almamaktadır. Ancak, bu harfler çeşitli yabancı dillerde kullanılabilmektedir. tuşuna basarken sol el serçe parmağı öne doğru, tuşuna basarken sol el serçe parmağı geriye doğru, <Ö> tuşuna basarken sol el yüzük parmağı geriye doğru hareket edecektir.

, ve tuşlarına basarken ise sağ el serçe parmağı öne doğru hareket edecektir. Klavye üzerindeki hâkimiyeti arttırmak için verilen alıştırmalar gerektiğinde birden fazla kez yapılmalıdır. Bir parmak tuşa basarken diğer parmakların büküklüklerini korumaları ve temel sıra üzerindeki yerlerini bozmamaları gerekmektedir. Tuşlara basılırken bilekler klavyeye değmemeli, gözler yazılacak metni takip etmeli, kollar ve dirsekler duruş pozisyonunu bozmamalıdır. Tuşlara parmak ucuyla basılmasına dikkat edilmelidir. On parmak klavye kullanımında esas olan, metinleri hızlı ve hatasız olarak yazmaktır. Kitabımızın bu ünitesinin sonunda tüm harf tuşlarına nasıl basılacağını öğrenmiş oldunuz. Artık her türlü harfi içeren metinleri, on parmak yöntemi ile yazabilmeniz mümkün olacaktır. 95 Kendimizi Sınayalım 1. On parmak yönteminde tuşuna basmak için hangi parmak kullanılır? a. Sol elin serçe parmağı b. Sağ elin serçe parmağı c. Sol elin yüzük parmağı d. Sol elin işaret parmağı e. Sol elin orta parmağı 2. On parmak yönteminde <Ö> tuşuna basmak için hangi parmak kullanılır? a. Sol elin serçe parmağı b. Sağ elin serçe parmağı c. Sol elin yüzük parmağı d. Sol elin işaret parmağı e. Sol elin orta parmağı 3. On parmak yönteminde tuşuna basmak için hangi parmak kullanılır? a. Sol elin serçe parmağı b. Sağ elin serçe parmağı c. Sol elin yüzük parmağı d. Sol elin işaret parmağı e. Sağ elin orta parmağı 4. On parmak klavye kullanımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? a. Parmak vuruş yapılan tuş üzerinde bırakılır. b. Parmak temel sıra üzerindeki yerine döner. c. Bilekler klavye ile temas eder. d. Vuruş esnasında vuruş yapılan tuşa bakılır e. Vuruş hangi parmak boş ise onunla yapılır 5. On parmak yazım kurallarına göre sol elin serçe parmağı ile aşağıdaki tuşlardan hangisine basılır? a. tuşu b. tuşu c. tuşu d. tuşu e. <Ö> tuşu 6. On parmak yönteminde tuşuna basmak için hangi parmak kullanılır? a. Sol elin serçe parmağı b. Sağ elin serçe parmağı c. Sol elin yüzük parmağı d. Sol elin işaret parmağı e. Sağ elin orta parmağı 7. tuşunun klavyedeki konumu için aşağıdakilerden hangisi doğrudur? a. tuşu ile <Ş> tuşu arasındadır b. tuşu ile tuşu arasındadır c. tuşu ile <Ş> tuşu arasındadır d. tuşu ile tuşu arasındadır e. tuşu ile tuşu arasındadır 8. Aşağıdakilerden hangisi üçüncü grup üst sıra tuşlarından birisidir? a. tuşu b. tuşu c.

tuşu d. <Ö> tuşu e. tuşu 9. Aşağıdaki tuşlardan hangisi üst sırada bulunmaz? a. tuşu b. tuşu c.

tuşu d. tuşu e. tuşu 10. Aşağıdaki tuşlardan hangisi alt sırada bulunur? a. tuşu b. <Ö> tuşu c.

tuşu d. tuşu e. tuşu 96 Kendimizi Sınayalım Yanıt Anahtarı 1. a Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 2. c Yanıtınız yanlış ise “<Ö> Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 3. a Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 4. b Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 5. d Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 6. b Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 7. d Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 8. c Yanıtınız yanlış ise “

Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 9. b Yanıtınız yanlış ise “ Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 10. b Yanıtınız yanlış ise “<Ö> Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. Sıra Sizde Yanıt Anahtarı Verilen “Sıra Sizde” alıştırmalarını hatasız yazmaya çalışınız. Eğer yanlış bastığınız tuşlar olursa o tuşlar ile ilgili konuları tekrar gözden geçiriniz. Verilen alıştırmaları birkaç kez tekrarlayınız. Daha çok pratik yaptıkça hatalarınızın azaldığını ve hızınızın arttığını göreceksiniz. 97 Yararlanılan Kaynaklar Taşçı, D. (Ed.), Topuz Savaş, A. ve Savaş, H. (2005). Klavye Öğretimi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir. Yararlanılan İnternet Kaynakları http://www.hurriyet.com.tr http://www.tdk.gov.tr http://www.wikipedia.org 98 Amaçlarımız Bu üniteyi tamamladıktan sonra; Noktalama işareti, işaret ve sembol tuşlarını listeleyebilecek, Bu tuşların klavyedeki konumlarını tanımlayabilecek, Bu tuşlara nasıl basılacağını açıklayabilecek, Bu tuşlara basış kurallarını uygulayabilecek, bilgi ve becerilere sahip olabilirsiniz. Anahtar Kavramlar <.> Tuşu <,> Tuşu <;> Tuşu <:> Tuşu <’> Tuşu Tuşu Tuşu <-> Tuşu <”> Tuşu <*> Tuşu <$> Tuşu <%> Tuşu <@> Tuşu <#> Tuşu İçindekiler v Giriş v Noktalama İşareti Tuşları v İşaret ve Sembol Tuşları v Cümle Yazma Çalışmaları v 10 Parmak Programı ile Çalışma 6 99 GİRİŞ Bu ünitede, on parmak yöntemini kullanarak Noktalama İşareti ve Sembol Tuşlarına doğru biçimde basmayı öğreneceğiz. Klavye kullanarak yazdığımız her türlü metinde, harf ve rakam tuşlarının yanında noktalama işareti, işaret ve sembol tuşları da çok yaygın olarak kullandığımız tuşlardır. Ünitemizde öncelikle her bir noktalama işaretinin, işaretin ve sembolün kısa tanımını, notasyonunu ve hangi durumlarda kullanıldıklarını öğreneceğiz. Daha sonra, ilgili tuşların klavyedeki yerlerini ve bu tuşlara nasıl basacağımızı öğreneceğiz. Noktalama işareti, işaret ve sembol tuşlarının klavye üzerindeki konumları Resim 6.1’de görülmektedir. Resim 6.1: Noktalama işareti, işaret ve sembol tuşlarının klavye üzerindeki konumları. Noktalama işaretlerini değişik amaçlar için kullanırız. Türk Dil Kurumu (www.tdk.gov.tr) noktalama işaretlerinin kullanılma amaçlarını aşağıdaki ana başlıklar altında toplamıştır: 1. Duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek 2. Okuma ve anlamayı kolaylaştırmak 3. Cümlenin yapısını belirlemek 4. Duraklama noktalarını belirlemek 5. Vurgu ve ton özelliklerini belirtmek Noktalama işaretlerini kullanmadan veya yanlış kullanarak yazacağımız her türlü metnin yukarıda listelenen özellikleri sağlaması mümkün değildir. Bu nedenle, hazırlayacağımız belgelerde noktalama işaretlerini eksiksiz ve doğru kullanmak çok önemlidir. Bu işaretlerin tuşlarına nasıl basacağımızın yanında bunları nerede ve nasıl kullanacağımız da önemlidir. En çok kullandığımız noktalama işareti nokta işaretidir. Örneğin, herhangi bir cümleyi tamamladığımızda cümlenin bittiğini göstermek için cümle sonuna nokta koyarız. Yukarıda, Türk Dil Kurumu’nun internet adresini yazdığımız gibi herhangi bir internet adresini yazarken de nokta kullanırız. Yine yukarıda noktalama işaretlerinin kullanılma amaçlarını sıralarken yaptığımız gibi sıra numaralarının sonuna nokta işareti konur. Nokta işareti gibi Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . Noktalama İşareti ve Sembol Tuşları 100 yaygın olarak kullanılan bir diğer noktalama işareti ise virgül işaretidir. Nokta ve virgülün dışında, klavye üzerindeki diğer başlıca noktalama işaretlerini şöyle sıralayabiliriz: Noktalı virgül, iki nokta, kesme işareti, tire işareti, soru işareti, ayraçlar (yay ve köşeli ayraç), ünlem işareti, tırnak işareti ve inceltme işareti. Noktalama işaretlerinin yanında klavyede yer alan işaret ve sembolleri de yazılı belge hazırlarken sıkça kullanırız. Hazırlanan belgenin bir bütün olması için noktalama işaretlerinin yanında bu işaret ve sembolleri de nerede ve hangi amaçla kullanacağımızı bilmemiz önemlidir. Bu sebeple, ünitemizde ayrıca bunların anlamlarını ve nerede kullanacağımızı açıklamaya çalışacağız. Daha sonra, işaret ve sembol tuşlarına nasıl basacağımızı öğreneceğiz. Bu ünitede açıklayacağımız başlıca işaret ve sembolleri şöyle sıralayabiliriz: Artı, yıldız, dolar, yüzde, “ve”, eşittir, küçük işareti, büyük işareti, eğik ve ters eğik çizgileri, kuyruklu a işareti, diyez işareti, tilda ve alt çizgi işareti. Hazırlayacağımız metinlerin bir bütünlük göstermesi için harf, rakam, noktalama işareti, işaret ve sembolleri doğru kullanmalıyız. On parmak klavye kullanımı ile zamandan ve sarf edilen güçten tasarruf ederek yazı yazabilmeniz amaçlanmaktadır. Daha önce de belirtildiği üzere, bir parmak tuşa basarken diğer parmakların büküklüklerini korumaları ve temel sıra üzerindeki yerlerini bozmamaları gerekmektedir. Tuşlara basılırken bilekler klavyeye değmemeli, gözler yazılacak metni takip etmeli, kollar ve dirsekler duruş pozisyonunu bozmamalıdır. Tuşlara parmak ucuyla basılmasına dikkat edilmelidir. Ünitemizin sonraki bölümlerinde, noktalama işareti, işaret ve sembol tuşlarının her biri detaylı şekilde açıklanmış, bu tuşlara nasıl basılacağı resimlerle desteklenerek anlatılmış, tuşlara basma yeteneğinizi geliştirmeye yönelik “Sıra Sizde” ve cümle yazma çalışmaları sunulmuştur. Son olarak, kitabınızla birlikte verilen 10 Parmak programını kullanıp, belirtilen dersleri çalışarak bilgilerinizi pekiştirmeniz amaçlanmıştır. Bu ünitemizde yer alan alıştırmaların bazılarında rakamlar da bulunmaktadır. Ancak, on parmak yöntemiyle rakam tuşlarına nasıl basılacağını henüz öğrenmediğiniz için rakam içeren alıştırmalarda rakamları yazabilmek için şimdilik klavyenin sağ tarafındaki nümerik tuş grubunu kullanabilirsiniz. Rakam tuşlarının on parmak yönteminde nasıl kullanılacağı bir sonraki ünitemizde anlatılacaktır. NOKTALAMA İŞARETİ TUŞLARI Bu bölümde, noktalama işaretlerini açıklayıp klavyedeki noktalama işareti tuşlarına nasıl basacağımızı öğreneceğiz. Noktalama işaretleri harflerden sonra çok sık kullandığımız işaretlerdir. Genel olarak kendilerinden önce gelen karaktere bitişik yazılırlar ve noktalama işareti konulduktan sonra bir karakter kadar boşluk bırakılır. Bu genellemeye uymayan noktalama işareti kesme işaretidir. Kesme işaretinden sonra boşluk bırakılmaz. Bu nedenle kesme işaretinden başka herhangi bir noktalama işaretini yazdıktan sonra klavyenizin en alt sırasında ortada yer alan, uzun çubuk görünümündeki tuşuna bir defa basarak bir karakter kadar boşluk bırakabilirsiniz. Şimdi sırasıyla noktalama işaretlerini ve ilgili tuşları açıklayalım. <.> Tuşu Nokta işareti genel olarak cümle sonlarına cümlenin bittiğini göstermek için konan küçük benek şeklindeki noktalama işaretidir. Nokta işareti en çok kullanılan noktalama işaretidir. Nokta işareti, “.” notasyonu ile gösterilir. Aşağıda sıralanan durumlarda nokta işareti kullanılır: 1. Cümle sonlarında cümlenin tamamlandığını belirtmek için nokta kullanılır: Klavye öğretimi dersine çalışıyorum. 2. Sıra bildiren sayılardan sonra nokta konur: Yarışmada 1. oldu. 3. Kısaltmalardan sonra nokta işareti konur: Dersimize davet edilen Yard. Doç. Dr. klavye öğretimi konusunu anlattı. 101 4. Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra nokta konur. Örneğin, burada nokta işaretinin kullanıldığı durumları sıralarken kullandığımız rakamlardan sonra nokta işareti kullandığımız gibi. 5. Tarihleri yazarken gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için nokta kullanılır: Ayla 19.11.1981 tarihinde dünyaya gelmiş. 6. İnternet adreslerini yazarken nokta kullanılır: Bugün www.anadolu.edu.tr internet adresini ziyaret ettim. 7. Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için nokta işareti kullanılır: Bugün sabah saat 09.15’de uyandım. 8. Üçlü gruplara ayrılarak yazılan büyük sayılarda gruplar arasına nokta işareti konur: Arkadaşına olan borcu T12.300.000 tutarında imiş. 9. Nokta işareti matematikte çarpma işareti yerine kullanılabilir: Bütün öğrenciler 5.6 işleminin sonucunun 30 olduğunu doğru hesapladı. <.> tuşu klavyenin alt sırasında, sağ tarafta bulunan tuşunun iki solunda yer alır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin yüzük parmağı alt sıraya bükük olarak çekilir ve <.> tuşuna basılır (Resim 6.2). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 6.2: <.> tuşuna basış. <,> Tuşu Nokta işaretinden sonra en çok kullanılan ikinci noktalama işareti virgül işaretidir. Birbirini takip eden eş görevli kelimeleri birbirinden ayırmaya yarayan bir noktalama işaretidir. Virgül işareti, “,” notasyonu ile gösterilir. Virgül işareti, aşağıda sıralanan durumlarda kullanılır: 1. Bir yazıda sıralanan eş görevli sözcükler ya da söz gruplarını ayırmak için virgül kullanılır: Kırtasiyeden defter, kalem, silgi ve etiket aldım. 2. Yazı içindeki sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için virgül noktalama işareti kullanılır: Bir varmış, bir yokmuş. 3. Cümlede özel olarak vurgulanması gereken ögelerden sonra virgül konur: Binaenaleyh, biz her vasıtadan, yalnız ve ancak, bir noktainazardan istifade ederiz (Mustafa Kemal Atatürk). Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M Y . 102 4. Cümle içinde anlama güç katmak için tekrarlanan sözler arasına virgül işareti konur. 5. Cümle içinde ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için virgül kullanılır. 6. Kesirli sayıları yazarken kesirleri ayırmak için virgül noktalama işareti kullanılır: Çarşıdan 2,35 kg. elma satın aldım. 7. Yazı içinde hitap için kullanılan kelimelerden sonra virgül konur. Sevgili anneciğim, seni çok özledim. <,> tuşu, klavyenin alt sırasının sağ tarafında bulunan tuşunun hemen solunda yer alır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı alt sıraya bükük olarak çekilir ve <,> tuşuna basılır (Resim 6.3). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 6.3: <,> tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. ulu. ali. kelime. üşütme. ütü. itişme. kilim. fener. saray. toprak. çimen. mera. 2. Ali kilim, kalem, defter, silgi, cetvel al. Sonra derslerine iyi çalış. 3. et. iş. aş. eş. al. ak. il. ek. im. at. öl. us. öç. öt. im. ev. es. as. ah. 4. et, iş, aş, eş, al, ak, il, ek, im, at, öl, us, öç, öt, im, ev, es, as, ah, 5. eleme, işletme, aşılama, eşelemek, alıntı, akacak, ilgili, kalabalık, parti. 6. kelek. elem. kelam. yaş. uyu. uyku. elit. şut. tut. tarak. maket. market. 7. Kemal, yat, uyu, kalk. Hazırlan, çalış, dinlen. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M L . 103 8. karalama, öteleme, itişmek, salıncak, koşmak, çabalamak, paralamak. 9. kelepçe, elemek, kelam, yaşlanma, uyuklamak, uykucu, sözcük. 10. mülk, uyut, kütük, yetiş, kaya, yaya, şamata, kamuoyu, referans. <;> Tuşu Noktalı virgül birden çok sıralı cümleyi birbirinden ayırmak için kullanılan bir noktalama işarettir. Noktalı virgül işareti, “;” notasyonu ile gösterilir. Noktalı virgülün kullanıldığı durumlar aşağıda listelenmiştir: 1. Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır. 2. Öğeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır. 3. Kendinden önce gelen cümleye bağlaçlarla (fakat, çünkü, ancak gibi) bağlanan cümlelerde bağlaçdan önce noktalı virgül konur. 4. Birbirine bağlı cümlelerden oluşan cümlede eğer birbirine bağlanan cümleler birbirinden bağımsız ise bu cümleler noktalı virgül ile ayrılır. 5. Öğeler arasında anlam karışıklığını ortadan kaldırmak için noktalı virgül kullanılır. <;> tuşu, klavyenin alt sırasının sağ tarafında bulunan tuşunun hemen solunda yer alır. <;> tuşu, <,> tuşu ile aynıdır. Başka bir ifadeyle, <;> tuşu, hem “,” işaretini hem de “;” işaretini yazabileceğimiz iki görevli bir tuştur. Tuştaki ikinci karakteri yazmak için tuşunu kullanırız. Bu sebeple, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı alt sıraya çekilip <;> tuşuna basılır (Resim 6.4). Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 6.4: <;> tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A K M L . 104 <:> Tuşu İki nokta yaygın olarak “iki nokta üst üste” olarak adlandırılır. Fakat doğru ismi “iki nokta” noktalama işaretidir. İki nokta işareti, “:” notasyonu ile gösterilir. Aşağıda “iki nokta” noktalama işaretinin kullanılacağı durumlar sıralanmıştır: 1. Kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur. 2. Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlenin sonuna iki nokta konur. 3. Ses biliminde uzun ünlüyü göstermek için iki nokta işareti kullanılır. 4. Edebî eserlerdeki karşılıklı konuşmalarda, konuşan kişinin adından sonra iki nokta konur. 5. Genel ağ adreslerinde kullanılır: Anadolu Üniversitesi internet adresi http://www.anadolu.edu.tr/ şeklindedir. 6. Matematikte bölme işareti olarak iki nokta kullanılır: 40:10 = 4 <:> tuşu, klavyenin alt sırasının sağ tarafında bulunan tuşunun iki solunda yer alır. <:> tuşu, <.> tuşu ile aynıdır. Başka bir ifadeyle, <:> tuşu, hem “.” işaretini hem de “:” işaretini yazabileceğimiz iki görevli bir tuştur. Tuştaki ikinci karakteri yazmak için tuşunu kullanırız. Bu sebeple, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin yüzük parmağı alt sıraya çekilip <:> tuşuna basılır (Resim 6.5). Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 6.5: <:> tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. Eve geldim; televizyon izledim; uyudum; kalktım; yemek yedim; geldim. 2. Ali: Eve gel; yemek yeme; televizyon izle; dinlen; çay iç; beni bekle. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A K M Y . 105 3. kalem; silgi; defter; kitap; kağıt; makale; dergi; sınav; final; puan. 4. ulu: büyük: üşüme: kalem: kelam: Kemal: eleme: uyuma: atlama: sallama. 5. yemek; yatak: uyku; maşa: mısır; selam: deniz; keten: derya; göl: nehir. 6. üniversite; fakülte; bölüm; başkan; yardımcı; sorumlu; öğretim; üye; öğrenci; 7. u:; i:; e:; a:; ü:; t:; k:; m:; l:; y:; ş:; n:; p:; r:; v:; z:; i:; g:; 8. tatil; düşünme: bilgisayar; işlemci: günlük; açıklama: hatırlama; randevu; 9. dalgıç:; derya:; damlama:; sistem:; işletme:; işlemci:; hesaplama:; teorem:; 10. görüntü;: örüntü;: analiz;: sinyal;: bilgi;: referans;: ölçüt;: kanıt;: çözüm;: <'> Tuşu Kesme işareti apostrof olarak da adlandırılan bir noktalama işaretidir. Kesme veya apostrof işareti “ ' ” notasyonu ile gösterilir. Diğer noktalama işaretleri gibi kendinden önce gelen kelimeye bitişik yazılır. Fakat diğer noktalama işaretlerinden farklı olarak kesme işaretinden sonra bir karakter boşluk bırakılmaz. Hatırlanacağı gibi kesme işareti dışındaki noktalama işaretlerinden sonra bir karakter boşluk bırakılır. Kesme işaretinin kullanım alanlarını aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz: 1. Özel isimlere getirilen her türlü iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işareti ile eklendiklerin isimlerden ayrılır. Bu özel isimler kişi isimleri ve soyisimleri, millet adları, din ile alakalı isimler, ülke, nehir, dağ, bölge, il ve ilçe isimleri, kitap, dergi ve gazete isimleri ve buna benzer özel isimleri kapsar: Anadolu Üniversitesi'nden bu yıl mezun olacağım. 2. Kesme işareti kişi adlarından sonra gelen saygı sözlerine eklenmiş ekler varsa onları ayırmak için kullanılır: Ahmet Bey'i akşam yemeğe davet edelim. 3. Kısaltmalara eklenen ekleri ayırmak için yine kesme işareti kullanılır: ABD'de yaşayan çok sayıda yabancı öğrenci vardır. 4. Sayılara eklenen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılır: 1975'te dünyaya gelmiş. <'> tuşu, klavyenin rakam sırasında yer alır. <'> tuşu, bu sıradaki <7> tuşu ile aynıdır. Başka bir ifadeyle, çok görevli bir tuştur. Bu sebeple, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin işaret parmağı rakam sırasına uzatılıp <'> tuşuna basılır (Resim 6.6). Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. 106 Resim 6.6: <'> tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. Rakam tuşlarına basmayı henüz açıklamadığımız için alıştırmaları yaparken klavyenin sağında bulunan rakamları kullanınız. 1. Ahmet'e, ABD'ye, 1975'te, AÜ'ye, Ayşe'ye, 40'ar, Osman'a, Berk'e, 1923'te. 2. Veli'ye Eskişehir'e 14'de gelmesini Ceylan'ın söylemesi gerekir. 3. Eskişehir'e, Bursa'ya, TBMM'den, TPAO'dan 2011'de yardım geldi. 4. KTÜ'de, Mehmet'e, Kemal'in, Arzu'nun, Merve'den, Başkan'dan. 5. ODTÜ'de, Levent'in, Çağdaş'tan, Ulus'ta, 1974'de, 2010'un, 1001'in. Tuşu Soru işareti genel olarak soru cümlelerinin sonuna konulan bir noktalama işaretidir. Soru işareti, “?” notasyonu ile gösterilir. Kullanım alanlarını kısaca şöyle sıralayabiliriz: 1. Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna soru işareti konulur: Eve ne zaman geleceksin? 2. Herhangi bir şüpheli bilgi veya kesin olmayan bilgi ve bilinmeyen bilgilerin yerine veya sonuna soru işareti konur. 3. Bilinmeyen yer ve tarih bilgileri yerine soru işareti konur. Mesela, doğum tarihi veya doğum yeri bilinmeyen kişilerin bu bilinmeyen bilgilerinin yerine soru işareti konur. 4. Küçümseme ve şaşkınlık anlamı taşıyan kelimelerin yanında yay ayraç içinde soru işareti kullanılır. tuşu, rakam sırasında <0> tuşunun hemen sağında yer alır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı rakam sırasına uzatılıp tuşuna basılır (Resim 6.7). Parmaklar Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A M L Y . 107 tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 6.7: tuşuna basış. Tuşu Ünlem işareti genel olarak heyecan anlatan cümlelerin sonuna konulan bir noktalama işaretidir. Ünlem işareti, “!” notasyonu ile gösterilir. Eğer cümlede mutluluk, korku, sevinme ve buna benzer heyecan yaratan anlamlar varsa bu tür cümleler ünlem işareti ile bitirilir. Ünlem işareti, eklenen kelimeye bitişik yazılır ve ünlem işaretinden sonra bir karakter boşluk bırakılır. Ünlem noktalama işaretinin kullanılacağı durumlar aşağıdaki gibi sıralanabilir: 1. Mutluluk, kıvanç, acı, korku, şaşma ve buna benzer duyguları anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti konur: Ne kadar uzun insan! 2. Ünlem işareti seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur: Arkadaşlar! Çok çalışarak başaracağımıza inanıyorum. 3. Ünlem işareti yay ayraç içinde alay veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen sözden hemen sonra kullanılır: Bekçi çok uyanık (!) olduğunu söyledi. tuşu, klavyenin rakam sırasında yer alır. tuşu, bu sıradaki <1> tuşu ile aynıdır. Başka bir ifadeyle, çok görevli bir tuştur. Bu sebeple, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin işaret parmağı rakam sırasına uzatılıp tuşuna basılır (Resim 6.8). Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A K M L . 108 Resim 6.8: tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. neden? nasıl? nerede? ne zaman? kiminle? ne kadar? kaç para? ne? 2. geldin mi? var mısın? yok musun? kimde? kim o? biliyor musun? saat kaçta? 3. ABD'ye ne zaman geldin? 2011'de mi? kaç saat sürdü? yolculuk nasıldı? 4. Korkma! Hazır ol! Vah vah! Ne güzel! Yapma! Dur! Dikkat et! Eyvah! Yazık! Aaaaa! 5. Kaçma! Yeter! Acele et! Koş! Defol! Hemen gel! İnanmıyorum! Çok yazık! Ağlama! <-> Tuşu Bir diğer adı kısa çizgi olan noktalama işaretine tire işareti denir. Kısa çizgi veya tire işareti, “-” notasyonu ile gösterilir. Kısa çizgi veya tire işaretinin kullanım alanlarını kısaca şöyle sıralayabiliriz: 1. Bir metinde satır sonlarında satıra sığmayan sözcükleri bölmek gerektiğinde tire noktalama işareti kullanılır. 2. Dil bilgisinde kullanılan kelime köklerini ve eklerini ayırmak amacıyla kısa çizgi işareti kullanılır. 3. Metin içindeki ara cümle ve sözleri ayırmak amacıyla tire işareti kullanılır. 4. Eklerin başına tire konur. 5. Sözcükleri hecelerine ayırırken heceler arasına kısa çizgi konur. 6. Fiil kök ve gövdelerini göstermek için tire işareti kullanılır. 7. Önüne yazıldığı sayıların negatif olduğunu belirtmek için kullanılır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A K M L . 109 <-> tuşu, klavyede rakam sırasının sağında yer alır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı alt sıraya çekilip <-> tuşuna basılır (Resim 6.9). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 6.9: <-> tuşuna basış. <¨> Tuşu Başkalarından alıntı yapılan kelime ve cümleleri belirtmek için kullanılan noktalama işaretine tırnak işareti denir. Tırnak işareti, “¨” notasyonu ile gösterilir. Metin hazırlarken yazarlar kendi fikir ve düşüncelerine ek olarak başka yazarların veya kişilerin söyledikleri sözlere de yer verebilirler. Bu durumlarda alıntı yapılan kelime veya cümleleri, yazarın kendi cümlelerinden ayırt etmek için kullandığı noktalama işareti tırnak işaretidir. Bu noktalama işaretinin kullanıldığı yerler şöyle sıralanabilir: 1. Başka bir kişi veya yazara ait olan veya başka metinlerden aynen aktarılan alıntı cümle ve sözcükler tırnak işareti içine alınır. 2. Özel olarak belirtmek istenilen kelime ve cümleler tırnak işareti içine alınarak yazılır. 3. Herhangi bir cümle içinde kitap ve yazı isimleri ve başlıkları geçiyorsa bu isim ve başlıklar tırnak işareti içine alınır. 4. Metinlerde bibliyografik künyelere yer veriliyorsa bu künyeler içindeki makale isimleri tırnak işareti içine alınır. 5. Cümle içinde özellikle belirtilmek istenen özel isimler tırnak işareti içine alınabilir. 6. Kısa çizgi kullanılan karşılıklı konuşmalarda kısa çizgi yerine tırnak işareti kullanılabilir. Karşılıklı konuşmalar tırnak işareti içine alınır. 7. Bazen cümle içinde yabancı kelimeler geçebilir. Bu tür yabancı sözcükler tırnak içine alınır. <¨> tuşu, klavyenin rakam sırasındadır. Bu sırada bulunan <2> tuşu ile aynıdır. Başka bir ifadeyle, çok görevli bir tuştur. Bu sebeple, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulurken, temel sırada <İ> tuşu üzerinde bulunan sol elin yüzük parmağı rakam sırasına uzatılıp <¨> tuşuna basılır (Resim 6.10). Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M L . 110 Resim 6.10: <¨> tuşuna basış. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. ¨bellek¨; ¨işlemci¨; ¨işletim sistemi¨; ¨sanal¨; ¨ana kart¨; ¨bilgisayar¨; ¨derleyici¨ 2. Ali'ye ¨klavye¨ nedir diye sorma! 3. ¨alıştırma¨; ¨bayram¨; ¨saw¨; ¨dizgi¨; ¨sanal bellek¨; ¨çalıştay¨; ¨sempozyum¨ 4. Bu hafta Eskişehir-Beşiktaş maçı var. 5. Ankara-Eskişehir yolu kapalı. Fakat, Ankara-Konya yolu ulaşıma açık. 6. Bu yılın sonunda kar-zarar hesabını yapacağız. Eğer kar-zarar hesabını yapamaz-sak kötü olacak. 7. Ali-Veli; Ayça-Ayşe; sebze-meyve; futbol-basketbol; sinema-tiyatro; <(>, <)>, <[>, <]> Tuşları Ayraç parantez olarak da adlandırılan ve iki çeşidi olan noktalama işaretidir. Ayraçlar, yay ve köşeli ayraçlar olarak ikiye ayrılır. Sol ve sağ yarım yay ayraçlar sırasıyla “(” ve “)”notasyonları ile gösterilir. Benzer şekilde, sol ve sağ köşeli ayraçlar sırasıyla “[” ve “]” notasyonları ile gösterilir. Yay ayraç aşağıdaki durumlarda kullanılır: 1. Metin içinde cümle ile doğrudan alakası olmayan açıklamalar yay ayraç içinde yazılır. 2. Bazı metinlerde özellikle tiyatro eserleri ve senaryolarda konuşan kişinin mimiklerini, el ve kol hareketlerini açıklamak ve göstermek için yay ayraç kullanılır. 3. Alıntı yapıldığı zaman alıntının hangi eser ve yazardan alındığını göstermek için yay ayraç kullanılır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U E A K M L 111 4. Alıntılarda kullanılan üç nokta yay ayraç içine alınabilir. 5. Eş anlamlı sözcükleri ve eş değerdeki tarih ve rakamları göstermek için yay ayraç kullanılır. 6. Cümlelerde alay ve küçümseme anlamı veren ünlem işareti, yay ayraç içine alınır. 7. Metin içinde yazının maddelerini gösteren sayı ve harflerden sonra yay ayracın sadece kapama ayracı veya sağ yarım ayraç kullanılır. 8. Metin içinde şüpheli ve kesin olmayan bilgileri göstermek için kullanılan soru işareti, yay ayraç içine alınır. Yay ayracın yanında köşeli ayraç da yaygın olarak kullanılan bir ayraçtır. Köşeli ayraç aşağıdaki durumlarda kullanılır: 1. Eğer yay ayraç içindeki sözler tekrar ayraç içinde yazılacaksa bu durumda yay ayraç içine alınmış sözler köşeli ayraç içine alınır. 2. Bibliyografik künyeleri verirken bazı ayrıntılar köşeli ayraç içinde verilir. 3. Başkalarından alıntı yapılırken yazarın yaptığı yanlışlıkların düzeltilmesi için köşeli ayraç kullanılır. Ayraç tuşları, çok görevli tuşlar olup klavyemizin rakam sırasında bulunur. <(> tuşu ve <[> tuşu, <8> tuşu ile aynıdır. Benzer şekilde <)> tuşu ve <]> tuşu ise <9> tuşu ile aynıdır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin orta parmağı rakam sırasına uzatılıp <(> tuşuna basılır (Resim 6.11). Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin yüzük parmağı rakam sırasına uzatılıp <)> tuşuna basılır. Temel konumda tuşu üzerinde bulunan sağ elin başparmağı hafifçe sağa kaydırılıp tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin orta parmağı rakam sırasına uzatılıp <[> tuşuna basılır. Temel konumda tuşu üzerinde bulunan sağ elin başparmağı hafifçe sağa kaydırılıp tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin yüzük parmağı rakam sırasına uzatılıp <]> tuşuna basılır. Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. (?); (!); (1975); (2011); Şifo (Mehmet); Tanju (Gol Kralı); (her şey dahil!) 2. 14 numaralı ev (parkın hemen karşısında): asmalı konak (yolun solunda): 3. Bana özgeçmişini (CV) gönder. E-posta (elektronik posta) adresini ekle. 4. [(?)]; [(!)]; [1974-1975]; (Eskişehir-Bursa); [(¨D:1901-Ö:1971¨)] 5. (a), (ali), (kelam), (kalem), [hesaplama], [yazışma], [kredi], [kar-zarar] 6. sol yarım yay ayraç: [¨(¨]; sağ yarım yay ayraç: [¨)¨]; sol yarım köşeli ayraç: (¨[¨); sağ yarım köşeli ayraç: (¨]¨); 7. ¨( ( ) )¨; ¨[ [ ] ]¨; ¨( [ ] )¨; ¨[ ( ) ]¨; 112 Resim 6.11: <(> tuşuna basış. <^> Tuşu İnceltme işareti, “şapka” ve “uzatma” işareti olarak adlandırılan bir noktalama işareti ve semboldür. Bazen düzeltme işareti olarak da adlandırılır. İnceltme işareti, “^” notasyonu ile gösterilir. Üzerine konulduğu harf için şapka görevi gördüğünden şapka işareti olarak adlandırılır. Hangi ünlü harfin üzerine yazılırsa o harf uzatıldığından dolayı uzatma işareti denir. Üzerine yazıldığı harf uzatıldığından alfabetik sıralamada kısa ünlüler uzatılan ünlülerden önce gelir. İnceltme noktalama işaretinin kullanıldığı alanları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz: 1. Yazılışları aynı olan fakat anlamları ve okunuşları farklı olan sözcükleri birbirinden ayırt etmek için okunuşları uzun olan ünlü harflerin üzerine inceltme işareti konur ve konulduğu harf uzatılarak okunur. Anlam karışıklığı olmayacak durumlarda ise uzatma işareti kullanılmasına gerek yoktur. 2. Dilimize girmiş olan bazı Arapça ve Farsça kökenli kelimelerde yer alan “g” ve “k” gibi ünsüz harflerinden sonra gelen “a” ve “u” gibi ünlü harflerin üzerine inceltme işareti konur. Bu işaret üzerine konulduğu “a” ve “u” gibi ünlü harflerden önce gelen “g” ve “k” gibi ünsüz harflerin ince okunmasını sağlar. 3. İsimlerde yer alan ince “l” ünsüz harfinden sonra gelen “a” ve “u” ünlü harflerinin üzerine inceltme işareti konur. 4. Nispet i’sinin belirtme durumu ve iyelik ekiyle karışmasını önlemek amacıyla “i” ünlü harfinin üstüne inceltme işareti konularak bu karışıklık önlenir. <^> tuşu, çok görevli bir tuş olup klavyenin rakam sırasında yer alır. <^> tuşu, <3> tuşu ile aynıdır. Bu sebeple, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin orta parmağı rakam sırasına uzatılıp <^> tuşuna basılır (Resim 6.12). Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A K L Y . Shift ? 113 Resim 6.12: <^> tuşuna basış. Bir harfin üzerine inceltme işareti koymak istediğimiz zaman, öncelikle yukarıda açıkladığımız şekilde inceltme işareti tuşuna basarız. Daha sonra, ilgili harf tuşuna basarız. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. âdem-adem; âdet-adet; âlem-alem; âlim-alim; âşık-aşık; hâkim-hakim; 2. hâl-hal; hâlâ-hala; şurâ-şura 3. kâr, kâtil, kâdir, tezgâh, yadigâr, Nigâr, dükkân, hikâye, kâfir 4. ordugâh, Kâzım, mekân, mahkûm, sükût, rüzgâr 5. askerî-askeri; dinî-dini; ilmî-ilmi; resmî-resmi Noktalama işaretleri hakkında daha detaylı bilgi için http://www.tdk.gov.tr adresini ziyaret edebilirsiniz. İŞARET VE SEMBOL TUŞLARI Noktalama işaretlerini açıkladıktan sonra, bu bölümde klavyede yer alan ve sıkça kullanılan işaret ve sembol tuşlarını öğreneceğiz. Öncelikle işaret ve sembollerin her birinin kısa tanımını yaptıktan sonra nerede ve nasıl kullanıldıklarını açıklayacağız. Daha sonra, işaret ve sembol tuşlarının klavye üzerindeki yerlerini açıklayıp, bu tuşlara nasıl basacağımızı öğreneceğiz. Şimdi, sırasıyla işaret ve sembol tuşlarını açıklayalım. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I A K M L . Shift ? 114 <+> Tuşu Artı işareti matematiksel bir semboldür. Artı işareti, “+” notasyonu ile gösterilir. Matematikte iki veya daha fazla sayının toplamını ifade eden bir semboldür. Önüne yazıldığı sayıların pozitif olduğunu belirtmek için de kullanılır. Artı işaretinin kullanım alanlarını aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz: 1. İki veya daha fazla sayının toplamını göstermek için artı işareti kullanılır. 2. Bir sayı veya kavrama pozitif manası vermek için artı işareti kullanılır. 3. Sıfırın üzerindeki sıcaklıkları göstermek için artı işareti kullanılır. <+> tuşu, rakam sırasının en solunda bulunur. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı rakam sırasına uzatılıp <+> tuşuna basılır (Resim 6.13). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 6.13: <+> tuşuna basış. <*> Tuşu Yıldız biçimine çok benzediğinden dolayı ismine yıldız işareti denmiştir. Asterisk olarak da adlandırılan bir semboldür. Yıldız işareti, “*” notasyonu ile gösterilir. Yıldız işaretinin kullanıldığı alanlar şöyledir: 1. Metin içinde maddeleme yaparken yıldız işareti kullanılabilir. 2. Reytingleme yaparken yıldız işareti kullanılabilir. 3. Dipnotları göstermek için yıldız işareti kullanılır. 4. Matematikte çarpma işlemini göstermek için yıldız işareti kullanılabilir. <*> tuşu çok görevli bir tuş olup rakam sırasının en solunda bulunur. <*> tuşu, <+> tuşu ile aynıdır. Bu sebeple, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı rakam sırasına uzatılıp <*> tuşuna basılır (Resim 6.14). Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A K M L Y . 115 Resim 6.14: <*> tuşuna basış. <$> Tuşu Dolar işareti, dolar ve peso gibi para birimleri için kullanılan bir semboldür. Klavyede yer alan özel işaretlerden biridir. Dolar işareti “$” notasyonu ile gösterilir. Büyük “S” harfinin üzerine dik çizilmiş çizgiden ibarettir. <$> tuşu çok görevli bir tuş olup rakam sırasında bulunur. <$> tuşu, <4> tuşu ile aynıdır. Bu sebeple, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin işaret parmağı rakam sırasına uzatılıp <$> tuşuna basılır (Resim 6.15). Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 6.15: <$> tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A K M L . Shift ? Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E K M L . Shift ? 116 <%> Tuşu Yüzde işareti ilgili olduğu sayının yüze bölündüğünü gösteren işarettir. Yüzde işareti “%” notasyonu ile gösterilir. Sayısal verilerden önce veya sonra kullanılabilir. Kullanıldığı dile göre sayısal verinin önüne veya arkasına geleceği belirlenir. Türkçe’de yüzde işareti sayısal veriden önce gelir. Bazı metinlerde sayısal verilerin yüze bölünerek elde edilen yüz parçadan istenilen miktarının ifadesi için yüzde işareti kullanılır. Bir bütünü yüz eşit parçaya ayırıp bu parçalardan kaç tanesinin alınması gerektiğini ifade eden yüzde işareti genellikle sayısal verilerle beraber kullanılır. Mesela, seksen sayfalık bir kitabın %25’nin okunması, tamamını (seksen) yüze bölüp (80/100 = 0.8) yirmi beş parçasının (25 * 0.8 = 20) alınmasını ifade eder. <%> tuşu çok görevli bir tuş olup rakam sırasında bulunur. <%> tuşu, <5> tuşu ile aynıdır. Bu sebeple, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin işaret parmağı rakam sırasına uzatılıp <%> tuşuna basılır (Resim 6.16). Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 6.16: <%> tuşuna basış. <&> Tuşu “ve” işareti, “ve” imi veya ampersand olarak da adlandırılan bir semboldür. “ve” sembolü, “&” notasyonu ile gösterilir. Metin içinde kullanıldığında “ve” bağlacını temsil eden bir semboldür. Dilimizde genellikle “ve” sembolü kullanılmaz. Eğer bağlaç temsil edilecek ise bunu “ve” kelimesi ile ifade etmek çok yaygındır. Bir başka ifade ile Türkçe’de “ve” sembolü yerine “ve” bağlacını kullanmak daha yaygındır. Türkçe’de kullanılmamasına rağmen bazen kısa yazılmak istenen başlık ve tasarımlarda yerden kazanmak için “ve” bağlacı yerine “ve” sembolü kullanılır. Özellikle İngilizce’de “ve” bağlacı (“and” bağlacı) yerine şirket, kitap, film ve benzeri ürün isimlerinde “ve” sembolü kullanılır. <&> tuşu çok görevli bir tuş olup rakam sırasında bulunur. <&> tuşu, <6> tuşu ile aynıdır. Bu sebeple, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin işaret parmağı rakam sırasına uzatılıp <&> tuşuna basılır (Resim 6.17). Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E K M L . Shift ? 117 Resim 6.17: <&> tuşuna basış. <=> Tuşu Eşittir işareti, birbirine paralel iki kısa çizgi ile gösterilen ve sağındaki ve solundaki ifadelerin birbirine eşit olduğunu ifade etmek için kullanılan bir semboldür. Eşittir işareti, “=” notasyonu ile gösterilir. İlk defa 1557 yılında Robert Recorde isimli matematikçi tarafından kullanılmıştır. Genel olarak matematiksel ifadelerde belli işlemlerin sonucunun neye eşit olduğunu göstermek için kullanılır. Eşittir işaretinin soluna ve sağına yazılan her türlü ifadenin birbirine eşit olduğunu ifade eder. Bir işlemin sonucunun neye eşit olduğunu göstermek istediğimizde de eşittir işareti kullanırız. <=> tuşu çok görevli bir tuş olup rakam sırasında bulunur. <=> tuşu, <0> tuşu ile aynıdır. Bu sebeple, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı rakam sırasına uzatılıp <=> tuşuna basılır (Resim 6.18). Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 6.18: <=> tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A M L Y . Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A K M L . Shift ? 118 Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. 5 + 4 = 9; 7 + 7 = 14; 11 + 21 + 12 = 44; 23 + 21 = 44; 9 + 8 + 4 = 21; 2. +4; +7; +17; +35; +44; +78; Q + P = 3; x + y = z; a + b + c = d; 3. x + y + z = 12 ise x kaçtır? 4. Ali + Ayşe + Veli; 9 + 10 + 11 + 12 = 42; +100; +51; 5. x + y + z = 3; 2 * x + 3 * y + 2 * z = 12; x + 4 * y + 5 * z = 10 ise ¨x¨, ¨y¨ ve ¨z¨ kaçtır? 6. 3 * 4 = 12; 2 * [4 * (3 + 12)] = ?; 6 + 4 + 2 * 12 * 3 * (3 + 5) = ? 7. Ali (***); Veli (**); Hakan (***); Yılmaz (****); Berk (****); 8. * Kalem; * Silgi; * Defter; * Cetvel; * Sözlük; * Kitap; 9. 5 * 6 = ?; 2 * (4 + 2) = 6 + 2 * x ise x kaçtır? 10. Yıldıray (*); Hamit (**); Halil (***); Nuri (**); Mehmet (***); 11. $ a $; $ b $; $ c $; $ ç $; $ d $; $ e $; $ f $; $ g $; $ ğ $; 12. $100; $4.000; $3.000.000; $125.000,57; $900.000; 13. $$$$; $$$; $$; $; $; $$; $$$; $$$$; 14. 15 sayısının %5'i kaçtır? Hesaplayınız. ¨Yüzde¨ tanımını yapınız. 15. 20 sayısının %20'si 4'dür. Bu değer, 20'nin beşte birine karşılık gelir. 16. 100'ün beşte biri %20'sine eşittir. 17. Mr. & Mrs. Jones; Ahmet & Mehmet; Leyla & Mecnun; Ali & Veli. 18. yaşamak & ölmek; siyah & beyaz; ileri & geri; savaş & barış; 19. Bay & Bayan Atış 4 * 3 = 12 olduğunu gösterdi. 20. 125'in %17'si 30 * 4 = 120'den kaç eksiktir? ve <\> Tuşları Eğik çizgi kesir çizgisi olarak da adlandırılır. Eğik çizgi işareti, “/” notasyonu ile gösterilir. Noktalama işareti olduğu da kabul edilen eğik çizginin kullanım alanları kısaca aşağıdaki gibi sıralanabilir: 1. Şiirlerin mısraları yan yana yazılacaksa mısraları birbirinden ayırmak için mısralar arasına eğik çizgi konur. 2. Adres bilgilerini yazarken, hem kapı numarası ile daire numarası arasına hem de semt ve il adı arasına eğik çizgi konur. 3. Tarihleri yazarken gün, ay ve yıl bilgilerini birbirinden ayırmak için aralarına eğik çizgi konabilir. 119 4. Eklerin farklı biçimlerini göstermek için farklı biçimler arasına eğik çizgi konur. 5. İnternet adreslerini yazarken arka arkaya iki eğik çizgi kullanılır. 6. Eğik çizgi, matematiksel işlemlerde bölme işareti olarak da kullanılabilir. tuşu, rakam sırasında <0> tuşunun hemen sağında yer alır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı rakam sırasına uzatılıp tuşuna basılır (Resim 6.19). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Ters eğik çizgi genel olarak bilgisayar yazılımlarında birbiri ardı sıra gelen dizinleri birbirinden ayırt etmek için kullanılan bir noktalama işareti veya semboldür. Ters eğik çizgi, “\” notasyonu ile gösterilir. <\> tuşu, çok görevli bir tuş olup rakam sırasında sağ tarafta yer alır. <\> tuşu ile tuşu aynıdır. Temel konumda tuşu üzerinde bulunan sağ elin baş parmağı hafifçe sağa kaydırılıp tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı rakam sırasına uzatılıp <\> tuşuna basılır. Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 6.19: tuşuna basış. (<) ve (>) Tuşları Küçük işareti matematikte bir dizi sayıyı küçükten büyüğe doğru sıralamamızı sağlayan işarettir. Küçük işareti “<” notasyonu ile gösterilir. Ağzı sağa doğru açıktır. Küçük işaretinin soluna yazılan sayı, küçük işaretinin sağına yazılan sayıdan küçüktür. (<) tuşu, çok görevli bir tuş olup alt sıranın solunda bulunur. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı alt sıraya çekilip (<) tuşuna basılır (Resim 6.20). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Küçük işareti gibi büyük işareti de matematiksel ifadelerde kullanılır. Büyük işareti “>” notasyonu ile gösterilir. Ağzı sola doğru açıktır. Büyük işareti, matematikte bir dizi sayıyı büyükten küçüğe doğru sıralamamızı sağlar. Büyük işaretinin soluna yazılan sayı, büyük işaretinin sağına yazılan sayıdan büyüktür. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M L . 120 (>) tuşu, çok görevli bir tuş olup alt sıranın solunda bulunur. (>) tuşu, (<) tuşu ile aynıdır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı alt sıraya çekilip (>) tuşuna basılır (Resim 6.21). Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 6.20: (<) tuşuna basış. Resim 6.21: (>) tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A K M L Y . Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A K M L . Shift ? 121 Küçük ve büyük işareti tuşlarını göstermek için şu ana dek kullandığımız yöntemden farklı bir yöntem kullandık. Örneğin, yüzde işareti tuşunu <%> şeklinde gösterirken, küçük işaretini tuşunu göstermek için yay ayraç kullanıp (<) şeklinde gösterdik. Aynı şekilde, büyük işareti tuşunu da (>) şeklinde gösterdik. Buradaki amacımız olası bir karışıklığı önlemektir. <@> Tuşu Kuyruklu a işareti bir internet sembolüdür. Kuyruklu a işareti, “@” notasyonu ile gösterilir. İngilizce’de telaffuz edildiği haliyle “et” işareti olarak da adlandırılır. İnternetin yaygınlaşması ile beraber insanlar haberleşmek için elektronik posta yöntemini çok yaygın olarak kullanmaya başlamıştır. Geleneksel mektupla haberleşme ve bilgi alışverişinin yerini artık elektronik postalar almıştır. Elektronik posta yoluyla haberleşecek kişiler kendilerine kullanıcı isimleri seçerler. Bu isimleri posta suncusu servisi veren firmalardan temin ederler. Kuyruklu a işareti elektronik posta yoluyla haberleşme yapılırken kişilerin kullanıcı adı ile elektronik postanın gideceği posta sunucusunun isimlerini birbirinden ayırmak için kullanılır. Elektronik posta göndereceğimiz kişinin önce kullanıcı adını yazarız. Daha sonra herhangi bir boşluk bırakmadan kuyruklu a işaretini yazarız. Yine herhangi bir boşluk bırakmadan e-posta sunucusunun adını yazarız. Örneğin, isim@anadolu.edu.tr elektronik posta adresinde “isim” kullanıcı adını ve “anadolu.edu.tr” ise e-posta sunucusunun adını temsil eder. <@> tuşu çok görevli bir tuş olup klavyenin üst sırasının solunda bulunur. <@> tuşu, tuşu ile aynıdır. Temel konumda tuşu üzerinde bulunan sağ elin başparmağı hafifçe sağa kaydırılıp tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı üst sıraya uzatılıp <@> tuşuna basılır (Resim 6.22). Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 6.22: <@>tuşuna basış. <#> Tuşu Diyez olarak da adlandırılan sharp işareti müzikte ve telefonların üzerinde yaygın olarak kullanılan bir sembol veya işarettir. Bu işaret, “#” notasyonu ile gösterilir. <#> tuşu çok görevli bir tuş olup klavyenin rakam sırasında bulunur. <#> tuşu, <3> tuşu ile aynıdır. Temel konumda tuşu üzerinde bulunan sağ elin başparmağı hafifçe sağa kaydırılıp Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock _ . . . I E A K M L Y . Alt Gr 122 tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin orta parmağı rakam sırasına uzatılıp <#> tuşuna basılır (Resim 6.23). Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. <~> Tuşu Tilda işareti, “yaklaşık” işareti olarak da adlandırılır. Tilda işareti, “~” notasyonu ile gösterilir. Matematikte önüne geldiği sayıya “yaklaşık olarak eşit” anlamı verir. <~> tuşu çok görevli bir tuş olup klavyenin üst sırasında bulunur. <~> tuşu, tuşu ile aynıdır. Temel konumda tuşu üzerinde bulunan sağ elin başparmağı hafifçe sağa kaydırılıp tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı üst sıraya uzatılıp <~> tuşuna basılır. Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 6.23: <#>tuşuna basış. <_> Tuşu Alt çizgi işareti, alt tire işareti olarak da adlandırılır. Alt çizgi işareti, “_” notasyonu ile gösterilir. Bilgisayar programlarında ya da dosya isimlerinde kelimeleri birleştirmek için kullanılabilmektedir (islem_sonucu, dosya_adı, vb.). <_> tuşu çok görevli bir tuş olup rakam sırasının sağında bulunur. <_> tuşu, <-> tuşu ile aynıdır. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı alt sıraya çekilip tuşuna basılı tutulurken, temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı rakam sırasına uzatılıp <_> tuşuna basılır (Resim 6.24). Parmaklar tuşlara bastıktan sonra temel sıradaki eski konumlarına geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar, temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. Odunpazarı/Eskişehir; Ulus/Ankara; Umuttepe/Kocaeli; Tepebaşı/Eskişehir 2. 10/10/2010; 11/11/2011; 09/09/2009; 28/02/2001; 13/07/1988; 05/01/1940 Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I A K M L Y . 123 3. Kapı numaramız: 4/3; Oturduğumuz yer: Sincan/Ankara 4. 10/2 = 5; 100/4 = 25; 28/7 işleminin sonucu kaçtır? 5. D:\dosyalar\bahar\klavye\sınav\birinci\cevap 6. 4 < 8 < 12 < 19 < 27 < 38 < 45 < 71 < 109 < 201 < 211 < 219 7. 890 > 762 > 582 > 456> 404 > 367> 323> 303 > 219 > 201 > 200 8. Elektronik posta adresi: kullanıcıadı@sunucuadı şeklindedir. 9. E-posta: kullanıcıadı@anadolu.edu.tr 10. #4; #5; #90; #99#; #3#; ###; ##; # 11. 125.655,68 ~ 125.656; 9.000,125 ~ 9.001; 3,987 ~ 4 12. Eskişehir_Odunpazarı; Ankara_Ulus; Kocaeli_Umuttepe 13. Ali_Kaya; Mehmet_Akdamar; Aylin_Karaman; Yaşar_Kanat 14. Murat_Alkan; Hakan_Aslan; Nalan_Yosun; Kaan_Topal 15. #275; #311; ~3; kullanıcıadı@sunucuadı; #911 Resim 6.24: <_>tuşuna basış. İşaret ve semboller hakkında daha detaylı bilgi için http://tr.wikipedia.org adresini ziyaret edebilirsiniz. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A K M L . Shift ? 124 CÜMLE YAZMA ÇALIŞMALARI Bu bölümde, şu ana kadar öğrendiğiniz tuşları bir arada kullanarak cümle yazma çalışmaları yapmanız ve bilgilerinizi pekiştirmeniz amaçlanmıştır. Çalışmanız esnasında, kitabınızın ilk ünitesinde “Ofis Ergonomisi” başlığı altında verilen doğru oturuş ve yazış kurallarına uymaya özen gösteriniz. Tuşlara bastıktan sonra parmaklarınızı temel sıradaki konumlarına geri getirmeyi unutmayınız. Yazarken ellerinize ve klavyeye bakmamaya gayret ediniz. Cümlelerde yer alan büyük harf, küçük harf, noktalama işareti ve sembollere dikkat ederek tüm cümleleri hatasız yazmaya çalışınız. Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. Vizyona giren ¨Çiçek Abbas¨ filmini izlemeye gidelim mi? 2. Ahmet'e T3.000,57 tutarında borcum (!) varmış. 3. ¨İşlemci¨ ve ¨derleyici¨ terimlerini açıklayınız; defterinize yazınız; ama ezberlemeyiniz. 4. Sorularınız için abc@cevaplar.com.tr elektronik-posta adresine mesaj gönderiniz. 5. Ali: Bu hafta ¨Serüven¨ oyununa gidelim mi? 6. Arkadaşlar! Değerli Meslektaşlarım! Yılmadan, usanmadan, yorulmadan ve çok çalışarak hedefe ulaşınız! 7. Ahmet Bey'in doğum tarihi 01.12.1901 (?) olarak kayıtlara geçmiş. 8. Karı-koca Ankara-Eskişehir yolunda kaza yapmışlar. 9. Bu işten ne kadar kâr elde edeceksin? 10. İkâmetgâh adresim: Umut Mah. Karanfil Sok. No: 15/3, Odunpazarı/Eskişehir. 11. x + y + z = 32 ve x + y = 27 ise ¨z¨ değeri kaçtır? 12. (3 + 5) * 22 = 2 * [(4 + 5) + 3 * (3 +2)] + x ise ¨x¨ değeri kaçtır? 13. Ali eve gelirken marketten elma, armut, muz ve nar almayı unutma! 14. Dün gece oynanan maçın sonucunu biliyor musun? 15. 3 < 5 ifadesinin ne anlama geldiğini bilmiyor musun? 16. <~> işareti yaklaşık eşittir anlamı vermek için de kullanılabilir. 17. Maçın sonucu 0-0 berabere bitince taraftar çok kızmış. 18. Adam eve geldi; televizyon izlemek istedi; ama yorgunluktan uyuya kaldı. 19. Dikkat et! Karşıdan her an araba çıkabilir! 20. Arkadaşlar! Bu maçı almak için çok çabalamalıyız. 125 10 PARMAK PROGRAMI İLE ÇALIŞMA Bu bölümde öğrendiğiniz tuşların kullanımını pekiştirmeniz için kitabınızla birlikte verilen 10 Parmak programı içerisindeki dersleri çalışmanız da size büyük fayda sağlayacaktır. Bu amaçla, kitabınızın ilk ünitesinde “10 Parmak Programı” başlığı altındaki “Ders Seçimi ve Çalışmaya Başlama” konusunda anlatılan adımları takip ederek; • 10 Parmak programını başlatınız. • Aşağıda listelenen dersleri sırayla yükleyerek çalışınız. - <.> tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 5 - <,> tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 6 - <;> ve <-> tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 25 - <:> ve tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 26 - tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 28 - <(> ve <)> tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 36 - <'> ve <"> tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 43, 44 - <%> tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 32 - <+> ve <=> tuşu : Acemi Düzeyi - Ders 38 - Diğer işaret ve sembol tuşları : Acemi Düzeyi - Ders 29, 31, 34, 45 • Çalışmalarınız esnasında, kitabınızın ilk ünitesinde “Ofis Ergonomisi” başlığı altında verilen doğru oturuş ve yazış kurallarına uymaya özen gösteriniz. • Her dersin sonunda istatistiklerinizi gözden geçiriniz. • Dersleri birkaç kez tekrarlayarak daha hızlı ve hatasız yazmaya gayret ediniz. 126 Özet Bu ünitede, on parmak yöntemini kullanarak Noktalama İşareti, İşaret ve Sembol Tuşlarına nasıl basılması gerektiği açıklanmıştır. Ayrıca, noktalama işareti, işaret ve sembollerin nasıl ve nerelerde kullanılması gerektiği anlatılmıştır. Nokta işareti, cümle sonlarına cümlenin tamamlandığını belirtmek amacıyla koyulur. En çok kullandığımız noktalama işaretidir. Virgül işareti, nokta gibi çok kullanılan bir işarettir. Genel olarak bir cümle içinde sıralanan eş görevli kelimeleri veya söz gruplarını ayırmak için kullanılır. Benzer şekilde sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için de virgül kullanılır. Noktalı virgül, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılır. Bir diğer noktalama işareti iki noktadır. Bu işaret kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur. Kesme işareti, özel isimlere getirilen her türlü ekleri eklendikleri kelimeden ayırmak için kullanılır. Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konulan noktalama işareti, soru işareti olarak adlandırılır. Hitap ve uyarı sözlerinden sonra kullandığımız noktalama işareti, ünlem işaretidir. Ünlem işaretini ayrıca mutluluk, korku ve şaşma duygularını anlatan cümlelerin sonunda kullanırız. Kısa çizgi olarak da isimlendirilen tire işaretini satır sonlarına sığmayan kelimeleri bölmek için kullanırız. Alıntı sözleri veya bilgileri belirtmek için kullanılan noktalama işareti ise tırnak işaretidir. Yay ve köşeli ayraçlar da yaygın olarak kullanılan noktalama işaretlerindendir. Son olarak açıkladığımız noktalama işareti ise yazılışları aynı olan fakat manaları ve okunuşları farklı olan sözcükleri birbirinden ayırt etmek için okunuşları uzun olan ünlü harflerin üzerine konulan inceltme işaretidir. Bu ünitede, noktalama işaretlerine ek olarak işaret ve sembolleri de tanımlamaya çalıştık. Artı işareti, iki veya daha fazla sayının toplamını ifade eden bir semboldür. Asteriks olarak da adlandırılan ve yıldız şekline benzeyen sembole yıldız işareti adı verilmiştir. Dolar ve peso gibi para birimleri için kullanılan sembol, dolar işaretidir. Sayısal verilerle beraber, onlardan önce ya da sonra kullandığımız sembol, yüzde işaretidir. “ve” işareti ampersand olarak da adlandırılan ve metin içinde kullandığımızda “ve” bağlacı görevini gören bir semboldür. Bu ünitede tanımlanan bir diğer işaret ise eşittir işaretidir. Birbirine paralel iki kısa çizgi ile gösterilen işarettir. Bu işaret ve sembollere ek olarak küçük, büyük işaretleri, eğik ve ters eğik çizgileri, kuyruklu a işareti, sharp veya diyez işareti, tilda ve alt çizgi işaretleri de açıklanan işaretler arasındadır. Noktalama işareti tuşları genel olarak çok görevli tuşlardır. Tuştaki birinci karakteri yazmak için diğer tuşlardan faydalanmaya gerek yoktur. <.> tuşu bu duruma bir örnektir. Bu karakterleri yazmak için tek elimizin bir parmağını kullanırız. İki görevli tuşlarda ikinci karakteri yazmak için tuşunu kullanırız. tuşu çok sık kullanıldığı için klavyede biri sağda biri solda olmak üzere iki adet tuşu vardır. İki görevli tuşlara basmak için iki elimizin iki parmağını kullanırız. Bir parmağımızı tuşuna basılı tutarken diğer parmağımızla iki görevli tuşa basarız. Genel olarak kullandığımız parmaklarımız dışında diğer parmaklarımızın pozisyonlarını koruruz. Üç görevli tuşlara basmak için iki görevli tuşlarda olduğu gibi iki parmağımızı kullanırız. Üç görevli tuşlarda, üçüncü karakteri basarken kullandığımız yardımcı tuş tuşudur. Bu tuş en alt sırada tuşunun hemen sağında yer alır. Bir parmağımızla tuşuna basarız. Bu tuşu basılı tutarken, diğer parmağımızla diğer tuşa basarız. Noktalama işareti tuşlarında olduğu gibi işaret ve sembol tuşları da tek, iki veya üç görevli tuşlar olabilirler. Bu tuşlara basmak için izlenen yol noktalama işareti tuşları ile benzerdir. Dikkat çeken bazı noktaları hatırlamakta fayda vardır. Bazı noktalama işaretleri aynı tuş üzerinde yer alır. Mesela, nokta ve iki nokta işaretleri aynı tuş üzerindedir. Buna benzer olarak virgül ve noktalı virgül işaretleri de aynı tuş üzerinde yer alır. Klavyede dikkat edilirse çoğu noktalama işareti, işaret ve sembol tuşları rakam sırasında yer almaktadır. Genel olarak noktalama işaretleri, kendilerinden önce gelen karaktere bitişik olur ve herhangi bir boşluk bırakılmaz. Noktalama işaretlerinden sonra ise bir karakter boyu boşluk bırakılır. 127 Kendimizi Sınayalım 1. Aşağıdakilerden hangisi noktalama işaretlerinin kullanım amaçlarından biri değildir? a. Duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek b. Okuma ve anlamayı kolaylaştırmak c. Vurgu ve ton özelliklerini belirtmek d. Özel sembolleri belirlemek e. Duraklama noktalarını belirlemek 2. Aşağıdakilerden hangisi bir noktalama işareti değildir? a. Kesme işareti b. Yüzde işareti c. Noktalı virgül d. Yay ayraç e. Soru işareti 3. Nokta işaretinin klavyede on parmak yazım kurallarına göre doğru yazılışı nasıldır? a. Sağ elin yüzük parmağı tuşuna basılı iken sol elin serçe parmağı ile <.> tuşuna basılır. b. Sol elin yüzük parmağı tuşuna basılıyken sağ elin yüzük parmağı ile <.> tuşuna basılır. c. Sağ elin yüzük parmağı ile <.> tuşuna basılır. d. Sol elin serçe parmağı ile <.> tuşuna basılır. e. Sol elin yüzük parmağı ile <.> tuşuna basılır. 4. Aşağıdaki tuşlardan hangisine sağ elin serçe parmağı ile basılır? a. <.> tuşu b. <,> tuşu c. tuşu d. <;> tuşu e. <2> tuşu 5. İki görevli tuşlarda, ikinci karakteri yazmak için kullandığımız yardımcı tuş hangisidir? a. tuşu b. tuşu c. tuşu d. tuşu e. <Ş> tuşu 6. Hangi noktalama işaretinden sonra bir karakter boşluk bırakılmaz? a. Kesme işareti b. Nokta işareti c. Noktalı virgül işareti d. İki nokta işareti e. Virgül işareti 7. Rakam sırasının en solunda yer alan ve sayıların pozitif olduğunu belirtmek için kullanılan tuş aşağıdakilerden hangisidir? a. <*> tuşu b. <+> tuşu c. <%> tuşu d. <1> tuşu e. <=> tuşu 8. Aşağıdaki işaret çiftlerinden hangisi aynı tuş üzerinde bulunur? a. Artı ve eşittir işaretleri b. Kuruklu a ve yıldız işaretleri c. “ve” ve yüzde işaretleri d. Yüzde ve eğik çizgi işaretleri e. Küçük ve büyük işaretleri 9. “Et” diye telaffuz edilen ve elektronik posta adreslerinde kullandığımız sembol hangisidir? a. Yıldız işareti b. Tilda işareti c. Yüzde işareti d. Kuyruklu a işareti e. Eğik çizgi 10. Telefonlardaki kare tuşuna karşılık gelen ve diyez olarak da adlandırılan işaret hangisidir? a. Sharp işareti b. Kuyruklu a işareti c. İnceltme işareti d. Eğik çizgi e. Tire işareti 128 Kendimizi Sınayalım Yanıt Anahtarı 1. d Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 2. b Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 3. c Yanıtınız yanlış ise “Nokta İşareti” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 4. b Yanıtınız yanlış ise “Virgül İşareti” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 5. c Yanıtınız yanlış ise “Noktalı Virgül İşareti” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 6. a Yanıtınız yanlış ise “Kesme İşareti” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 7. b Yanıtınız yanlış ise “Artı İşareti” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 8. e Yanıtınız yanlış ise “Küçük ve Büyük İşaretleri” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 9. d Yanıtınız yanlış ise “Kuyruklu a İşareti” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 10. a Yanıtınız yanlış ise “Sharp İşareti” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. Sıra Sizde Yanıt Anahtarı Verilen “Sıra Sizde” alıştırmalarını hatasız yazmaya çalışınız. Eğer yanlış bastığınız tuşlar olursa o tuşlar ile ilgili konuları tekrar gözden geçiriniz. Verilen alıştırmaları birkaç kez tekrarlayınız. Daha çok pratik yaptıkça hatalarınızın azaldığını ve hızınızın arttığını göreceksiniz. 129 Yararlanılan Kaynaklar Taşçı, D. (Ed.), Topuz Savaş, A. ve Savaş, H. (2005). Klavye Öğretimi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir. Keskin, N. (2008). Klavye Teknikleri, Ekin Basım Yayın Dağıtım, Bursa. Yararlanılan İnternet Kaynakları http://www.tdk.gov.tr http://www.wikipedia.org 130 Amaçlarımız Bu üniteyi tamamladıktan sonra; Rakam tuşlarını listeleyebilecek, Bu tuşların klavyedeki konumlarını tanımlayabilecek, Bu tuşlara nasıl basılacağını açıklayabilecek, Bu tuşlara basış kurallarını uygulayabilecek, bilgi ve becerilere sahip olabilirsiniz. Anahtar Kavramlar Rakam Sırası <0> Tuşu <1> Tuşu <2> Tuşu <3> Tuşu <4> Tuşu <5> Tuşu <6> Tuşu <7> Tuşu <8> Tuşu <9> Tuşu Romen Rakamları İçindekiler v Giriş v Rakamların Kısa Tarihi v Rakam Tuşları v Romen Rakamları v Cümle Yazma Çalışmaları v 10 Parmak Programı ile Çalışma 7 131 GİRİŞ Bu ünitede, on parmak yöntemini kullanarak, Rakam Tuşlarına doğru biçimde basmayı öğreneceğiz. Rakamlar ve sayılar, hikâye kitaplarından bilimsel makalelere kadar çok değişik yazılı metinlerde karşımıza çıkmaktadır. Örneğin, sayfa numaraları, bina ve daire numaraları, alan kodları, fiyat listeleri, plakalar, tarihler, saatler, matematiksel formüller vb. rakamların kullanılması gerekli olan yerlerden sadece bazılarıdır. On parmak klavye yazım kuralları çerçevesinde yazılan kelimelerin, hızlı ve ilk seferde hatasız yazılması büyük önem arz etmekle birlikte, sayıları oluşturan rakamların ilk seferde hatasız yazılması çok daha önemlidir. Zira bir kelime içindeki harf hatalarını ilk yazımından sonra fark etmek ve düzeltmek genellikle mümkünken, bir sayı içindeki rakam hatalarının fark edilmesi oldukça zordur ve bu tür hatalar çok vahim sonuçlara sebep olabilir. Örneğin, içinde birçok sayı barındıran bir muhasebe belgesini yazan birinin yapacağı tek bir rakam hatası dahi çok büyük problemlerin doğmasına sebebiyet verebilir. Rakam yazımlarında gerekli olan azami dikkat ihtiyacı, on parmak klavye kurallarına aşina kişilerde bile tereddütlere ve kuralların terk edilmesine sebebiyet verebilmektedir. Rakam yazımlarında hata yapmamak için duraksamak, klavyeye bakmak ve sadece iki parmak kullanmak çok yapılan yanlış uygulamalar arasındadır. Hâlbuki klavye üzerindeki bütün tuşlar için on parmak klavye kurallarına riayet etmek, el alışkanlıklarının ve yazım tarzının bozulmaması için büyük önem arz etmektedir. Rakam yazımlarında, bu ünitede anlatılan on parmak yazım kurallarına riayet etmek ve pratik yapmak, hatasız rakam yazmanız için yeterli olacaktır. Bu ünitede amacımız, modern onluk sayı sistemi içinde kullanılan rakamların ve çeşitli kullanım alanları bulunan Romen rakamlarının on parmak klavye yazım kuralları çerçevesinde nasıl yazılacaklarını anlatmaktır. On parmak klavye kullanımı ile zamandan ve sarf edilen güçten tasarruf ederek yazı yazabilmeniz amaçlanmaktadır. Daha önce de belirtildiği üzere, bir parmak tuşa basarken diğer parmakların büküklüklerini korumaları ve temel sıra üzerindeki yerlerini bozmamaları gerekmektedir. Tuşlara basılırken bilekler klavyeye değmemeli, gözler yazılacak metni takip etmeli, kollar ve dirsekler duruş pozisyonunu bozmamalıdır. Tuşlara parmak ucuyla basılmasına dikkat edilmelidir. Ünitemizin sonraki bölümlerinde, rakamlar ve sayı sistemleri hakkında temel bilgiler verilmiş, rakam tuşlarının her biri detaylı şekilde açıklanmış, bu tuşlara nasıl basılacağı resimlerle desteklenerek anlatılmış, tuşlara basma yeteneğinizi geliştirmeye yönelik “Sıra Sizde” ve cümle yazma çalışmaları sunulmuştur. Son olarak, kitabınızla birlikte verilen 10 Parmak programını kullanıp, belirtilen dersleri çalışarak bilgilerinizi pekiştirmeniz amaçlanmıştır. RAKAMLARIN KISA TARİHİ Modern onluk sayı sistemi, Hint-Arap sayı sistemi olarak da bilinir ve on adet sembol veya rakamdan oluşur: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. Hint-Arap sayı sistemi bir basamak-değer sistemidir. Sayı içindeki bir rakamın değeri, rakamın bulunduğu yere ya da basamağa göre belirlenir. Aynı değere sahip bir rakam, bulunduğu basamağa bağlı olarak sayının değerine farklı katkıda bulunur. Bu sayı sisteminin ve özellikle Rakam Tuşları ve Romen Rakamları 132 0 (sıfır) rakamının Hint yarım adasında ortaya çıktığı düşünülmekle birlikte yoğun bir şekilde kullanılması ve yayılmasında Kindi, Harezmi, Ömer Hayyam gibi ünlü ortaçağ Arap ve Fars matematikçilerinin büyük etkisi olmuştur. Modern onluk sayı sistemi, bir basamak-değer sistemi olduğu için sayı içinde bir basamakta değer yokluğunu veya hiçliği ifade edebilmek amacıyla bir sembole ihtiyaç duymaktadır. Babil’li matematikçilerin sayı içinde belli bir basamakta değer olmamasını ifade etmek için “boşluk” bıraktıkları bilinmektedir. Aynı şekilde, Hint yarımadasında M.Ö. 4. yüzyıldan kalma bazı sayma tahtaları üzerinde sayılar içindeki değer yokluğunu ifade etmek için “boşluk” kullanıldığı görülmüştür. Bugün kullandığımız anlamda, onluk sayı sistemi içinde bir basamakta değer yokluğunu ifade etmek için sıfır (0) rakamının kullanılması ile ilgili bilinen en eski belge M.S. 458 yılına ait Lokavibhaga isimli bir Hint belgesidir. M.S. 500’lü yıllarda, 0 rakamı ile geliştirilen onluk sayı sisteminin yoğun olarak kullanılmasında ve yaygınlaşmasında Farslı ünlü matematikçi Harezmi’nin 825 yılında yazdığı Cebir kitabının rolü büyük olmuştur. Özetle, 0 rakamının keşfi, matematik dünyası ve hesaplama yöntemlerinin gelişmesi için çok önemli bir yere sahiptir. Tablo 7.1’de onluk sayı sistemindeki rakamların günümüz Hint, Arap ve modern batı dillerinde kullanılan sembolleri gösterilmiştir. Kullanılan semboller, diller arasında farklılık göstermekle birlikte, sayı sistemi içinde rakamların kullanılışı ve değerlerinin hesaplanması aynı kurallar çerçevesinde gerçekleşir. Tablo 7.1: Onluk sayı sistemindeki rakamların Hint, Arap ve modern batı dillerinde kullanılan sembolleri. Hint-Arap rakamları ve onluk sayı sistemi Avrupa kıtasında ilk olarak 12. yüzyılda Fibonacci olarak da bilinen Leonardo Pisano tarafından kullanılmıştır. Pisano, kuzey Afrika’da eğitim görmüş, bu rakamları ve sayı sistemini öğrenmiş ve daha sonra bu rakamları ve sayı sistemini İtalya’ya getirerek kullanmıştır. Sıfır (0) haricindeki diğer Hint-Arap rakamlarının Avrupa’da 5. yüzyılda Beothius adında Romalı bir yazar tarafından kullanıldığı bilinmektedir. Beothius, bir geometri kitabı yazmış ve Hint-Arap rakamlarını kullanarak hesap yapan bir abaküs tasarlamıştır. Bu abaküsteki her bir taş üzerine dokuz rakamı ifade eden bir sembol yerleştirmiş ve bu sembollere isimler vermiştir. Hint-Arap rakamlarını ve sayı sistemini kabul edip kullanmadan önce Avrupa’da Roma imparatorluğundan kalma Romen rakamları kullanılmakta idi. Romen sayı sistemi, yedi ayrı sembol kullanır ve bütün sayılar bu yedi sembolün birbirine eklenmesi veya çıkartılması ile elde edilir. Günümüzde yaygın olarak kullanılmamakla birlikte, önsöz sayfa numaralarında, saat yüzlerinde, yıldönümlerini ifade etmede vb. Romen rakamları kullanılabilmektedir. Romen rakamları hakkında daha fazla bilgiyi, ünitemizin “Romen Rakamları” bölümünde bulabilirsiniz. RAKAM TUŞLARI Modern onluk sayı sisteminde kullanılan rakamları yazmak için kullanılan tuşlar, bazı sembol ve işaretlerle birlikte, klavyede üst sıranın üzerindeki rakam sırasında ve aynı zamanda nümerik tuş takımı bölümünde yer alırlar. Ancak, on parmak yöntemiyle rakam tuşlarına basabilmek için rakam sırasında bulunan rakam tuşlarını kullanırız. Rakam tuşları, rakam sırasında soldan sağa <1>, <2>, <3>, <4>, <5>, <6>, <7>, <8>, <9>, <0> şeklinde yer alır. Bu tuşlardan ilk beşine sol elin ilgili parmakları kullanılarak, ikinci beşine ise sağ elin ilgili parmakları kullanılarak basılır. Rakam sırasındaki rakam tuşlarının klavye üzerindeki konumları Resim 7.1’de görülmektedir. 133 Rakam tuşlarına basmak için ilgili parmaklar, rakam sırasına uzatılmalı, tuşlara ani hareketlerle, beklemeden ve tereddütsüz bir şekilde basılmalıdır. Bu esnada, diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki konumlarını korumalıdır. Aksi takdirde, yanlış rakam tuşlarına basılması söz konusu olabilir. Aşağıdaki bölümlerde, rakam tuşlarının her biri ayrı ayrı ele alınarak bu tuşlara nasıl basılması gerektiği anlatılmıştır. Öncelikle, basılması daha kolay olduğu için işaret parmaklarının kullanıldığı rakam tuşlarından bahsedilmiş; daha sonra diğer rakam tuşları açıklanmıştır. Resim 7.1: Rakam tuşlarının klavye üzerindeki konumları. <4> Tuşu <4> tuşu, klavyenin rakam sırasında soldan beşinci tuştur. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin işaret parmağı rakam sırasına uzatılır ve <4> tuşuna basılır (Resim 7.2). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 7.2: <4> tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E K M L Y . 134 Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. 4ı4. 4a4. 4c4. 4o4. 4ü4. 4ç4. 4ğ4. 4e4. 4v4. 4g4. 4i4. 4ö4. 4f4. 4u4. 4j4. 2. 44ı44. 44a44. 44c44. 44ğ44. 44e44. 44v44. 44g44. 44i44. 44ö44. 44f44. 44u44. 3. Bu iş yerinde 44 kişi çalışıyor. Bütün çalışanların 4 çocuğu var. 4. Çalınan arabanın plakası 44 AZ 444. Arabanın 4 saat içinde bulunması gerekiyor. 5. Hırsızlar 4 gün içinde 44 dükkan soydular. 4 polis, hırsızları bulmak için çalışıyor. 6. Dört sayısını rakam ile 4 olarak yazarız. 4 artı 4 kaç eder? 7. Bugün okula 4 öğrenci gelmedi. 8. Dört 4’lük bir bina olmuş. Binada 44 kişi oturabilecek. 9. Sekiz bölü iki 4 eder. İki artı iki de 4 eder. İki dört yan yana yazılınca 44 eder. 10. Seksen sekizden 44 çıkarılınca kaç kalır? Tabi ki 44! 11. Bu yıl 44. doğum gününü kutlayacak. Partiye 44 kişi davet etti. 12. Dördüncü (rakam ile 4.) John Paul, 44 yıl yöneticilik yaptı. <5> Tuşu <5> tuşu, klavyenin rakam sırasında soldan altıncı tuştur. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin işaret parmağı rakam sırasına uzatılır ve <5> tuşuna basılır (Resim 7.3). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 7.3: <5> tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E K M L Y . 135 Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. 5o5. 5ü5. 5ç5. 5ı5. 5a5. 5c5. 5g5. 5e5. 5v5. 5g5. 5i5. 5ö5. 5f5. 5u5. 5j5. 2. 55o55. 55ü55. 55ç55. 55ğ55. 55e55. 55v55. 55g55. 55i55. 55ö55. 55f55. 55u55. 3. Yarışa 555 kişi katıldı, 455 kişi tamamladı. 55 kişi yoruldu, 45 kişi sakatlandı. 4. Çiftçi, 55 dekar tarlasından 45 ton buğday elde etti. 5. 545 öğrencinin 445’i sınavdan başarısız oldu. 54 öğrenci sınava katılmadı. 6. Dünyada 5544 adet kaplan olduğu tahmin ediliyor. 7. Zengin adamın 4 adet arabası, 5 adet otobüsü, 45 adet evi olduğu tahmin ediliyor. 8. Laboratuvarda 54 adet bilgisayar, 5 adet yazıcı, 4 adet sunucu var. 9. Bu apartman sitesinde 55 adet bina, 545 adet daire var. 10. Elli 5 ile 44’ü toplarsak doksan dokuz eder. 5 kere yedi ise otuz 5 eder. 11. Çocuğun elindeki torbada tam 455 adet misket olduğu sanılıyor. 12. Zengin adam, 4 çocuğunun her biri için 5 katlı bina yaptırmış. <6> Tuşu <6> tuşu, klavyenin rakam sırasında soldan yedinci tuştur. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin işaret parmağı rakam sırasına uzatılır ve <6> tuşuna basılır (Resim 7.4). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 7.4: <6> tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A M L Y . 136 Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. 6d6. 6t6. 6z6. 6r6. 6k6. 6s6. 6n6. 6m6. 6b6. 6h6. 6l6. 6p6. 6y6. 6q6. 6ş6. 6w6. 6z6. 2. 66d66. 66t66. 66z66. 66n66. 66m66. 66b66. 66h66. 66l66. 66p66. 66y66. 3. Gideceğim evin numarası 665 mi, yoksa 566 mı hatırlayamadım. 4. Arabanın kilometre sayacı 65646 olarak görünüyor. 5. Bu şehrin Ankara’ya uzaklığı 656 kilometredir. 566 kilometre olmasın sakın? 6. Altı yüz 66 sayısı hakkında ilginç rivayetler var. 666 niçin özel olsun ki? 7. Bin 665 yılında padişah, 46 yeni kalenin inşa edilmesini emretti. 8. Bu yıl buğday rekoltesinin 46 milyon ton olması bekleniyor. Yoksa 56 mıydı? 9. Bölüme 65 yeni öğrenci kayıt oldu. Böylece toplam öğrenci sayısı 656 oldu. 10. Ne yani, 6’cılık kötü mü? Yarışa 66 atlet katılmıştı! 11. On 6 kalem, 5 cetvel, 4 silgi. Ayrıca 65 adet raptiye. Çantada başka ne var? 12. Toplam asker sayısının 65646 olduğu tahmin ediliyor. <7> Tuşu <7> tuşu, klavyenin rakam sırasında soldan sekizinci tuştur. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin işaret parmağı rakam sırasına uzatılır ve <7> tuşuna basılır (Resim 7.5). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 7.5: <7> tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A M L Y . 137 Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. 7r7. 7k7. 7s7. 7d7. 7t7. 7z7. 7n7. 7m7. 7b7. 7h7. 7l7. 7p7. 7y7. 7q7. 7ş7. 7w7. 7x7. 2. 77r77. 77k77. 77s77. 77n77. 77m77. 77b77. 77h77. 77l77. 77p77. 77y77. 3. 567r765. 567k765. 567s765. 76d67. 76t67. 76z67. 765o567. 765ü567. 765ç567. 4. İlkokul öğrenci numaram 6775 idi. Şimdiki numaram ise 5476. 5. Adam 67 yaşında ve hala on 7’lik delikanlı gibi. 6. Cebindeki 76 lira ile pazardan 7 kilo muz, 6 kilo domates, 5 kilo mantar aldı! 7. Bin 776 yılında 47657 kişilik büyük bir ordu ile sefere çıkıldı. 8. Depremde toplam 767 adet evin yıkıldığı, 5776 kişinin öldüğü bildirildi. 9. 767 sayılı kanunun 7. maddesinin 6. bendine göre suçlu bulundunuz. 10. Yüz 77 kişi toplu eylem yapmak suçundan, 56 kişi destek suçundan yakalandı. 11. Okulda toplam 577 öğrenci, 76 öğretmen, 7 hademe bulunuyor. 12. Vay be! Demek ayda 7677 lira kazanıyorsun. Bu benim kazandığımın 5 katı! <3> Tuşu <3> tuşu, klavyenin rakam sırasında soldan dördüncü tuştur. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin orta parmağı rakam sırasına uzatılır ve <3> tuşuna basılır (Resim 7.6). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 7.6: <3> tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I A K M L Y . 138 Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. 3ğ3. 3e3. 3v3. 3ı3. 3a3. 3c3. 3o3. 3ü3. 3ç3. 3g3. 3i3. 3ö3. 3f3. 3u3. 3j3. 2. 33ğ33. 33e33. 33v33. 33ı33. 33a33. 33c33. 33g33. 33i33. 33ö33. 33f33. 33u33. 3. 543ğ345. 543e345. 543v345. 345o543. 345ü543. 345ç543. 344ı443. 344a443. 4. Bu sezon on 3 maçta oynadım. Sadece 3 gol yedim. 5. 3. olan atlet, 353 kişinin katıldığı yarışta bu derecenin başarı olduğunu söyledi. 6. Bu yıl buğday fiyatlarının 53 kuruş olacağı belirtildi. 335 çiftçi, fiyatı az buldu. 7. Bu seni 3. uyarışım, 4. kez tekrarlarsan kovulursun. 8. Yüz 33 ile yüz 44’ü toplarsak iki yüz 77 elde ederiz. 9. 3. cadde, 3. sokak, 343 numaralı apartman, 3. daire. 10. Son 43 yılın en iyi sonuçlarını alarak sezonu 3. bitirmeyi garantiledi. 11. Bu ilin plaka numarası 33 dür. İlde toplam 43536 kişi yaşamaktadır. 12. Tren, 34 vagon ile toplam 343 ton maden taşıyor. <8> Tuşu <8> tuşu, klavyenin rakam sırasında soldan dokuzuncu tuştur. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin orta parmağı rakam sırasına uzatılır ve <8> tuşuna basılır (Resim 7.7). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 7.7: <8> tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K L Y . 139 Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. 8n8. 8m8. 8b8. 8r8. 8k8. 8s8. 8d8. 8t8. 8z8. 8h8. 8l8. 8p8.8y8. 8q8. 8ş8. 8w8. 8x8. 2. 88n88. 88m88. 88b88. 88r88. 88k88. 88s88. 88h88. 88l88. 88p88. 88y88. 3. 678n876. 678m876. 678b876. 876r678. 876k678. 876s678. 678h876. 678l876. 4. Serinin 7. maçını 87-78 kazanan Los Angeles Lakers şampiyon oldu. 5. Bu şehrin rakımı 887’dir. Everest dağının yüksekliği ise 8888 metredir. 6. Müteahhit 87 adet konut yaptı. 8 tanesini çekilişle bedava dağıttı. 7. Enflasyonun %8.8 civarında olması bekleniyor. 8. Bin 887 yılına gelindiğinde, 8 cephede şavaşların devam ettiği gözlendi. 9. Bin 388, Osmanlı’lar için çok önemli bir tarihtir. 3 yeni şehir fethedilmiştir. 10. Pazara götürdüğü 88 kilo patlıcan ve 87 kilo domatesi hemen sattı. 11. Elimizdeki 878 kuruş, 8 lira 78 kuruş eder. Bununla 8 kilo elma alabiliriz. 12. Bin dokuzyüz 87 yılında ölen şairin 88 yaşında olduğu bildirildi. <2> Tuşu <2> tuşu, klavyenin rakam sırasında soldan üçüncü tuştur. Temel sırada <İ> tuşu üzerinde bulunan sol elin yüzük parmağı rakam sırasına uzatılır ve <2> tuşuna basılır (Resim 7.8). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 7.8: <2> tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U E A K M L Y 140 Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. 2g2. 2i2. 2ö2. 2ğ2. 2e2. 2v2. 2f2. 2u2. 2j2. 2ı2. 2a2. 2c2. 2o2. 2ü2. 2ç2. 2. 22g22. 22i22. 22ö22. 22ğ22. 22e22. 22v22. 22f22. 22u22. 22j22. 22ı22. 22a22. 3. 432g234. 432i234. 432ö234. 234ı432. 234a432. 234c432. 233ğ332. 233e332. 4. Oyuncu, 2 gol birden atarak toplamda 24 gole ulaştı. 5. Bu maçta en az 2 gol atılır. Aslında, 3 veya 4 gol olma ihtimali de az değil. 6. Bankadaki 223344 nolu hesaptan 22422 lira çekilmiş. 7. Sınavı 22. denemesinde geçti. Son 2 hakkı kalmıştı. 8. M.Ö. 2242 yılında Mısır’lılar Sümer’lere savaş açtı. 9. 243 km. yol gitmek için, 25 litre benzin satın aldı. 10. Pazardan 2 kilo domates, 4 kilo patates, 3 adet maydanoz, 7 tane limon al. 11. İki, 2, ikiler, üç, 3, üçler, dört, 4, dörtler, beş, 5, beşler, altı, 6, altılar. 12. 3224, 5223 ve 2242 numaralı öğrenciler 2. kattaki müdür odasına gitsin. <9> Tuşu <9> tuşu, klavyenin rakam sırasında soldan onuncu tuştur. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin yüzük parmağı rakam sırasına uzatılır ve <9> tuşuna basılır (Resim 7.9). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 7.9: <9> tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M Y . 141 Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. 9h9. 9l9. 9p9. 9y9. 9q9. 9ş9. 9w9. 9x9. 9n9. 9m9. 9b9. 9r9. 9k9. 9s9. 9d9. 9t9. 9z9. 2. 99h99. 99l99. 99p99. 99y99. 99n99. 99m99. 99b99. 99r99. 99k99. 99s99. 3. 789h987. 789l987. 987r789. 987k789. 987s789. 998n899. 998m899. 998b899. 4. 9 hafta boyunca, kurstan 299 kişi faydalandı, 99 kişinin daha katılması bekleniyor. 5. Bölümde 9 öğretim üyesi, on 9 araştırma görevlisi, 299 öğrenci var. 6. İki bin yılına 9 kala, 89 kişinin öldüğü bir uçak kazası oldu. 7. Telefon numaram 239 9989. Şehir kodu 989. Ülke kodu 79. 8. Bu çiftlikte 89 koyun, 9 köpek, 987 tavuk, 9 dana, 8 inek, 29 at bulunmaktadır. 9. Bu çocuk bir oturuşta 9 tane hamburger yedi, 5 kola içti. 10. Sekiz’den sonra 9 gelir. 9’dan 5 çıkınca kaç kalır? 4 tabi ki! 11. Çuvalda 989 ceviz var. Çuvalın ağırlığı toplam 29 kilogram geliyor. 12. Adamın 9 çocuğu, 29 torunu var. Toplam mal varlığı 9 milyon lira. <1> Tuşu <1> tuşu, klavyenin rakam sırasında soldan ikinci tuştur. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sol elin serçe parmağı rakam sırasına uzatılır ve <1> tuşuna basılır (Resim 7.10). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 7.10: <1> tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . I E A K M L Y . 142 Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. 1f1. 1u1. 1j1. 1g1. 1i1. 1ö1. 1g1. 1e1. 1v1. 1ı1. 1a1. 1c1. 1o1. 1ü1. 1ç1. 2. 11f11. 11u11. 11j11. 11g11. 11i11. 11ö11. 11g11. 11e11. 11v11. 11ı11. 11a11. 3. 321f123. 321u123. 321j123. 112g211. 112i211. 112ö211. 123ğ321. 123e321. 4. Moğollar, 1243 Kösedağ savaşında Selçuklular’ı mağlup etti. 5. Çıkan yangında 2113 evin yandığı bildirildi. Yangın 12 saattir devam ediyor. 6. Araba 121 kilometre hızla polis radarına yakalandı. Sürücü 131 lira ceza yedi. 7. Son 12 haftada 1121 kitap satılmış. 315 kitap daha satılmak zorunda. 8. 1+1 dairenin ortalama kirası 355 lira. 2+1’ler ise 395 liraya kiralanabilir. 9. Bu fabrikada 1211 işçi çalışıyor. Günde 12111 adet kutu üretiliyor. 10. İstanbul’u 1453 yılında 21 yaşında fetheden Fatih Sultan Mehmet, 1483 yılında öldü. 11. Bir futbol takımında 11 asil, 7 yedek olmak üzere toplam 18 oyuncu bulunur. 12. Bu şehrin rakımı 711 olduğu için yılın 151 günü soğuk geçer. <0> Tuşu <0> tuşu, klavyenin rakam sırasında soldan onbirinci tuştur. Temel sırada tuşu üzerinde bulunan sağ elin serçe parmağı rakam sırasına uzatılır ve <0> tuşuna basılır (Resim 7.11). Parmak tuşa bastıktan sonra temel sıradaki eski konumuna geri çekilir. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki yerlerini bozmamalıdır. Resim 7.11: <0> tuşuna basış. Esc * + F4 F3 F2 F1 ! 1 " 2 ^ 3 # $ 4 % 5 & 6 ' 7 { ( 8 [ ) 9 ] = 0 } ? / \ F8 F7 F6 F5 F12 F11 F10 F9 Tab F Caps Lock Shift ? Ctrl Win Alt Win Menu Ctrl Shift ? _ - Backspace ¥ Enter 8 Pause Break Scroll Lock Print Screen Page Up Home Insert Page Down End Delete - * / Num Lock 9 PgUp 8 ? 7 Home 6 ž 5 4  3 PgDn 2   1 End Enter . Del 0 Ins + ? ž    F @ G G I O D R N H P Q W ~ U I E A __ Ü T K __ M L Y S X > < | J Ö V C C Z S B : . ; , Num Lock Caps Lock Scroll Lock Alt Gr _ . . . U I E A K M L . 143 Bir kelime işlemci dosyası açınız ve aşağıda listelenen satırları ikişer kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadığınızı kontrol ediniz. Verilenleri doğru yazınız. 1. 0p0. 0y0. 0q0. 0ş0. 0w0. 0x0. 0h0. 0l0. 0n0. 0m0. 0b0. 0r0. 0k0. 0s0. 0d0. 0t0. 0z0. 2. 00p000. 00y00. 00h00. 00l00. 00n00. 00m00. 00b00. 00r00. 00k00. 00s00. 3. 890p098. 890y098. 098n890. 098m890. 098b890. 09hp09. 09ly09. 4. 2000 yılında bilgisayarların program hatasından çökmesi bekleniyordu. 5. Sıfır (rakam ile 0)’ın icat edilmesi matematiğin gelişmesi için çok önemli olmuştur. 6. Fırtınada 1000 adet evin çatısı uçmuş, 500 adet evi su basmıştır. 7. 1950 yılında iktidara geçen parti 10 yıl boyunca, 1960’a kadar iktidarda kaldı. 8. Suç oranlarının son 10 yılda %30 azaldığı bildirildi. 9. Uçak, 32000 feet yükseklikte 500 yolcu ile uçuyor. 10. New York şehri buraya 5000 mil uzaklıkta. Uçakla 10 saatte gidiliyor. 11. 20 ile 100’ü çarpınca 2000 elde edilir. 10 daha eklersek 2010 olur. 12. Onuruna verilen yemeğe 350-400 civarında kişinin katıldığı tahmin ediliyor. ROMEN RAKAMLARI Günümüzde kullanılan Hint-Arap rakamları ve onluk sayı sistemi kullanılmadan önce Avrupa kıtasında Roma imparatorluğundan kalma Romen rakamları ve sayı sistemi kullanılmaktaydı. 12. yüzyılda Fibonacci’nin Hint-Arap rakamlarını ve sayı sistemini Avrupa’ya taşımasından ve kullanmasından sonra bu sayı sistemi giderek yaygınlaştı. 14. yüzyıldan itibaren Romen rakamları yerine Hint-Arap rakamları ve sayı sistemi yaygın bir şekilde kullanılmaya başlanmış olmakla birlikte, Romen rakamları da değişik yerlerde kullanılmaya devam etti. Günümüzde Romen rakamlarının kullanım alanları arasında numaralı listeler, saat yüzleri, kitapların ana sayfalarından önce gelen önsöz, içindekiler gibi bölümlerinin sayfa numaralandırılması, birbiri ardına gelen aynı isimdeki liderlerin numaralandırılması, bazı önemli olayların yıldönümlerinin numaralandırılması vb. sayılabilir. Romen sayı sistemi, modern onluk sayı düzeninin aksine bir basamak-değer sayı sistemi değildir; bu sebeple 0 rakamını içermez. Aksine, yazılacak sayı, kullanılan rakam sembollerinin üst üste toplanmaları veya birbirinden çıkarılmaları ile elde edilir. Romen rakamları, bugün kullanıldıkları şekliyle Tablo 7.2’de gösterilen yedi sembolden oluşur: Tablo 7.2: Romen rakam sembolleri ve değerleri. Sembol I V X L C D M Değer 1 5 10 50 100 500 1000 Bu sayı sisteminde bir sayı oluşturmak için yukarıdaki rakamlar değeri büyük rakamlar başta olacak şekilde yan yana yazılır ve rakamların değerleri birbirine eklenir. Örneğin, 2011 şu şekilde yazılır: MMXI = 1000 + 1000 + 10 + 1. Eğer değeri küçük olan bir rakam değeri büyük olan bir rakamdan önce gelirse, küçük rakam büyük rakamdan çıkarılır. Örneğin, 1909 şu şekilde yazılır: MCMIX = 1000 + (1000 – 100) + (10 – 1). ! ! 144 Belli bir standartın olmaması sebebiyle, bir sayıyı Romen rakamları kullanarak ifade etmenin birden fazla yolu vardır. Örne "in, dört sayısı IIII veya IV !eklinde yazılabilir. Fakat son birkaç yüzyıldır !u genel kural kabul görmü!tür: “I, X, C ve M rakamları arka arkaya en fazla 3 kez gelebilirler.” Bu durumda, günümüzde 4 sayısını ifade etmek için sadece IV kullanılmaktadır. IIII kullanımı teorik olarak mümkün olmakla birlikte bahsedilen kural gere "ince do "ru de "ildir. Aynı !ekilde, 90 sayısını ifade etmek için LXXXX yerine XC kullanılmaktadır. Tablo 7.2’de sembolleri gösterilen Romen rakamları Latin alfabesinden harfler oldu"u için, on- parmak klavye kuralları çerçevesinde yazım kuralları, sembole kar !ılık gelen harfin yazım kuralı ile aynıdır. Örne"in, on sayısına kar !ılık gelen X rakamını yazabilmek için kitabımızda daha önce anlatıldı"ı !ekilde tu !una basılması gerekir. Benzer durum, di "er Romen rakamı sembolleri için de geçerlidir. Bir kelime i#lemci dosyası açınız ve a#a $ıda listelenen satırları iki #er kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadı $ınızı kontrol ediniz. Verilenleri do $ru yazınız. 1. XX. XXIV. iii, iv, vii, CL, MMCLXII, XLII, MDCLXXII, i, ii, iv. 2. 2011 yılının Romen rakamlarıyla yazılı # #ekli MMXI midir? 3. Baba, LXXIV Romen rakamları hangi sayıya kar #ılık geliyor? 4. Bu yıl turnuvanın 54.’sü (Romen rakamları ile LIV) gerçekle #tirilecek. 5. Önsözdeki iii, iv, v ve vi. sayfalara bakınız ve gerekli düzeltmeleri yapınız. 6. XX. yüzyılda batılı ülkeler sanayide ilerlemeler kaydetti ve zenginle#ti. 7. Ö $retmen, Romen sayıları XXII ile IV’in toplamını sordu. Herhalde XXVI eder % 8. Listedeki vi, vii ve viii. maddelere dikkat edin. Özellikle 6. madde önemli. 9. Senin do $um tarihin MCMLXXII mi? 10. Söyle bakalım, XV. Luois ne zaman öldü? 11. 150 sayısı Romen rakamları ile CL; 170 ise CLXX olarak yazılır. 12. 1-I, 2-II, 3-III, 4-IV, 5-V, 6-VI, 7-VII, 8-VIII, 9-IX, 10-X. 13. 11-XI, 12-XII, 13-XIII, 14-XIV, 15-XV, 16-XVI, 17-XVII, 18-XVIII, 19-XIX, 20-XX. 14. 25-XXV, 50-L, 75-LXXV, 100-C, 250-CCL, 500-D, 750-DCCL, 1000-M, 1250-MCCL. 15. 1500-MD, 1900-MCM, 1923-MCMXXIII, 2000-MM, 2011-MMXI, 2023-MMXXIII. CÜMLE YAZMA ÇALI "MALARI Bu bölümde, !u ana kadar ö"rendi "iniz tu !ları bir arada kullanarak cümle yazma çalı !maları yapmanız ve bilgilerinizi peki!tirmeniz amaçlanmı !tır. Çalı!manız esnasında, kitabınızın ilk ünitesinde “Ofis Ergonomisi” ba !lı"ı altında verilen do "ru oturu ! ve yazı ! kurallarına uymaya özen gösteriniz. Tu!lara bastıktan sonra parmaklarınızı temel sıradaki konumlarına geri getirmeyi unutmayınız. Yazarken ellerinize ve klavyeye bakmamaya gayret ediniz. Cümlelerde yer alan büyük harf, küçük harf ve noktalama i !aretlerine dikkat ederek tüm cümleleri hatasız yazmaya çalı !ınız. ! ! 145 Bir kelime i#lemci dosyası açınız ve a#a $ıda listelenen satırları iki #er kez yazınız. Daha sonra aynı satırları tekrar yazmayı deneyip hızınızı artırıp artırmadı $ınızı kontrol ediniz. Verilenleri do $ru yazınız. 1. Tarihi olayın üzerinden 559 sene geçmesine ra $men, hala dün gibi anılıyor. 2. 4 + 5 + 6 + 7 + 9 + 23 = 54 3. Bu bilgisayarın fiyatı 876 dolar, yani 1523 Türk Lirasıdır. 4. Haftada 5 gün, 6 dersi var. Toplam 46 saat ders veriyor. 5. Silahlı saldırgan rastgele ate# edip 47 ki #iyi öldürdü. Olayda 23 de yaralı var. 6. Güne # takviminde bir yılda 365 gün var. Ay takviminde ise 354 gün var. 7. So $an üretimindeki %88 artı # fiyatların %85 oranında dü#mesine sebep oldu. 8. Takımdaki 42 oyuncudan en az 19 tanesi ayrılacak. 2 tane yeni oyuncu gelecek. 9. Atatürk, 10 Kasım 1938 tarihinde 9’u 5 geçe hayata gözlerini yumdu. 10. 1200-MCC, 1250-MCCLC, 750-DCCLC, 3125-MMMCXXV, 1769-MDCCLXIX. 10 PARMAK PROGRAMI !LE ÇALI "MA Bu bölümde ö"rendi "iniz tu !ların kullanımını peki !tirmeniz için kitabınızla birlikte verilen 10 Parmak programı içerisindeki dersleri çalı !manız da size büyük fayda sa "layacaktır. Bu amaçla, kitabınızın ilk ünitesinde “10 Parmak Programı” ba !lı"ı altındaki “Ders Seçimi ve Çalı!maya Ba!lama” konusunda anlatılan adımları takip ederek; • 10 Parmak programını ba !latınız. • A !a "ıda listelenen dersleri sırayla yükleyerek çalı !ınız. o <4> tu!u : Acemi Düzeyi - Ders 49 o <5> tu!u : Acemi Düzeyi - Ders 50 o <6> tu!u : Acemi Düzeyi - Ders 51 o <7> tu!u : Acemi Düzeyi - Ders 52 o <3> tu!u : Acemi Düzeyi - Ders 48 o <8> tu!u : Acemi Düzeyi - Ders 53 o <2> tu !u : Acemi Düzeyi - Ders 47 o <9> tu!u : Acemi Düzeyi - Ders 54 o <1> tu!u : Acemi Düzeyi - Ders 46 o <0> tu!u : Acemi Düzeyi - Ders 55 • Çalı!malarınız esnasında, kitabınızın ilk ünitesinde “Ofis Ergonomisi” ba !lı "ı altında verilen do"ru oturu! ve yazı ! kurallarına uymaya özen gösteriniz. • Her dersin sonunda istatistiklerinizi gözden geçiriniz. • Dersleri birkaç kez tekrarlayarak daha hızlı ve hatasız yazmaya gayret ediniz. 146 Özet Modern onluk sayı sistemi Hint yarımadasında orataya çıkmış, yoğun bir şekilde kullanılmasında ve yaygınlaşmasında Kindi, Harezmi, Ömer Hayyam gibi ortaçağ Arap ve Fars matematikçilerin büyük etkisi olmuştur. Hint- Arap sayı sistemi olarak da bilinen bu sayı sistemi Batı’ya 12. yüzyılda İtalyan matematikçi Fibonacci tarafından getirilmiş ve 14. yüzyıldan itibaren yaygın bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Modern onluk sayı sisteminde kullanılan rakamları yazmak için kullanılan tuşlar, bazı sembol ve işaretlerle birlikte, klavyede üst sıranın üzerindeki rakam sırasında ve aynı zamanda nümerik tuş takımı bölümünde yer alırlar. Ancak, on parmak yöntemiyle rakam tuşlarına basabilmek için rakam sırasında bulunan rakam tuşlarını kullanırız. Rakam tuşları, rakam sırasında soldan sağa <1>, <2>, <3>, <4>, <5>, <6>, <7>, <8>, <9>, <0> şeklinde yer alır. Bu tuşlardan ilk beşine sol elin ilgili parmakları kullanılarak, son beşine ise sağ elin ilgili parmakları kullanılarak basılır. Detaylandırmak gerekirse, <1> tuşuna sol elin serçe parmağı ile, <2> tuşuna sol elin yüzük parmağı ile, <3> tuşuna sol elin orta parmağı ile, <4> ve <5> tuşlarına ise sol elin işaret parmağı ile basılır. Simetrik bir şekilde devam ederek, <6> ve <7> tuşlarına sağ elin işaret parmağı ile, <8> tuşuna sağ elin orta parmağı ile, <9> tuşuna sağ elin yüzük parmağı ile ve <0> tuşuna sağ elin serçe parmağı ile basılır. Rakam tuşlarına basmak için parmaklar rakam sırasına uzanmalı, tuşlara ani hareketlerle, beklemeden ve tereddütsüz bir şekilde basılmalıdır. Bu esnada diğer parmaklar temel sıra tuşları üzerindeki konumlarını korumalıdır. Romen rakamları, daha çok yabancı metinlerde veya kitap başlarındaki önsöz, içindekiler gibi bölümlerin sayfa numaralandırılması için kullanılır. Romen rakamları klavye üzerindeki küçük veya büyük harfler kullanılarak yazıldığı için on parmak klavye kuralları çerçevesinde yazımları, rakam için kullanılan harfin yazım kuralı ile aynıdır. 147 Kendimizi Sınayalım 1. Klavyenin rakam sırasında, en soldaki rakam tuşu aşağıdakilerden hangisidir? a. <0> tuşu b. <1> tuşu c. <2> tuşu d. <8> tuşu e. <9> tuşu 2. Klavyenin rakam sırasında, en sağdaki rakam tuşu aşağıdakilerden hangisidir? a. <0> tuşu b. <1> tuşu c. <2> tuşu d. <8> tuşu e. <9> tuşu 3. Sol elin parmakları kullanılarak rakam tuşlarından kaç tanesine basılır? a. 2 b. 3 c. 4 d. 5 e. 6 4. Sol elin işaret parmağı kullanılarak basılan rakam tuşu aşağıdakilerden hangisidir? a. <0> tuşu b. <5> tuşu c. <2> tuşu d. <8> tuşu e. <9> tuşu 5. Sol elin yüzük parmağı kullanılarak basılan rakam tuşu aşağıdakilerden hangisidir? a. <0> tuşu b. <1> tuşu c. <2> tuşu d. <8> tuşu e. <9> tuşu 6. Sağ elin işaret parmağı kullanılarak basılan rakam tuşları aşağıdakilerden hangisidir? a. <3> ve <4> tuşları b. <4> ve <5> tuşları c. <7> ve <8> tuşları d. <5> ve <6> tuşları e. <6> ve <7> tuşları 7. Sağ elin orta parmağı kullanılarak basılan rakam tuşu aşağıdakilerden hangisidir? a. <5> tuşu b. <6> tuşu c. <7> tuşu d. <8> tuşu e. <9> tuşu 8. On parmak yazım kurallarına göre, <9> tuşuna basmak için aşağıdaki parmaklardan hangisi kullanılır? a. Sol elin serçe parmağı b. Sağ elin işaret parmağı c. Sağ elin orta parmağı d. Sağ elin yüzük parmağı e. Sağ elin serçe parmağı 9. On parmak yazım kurallarına göre, <3> tuşuna basmak için aşağıdaki parmaklardan hangisi kullanılır? a. Sol elin orta parmağı b. Sol elin işaret parmağı c. Sağ elin işaret parmağı d. Sağ elin orta parmağı e. Sağ elin yüzük parmağı 10. MMC Romen rakamı aşağıdaki sayılardan hangisine karşılık gelmektedir? a. 300 b. 1100 c. 110 d. 2100 e. 40 148 Kendimizi Sınayalım Yanıt Anahtarı 1. b Yanıtınız yanlış ise “<1> Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 2. a Yanıtınız yanlış ise “<0> Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 3. d Yanıtınız yanlış ise “Rakam Tuşları” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 4. b Yanıtınız yanlış ise “<5> Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 5. c Yanıtınız yanlış ise “<2> Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 6. e Yanıtınız yanlış ise “<6> Tuşu” ve “<7> Tuşu” başlıklı konuları yeniden gözden geçiriniz. 7. d Yanıtınız yanlış ise “<8> Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 8. d Yanıtınız yanlış ise “<9> Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 9. a Yanıtınız yanlış ise “<3> Tuşu” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 10. d Yanıtınız yanlış ise “Romen Rakamları” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. Sıra Sizde Yanıt Anahtarı Verilen “Sıra Sizde” alıştırmalarını hatasız yazmaya çalışınız. Eğer yanlış bastığınız tuşlar olursa o tuşlar ile ilgili konuları tekrar gözden geçiriniz. Verilen alıştırmaları birkaç kez tekrarlayınız. Daha çok pratik yaptıkça hatalarınızın azaldığını ve hızınızın arttığını göreceksiniz. 149 Yararlanılan Kaynaklar Taşçı, D. (Ed.), Topuz Savaş, A. ve Savaş, H. (2005). Klavye Öğretimi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir. Keskin, N. (2008). Klavye Teknikleri, Ekin Basım Yayın Dağıtım, Bursa Yararlanılan İnternet Kaynakları http://www.archimedes-lab.org http://www.typingme.com http://www.wikipedia.org 150 Amaçlarımız Bu üniteyi tamamladıktan sonra; Hızlı ve hatasız yazma kurallarını uygulayabilecek, Yazım yanlışlarını bulabilecek, Hız hesabı yapabilecek, Farklı el yazılarını ve yabancı dildeki yazıları yazabilecek, bilgi ve becerilere sahip olabilirsiniz. Anahtar Kavramlar Hızlı Yazmak Hatasız Yazmak Yazım Yanlışları Hız Hesabı Hız Arttırma El Yazıları Yabancı Dilde Yazılar İçindekiler v Giriş v Hızlı Yazmanın Önemi v Hızlı Yazma Teknikleri v Hatasız Yazma v Hatasız Yazma Teknikleri v Yazım Yanlışları v Hız Hesabı v Farklı El Yazılarını Yazmak v Yabancı Dilde Yazılar Yazmak 8 151 GİRİŞ Bu ünite, kitabımızın önceki ünitelerindeki çalışmaları sırasıyla uygulamış, on parmak yazma becerisini kazanmış öğrencilerin daha hızlı ve hatasız yazabilmeleri için gerekli bilgi ve örnekleri kapsamaktadır. Bu ünitenin ilk bölümlerinde, daha hızlı yazabilmek, parmakların tereddütsüz tuşlara gidebilmesi, gerekli işlekliğin kazandırılabilmesi için yapılması gerekenler anlatılacak daha sonra da hızlı yazma örnekleri kolaydan zora doğru aşamalı olarak verilecektir. Hızlı yazmak kadar önemli olan bir diğer noktada hatasız yazabilmektir; bu alışkanlık da daha çok örnek ve daha çok çalışmayla mümkün olabilecektir. Bu ünitede, son olarak öğrencilerin daha önceki ünitelerde öğrendiklerini pekiştirecek, hatasız yazmaları için kendilerini deneyebilecekleri örnekler verilecektir. Öğrenci, bu üniteyi ve örnekleri bitirdikten sonra hatasız ve hızlı yazabilme becerisine ve işlekliğine sahip olacaktır. Hatasız ya da en az yanlışla yazabilmek için nelerin yazım yanlışı olduğunu bilmemizde yarar vardır. Hatasız yazmanız ne kadar önemli ise hızlı yazabilmeniz de bir o kadar önemlidir. Bu nedenle, bu ünitede nelerin yazım yanlışı olduğunu öğrenmenin yanı sıra hızınızı nasıl arttıracağınızı ve hesaplayacağınızı da öğrenecek; uygulamalarla öğrendiklerinizi pekiştireceksiniz. Hızlı ve hatasız yazabilen bir öğrenci, elle yazılmış Türkçe veya yabancı dildeki metinleri de manüskri olarak hazırlayabilmelidir. Bu becerinin kazandırılması amacıyla da örnekler verilerek açıklamalar yapılacaktır. HIZLI YAZMANIN ÖNEMİ ‘Modern insanın ömrü bilgisayar başında geçiyor’ demek çok abartılı bir cümle olmayacaktır. Yönetici, büro elemanı, sekreter, akademisyen, muhasebeci vs. mesleği ne olursa olsun kişiler mesailerini ve mesaileri dışındaki zamanı bilgisayar kullanarak geçiriyorlar. Klavyeyi yavaş kullanmak, bu nedenle metinleri yavaş yazmak, ekran önünde harcanan zamanı uzatmaktadır. İşletmelerde bütün yazışmalar, iş mektubu, sipariş mektubu, rapor, dilekçe vs. bilgisayar ortamında yazılarak hazırlanmaktadır. Bu metinleri bilgisayar kullanarak yazmak işleri kolaylaştırıyor; ancak klavyeyi hızlı kullanamayan, ‘iki parmakla hızlı yazabilirim’ gafletine düşmüş bilgisayar kullanıcılarının işleri yine de bitmek bilmiyor. Bu durum, çok kısa sürede bitirilebilecek bir işin saatler sürmesiyle, çalışanın ve de işletmenin veriminin düşmesine neden olmaktadır. Bu sorunun çözümü, hızlı on parmak kullanma becerisine sahip olmaktan geçer. Klavye öğrenmek, sanılanın aksine sadece parmakların gerekli beceriyi kazanması değil, parmak-beyin-göz koordinasyonuyla kazanılacak bir alışkanlıktır. Diğer yandan, iletişim teknolojilerinin kullanıldığı ve dakikaların hatta saniyelerin hesabını yapan modern işletme yönetiminin, yavaş ve hatalı çalışan bir büro elemanına tahammül gösterecek ne sabrı, ne de zamanı vardır. Bazı işletmelerde yapılacak işin niteliğine göre, işe alınacak elemanların seçimi sırasında yazılı sınavlar ve mülakatın yanı sıra, adayların ‘bilgisayar kullanma hızını’ ölçmeye yönelik sınavlar da yapılabilmektedir. İş ilanlarına binlerce kişinin başvurduğu işletmelere alınabilmek, diğer adaylar arasında başarılı olabilmek, işletmeye kabul edilebilmek için ‘hızlı on parmak klavye’ kullanabilmek size büyük bir avantaj sağlayabilecektir. Bu nedenle, işletmeler klavye sınavı yapmasalar bile, bu beceri kazanıldıktan sonra iş başvurularında özgeçmişe yazılacak olan ‘on parmak klavye kullanabiliyorum’ cümlesi, adaya daima olumlu puan kazandıracak, işe alınma şansını arttırabilecektir. Hızlı ve Hatasız Yazma 152 HIZLI YAZABİLME BECERİSİ On parmak klavye kullanmayı öğrenme aşamasındaki bir öğrencinin, bu aşamada şevkini kıran, azmini azaltan en büyük sorun tuşlara yavaş vurmasıdır. ‘Yanlış yazarım’ korkusuyla, öğrenciler hızlı yazmaktan çekinmekte, ele bakmadıkları için düşünerek tuşlara vurmakta, bu da hızlarını yavaşlatmaktadır. Klavyenin işlek ve verimli kullanılabilmesi, daha çok alıştırma yapılarak edinilecek bir alışkanlıktır. Daha önceki ünitelere gerekli özeni göstererek çalışan, klavye üzerindeki harflerin yerini öğrenerek, ele bakmadan yavaş da olsa yazabilen öğrenciler için bu aşamada dikkat edilmesi gereken bazı teknik kurallar, hızın arttırılabilmesi için çok önemlidir. Hızlı yazma örneklerine geçmeden önce Hızlı Yazma Tekniklerini dikkatlice okuyarak uygulamaya çalışmalısınız. HIZLI YAZMA TEKNİKLERİ Ünitenin devamında hızınızı arttırmanıza, parmaklarınıza işlerlik kazandırmanıza yönelik ‘Sıra Sizde’ çalışmaları olacaktır. Bu çalışmalarda başarılı olabilmek, bu tekniklerin çok iyi anlaşılmasına ve uygulanmasına bağlıdır. Uzun yıllardır, ders sırasında öğrenciyle yüz yüze eğitim sırasında gözlenmiştir ki, öğrencinin ‘ben bu şekilde daha kolay yazıyorum’ yaklaşımıyla farklı yöntemler izlemesi, başarısını düşürmesinden ve hızlı yazamamasından başka bir işe yaramamaktadır. Bu nedenle, aşağıdaki hızlı yazma tekniklerinin dikkatle uygulanması önerilmektedir: 1. Gözler sürekli yazılan metinde olmalı, ellere, klavyeye ya da bilgisayar ekranına bakılmamalıdır. 2. Metin, kelime kelime okunmalıdır. Harf harf okunmamalıdır. 3. Kelimeler, bir bütün olarak okunup yazılmalıdır. Yazılan kelimenin sonunda bir noktalama işareti (nokta, virgül, ünlem, soru işareti vb.) varsa onlar da kelime ile birlikte okunup yazılmalıdır. 4. Gözün okuduğu kelimeyi, parmaklar aynı anda yazmalıdır. Bu şekilde, birinci sözcüğün son harfini eliniz yazarken, gözünüz ikinci kelimeyi okumalı, parmaklar aynı anda yazmalıdır. İkinci kelimenin, son harfini yazarken, gözünüz üçüncü kelimeyi okumalı ve parmaklarınız yazmalıdır. Örneğin; "İletişim, bir süreçtir." cümlesini yazdığınızı varsayalım. ‘İletişim,’ kelimesi virgülle beraber bir bütün olarak okunmalı, bu kelimenin son vuruşlarını yaparken gözler ‘bir’ kelimesine gitmeli, ‘r’ tuşuna vururken de gözler ‘süreçtir.’ kelimesini okumalı ve parmaklar yazmaya duraksamadan devam etmelidir. Böylece her satır kelime kelime okunup yazılmalıdır. 5. Alıştırma metnindeki satırlar, sırasına göre aynen yazılmalıdır. 6. Satırın tamamını ya da yarısını okuyarak, metin zihinden yazılmamalıdır. Metin, cümle cümle ya da üç-dört kelime okunup, akılda kalanlar yazıldığı takdirde yanlış yazma ihtimali artmaktadır. Çünkü zihin kişiyi yanıltabilmekte; sözcüğü yanlış yazma, ilave kelimeler yazma, bazı kelimeleri hiç yazmama, satır atlama gibi hatalar yapılabilmektedir. Ancak, kelime kelime okunup yazıldığında bu tür yanlışlıklar olmamaktadır. 7. Okuma hızı, yazma hızına göre yavaşlatılmalıdır. 8. Yazarken, kelimeleri ikiye veya üçe bölmeden bir bütün olarak, kelimenin tüm harfleri birbirine yakın tempoda vurmaya çalışılmalıdır. 9. Bu aşamaya gelmiş bir öğrencinin parmakları, klavyedeki tuşların yerini bilmektedir. Parmaklar tuşlara giderken tereddütlü olmamalıdır. Parmaklar, kararlı şekilde ve korkmadan kullanılmalıdır. 10. Parmakların hareketi yumuşak olmalıdır. Tuşlara sert vurmaya çalışılmamalıdır. Bilgisayar klavyelerinin tuşları, hepimizin bildiği gibi yumuşak bir hareketle vurmaya uygundur. Bu nedenle, klavyeyi döver gibi sert hareketlerle tuşlara vurmanın, hızlı yazmaya bir faydası olmadığı gibi çabuk yorulmaya neden olacağı açıktır. 11. Yazış temposu, kolay kelimelerde hızlandırılmalı, zor sözcüklerde ise yavaşlatılmalıdır. 12. Her ders, tempo arttırılmalıdır. 153 13. Çevrede, on parmak kullanan başkaları varsa öğrenci onlarla değil, kendisiyle yarışmalıdır. Bunun için süre tutulabilir. Her seferinde aynı uzunluktaki metni daha kısa sürede yazdığını görmek, öğrencinin yazma isteğinin artmasına yardımcı olabilir. 14. Bilgisayarın karşısına geçildiğinde, ilk ünitelerde öğrenilen doğru oturuş kuralları unutulmamalıdır. Hızlı yazmak, kişinin yeteneğine olduğu kadar kişisel çabasına da bağlıdır. Bu öneriler dikkate alınarak çalışıldığında, günden güne daha hızlı yazıldığı görülecektir. Hız Arttırma: Aşama 1 Hız arttırmaya yönelik “Sıra Sizde” çalışmaları, noktalama işaretleri, rakamlar, büyük harf kullanılmayan ve her çalışmadaki harf sayıları birbirine eşit (üç harfli örnekler, dört harfli örnekler vb.) olacak şekilde hazırlanmıştır. Bu metinler, harflerin yerini öğrenmiş öğrencinin, hızını artırabileceği en basit metinlerdir. ‘Hatalı yazar mıyım?’ endişesi olmadan, harflerin yerini düşünmeden, tereddütsüz ve kişinin yazabileceği en hızlı şekilde yazılmaya çalışılmalıdır. Öğrenci doğru yazmaya çalışmalıdır, ancak hatalı yazarsa da önemli değildir; çünkü bu çalışmalarda amaç tempolu yazmaktır. Yazılması kolay metinleri hızlı yazabildiğini görerek, hem kişinin kendine güveni artacak hem de parmaklar işlerlik kazanacaktır. Bir kelime işlemci dosyası açınız. Aşağıdaki örnekte yer alan satırları ikişer kez yazınız. Tuşların yerini düşünmeden yazabileceğiniz en hızlı şekilde yazınız. Bu çalışmalarda hatalı yazmak önemli değildir. “Courier” veya “Courier New” gibi daktilo karakterlerine benzeyen bir yazı karakteri seçerseniz yazdığınız tüm örnekler birbirleriyle aynı hizada ve düzgün olarak görülebilir. Böylece hatalarınızı daha kolay görebilirsiniz. kek kok kök tat tut mum yay şiş sis ses sus sos süs kar kep kat kal kay kaş kas kep kel kes kim kil kir kin kip pul kuy kur kül küp kis köy kör köz kol key koş koz kop kor kod kıt kıl kıy kış kız kın kır mat mal mil muş muz loş lor lop yat yak yaş yar yan yap yaz yas yem yel yer yut yum yün yüz yok yol yoz yıl yön şam şal şan şah şep şer şen şut şık tam tay taş tad tan tap tas tek tel ter tez tik tim tip tiz tuş tuz tıp tık ton top toz tüm tül tür tüp dam dal dar dük düş düz dem del dik dil diş din diz dut dul duy dur dol doy doz dış dök dön ray rey red rus rot rol nam nal naz nar net nem ney nur not hat hak piş pis put pul poz zat zam zar zan zil zıt zor sat sal sar san sap saz set sek sel ser sen sez zil sim sur sun sır sol som soy sor son sop sök söz bat bak bal bay baş ban bas bek bel bey beş ben bez bit bil bir bis biz but ata ama ala aya aşa ada ana aza aba ete eke ele eye eşe ene ebe iti iki ili iyi iri ini ipi izi isi ulu unu ütü ünü oto ısı atı akı ali alı alo ayı aşı adı arı anı azı oku eti eki eli eşi eri eni ile ize ise ota oya oba ölü önü üşü una ahu uda oda onu abi ine eti öde eri öne öze onu uza akü buz bot bol boy baş bor boz böl ite ota lor alı ele ayı uyu ütü adı arı iyi aşı eli alı ası abi iri tek tük tik dar dur ray rey nem nam huy her pey pay yay yak yat zam son bel bul mal mil bin pey şey yay kar zat 154 Hız Arttırma: Aşama 2 Kişinin, ele bakmadan on parmak hızlı yazabilmesi mucize değildir; sistemli ve gayretli bir çalışmanın sonucudur. Hızı arttırmayı amaçlayan bu aşamadaki hız arttırma örnekleri de dört harflik alıştırmalardan oluşmaktadır. Bu “Sıra Sizde” çalışmalarını yaparken önemli bir nokta, hızlı yazarken kelimelerin bölünmemesidir. Örneğin, ilk satırdaki ‘kara’ kelimesi ka-ra şeklinde değil, bir seferde duraksamadan harfler arasında beklemeden bir bütün olarak vurulmalıdır. Bir kelime işlemci dosyası açınız. Aşağıdaki örnekte yer alan satırları ikişer kez yazınız. Tuşların yerini düşünmeden yazabileceğiniz en hızlı şekilde yazınız. Bu çalışmalarda hatalı yazmak önemli değildir. kara dara tasa kasa baba masa maşa hala lala yaya yaşa bala bana saza nara nama nala naza hana hara para pala paşa paye dana daha dama dala daya raya zata zara zana sara sapa saka sala tike tere tele tene keke kele kene kese meşe meze leke lehe yeme yele yere yene şeye yene reye neme neye neşe hele peye sete sele bele beye bere beze bebe tiki timi tipi kimi kili kişi kiri kini kipi mili midi mini misi lili şişi diri dini dili dişi dizi pimi pili pişi zili sizi sini bizi biti biri bini tuşu tuzu kutu kumu kulu kuyu kuşu kuru kuzu muşu muzu şutu dutu dulu duyu duşu ruhu nuru huyu pulu putu pusu sulu suru sunu butu bunu buzu tümü tülü tüyü türü küpü külü tüpü yükü yürü yünü yüzü düşü dünü düzü sütü sürü süsü toto koro loto roko kılı kıyı kışı kırı kını kızı dışı zıtı sıkı sızı tayı toyu taşı tuşa tire türe töre tane tona toka tıka kötü tüme teli tüle topa tüpe bazı taze katı kota kıta kötü kime köle kale koyu köşe köye kaşe kıra kanı kire köre körü kalı kine kına kedi küpe kupa kazı kıza kası kısa köse kabı malı mile mola muşa moru mine mazı mazi müze lale lise lira loru yaşı yatı yalı yarı yedi yani yine yeni yapı yönü yazı şaşı yadi şahı şile şalı şule şose dadı darı düne dike dibe dedi deli doku dolu rami riya ruha nami naki niye halı hile hapı hadi hibe hobi hora hiza hası peri potu pası zarı zoru Hız Arttırma: Aşama 3 “Sıra Sizde” çalışmalarını dikkatle takip eden ve uygulayan bir öğrencinin kolaylıkla fark edeceği üzere, bu örnekler rastgele kelime ve harf gruplarından oluşmamaktadır. İlk satırlarda en kolay vurulabilecek tuşlarla yazılan ve gittikçe zorlaşan şekilde hazırlanmıştır. Öğrenci, bu çalışmaları diğer çalışmalar gibi harflerin yerini düşünerek yazdığı takdirde, hızlı yazma amacına ulaşması mümkün olamayacaktır. Bu nedenle, düşünmeden ve yazabileceği kadar hızlı yazması önemlidir. Amaç, parmakların işlerlik kazanmasıdır. 155 Bir kelime işlemci dosyası açınız. Aşağıdaki örnekte yer alan satırları ikişer kez yazınız. Tuşların yerini düşünmeden yazabileceğiniz en hızlı şekilde yazınız. Bu çalışmalarda hatalı yazmak önemli değildir. karam susam meram dedem ninem halan arama ulusu odunu ulusa üzümü izini tarak sarık balık suluk narin morum oduna azami enine izine usuna arısı işini ipini şubat mayıs kasım burun didem donuk sönük yayın saray kanun halım suyum lalem tatil ısısı obası ipini azını udunu aşıyı inini eşini kerem masam halat dadaş babam sayan tarar sarar karar param halan hemen nenem nanem rizem tarak takım muson lalem yayın şaşır zarar susuz balım hatır ununu akide amele aşure pusat hesap mezat rozet lokum tokum kokum yokum şokun şaşır şişer şaşar şeker somun saman sakal soluk sılam selim sinem sunuş salık sökül selek sayıl somut soyut sakız sekiz simit seyis sonat zalim balım bakım bebek bilek bulut bütün buluş malım malum minem meral muşum milim minik kerem körüm sömür hasat pasım şayet yaşat kusur huzur nasır rasim dadır halım huyum suyum kemir terim duşum tayin derin emine ununa alına ekene oduna ukala ömüre emire atıma ısısı odunu aşina ayına aliye eline okula ütülü özüne ilini araba elişi eşine hasan hayal usunu hazır elime ulusu ikame ezime asını obaya aşını aşıya ayısı amele ömürü enine arıyı uzayı ulusa kasım kelim koruk minem payım sayım sonum somun sorun zalim zulum zemin sakız yarın yemin yerim lalem leman limon latif Latin narin rayın reyin doyum dayın demir terim malım pulun bebek Hız Arttırma: Aşama 4 Çok önemli bedensel ya da zihinsel engeli olmayan herkes, on parmak klavye kullanmayı öğrenebilir; verimli ve hızlı yazabilir. Ancak, herkes dünya şampiyonunun hızına ulaşamaz. Bu, kişinin hem yeteneğine hem de bedensel özelliklerine (parmakların uzunluğu, işlevselliği, konsantre olma becerisi vb.) bağlıdır. Bu nedenle, öğrenciler bunu bir yarış olarak görmemelidir. Sürekli kendileriyle yarışmalı, her seferinde bir önceki yazdıklarından daha hızlı yazmaya çalışmalıdır. Altı vuruşluk kelimelerden oluşan örnekler de hızınızı arttırabilmeniz için kolaydan zora doğru hazırlanmıştır. Bir kelime işlemci dosyası açınız. Aşağıdaki örnekte yer alan satırları ikişer kez yazınız. Tuşların yerini düşünmeden yazabileceğiniz en hızlı şekilde yazınız. Bu çalışmalarda hatalı yazmak önemli değildir. aranan ulusun oyumun ulusal üzümün izinin odunun karara meramı dedeme nineme halama derviş tarama sarısı balosu neresi moruma horona azının ezilen eninin usunun arının aşının şubata nisana mayısa kasıma burunu dideme doyumu saraya kemale kilimi halımı suyumu laleme tatile ısının ipinin azının udunun ununun alının ininin kereme masama talaşa babama sayıya zarara karara kedine karama kapama kazara kebaba kötüye takaya tamamı tulumu tayini tuşunu 156 tuzunu tasını tabına tarama tenine tahine tipini malına makama matara maziye muşumu mayını madene midene latine lemana laleme lalesi laleli lirama limana lehine yarına hasene paraya rayıma zoruma soruma somuna balıma bulama oyunun iyinin ayının elinin atının eşinin aşının azının dedeme kalasa masası laleye yarama şuleye babası sarısı dahası pahalı pırasa lahana haleye nineme naneye rasime temize kurumu kuyuya meleme maziye mideme meliha nelere radara darısı darası sarası sarıya babaya boyunu huyunu şuyunu bunumu perisi parise peşini polisi hikaye nesini nöbeti niyeti abinin obanın oyanın aşının alinin umumun atanın asinin isinin izinin obanın kızını üzümün ütünün zararı zarını zorunu kozunu tozunu lirini meyini pilini nadire desene temize zalime kadere merale limana yayaya zarara samanı babanı rumuzu küremi neşesi piresi yeşime yemişi şahine tahire sahura sekize badire dadısı melisa Hız Arttırma: Aşama 5 On parmak yazmak, belirli bir hıza ulaştıktan sonra son derece zevkli ve eğlenceli bir faaliyettir. Bu beceriyi kazanmış kişiler için, metnin uzunluğu ne kadar çok olursa olsun, istenilen metni hazırlamak hiç sorun olmayacaktır. Yüzme öğrenmek, bisiklete binmek veya araba kullanmak, öğrenme aşamalarında sabır isteyen, acemilik nedeniyle öğrenmeye çalışan kişiyi zor durumlarda bırakan eylemlerdir. Ancak, belirli bir aşamaya geldikten sonra bunlardan vazgeçmek istemezsiniz. On parmak yazmak için de aynı durum geçerlidir. Bir kere öğrenildiği takdirde, tüm bilgisayar faaliyetlerinizi kolaylaştıracaktır. Yedi vuruşluk kelimeler de daha önceki “Sıra Sizde” çalışmaları gibi kolaydan zora doğru olacak şekilde hazırlanmıştır. Çalışma sırasında duraksamadan, sürekli belirli bir ritimle yazmaya özen gösterilmelidir. Bazı kelimelerde hız düşebilir ama bu sürekli olmamalıdır. Ne kadar hızlı yazabilirseniz, bu sizin yararınıza olacaktır. Bir kelime işlemci dosyası açınız. Aşağıdaki örnekte yer alan satırları ikişer kez yazınız. Tuşların yerini düşünmeden yazabileceğiniz en hızlı şekilde yazınız. Bu çalışmalarda hatalı yazmak önemli değildir. On parmakla hızlı yazmaya çalışarak, internette iki farklı arkadaşınızla aynı anda yazışmaya çalışınız ya da uzun e-postalar yazınız. kararan koruluk ayısını oyununu odununu arısını borusun hazırın yayının memurun kızısın takısız sarayın ezilene ısısını üzümünü anılanı adımını anasını papazın kazının naneler radarın tulumun laleler rayının yayının sakalar taneler tamamen zamanın zararın sorular babalar sabahın seralar mimarın oranına oyasına özetini özelini ötesini ürününü ışınını ısıları asasını arabası Anadolu ahaliyi ramazan hususun kararın kasanın taranan tozunun kömürün naneler onurunu odununu kemanın hüseyin hasarın salatam malımın resimin dayının kedinin metinin ziyanın halanın büronun zamanın reklamı iknanın pulunun pazarla yayının suyunun tibetin kararın kenanın kiremit kuyunun tatilin temelin tulumun zekinin salının bebeler sepetin koyunun kadının rehinin dayının hazanın huyunun 157 hatasız hakkımı hakkını ziyanın kestane kızının soyunun solunum meranın moralin otuzunu olayını dokuzun dokunun adamını adayını dokusan odasına onurunu onayını konunun kombiyi komplex sevgili Hız Arttırma: Aşama 6 Bu kelimeleri istenilen şekilde, hata gözetmeden tüm gücünüzle hızlı yazdığınızda çabuk yorulma şikâyetleri olabilir. Ancak, bu alıştırmaların faydası zaman içinde görülecektir. Öğrenci, bu çalışmaları zaman tutarak yaptığı takdirde hızının artıp artmadığını rahatça gözlemleyebilir. Bu bölümde, üç tane “Sıra Sizde” çalışması bulacaksınız. Bu aşamadaki örnekler de noktalama işareti ve büyük harf kullanılmadan, harfleri belirli bir mantıkla tekrar eden kelimeler seçilerek hazırlanmıştır. Bir kelime işlemci dosyası açınız. Aşağıdaki örnekte yer alan satırları ikişer kez yazınız. Tuşların yerini düşünmeden yazabileceğiniz en hızlı şekilde yazınız. Bu çalışmalarda hatalı yazmak önemli değildir. korusunun lalelerin anısının kuzusunu dokusuna oyununun atamaların odununun arısının obasının babasının basınının borusunun huzurunun reklamını takısının dokuzunun sarayının ezilenin ısısının üzümünün anılanın adasının anamurun papazının nanelerinin radarının dokularının kasalarının lalelerin şakaların şekerinin tanesinin büroların tütümüne zamanının zararının soruların babaların sabahını seralarını polisinin mimarının oranının özetinin özelinin ötekilerini ulusların ürününün ısılarına asasının arabasına anadolunun ahalinin atamalarının akışının amerikalarının aliyenin ahalinin tutumunu hususunun kararının kasasının babasının taramalarının aşamanın kömürünün nanelerin eyaletinin sorununa probleminin koruların kayaların sarayının yaralarının rüyalarının meralarının kurumunun ünitesine kuruluşun kerimelerinin kasabaların ömrününün halalarının taşımaların peşinatının buluşunun kelimelerin boyamaların balayınının panayırının salamuradaki kalanlarının Bir kelime işlemci dosyası açınız. Aşağıdaki örnekte yer alan satırları ikişer kez yazınız. Tuşların yerini düşünmeden yazabileceğiniz en hızlı şekilde yazınız. Bu çalışmalarda hatalı yazmak önemli değildir. arsızlıktan ıslağından özlüğüne etliğinden eriklinin umutsuzlukların izinlinin özürlünün parlaklıkla yaylaların birliklerin usanmak ıslanmak enişteler bayındırlık zorunluluk karşılaştırma herkesler zamanları hevesleri çeşitli fakirinden ortadirek bununla eylüller mayıslar temmuzu ağustosun eylülün harfiyattaki emrimdekiler renklerin çalışkanlar gökkuşağındaki 158 fakültenin üniversiteler dargınlığı velileri cevizlerin çiçekçinin bebeklerle zambaklar nergisler sarnıçlar pulların herkeslerin ranzalarından desteklemek fısıltıların gerilimli oyunlarının derinliklerin resimdekileri nazillili parktakilerin karakterleri tedirginliklerinin mertliklerinin lahanaların yarınların arılarının tiramisuların uslandıkları üzümlerini zekilerin sakinleri bebekleri çeşmelerin camilerinin ömürlerinin incelenenlerin eyatletlerindeymiş üşümeler ırmaklar nehirlerden ökçeleri ölçekler karmakarışık martıların zenginlerin türkülerin Bir kelime işlemci dosyası açınız. Aşağıdaki örnekte yer alan satırları ikişer kez yazınız. Tuşların yerini düşünmeden yazabileceğiniz en hızlı şekilde yazınız. Bu çalışmalarda hatalı yazmak önemli değildir. ara araba arabası arabalar arabalara arabalarına kar kara karala karalama karalamalar karalamalarına mal mallar malları malların mallarında mallarındaki ele elle eller ellere ellerin ellerinde ellerindeki ulu ulus ulusu ulusun ulusunu ulusunun ulusundaki odun odunu odununu odununun odunların odunlarınının zaman zamanı zamanın zamanını zamanınının zamanında kusur kusuru kusurunu kusurunun kusurların kusurlarının ömür ömürü ömürünü ömüründen ömürlerindekilerden kömür kömürü kömürün kömürünü kömürünün kömürlerinin jale jaleye jaleler jaleleri jalelerinin jalelerdeki fatura faturaya faturalar faturalara faturalardakinden cami camiye camiler camilere camilerde camilerdekinden çiçek çiçekçi çiçekçiye çiçekçilere çiçekçilerdekinden vali valide valideye valideler validelerdekinden zam zambak zambaklar zambaklarda zambaklardakinden bebek bebekler bebeklerden bebeklerdeki bebeklerdekinden ile ileri ilerle ilerleme ilerlemede ilerlemelerden üzüm üzümü üzümün üzümünü üzümünün üzümlerininkinden ısı ısısı ısısını ısısının ısısından ısısındakilerden lale laleler lalelere lalelerden lalelerdekinden yay yaya yayan yayalar yayalara yayaların yayalardan şiş şişe şişeye şişeler şişelere şişelerdekinden gaga gagası gagasına gagasında gagasındakilerden HATASIZ YAZMA On parmak klavye tekniğinin amacına ulaşabilmesi için bir diğer önemli nokta da hatasız yazmaktır. Ne kadar hızlı yazılırsa yazılsın, yanlışlarla dolu bir metnin amacına ulaştığını söylemek mümkün olamayacaktır. Dikkatsizce, baştan savma şekilde yazılanları düzeltmeye çalışmak da çok zaman almaktadır. Bu düzeltme işlemi sırasında, bazı yanlışlar gözden kaçabilmekte, ilgili metni bilgisayarda hazırlayan kişiyi ve işletmeyi zor durumda bırakabilmekte, telafisi mümkün olmayan zararlara yol açabilmektedir. Hatalı yazmanın en büyük nedeni, kişinin takip ettiği metinden (kitap, fotokopi vb.) gözlerini kaçırması, yazma sırasında ekrana ya da klavyeye bakmasıdır. Hatalı yazmanın diğer nedenleri, 159 dikkatsizlik, hızlı yazamamak, yazma sırasında başka şeylerle ilgilenmek (başkalarıyla ya da telefonla konuşmak, müzik dinlemek vb.) ve iki parmakla yazmaktır. Bunlara dikkat edildiği takdirde, hatasız ya da az hatayla yazabilme başarısı da artacaktır. HATASIZ YAZMA TEKNİKLERİ İşletmelerde sıfır hata, maksimum verim gibi kavramlar sürekli gündemdedir. Hatasız metinler hazırlayıp gerekli yerlere sunabilmek, büro elemanı için rutin görevlerden biridir. Hatasız yazabilmek için şu kurallara uymaya özen gösterilmelidir. 1. Eğer yazma işlemi uzun sürecekse ve zamanı ayarlama şansı varsa, yazma zamanı olarak büroda telefon ve müşteri trafiğinin yoğun olmadığı bir zaman dilimi (sabah ilk işe gelindiğinde, akşamüzeri vb.) seçilmelidir. 2. Yazmaya başlamadan önce, kişi yanına çay, kahve, su vb. içecekler alırsa, yazmaya başladıktan sonra çalışmanın bölünmesine gerek kalmayacaktır. 3. Yazmaya hazırlık aşamasında gerekli olabilecek tüm malzemeler (yazılacak metin, dosya vb.) kolayca ulaşılabilecek yerde hazır bulundurulmalıdır. Ön hazırlık yapılmadan yazmaya başlanıldığında, gerekli olan malzemeleri bulup tekrar bilgisayarın başına oturmak dikkat dağıtıcı bir unsurdur. 4. Çalışmayı bölecek, dikkati dağıtacak, rahatsızlık verecek sorunlar (aşırı sıcak, soğuk ya da havasız bir ortam, gürültü vb.) varsa çözümlenmelidir. 5. Yazılması gereken metin, klavye kullanırken rahatça görülebilecek, uzanılmadan kolaylıkla okunabilecek bir yere (tercihen klavyenin sol tarafına) yerleştirilmelidir. 6. Yazmaya başlamadan önce, yazılacak metne hızlıca bir kez göz gezdirilmeli, metin el yazısıyla hazırlanmışsa ya da okunmayan kelimeler varsa doğrusu öğrenilmelidir. 7. Yazma sırasında, hızlı yazma teknikleri konusunda açıklandığı şekliyle, metin kelime kelime okunarak takip edilmeli ve eş zamanlı yazılmalıdır. 8. Yazılacak metin çok uzunsa, saat başı kısa molalar vermek uygun olabilir; çünkü uzun süre kesintisiz klavye kullanıldığında, dikkat dağılacak ve yanlış yazma olasılığı artacaktır. 9. Tüm metnin tamamen hatasız yazılması ön koşuldur. Ancak, tarih, zaman, rakamsal diğer ifadeler (kg, ton, metre vb.), özel isimler, terimler varsa bunların doğru yazılmasına azami özen gösterilmelidir. Çünkü gerçekte 20 Şubat 2008 saat: 17:00 olan toplantı zamanının, 22 Şubat 2008 saat 17:00 olarak yazılması, Semra Acar yerine Sema Acar’a mektubun gönderilmesi, müşteri için hazırlanan bir belge de miktarın T1250 yerine T12500 şeklinde yazılması halinde bu metni hazırlayan kişinin ne kadar zor durumda kalacağını tahmin etmek çok zor olmayacaktır. 10. Metin, bilgisayarda hazırlandıktan ve çıktı alındıktan sonra mutlaka iki kez kontrol edilmelidir. 11. Metin çok uzunsa ya da sayısal ifadeler yoğunluktaysa (muhasebe kayıtları ya da yılsonu envanteri gibi) hazırlanan metni ikinci bir kişinin kontrol etmesinde yarar vardır; çünkü bilindiği üzere, bu tür yazılar hata kabul etmez. Bu kuralların yanı sıra, hatasız yazmadaki en önemli noktaların, dikkat ve yazım sonrası kontrol olduğu unutulmamalıdır. YAZIM YANLIŞLARI On parmak klavye öğrenmemizin temel amaçlarından bir tanesi de hatasız yazmaktır. Gözleriniz sürekli metni takip ederken, elinize bakma gereği de duymayacağınız için on parmakla kolaylıkla hatasız yazabilirsiniz. Hatasız yazabilmek için ise nelerin yazım yanlışı olduğunu bilmeniz gereklidir. Bilgisayarda herhangi bir metni yazdıktan sonra, mutlaka iki kez okuyup, yanlışlar varsa hemen düzeltilmeli ve daha sonra kâğıda çıktı alınmalıdır. Metin çok uzun ve karışıksa, taslak olarak çıktı alınabilir. Bu taslak çıktılar üzerinde düzeltmeler yapıldıktan ve bilgisayarda da gerekli düzeltmeler 160 yapıldıktan sonra, tekrar kağıda döküm alınabilir. Daha önceki ünitelerde önemi vurgulandığı gibi, harflerde, rakamlarda, noktalama işaretlerinde ve sembollerde hata yapılması ciddi sorunlara neden olabilir. Çünkü kâğıt üzerindeki hata kalıcıdır. Çok kişiye ulaşmış bir metnin yanlışlarla dolu olması hem dizgiyi yapan kişiyi hem de çalıştığı şirketi çok zor durumda bırakabilir. Aşağıdakiler, yanlış olarak kabul edilir ve yazılan metnin incelenip düzeltilmesini gerektirir. Doğru bir tanedir, yanlış ise yüzlerce çeşit olabilir. Bu nedenle, metni okurken çok dikkatli olmanızda yarar vardır. Yanlış Türleri Örnekler - Bir harfin yerine başka bir harf vurmak Bir harlin yerine baçka bir harf vurmak - Harfleri eksik yazmak Harfleri eksik yamak - Aynı harfi iki kez yazmak Ayynı harfi ikki kez yazmak - Gereksiz harf yazmak Gereksiz çharf yazmakl - Büyük harf tuşuna gereksiz basmak Büyük Harf tuşuna gereksiz basmak - Büyük harf tuşuna basmamak büyük harf tuşuna basmamak - Aynı kelimeyi iki kez yazmak Aynı kelimeyi kelimeyi iki kez yazmak - Eksik kelime yazmak Eksik yazmak - Kelimeler arasında boşluk bırakmamak Kelimeler arasındaboşlukbırakmamak - Noktalamalardan sonra, boşluk vermemek Noktalamalardan sonra,boşluk vermemek - Noktalamalardan önce, boşluk vermek Noktalamalardan önce , boşluk vermek - Fazla boşluk vermek Fazla boşluk vermek - Harflerin yerini değiştirmek Harflerin eyrini değiştirmek - Kelimelerin yer değiştirmesi Kelimelerin değiştirmesi yer - Bir kelimenin yerine farklı bir kelime yazmak Bir kelimenin yerine değişik bir kelime yazmak - Noktalama işaretlerinin yanlış kullanılması Noktalama işaretlerinin? yanlış kullanılması - Satırı tamamen atlamak - Aynı satırı iki kez yazmak - Temel yazım kurallarına uymamak Aşağıda iki tane metin, örnek olarak verilmiştir. Metinler birbirinin aynıdır. Ancak “yanlış metinde” yazım yanlışları vardır. Aşağıdaki “yanlış metni” inceleyip yazım yanlışlarını bulunuz. Kurşun kalem kullanarak doğrularını üzerlerine yazınız. Sonra, düzelttiğiniz metni bir kelime işlemci dosyasına yazınız. Yazdığınız metni okuyup, yazım yanlışlarınız varsa düzeltiniz. Son olarak, yazdığınız metni “doğru metin” ile kıyaslayınız. “YANLIŞ METİN” kuram ve uygulamata,gereklerine çağın bağlı olarak her geçen gün farklı bir boyut ve bakışp açısı edinilen pazarlama alanında, öneini ve güncelliğini hiçyitirmeyen en temel boyutlardan birisi birisi iletişimdir. Ektin iletişim, müşteri ilişkilerinde başarının da ön koşuhlarından birisidir.Müşteri ilişkileri , işltme personelinin müşeriyle olan tümq iletişim sürecini kapsamaktadır. Diğer işletmelere oranla oranla sağlık hmizmeti veren özeal sağlık kurumlarında müşteri ilişkileri ve iletişiminin aryıcalıklı bir ömeme sahip olduğu söylenebilir. bunun nedeni insan sağlığının öncelikli deser oluşudur . Bu nedele sağlık personeli ile arasında kurulan iletişimin de satlıklı olması, hem işletme açısından hem de müşteri açısından çok önemlidir. 161 “DOĞRU METİN” Kuram ve uygulamada, çağın gereklerine bağlı olarak her geçen gün farklı bir boyut ve bakış açısı edinilen pazarlama alanında, önemini ve güncelliğini hiç yitirmeyen en temel boyutlardan birisi iletişimdir. Etkin iletişim, müşteri ilişkilerinde başarının da ön koşullarından birisidir. Müşteri ilişkileri, işletme personelinin müşteriyle olan tüm iletişim sürecini kapsamaktadır. Diğer işletmelere oranla sağlık hizmeti veren özel sağlık kurumlarında müşteri ilişkileri ve iletişiminin ayrıcalıklı bir öneme sahip olduğu söylenebilir. Bunun nedeni insan sağlığının öncelikli değer oluşudur. Bu nedenle sağlık personeli ile müşteri arasında kurulan iletişimin de sağlıklı olması, hem işletme açısından hem de müşteri açısından çok önemlidir. HIZ HESABI On parmak yazarken, hatasız yazmak ne kadar önemli ise hızlı yazmanın da bir o kadar önemli olduğunu bilmelisiniz. Sürekli kendi kendinizle yarışmalı, hızınızı arttırmak için çaba göstermelisiniz. Çalıştıkça parmaklarınız bir anlamda otomatik olarak hareket edeceğinden, hızınızın da kendiliğinden arttığını fark edebileceksiniz. Klavye kullanımında hız, “bir dakikada yazılan kelime veya yapılan vuruş sayısı” demektir. Hız ölçümleri, üç veya beş dakika süre verilerek yapılır. Genelde, beş dakika süre verilmesi tercih edilmektedir. Verilen süre içinde yazılın kelime sayısı, süreye (3’e veya 5’e) bölünürek hız hesaplanır. Dakikalık Brüt Hız (DBH), yanlışlar hesaba katılmadan bulunan hızdır. Öğrenciye verilen süre içerisinde yazılan kelime toplamından her yanlış için “on kelime” ceza indirimi yapılarak, verilen süreye bölünürse Dakikalık Net Hız (DNH) bulunur. Her beş vuruş, bir kelime olarak kabul edilmektedir. Kelimeler arasındaki boşluklar ve alt satıra geçme de birer “vuruş” sayılmaktadır. Hız Hesaplama Örnekleri 1. Beş dakikalık sürede 150 kelime yazan ve 5 yanlışı olan bir öğrencinin hızı; 150 - (5 × 10) = 100 Öğrenci, beş dakikada net 100 kelime yazmıştır. Beşle çarptığımız on, öğrencinin ceza indirimidir. Örneğin, öğrenci 7 yanlış yapsaydı bu sefer 10’la yediyi çarpıp çıkan sonucu 150’den çıkaracaktık. 100: 5 = 20 (DNH) Öğrenci, dakikada 20 kelime yazmıştır. 2. Beş dakikalık sürede 230 kelime yazan ve 3 yanlışı olan bir öğrencinin hızı; 230 - (3 × 10) = 200 Öğrenci, beş dakikada net 200 kelime yazmıştır. 200: 5 = 40 (DNH) Öğrenci, dakikada 40 kelime yazmıştır. On parmak klavye çalışmalarında, bir metni ara vermeden, duraksamadan yazmaya çaba göstermek gerekir. Hızımız o günkü performansımıza ya da yazdığımız metne göre değişebilir. Ancak zaman içinde, az ya da çok mutlaka bir artış kaydedilmelidir. Her gün, kendi kendinizle yarışırsanız hem hızınızın hem de kendinize olan güveninizin arttığını göreceksiniz 162 Hız hesabının nasıl yapılacağı detaylarıyla anlatılmıştır. Daha profesyonel ve yarışma boyutuyla bir ölçüm için http://www.interstenoturk.com/test.html internet adresinden faydalanabilirsiniz. Aşağıdaki metinlerde yer alan her satır, ortalama 49-50 vuruştur. Her 5 vuruş, 1 kelime sayılacağından hemen hemen her satırın 10 kelime olduğu söylenebilir. 1. Bir kelime işlemci dosyası açarak 5 dakika boyunca aşağıdaki metni yazınız. 2. Metnin yan tarafındaki ve aşağısındaki rakamlar yardımıyla kaç kelime yazdığınızı tespit ediniz. Örneğin, 7 satırı tamamen bitirdiyseniz, 70 kelime yazmışsınız demektir veya 10. satırdaki “tevazu” sözcüğüne kadar yazdıysanız 96 kelime yazmışsınız anlamına gelir. 3. Aşağıdaki metinle kıyaslayarak kaç tane yanlışınız olduğunu sayınız. 4. Hız hesabı formülünü uygulayarak dakikada kaç kelime yazdığınızı bulunuz. 5. Aşağıdaki metni bir kere daha yazınız. Eğer ilk yazdığınızda 5’ten fazla hata yaptıysanız, ikinci yazışınızda hatasız yazmaya çalışmalısınız. Ancak 5’ten az hata yaptıysanız bu sefer hızınızı arttırmaya çalışmalısınız. 6. Aynı işlemleri tekrar yaparak, dakikada kaç kelime yazdığınızı tekrar bulunuz ve ilk bulduğunuz rakamla kıyaslayınız. Bir buluttan denize bir damla su damladı. Denizin 10 büyüklüğünü, uçsuz bucaksızlığını gören damla çok 20 utandı ve şöyle dedi: Denizin bulunduğu yerde ben 30 kim oluyorum? Doğrusuna bakılacak olursa o varken 40 ben yokum. Su damlası kendisini hakir gördüğünden 50 sedef onu bağrına basıp naz ile besledi; felek de 60 onu öyle yükseltti ki, padişahların taçlarına la- 70 yık bir inci oldu. Gurura kapıl demem amma özünü, 80 kendini küçük görerek ümitsizliğe de hiç kapılma. 90 Bilmediğin konularda, tevazu sahibi ol ve geri çe- 100 kil. İşi ustasına bırakabilmek de en büyük erdem- 110 dir. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1. İletişim tüm zorluklarına rağmen işletme faaliyet- 2. lerinin her aşamasında vazgeçilmez bir unsurdur. 3. İletişimle ilgili zorluklardan biri de hangi ile- 4. tişim türünün seçileceğidir. Müşterilerle ileti- 5. şimde yanlış kanal seçilmesi, ciddi boyutlarda 6. masrafa neden olabileceği gibi, işletmenin amacına 7. ulaşmasını da engelleyebilecektir. Örneğin işlet- 8. menin sponsorluğunu yaptığı bir konser için müşte- 9. rilerine basılı davetiyeleri postayla göndermek ya 10. da e-posta yoluyla davet etmek yerine, çok sayıda 11. müşterinin tek tek telefonla aranıp davet edil- 12. mesi hem çok masraflı olacak, hem de gereksiz yere 13. zaman ve işgücü kaybına neden olacaktır. Doğru ile- ! ! 163 14. ti!im türünün tüm etkenler de"erlendirilerek seçil- 15. mesi, i!letmenin kaynaklarını do"ru kullanmak ve 16. kısa yoldan amaca ula!mak açısından büyük önem ta!ı- 17. maktadır. Mü!teri ili!kilerinde hangi durumda hangi 18. ileti!im türünün seçilece"ine karar verebilmek için 19. tüm ileti!im türlerini mü!teri ili!kileri açısından 20. incelemek ve de"erlendirmek gerekmektedir. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Bir kelime i#lemci dosyası açınız. A #a $ıdaki örnekte yer alan metinlerin her birini 5 dakikada hatasız olarak bitirmeye çalı #ınız. Yazdıklarınızı okuyunuz. Hiç hatasız yazdıysanız, di $er örne$e geçebilirsiniz. Üç ve daha fazla hata yaptıysanız ya da verilen sürede bitiremediyseniz, metni tekrar yazınız. Avrupa’nın “bir !ehrinde” en sevdi"iniz fırına do"ru parke ta!lı sokakta yürüdü"ünüzü hayal edin. Eski Dünya’nın fırınından gelen kokular her yeri kaplamı!tır... Pepperidge Farm özel Mint Brussels ile sizi evinizde hissettirecektir. Bu bisküvi, size iki gevrek bisküvi, arasına konulan lezzetli siyah çikolata ve nane kokusunun e!siz kombinasyonuyla lezzetli ve !ık bir yiyecek sunar. Avrupa mirası, Amerikan yaratıcılı"ı her gün tadını çıkarabilece"iniz bisküviler yapmak için birle!tirilmi!tir. Basit, taze bisküviler tarihi belli olmayan tariflerle çok basit malzemelerle yapılır. Onları ısırdı"ınızda da"ılıp çıtırdarlar. Pepperidge Farm bisküvileri, eski zaman bisküvilerimizi hatırlatır ve sunar. Her biri, eski zamanın tadı ve malzemesiyle sa"lıklıdır. Bunlar do"rudan anneannenin mutfa"ından çıkan bisküvilerdir. Çünkü Pepperidge Farm geçmi!i hatırlatır. (Schmitt, Bernd vd. (2000). Pazarlama Esteti "i, #stanbul: Sistem) Dünya hala reklamdan korkmaktadır. Dü!manlarına inat, reklamcılık ölmeyecektir. Reklamcılık gerekli bir sanattır. Ya!amını ancak ilerlemeyle devam ettirebilen ticaretin te!vikçisidir. Te!vikleri durdurmak, ekonomiyi durdurmaktır. Ticaretin gelece"i reklamcılı"ın gelece"idir. Reklamcılı"ın gelece"i de kendi becerisindedir. Aynı !ekilde becerikli reklamcıların ticaret dünyasında da gelecekleri vardır. Tercih, reklamla-reklamsızlık arasında de"ildir, tercih reklamla-propaganda arasındadır. #!te alakart mönüyle-yemekhane yeme"i arasındaki fark da buradadır. Ekonominin önderleri olan kıtlık teorisyenlerine kar!ı, reklamcılık, her gün bolluk toplumunun kö!e yazılarını kaleme almaktadır, yani tercih özgürlü"ünü dile getirmektedir. Reklamsız bir dünya, ancak sultan fermanıyla sa"lanabilecek bir evren yaratabilir. Reklamcılı"ı, kimi ihtiyaçlar yarattı"ı gerekçesiyle suçluyorlar. Ama neyse ki yaratıyor! Böyle lezzetlerden yoksun kalırsak hayat neye benzer ki? (Seguela, Jacques (1992). Anneme Reklamcı Oldu "umu Söylemeyin... #stanbul: Afa) A #a $ıdaki metinleri, bir dakika süre içerisinde hiç hatasız yazınız. #nsanların durmadan kendileriyle me!gul oldu"u bir ça"da, giydi"imiz giysilerin bizi ifade etti"i ile 164 İnsanların durmadan kendileriyle meşgul olduğu bir çağda, giydiğimiz giysilerin bizi ifade ettiği ile ilgili görüşler de başlı başına klişe bir ifadedir. İnsanların durmadan kendileriyle meşgul olduğu bir çağda, giydiğimiz giysilerin bizi ifade ettiği ile ilgili görüşler de başlı başına klişe bir ifadedir. Peki ama, çevremize doldurduğumuz diğer maddi ürünler İnsanların durmadan kendileriyle meşgul olduğu bir çağda, giydiğimiz giysilerin bizi ifade ettiği ile ilgili görüşler de başlı başına klişe bir ifadedir. Peki ama, çevremize doldurduğumuz diğer maddi ürünler bir yana, giysilerimiz, kullandığımız kozmetikler İnsanların durmadan kendileriyle meşgul olduğu bir çağda, giydiğimiz giysilerin bizi ifade ettiği ile ilgili görüşler de başlı başına klişe bir ifadedir. Peki ama, çevremize doldurduğumuz diğer maddi ürünler bir yana, giysilerimiz, kullandığımız kozmetikler, parfümler ve saç modelimizle kendimizi nasıl ifade İnsanların durmadan kendileriyle meşgul olduğu bir çağda, giydiğimiz giysilerin bizi ifade ettiği ile ilgili görüşler de başlı başına klişe bir ifadedir. Peki ama, çevremize doldurduğumuz diğer maddi ürünler bir yana, giysilerimiz, kullandığımız kozmetikler, parfümler ve saç modelimizle kendimizi nasıl ifade etmekteyiz? Bu tür ifadeler de konuşup yazarken, İnsanların durmadan kendileriyle meşgul olduğu bir çağda, giydiğimiz giysilerin bizi ifade ettiği ile ilgili görüşler de başlı başına klişe bir ifadedir. Peki ama, çevremize doldurduğumuz diğer maddi ürünler bir yana, giysilerimiz, kullandığımız kozmetikler, parfümler ve saç modelimizle kendimizi nasıl ifade etmekteyiz? Bu tür ifadeler de konuşup yazarken, tanıdıklarımızla söyleşirken oluşturduğumuz ifadelerdir. Yukarıdaki “Sıra Sizde” çalışmaları sonucunda bir dakikada 2-3 satırı hiç hatasız yazabiliyorsanız yavaş, 4-5 satırı hiç hatasız yazabiliyorsanız orta, 6-7 satırı hiç hatasız yazabiliyorsanız hızlı, 8 ve daha fazla satırı yazabiliyorsanız çok hızlı yazdığınız söylenebilir. Yavaş yazanlar, gayret ettikleri takdirde hızlanabileceklerini unutmamalıdırlar. FARKLI EL YAZILARINI YAZMAK İşletmelerde, yazışmalardan sorumlu sekreterlerin ya da büro elemanlarının, çoğu zaman elle yazılmış mektupları, raporları, tutanakları, toplantı kararlarını, sirküleri, müsvedde olarak yazılmış vb. metinleri bilgisayarda yazarak temize çekmeleri gerekebilir. Bazen, bu metinler karalamalar, düzeltmeler, okunması ve anlaşılması zor ifadelerle dolu olabilir. Bu tür yazıları temize çeken görevliler, metni önce dikkatle okumalı, metnin bütününü anlamaya çalışmalı, okuyamadığı kelime varsa yazmaya başlamadan ! ! 165 el yazısının sahibine kelimenin ne oldu"unu sormalıdır. Metni temize çektikten sonra, el yazısı metinleri atmamalıdır. Ne kadar dikkat edilirse edilsin bazen yanlı ! anlamalar olabilir, el yazısıyla yazan ki !i kendi anlayaca"ı !ekilde bozuk ifadelerle metni kaleme almı ! olabilir. Bu tür durumlarda, metin yazıldıktan sonra okunmalı, yanlı!lar varsa düzeltilmeli, çıktılar alındıktan sonra el yazısı metinlerle beraber gerekli ki !ilere ya da birimlere teslim edilmelidir. Yanlı!lık olma ihtimaline kar !ın, el yazılarıyla bilgisayar çıktıları kar !ıla !tırılarak el yazısı sahibi tarafından kontrol edilmelidir. Çünkü el yazısında ne yazdı "ını ve ne denilmek istendi "ini, ku!kusuz onu kaleme alan bilecektir. A #a $ıdaki el yazısı ve el yazısı karakterleriyle olu #turulmu# metinleri hatasız olarak yazınız. ! ! ! ! 166 Bir harfin yerine ba !ka bir harf vurmak, harfleri eksik yazmak, aynı harfi iki kez yazmak, gereksiz harf yazmak, büyük harf tu !una gereksiz basmak, büyük harf tu !una basmamak, aynı kelimeyi iki kez yazmak, eksik kelime yazmak, kelimeler arasında bo !luk bırakmamak, noktalamalardan sonra, bo !luk vermemek. !"# $%&'%(# () %*+,# - #&,"','./."# 0 ,',)# %'%1)%&2"3%"# 4.&# 0 %",5.# 3,# 6%0 %52/# +%/'%( 0 2&7# 8-/),&."./# 59&,( ).# ',0 ".# 0 %( .$ # ,3,&( ,"# ,)."./,# 4%( '%# :,&,#.# 3,# 3;+'%+%<%#2"2/# .1."# ="# $ %&'%( )%# ( =)%+)2( )%# 6%0 %52/# +%/%4.).&5."./7# > %0 %52/# +%/%4.)',( #.1."#",),&."#+%/2'#+%")2 $2# =) 3 ; #;";#4.)',"./#:,&,( ).3.&7# ! ! 167 Bilgisayarda herhangi bir metni yazıldıktan sonra, mutlaka iki kez okunup yanlı $lar varsa hemen düzeltilmeli ve daha sonra kâ #ıda çıktı alınmalıdır. Metin, çok uzun ve karı $ıksa taslak olarak çıktı alınabilir. Bu taslak çıktılar üzerinde düzeltmeler yapıldıktan ve bilgisayarda da gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra tekrar ka #ıda döküm alınabilir. Daha önceki ünitelerde önemi vurgulandı#ı gibi harflerde, rakamlarda, noktalama i $aretlerinde ve sembollerde hata yapılması ciddi sorunlara neden olabilir. Çünkü kâ #ıt üzerindeki hata kalıcıdır. Çok ki $iye ula $mı $ bir metnin yanlı$larla dolu olması hem dizgiyi yapan ki $iyi hem de çalı $tı #ı $irketi çok zor durumda bırakabilir. YABANCI D!LDE YAZILAR YAZMAK #!letmelerde, yazı !malardan sorumlu ki !ilerin kar !ıla !abilece"i durumlardan biri de yabancı dildeki metinleri temize çekmektir. E "er temize çeken ki !i o dili hiç bilmiyorsa çok zor olabilir. Dikkat edilmesi gereken, gözlerin sürekli yazılacak metni takip etmesidir. Basit kelimelerde, metni kelime kelime okumak, daha zor kelimelerde metni hece hece okuyarak yazmak, ele ve ekrana bakmadan yazmak, sadece yazılan metne yo"unla!mak, yanlı ! yazma ihtimalini azaltacaktır. Bu tür metinlerde yapılan hatalar, özellikle o dili bilmiyorsa temize çeken ki!i tarafından hiç fark edilmeyebilir. Bu nedenle, metin yazıldıktan sonra, o dili bilen bir ki!i tarafından mutlaka en az iki kere kontrol edilmelidir. Yanlı! yazılan metinler, yazan ki !ileri ya da metnin altında imzası olan ki !ileri çok zor durumda bırakabilece "inden tamamen hatasız yazılması önem ta!ımaktadır. Yabancı dilde hazırlanmı# a #a $ıdaki metinleri hatasız olarak yazınız. Metinler, !ngilizce dilindedir. Cause-related marketing represents the confluence of perspectives from several specialized areas of inquiry such as marketing for nonprofit organizations, the promotion mix, corporate philanthropy, corporate social responsibility, fund-raising management, and public relations. The authors outline the concept of cause-related marketing, its characteristics, and how organizations, both for-profit and not-for- profit, can benefit from effective use of this promising marketing tool. Many credit American Express with being the first large U.S. company to install a cause-related promotion to influence consumer purchases. The New York City firm's 1984 campaign enabled customers to give a few cents from every card usage to restore the Statute of Liberty. Since then, myriad companies have gotten involved with short- and long-term cause programs. One reason for the heightened interest is that government agencies have been paring funding of nonprofits, prompting many charities to aggressively seek financial and other partnerships with corporations. Meanwhile, some companies have also scored some sizeable benefits by aligning with reputable nonprofits or causes. Traces of radioactive iodine linked to quake-hit Japan’s nuclear power plant have been found in rainwater samples taken last week in Massachusetts, US. The low level of radioiodine-131detected in Massachusetts rainwater samples is comparable to the amounts found in California, Washington and Pennsylvania. However, public health officials say the pollution poses no threat to drinking supplies, Reuters reported on Monday. "The drinking water supply in Massachusetts is unaffected by this short-term, slight elevation in radiation," said Massachusetts Public Health Commissioner John Auerbach. 168 The Grammys are the music industry’s equivalent of the Oscars, the climax of Hollywood’s annual awards season that this year takes place in barely two weeks’ time, on February 27. Front-runners for Grammys glory include Eminem, nominated in 10 categories including best album and best song, in what could cap a comeback year for the once-troubled rap star. The singer -- real name Marshall Bruce Mathers III -- dropped out of music-making in the middle of the past decade as he battled with drug problems. He returned with the album "Relapse" in 2009, before 2010’s "Recovery." Dear Valued Customer: Our records show that you have been a customer of PJ Party Inc. since our grand opening last year. We would like to thank you for your business by inviting you to our preferred customer Spring Extravaganza this Saturday. Saturday's sales event is by invitation only. All of our stock, including pajamas and bedding will be marked down from 50-80% off.* Doors open at 9:00 AM sharp. Complimentary coffee and donuts will be served. Public admission will commence at noon. In addition, please accept the enclosed $10 gift certificate to use with your purchase of $75 or more. We look forward to seeing you at PJ's on Saturday. Please bring this invitation with you and present it at the door. Sincerely, Linda Lane It's that time of year again. As you all know, Christmas is our busiest season of the year. Every year it is a struggle for management and supervisors to find the time and energy to organize a staff Christmas party. This year, we have decided to postpone the Christmas party until after our busy season. Party Details Date: Second or third Saturday in January (T.B.A) Theme: Beach Food: Caribbean Special events: Karaoke and belly dancing We apologize that the celebration will have to wait until the new year, but we guarantee that it will be worth the wait. Anyone 169 interested in volunteering to help out with the event is encouraged to call Lucy, our events coordinator. Lucy's cell phone number is 222- 3098. Please contact Lucy outside of business hours regarding this matter. Thank you. James Blond joined the A.N.Y. Company in July 1998. Since then he has proved to be a most reliable and effective member of the sales team. James is professional and efficient in his approach to work and very well-liked by his colleagues and executive clients. He is well- presented and able to work both independently and as part of a team. His contribution to all areas of company activity in which he has been involved have been much appreciated. I believe that James will make a valuable addition to any organization that he may join. We deeply regret his decision to move on and I recommend him without hesitation. I would gladly answer any request for further information. Sincerely, Penny Farthing 170 Özet Bilgisayar başında geçen süreyi kısaltmak, dinamik iş hayatına uyum gösterebilmek, iş başvurularında diğer adaylar arasında fark yaratabilmek için hızlı yazmak önemlidir. Gözler sürekli yazılan metinde olmalı; metin, harf harf değil, kelime kelime okunmalıdır. Kelimeler, bir bütün olarak okunup yazılmalıdır. Yazılan kelimenin sonunda bir noktalama işareti varsa, o işaret de kelime ile birlikte okunup yazılmalıdır. Gözün okuduğu kelimeyi, parmaklar aynı anda yazmalıdır. Bu şekilde birinci sözcüğün son harfini eliniz yazarken; gözünüz ikinci kelimeyi okumalı, parmaklar aynı anda yazmalıdır. Böylece her satır, kelime kelime okunup yazılmalıdır. Alıştırma metnindeki satırlar, sırasına göre aynen yazılmalıdır. Satırın tamamını ya da yarısını okuyarak, metin zihinden yazılmamalıdır. Metin, cümle cümle ya da üç- dört kelime okunup, akılda kalanlar yazıldığı takdirde yanlış yazma ihtimali artmaktadır. Okuma hızı, yazma hızına göre yavaşlatılmalıdır. Yazarken kelimeleri ikiye veya üçe bölmeden bir bütün olarak, kelimenin tüm harflerini birbirine yakın tempoda vurmaya çalışmalıdır. Bu aşamaya gelmiş bir öğrencinin parmakları, klavyedeki tuşların yerini bilmektedir. Parmaklar tuşlara giderken tereddütlü olmamalı; kararlı ve korkmadan kullanılmalıdırlar. Parmakların hareketi yumuşak olmalıdır. Tuşlara sert vurulmamalıdır. Yazış temposu, kolay kelimelerde hızlandırılmalı, zor sözcüklerde ise yavaşlatılmalıdır. Her ders, tempo arttırılmalıdır. Çevrede, on parmak kullanan başkaları varsa öğrenci onlarla değil, kendisiyle yarışmalıdır. Bunun için süre tutulabilir. Her seferinde aynı uzunluktaki metni daha kısa sürede yazdığını görmek, öğrencinin yazma isteğinin artmasına yardımcı olabilir. Bilgisayarın karşısına geçildiğinde, daha önce öğrenilen doğru oturuş kuralları unutulmamalıdır. Hatalı yazılmış bir metin, işletmeyi ya da metni hazırlayan (imzalayan) kişiyi telafisi mümkün olmayan zararlara uğratabilir. Eğer yazma işlemi uzun sürecekse ve zamanı ayarlama şansı varsa, yazma zamanı olarak büroda telefon ve müşteri trafiğinin yoğun olmadığı bir zaman dilimi seçilmelidir. Yazmaya başlamadan önce, kişi yanına çay, kahve, su gibi içecekler alırsa, yazmaya başladıktan sonra çalışmanın bölünmesine gerek kalmayacaktır. Yazmaya hazırlık aşamasında gerekli olabilecek tüm malzemeler, kolayca ulaşılabilecek yerde hazır bulundurulmalıdır. Çalışmayı bölecek sorunlar varsa çözümlenmelidir. Yazılması gereken metin, klavye kullanırken rahatça görülebilecek, uzanılmadan kolaylıkla okunabilecek bir yere yerleştirilmelidir. Yazmaya başlamadan önce, yazılacak metne hızlıca bir kez göz gezdirilmeli, metin el yazısıyla hazırlanmışsa ve okunmayan kelimeler varsa doğrusu öğrenilmelidir. Yazma sırasında, metin kelime kelime okunarak takip edilmeli ve eş zamanlı yazılmalıdır. Yazılacak metin çok uzunsa, saat başı kısa molalar vermek uygun olabilir. Tüm metnin tamamen hatasız yazılması önkoşuldur; ancak, tarih, zaman, rakamsal ifadeler, özel isimler, terimler vb. varsa bunların doğru yazılmasına azami özen gösterilmelidir. Metin bilgisayarda hazırlanıp çıktısı alındıktan sonra mutlaka iki kere kontrol edilmelidir. Metin çok uzunsa ya da sayısal ifadeler yoğunluktaysa hazırlanan metni ikinci bir kişinin kontrol etmesinde yarar vardır. Yazım yanlışı sayılan noktalar, bir harfin yerine başka bir harf vurmak, harfleri eksik yazmak, aynı harfi iki kez yazmak, gereksiz harf yazmak, büyük harf tuşuna gereksiz basmak, büyük harf tuşuna basmamak, aynı kelimeyi iki kez yazmak, eksik kelime yazmak, kelimeler arasında boşluk bırakmamak, noktalamalardan sonra boşluk vermemek, noktalamalardan önce boşluk vermek, fazla boşluk vermek, harflerin yerini değiştirmek, kelimelerin yer değiştirmesi, bir kelimenin yerine farklı bir kelime yazmak, noktalama işaretlerinin doğru olarak kullanılmaması, satırı tamamen atlamak, aynı satırı iki kez yazmak, temel yazım kurallarına uymamak şeklinde listelenebilir. Hız hesabı şu şekilde yapılır: Klavye kullanımında hız, “bir dakikada yazılan kelime veya yapılan vuruş miktarı” demektir. Hız ölçümleri, üç veya beş dakika süre verilerek yapılır. Genellikle, beş dakika süre verilmesi tercih edilmektedir. Verilen süre içinde yazılan kelime sayısı, süreye (3’e veya 5’e) bölünürse hız bulunmuş olur. Dakikalık Brüt Hız (DBH), yanlışlar hesaba katılmadan bulunan hızdır. Öğrenciye verilen süre içerisinde yazılan kelime toplamı, her yanlış için “on kelime” ceza indirimi yapılarak, verilen süreye bölünürse “Dakikalık Net Hız” (DNH) bulunur. 171 Kendimizi Sınayalım 1. On parmak klavye kullanımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur? a. Göz-parmak-beyin koordinasyonudur. b. Yazarken nereye baktığınızın önemi yoktur. c. Parmaklar rastgele hareket eder. d. Yazarken başka işlerle de meşgul olabilirsiniz. e. Hepsi 2. Hızlı yazma teknikleri açısından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? a. Gözler sürekli kitapta olmalı; ellere, klavyeye ya da bilgisayar ekranına bakılmamalıdır. b. Metin, kelime kelime okunmalıdır. Harf harf okunmamalıdır. c. Yazılan kelimenin sonunda bir noktalama işareti varsa o işaret de kelime ile birlikte okunup yazılmalıdır. d. Gözün okuduğu kelimeyi, parmaklar aynı anda yazmalıdır. e. Takip edilen metin, cümle cümle okunmalı ve ekrana bakılarak akılda kalanlar yazılmalıdır. 3. Hızlı yazma teknikleri açısından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? a. Okuma hızı, yazma hızına göre yavaş- latılmalıdır. b. Yazarken, kelimeleri ikiye veya üçe bölmeden bir bütün olarak, kelimenin tüm harfleri birbirine yakın tempoda vurmaya çalışılmalıdır. c. Parmaklar tuşlara giderken tereddütlü olmamalıdır. d. Tuşlara sert vurulmalıdır. e. Yazış temposu, kolay kelimelerde hızlandı- rılmalı, zor sözcüklerde yavaşlatılmalıdır. 4. Hatasız yazma teknikleri açısından aşağı- dakilerden hangisi yanlıştır? a. Eğer yazma işlemi uzun sürecekse ve zamanı ayarlama şansı varsa, yazma zamanı olarak büroda telefon ve müşteri trafiğinin yoğun olmadığı bir zaman dilimi seçilmelidir. b. Yazmaya başlamadan önce, kişi yanına çay, kahve, su gibi içecekler alırsa, yazmaya başladıktan sonra çalışmanın bölünmesine gerek kalmayacaktır. c. Birkaç işi bir arada yapmak, hatasız yazma şansınızı arttıracaktır. d. Yazmaya hazırlık aşamasında gerekli olabilecek tüm malzemeler (yazılacak metin, dosya vs) kolayca ulaşılabilecek bir yerde hazır bulundurulmalıdır. e. Ön hazırlık yapılmadan yazmaya başlanıl- dığında, gerekli olan malzemeleri bulup tekrar bilgisayarın başına oturmak dikkat dağıtıcı bir unsurdur. 5. Hatasız yazma teknikleri açısından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? a. Yazılması gereken metin, klavye kullanırken rahatça görülebilecek, uzanılmadan kolaylıkla okunabilecek bir yere (tercihen klavyenin sol tarafına) yerleştirilmelidir. b. Yazmaya başlamadan önce, yazılacak metne hızlıca bir kez göz gezdirilmeli, metin el yazısıyla hazırlanmışsa ya da okunmayan kelimeler varsa doğrusu öğrenilmelidir. c. Yazma sırasında, hızlı yazma teknikleri konularında açıklandığı şekliyle, metin kelime kelime okunarak takip edilmeli ve eş zamanlı yazılmalıdır. d. Yazılacak metin çok uzunsa, saat başı kısa molalar vermek uygun olabilir; çünkü uzun süre sürekli klavye kullanıldığında dikkat dağılıp yanlış yazma olasılığı artacaktır. e. Hatasız yazmak önemli değildir, önemli olan hızlı yazmaktır. 172 6. Hız hesaplama açısından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? a. Klavye kullanımında hız, “bir dakikada yazılan kelime veya yapılan vuruş sayısı” demektir. b. Hız hesaplamanın önemi yoktur. Önemli olan, hatasız yazmaktır. c. Hız ölçümleri, üç veya beş dakika süre verilerek yapılır. d. Genelde, beş dakika süre verilmesi tercih edilmektedir. e. Verilen süre içinde yazılın kelime sayısı, süreye (3’e veya 5’e) bölünürse hız bulunmuş olur. 7. Aşağıdakilerden hangisi yazım yanlışlarından değildir? a. Noktayı kendinden önceki kelimeye bitişik yazmak b. Bir harfin yerine başka bir harf vurmak c. Harfleri eksik yazmak d. Aynı harfi iki kez yazmak e. Gereksiz harf yazmak 8. Aşağıdakilerden hangisi yazım yanlışlarından değildir? a. Büyük harf tuşuna gereksiz basmak b. Büyük harf tuşuna basmamak c. Aynı kelimeyi iki kez yazmak d. Virgülden sonra boşluk tuşuna vurmak e. Eksik kelime yazmak 9. Aşağıdakilerden hangisi yazım yanlışlarından değildir? a. Kelimeler arasında boşluk bırakmamak b. Noktalamalardan sonra boşluk vermemek c. Noktalamalardan önce boşluk vermek d. Fazla boşluk vermek e. Soru işaretinden sonra boşluk bırakmak 10. Aşağıdakilerden hangisi yazım yanlışların- dan değildir? a. Harflerin yerini değiştirmek b. Satırı tamamen atlamak c. Aynı satırı iki kez yazmak d. Satır başında büyük harfle başlamak e. Kelimelerin yer değiştirmesi Kendimizi Sınayalım Yanıt Anahtarı 1. a Yanıtınız yanlış ise “Hızlı Yazmanın Önemi” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 2. e Yanıtınız yanlış ise “Hızlı Yazma Teknikleri” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 3. d Yanıtınız yanlış ise “Hızlı Yazma Teknikleri” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 4. c Yanıtınız yanlış ise “Hatasız Yazma Teknikleri” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 5. e Yanıtınız yanlış ise “Hatasız Yazma Teknikleri” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 6. b Yanıtınız yanlış ise “Hız Hesaplama” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 7. a Yanıtınız yanlış ise “Yazım Yanlışları” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 8. d Yanıtınız yanlış ise “Yazım Yanlışları” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 9. e Yanıtınız yanlış ise “Yazım Yanlışları” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 10. d Yanıtınız yanlış ise “Yazım Yanlışları” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz. 173 Sıra Sizde Yanıt Anahtarı Verilen “Sıra Sizde” çalışmalarını önerilen şekilde yazmaya çalışınız. Verilen alıştırmaları birkaç kez tekrarlayınız. Daha çok pratik yaptıkça hatalarınızın azaldığını ve hızınızın arttığını göreceksiniz. Yararlanılan Kaynaklar Okutkan, M. (2002). Klavye Öğretimi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir. Taşçı, D. (Ed.), Topuz Savaş, A. ve Savaş, H. (2005). Klavye Öğretimi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir. Onur, A. (1992). Klavye Öğretimi, Basılmamış Ders Notları, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir. Topuz Savaş, A. (2004). Müşteri İlişkileri Yönetiminde İletişim, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir. Ungan, G. (2001). Keyboarding and Word Processing Applications, Özkan Matbaacılık, Ankara. Yararlanılan İnternet Kaynakları http://www.herkeseingilizce.com