Genel Kristal Formları 6. KRİSTAL FORMLARI 6. KRİSTAL FORMLARI > > Form Form (aynı anlamda olmamakla birlikte (aynı anlamda olmamakla birlikte şekil şekil) terimi ) terimi kristallerin dış görünümlerini ifade etmek için kullanılır. kristallerin dış görünümlerini ifade etmek için kullanılır. Kristalografide ise dış şekil için Kristalografide ise dış şekil için habitus habitus terimi kullanılır. Form, terimi kullanılır. Form, aynı simetri ilişkilerine, kimyasal ve fiziksel özelliklere sahip aynı simetri ilişkilerine, kimyasal ve fiziksel özelliklere sahip kristal yüzeylerinin oluşturduğu bir gruba denir. kristal yüzeylerinin oluşturduğu bir gruba denir. > > Her kristal sınıfında kristalografik eksenleri farklı uzunlukta Her kristal sınıfında kristalografik eksenleri farklı uzunlukta kesen yüzeylerden meydana gelen şekle kesen yüzeylerden meydana gelen şekle genel şekil genel şekil denir. denir. Eşdeğerli yüzeyleri en fazla içeren şekildir. Diğerleri ise Eşdeğerli yüzeyleri en fazla içeren şekildir. Diğerleri ise özel özel şekil şekillerdir. lerdir. > > Uzayda bir hacim kapatan şekillere Uzayda bir hacim kapatan şekillere kapalı şekil kapalı şekil, , kapatamayanlara kapatamayanlara açık şekil açık şekil denir. Kristaller karma denir. Kristaller karma şekillerden oluşabilecekleri gibi, tek bir şekilden de meydana şekillerden oluşabilecekleri gibi, tek bir şekilden de meydana gelirler. Bir kristal ya iki açık, ya da kapalı bir şekilden gelirler. Bir kristal ya iki açık, ya da kapalı bir şekilden oluşabilir. Yüzeylerin açısal ilişkilerine göre 48 çeşit kristal oluşabilir. Yüzeylerin açısal ilişkilerine göre 48 çeşit kristal şekli bilinmektedir. Bunlardan 32 adedi kristal sınıflarının şekli bilinmektedir. Bunlardan 32 adedi kristal sınıflarının genel, 10 adedi kübik sistemin kapalı ve 6 adedi de genel, 10 adedi kübik sistemin kapalı ve 6 adedi de hekzagonal ve tetragonal sistemlerin açık şekillerinde görülür. hekzagonal ve tetragonal sistemlerin açık şekillerinde görülür. > > Pediyon (Monohedron): Pediyon (Monohedron): Tek bir yüzeyden meydana gelmiş açık Tek bir yüzeyden meydana gelmiş açık bir şekildir. Bu yüzeyin simetrik hiçbir eşdeğeri bulunmaz. bir şekildir. Bu yüzeyin simetrik hiçbir eşdeğeri bulunmaz. > > Pinakoyid (Palalelhedron): Pinakoyid (Palalelhedron): İki paralel yüzeyden oluşan açık bir İki paralel yüzeyden oluşan açık bir şekildir. şekildir. > > Dom Dom (Dihedron): (Dihedron): Bir simetri düzlemine göre simetrik olan ve Bir simetri düzlemine göre simetrik olan ve biribirine paralel olmayan iki yüzeyden meydana gelen açık bir biribirine paralel olmayan iki yüzeyden meydana gelen açık bir şekildir. Yüzeyler kristalografik eksenlerden ikisini keser, birisine şekildir. Yüzeyler kristalografik eksenlerden ikisini keser, birisine ise paraleldir. ise paraleldir. > > Sfenoyid Sfenoyid (Dihedron): (Dihedron): İki dönümlü simetri eksenine göre İki dönümlü simetri eksenine göre simetrik olan ve biribirine paralel olmayan iki yüzeyden meydana simetrik olan ve biribirine paralel olmayan iki yüzeyden meydana gelen açık bir şekildir. Yüzeyler kristalografik eksenlerden ikisini gelen açık bir şekildir. Yüzeyler kristalografik eksenlerden ikisini keser, birisine ise paraleldir. keser, birisine ise paraleldir. > > Disfenoyid (Tetrahedron): Disfenoyid (Tetrahedron): Alttaki ve üstteki ikişer yüzeyin, yani Alttaki ve üstteki ikişer yüzeyin, yani ters konumlu iki sfenoyidin oluşturduğu dört yüzeyli kapalı bir ters konumlu iki sfenoyidin oluşturduğu dört yüzeyli kapalı bir şekildir. şekildir. > > Prizma: Prizma: Bir simetri eksenine paralel olan 3, 4, 6, 8 veya 12 Bir simetri eksenine paralel olan 3, 4, 6, 8 veya 12 yüzeyden ibaret açık bir şekildir. Monoklinal sistemdeki prizmalar yüzeyden ibaret açık bir şekildir. Monoklinal sistemdeki prizmalar dışındaki diğer sistemlerde bu simetri ekseni, kristalografik dışındaki diğer sistemlerde bu simetri ekseni, kristalografik eksenlerden biri ile çakışır. Ditrigonal, ditetragonal ve eksenlerden biri ile çakışır. Ditrigonal, ditetragonal ve dihekzagonal prizmalarda olduğu gibi, her yüzey aynı doğrultuya dihekzagonal prizmalarda olduğu gibi, her yüzey aynı doğrultuya paralel iki eşit yüzeye ayrılır ise yüzey sayısı iki kat artar. paralel iki eşit yüzeye ayrılır ise yüzey sayısı iki kat artar.> > Piramit: Piramit: Bir noktada birleşen ve birbirine paralel olmayan 3, 4, 6, Bir noktada birleşen ve birbirine paralel olmayan 3, 4, 6, 8 veya 12 yüzeyden meydana gelen açık bir şekildir. 8 veya 12 yüzeyden meydana gelen açık bir şekildir. > > Dipiramit: Dipiramit: Yatay bir simetri düzleminde iki piramitin Yatay bir simetri düzleminde iki piramitin yansıtılmasıyla oluşan 6, 8, 12, 16 veya 24 yüzeyden ibaret kapalı yansıtılmasıyla oluşan 6, 8, 12, 16 veya 24 yüzeyden ibaret kapalı bir şekil. bir şekil. > > Trapezohedron: Trapezohedron: Yamuk şeklinde yüzeylere sahip, 6, 8 veya 12 Yamuk şeklinde yüzeylere sahip, 6, 8 veya 12 yüzeyden meydana gelen kapalı bir şekildir. Üst taraftaki 3, 4 veya yüzeyden meydana gelen kapalı bir şekildir. Üst taraftaki 3, 4 veya 6 yüzey, alltaki yüzeylere göre çarpık konumdadır. Bu şekiller, 6 yüzey, alltaki yüzeylere göre çarpık konumdadır. Bu şekiller, yatay iki dönümlü simetri eksenlerinin; 3, 4 veya 6 dönümlü yatay iki dönümlü simetri eksenlerinin; 3, 4 veya 6 dönümlü simetri eksenlerinin ile birleşmesi sonucu ortaya çıkarlar. Ayrıca, simetri eksenlerinin ile birleşmesi sonucu ortaya çıkarlar. Ayrıca, 24 yüzeyden oluşan kübik trapezohedron (tetragon 24 yüzeyden oluşan kübik trapezohedron (tetragon- -trioktahedron) trioktahedron) da bulunmaktadır. Çok iyi gelişmiş tek bir trapezohedronda her bir da bulunmaktadır. Çok iyi gelişmiş tek bir trapezohedronda her bir yüzey trapezdir. yüzey trapezdir. > > Skalenohedron: Skalenohedron: Kenarları farklı üçgen şeklindeki yüzeylere Kenarları farklı üçgen şeklindeki yüzeylere sahip, yüzey çiftleri simetrik olan 8 veya 12 yüzeyden ibaret kapalı sahip, yüzey çiftleri simetrik olan 8 veya 12 yüzeyden ibaret kapalı bir şekildir. Tetragonal skalenohedron (rombik skalenohedron) ve bir şekildir. Tetragonal skalenohedron (rombik skalenohedron) ve hekzagonal skalenohedronda (ditrigonal skalenohedron) üstteki hekzagonal skalenohedronda (ditrigonal skalenohedron) üstteki yüzey çiftleri (2 ve 3 çift) sırasıyla 4 ve 3 dönümlü ters simetri yüzey çiftleri (2 ve 3 çift) sırasıyla 4 ve 3 dönümlü ters simetri ekseni ile alttaki yüzey çiftlerini kapatırlar. İdeal gelişmiş bir ekseni ile alttaki yüzey çiftlerini kapatırlar. İdeal gelişmiş bir skalenohedronda her bir yüzey skalen (kenarları farklı) bir skalenohedronda her bir yüzey skalen (kenarları farklı) bir üçgendir. üçgendir. > > Rombohedron: Rombohedron: Kenarları birbirine dik olmayan; üç altta, üç de Kenarları birbirine dik olmayan; üç altta, üç de üstte olmak üzere 6 eşkenar yüzeyin oluşturduğu kapalı bir şekil. üstte olmak üzere 6 eşkenar yüzeyin oluşturduğu kapalı bir şekil.