Çocuk Sağlığı Ve Hastalıkları Konjenital ve Perinatal Enfeksiyonlar KONJEN İ TAL VE PER İ NATAL ENFEKS İ YONLAR Prof. Dr. Aytu ğ At ı c ı Mersin Üniversitesi T ı p Fakültesi Çocuk Sa ğ l ı ğ ı ve Hastal ı klar ı A.D.Giri ş Gebelik s ı ras ı nda annede olu ş an : Bakteriyel ? Viral ? Protozoal enfeksiyonlar fetusu etkileyebilir. ? Fetusun etkilenme derecesi; Gebelik ya ş ı na ? Patojenin virülans ı na ? Annenin immün durumuna ba ğ l ı d ı r. ?Giri ş Gebeli ğ in erken evresinde (ilk sekiz hafta): Düşü k, ? Ölü do ğ um, ? A ğ ı r konjenital malformasyonlar, ? Gebeli ğ in geç evresinde Fetusta enfeksiyon, ? İ ntrauterin geli ş me gerili ğ i, ? Preterm do ğ um olabilir. ?Giri ş Fetusta enfeksiyon: Hematojen (plasenta yoluyla) ? Assendan (vagina-serviks yoluyla) ? Do ğ um an ı nda (enfekte sekresyonlarla) ? İ ntrauterin cerrahi giri ş imlerle olu ş abilir ?V İ RÜS ENFEKS İ YONLARI Ortak Bulgular Hidrosefali ? İ ntrakranyal kalsifikasyonlar ? Mikrosefali ? Lenfadenomegali ? Retinit ? Trombositopeni ? Konvülziyon ? MMR ? Anemi ? Ensefalit ? Hepatit ? Hepato-splenomegali ? Pnömoni ? Cilt lezyonlar ı ? SGA ? Sa ğ ı rlı k ?V İ RÜS ENFEKS İ YONLARI Konjenital-Perinatal enfeksiyonlara neden olan virüsler CMV ? Rubella ? HSV ? HIV ? EKO ? K ı zam ı k ? Enterovirüsler ? Parvovirüs B19 ? VZV ? Hepatit virüsleri ? Koksaki ? İ nfluenza ? Polio ?CMV ENFEKS İ YONU En s ı k rastlanan konjenital enfeksiyondur, ? Primer CMV enfeksiyonu geçiren gebeden fetusa ? bula ş ma riski %40 ’ d ı r, S ı kl ı ğ ı %0.4-2.3 ’ dür, ? Olgular ı n %10 ’ u semptomatiktir, ? Semptomatik olgularda mortalite %15-30 ’ dur. ?CMV ENFEKS İ YONU Klinik Bulgular Pete ş i ? Sar ı l ı k ? HSM ? Koryoretinit ? İ ntrakranyal Kalsifikasyon ? Hemolitik anemi ? Malnutrisyon ? Mikrosefali ? Preterm do ğ um ? SGA ? Trombositopeni ? Hidrosefali ? Pnömoni ? Sekonder enfeksiyon ?CMV ENFEKS İ YONU TANI: 2 hafta içinde idrar ve tükürükten izole edilebilir. ? PCR ? RIA, ELISA ile IgM ? TEDAV İ : Gansiklovir ? Destek tedavi ?RUBELLA ENFEKS İ YONU İ lk trimesterde annede enfeksiyon geli ş irse, ? konjenital enfeksiyon riski %80 ’ den fazlad ı r. İ kinci trimesterin sonunda bu oran %25 ’ e iner ?RUBELLA ENFEKS İ YONU Klinik Bulgular Sa ğ ı rl ı k ? Konjenital kalp hst(PDA, ? PS) Mikrosefali ? Meningoensefalit ? HSM ? Retinopati ? Katarakt ? Mikroftalmi ? MMR ? SGA ? Pete ş i ?RUBELLA ENFEKS İ YONU TANI İ drar, BOS ve nazofarinksten virüs izolasyonu, ? Hemaglütinasyon inhibisyon, immünofloresan veya ? kompleman fiksasyon testleri ile rubella spesifik IgM, ELISA, PCR. ? TEDAV İ Semptomatik ? İ lk sekiz haftada ortaya ç ı kan enfeksiyonda gebelik ? terminasyonu gerekebilir.HSV ENFEKS İ YONU %70-80 ’ i tip 2 ile olu ş ur ? Genelde enfekte do ğ um kanal ı ndan bula ş ı r, ? transplasental geçi ş nadirdir. Primer enfeksiyonda vertikal geçi ş riski %50 ’ dir. ?HSV ENFEKS İ YONU Klinik Bulgular Gebeli ğ in ilk yar ı s ı nda geçirilen enfeksiyonda düşü k- ? ölü do ğ um, Veziküler döküntü, ? Mikrosefali, ? Sepsis benzeri bulgular, ? Koryoretinit, ? Mikroftalmi, ? Di ğ er ortak bulgular. ?HSV ENFEKS İ YONU TANI Veziküllerden virüs izolasyonu ? Kan, idrar, BOS ve konjonktivadan virüs izolasyonu ? HSV spesifik IgM ? PCR ? TEDAV İ Adenin arabinoside (Vidarabin): 20-30mg/kg/gün ? Asiklovir: 10-30 mg/kg/gün ? İ nsan monoklonal herpes simpleks antikorlar ı (deneniyor) ? Göz enfeksiyonu varsa topikal asiklovir ?VZV ENFEKS İ YONU Suçiçe ğ i ve herpes zoster ş eklinde ortaya ç ı kabilir, ? Gebeli ğ in ilk dönemlerinde düşü k olur, ? Ciltte skarlar, ekstremite hipoplazisi, mikrosefali, ? kortikal atrofi, konvülziyonlar, serebral kalsifikasyonlar, suçiçe ğ i lezyonlar ı , TANI: VZV spesifik IgM, PCR TEDAV İ : VZ hiperimmün gamaglobulini (VZIG)PARVOV İ RÜS B19 ENFEKS İ YONU Nonimmün hidrops fetalis ve eritroid progenitörlerde ? lizis yaparak ve fetal aplastik krize yol açar. RIA ve ELISA ile spesifik IgM tespit edilebilir. ? Amniotik s ı v ı veya fetal kandan PCR ile tan ı ? konabilir. Maternal alfa-fetoprotein giderek yükselir ? Spesifik tedavi yoktur. Anne digitalize edilerek fetal ? hidrops önlenebilir.HEPAT İ TLER En s ı k HBV enfeksiyona neden olur. ? HBsAg ve HBeAg pozitif olan gebelerde fetal ? enfeksiyon riski çok yüksektir. HBsAg pozitif anneden do ğ an bebeklere 12 saat ? içinde a ş ı ve HBIG ( 0.5ml) yap ı lmal ı d ı r. Daha sonra anne emzirebilir. Normal a ş ı takvimine devam edilmelidir. ?HIV ENFEKS İ YONU Peripartum- postpartum geçi ş i daha fazlad ı r, intrauterin de ? geçebilir Annede AIDS varsa: Gebeli ğ in 14-34. Haftalar aras ı nda Zidovudin (ZDV; 2x300 mg) ? Do ğ um eylemi ba ş lay ı nca 2 mg/kg ZDV yükleme, 1 mg/kg/saat ? dozunda infüzyon Bebek do ğ duktan 8-12 saat sonra 1-20 mg ZDV 6 hafta oral ? verilmelidir. HIV anne sütü ile geçti ğ i için, yapay beslenme imkan ı varsa ? anne sütü verilmemelidir. TANI: PCR, ELISAPARAZ İ T ENFEKS İ YONLARI KONJEN İ TAL TOKSOPLAZMOZ İ S T. Gondii ile olu ş ur, ? Esas konak kedidir, ookist, trofozoid ve doku kisti ş eklinde ? bulunur. En yüksek risk 10-24. haftalardad ı r. ? S ı kl ı ğ ı 1-6/1000 olup enfekte annelerin bebeklerinin %5- ? 10 ’ nunda enfeksiyon geli ş ir. Enfeksiyon kedilerin feçesinden, ara konaklar ı n iyi pi ş memi ş ? etlerinden, enfekte ye ş il sebzelerden geçebilir. Fetal geçi ş üçüncü trimesterde daha s ı kt ı r (%65) ?KONJEN İ TAL TOKSOPLAZMOZ İ S KL İ N İ K BULGULAR Koryoretinit ? Serebral kalsifikasyonlar ? Hidrosefali ? Konvülziyonlar ? Sa ğ ı rl ı k ? Akci ğ er tutulumu ? Karaci ğ er tutulumu ? Myokard tutulumu ?KONJEN İ TAL TOKSOPLAZMOZ İ S TANI Toksoplazmaya spesifik IgM (IFA, ELISA) ? Sabin Feldman testi (seri olarak IgG tayini) ? PCR ?KONJEN İ TAL TOKSOPLAZMOZ İ S TEDAV İ 20 haftadan önce tan ı konursa gebelik ? sonland ı r ı labilir. Anneye spiramisin verilmesi fetal enfeksiyon riskini ? azalt ı r Birinci trimesterden sonra tespit edilen enfekte ? gebelere primetamin ve sulfadiyazin verilmelidir. Klinik bulgusu olan yenido ğ an bebe ğ e bir y ı l süreyle ? Primetamin+Sulfadiazin+Folinik asit verilmelidir.KONJEN İ TAL TOKSOPLAZMOZ İ S Primetamin: 1 mg/kg/gün, 2-6 ay (her gün) ? 1 mg/kg/gün, 6 ay-1 y ı l (haftada 3 kez) ? Sulfadiyazin: 100 mg/kg/gün, 1 y ı l (iki dozda) ? Folinik asit: 5-10 mg/kg, (haftada üç kez) ? Koryoretinit varsa tedaviye 1 mg/kg/gün dozunda ? Prednizolon eklenmelidir.BAKTER İ YEL ENFEKS İ YONLAR S İ F İ L İ Z Primer sifilizli gebelerin %40-50 ’ sinde enfeksiyon geli ş ir KL İ N İ K BULGULAR Erken: 2 ya ş a kadar Burun ak ı nt ı s ı ? HSM ? Metafiziyel distrofi ? Cilt lezyonlar ı (palmo-plantarbül) ? Anemi ? Sar ı l ı k ? Periostit ? Deri döküntüleri ? Koryoretinit ? Geç: 2 ya ş dan sonra Di ş anomalileri ? İ nterstisiyel keratit ? Sa ğ ı rl ı k ?S İ F İ L İ Z TANI Amnion s ı v ı s ı nda karanl ı k saha mikroskobu ile ? spiroket aran ı r. PCR ? FTA-ABS IgM ? VDRL ( bebekte anneden dört kat fazla olmas ı veya ? giderek artmas ı TEDAV İ : Penisilin 50.000 Ü/kg/gün, 10 günL İ STER İ A MONOS İ TOGENEZ ENFEKS İ YONLARI Gram negatif bir basildir ? Erken-geç neonatal pnömoni veya sepsise neden olur ? Dü şü k, ölüdo ğ um, preterm do ğ uma neden olur ? Ciltte mikroapseler, granülomlar, hepato-splenomegali ? vard ı r. TANI: Kültür ELISA TEDAV İ : Ampisilin (50-100 mg/kg/gün) Gentamisin (5 mg/kg/gün) Erken neonatal sepsiste mortalite çok yüksektir. ?GRUP B STREPTOKOK (GBS) ENFEKS İ YONLARI Gebelerin %20 ’ sinde genital veya gastro-intestinal ? kanalda kolonizasyon vard ı r. Vertikal geçi ş oran ı %50-70 tir. ? Amniotik membran y ı rt ı lmadan da penetrasyon ? olabilir. İ lk haftada olu ş an enfeksiyon erken ba ş lang ı çl ı d ı r ve ? oldukça a ğ ı r seyreder.GRUP B STREPTOKOK (GBS) ENFEKS İ YONLARI KL İ N İ K BULGULAR: Asemptomatik ? bakteriemi Siyanoz ? Apne ? Hipotansiyon ? Ş ok ? Takipne ? H ı r ı lt ı l ı solunum ? Burun kanad ı ? solunumu İ nterkostal çekilmeler ? Menenjit bulgular ı ?GRUP B STREPTOKOK (GBS) ENFEKS İ YONLARI TANI Kan, idrar, BOS kültürü ? Akci ğ er radyolojisi ? Lökositoz, sola kayma ? CRP pozitifli ğ i ? TEDAV İ Uzam ı ş membran rüptürü olan gebelere: ? Ampisilin 50-100 mg/kg/gün Aminoglikozit (Gentamisin 5mg/kg/gün, Amikasin: 15mg/kg/gün) Tedavi süresi 10 günden az olmamal ı d ı r. ?E.COL İ ENFEKS İ YONLARI Gram negatif enfeksiyonlar ı n ba ş l ı ca nedenidir. ? Annenin intestinal ve vaginal floras ı nda bulunur ? Vertikal (anneden ) veya horizontal (di ğ er ki ş ilerden, ? nazokomiyal) olarak bula ş ı r. Yenido ğ andan sepsis, pnömoni, nekrotizan enterokolit, ? menenjit ve üriner enfeksiyona neden olabilir. TANI: Kültür ve yard ı mc ı laboratuvar testleri TEDAV İ : Antibiyograma göre seçilir. 3. ku ş ak sefalosporin ve aminoglikozitlere genelde duyarl ı d ı r.STAF İ LOKOK ENFEKS İ YONLARI Yenido ğ an ünitelerinde invazif giri ş imlerle orant ı l ı ? olarak artar. S.Aureus s ı kça görülür fakat S.Epidermis de bu ? dönemde az ı msanmayacak oranda enfeksiyon yapar Yüzeyel cilt enfeksiyonlar ı , pnömotosellerle giden ? pnömoni, ampiyem veya sepsise neden olabilir. TANI: Kültür, yard ı mc ı laboratuar testleri TEDAV İ : Vancomycine (15-40 mg/kg/gün, 2-3dozda)