Genel Kristalografik Eksenler ve Kristal Sistemleri 4. KRİSTALOGRAFİK EKSENLER VE KRİSTAL 4. KRİSTALOGRAFİK EKSENLER VE KRİSTAL SİSTEMLERİ SİSTEMLERİ > > Kristal içindeki bir noktada kesiştikleri Kristal içindeki bir noktada kesiştikleri varsayılan bu üç doğruya varsayılan bu üç doğruya kristalografik eksenler kristalografik eksenler denir. denir. Kristalin cinsine göre, eksenler Kristalin cinsine göre, eksenler birbirlerine eşit olabildiği gibi, farklı birbirlerine eşit olabildiği gibi, farklı da olabilirler. Üç eksen de birbirine da olabilirler. Üç eksen de birbirine eşitse a, a, a (veya a1, a2, a3) olarak eşitse a, a, a (veya a1, a2, a3) olarak simgelenir. Farklı ise a, b, c olarak simgelenir. Farklı ise a, b, c olarak birbirlerinden ayırdedilir. birbirlerinden ayırdedilir. Kristalografik eksenlerden arkadan Kristalografik eksenlerden arkadan öne doğru uzayanı a, soldan sağa öne doğru uzayanı a, soldan sağa doğru uzayanı b, aşağıdan yukarıya doğru uzayanı b, aşağıdan yukarıya doğru uzayanı ise c simgeleri ile doğru uzayanı ise c simgeleri ile gösterilir. Aynı zamanda a eksenine gösterilir. Aynı zamanda a eksenine ön eksen ön eksen, b eksenine , b eksenine yan eksen yan eksen, c , c eksenine de eksenine de dik eksen dik eksen ismi ismi verilebilir. verilebilir.> >b ve c eksenleri b ve c eksenleri arasındaki açı alfa, a ve c arasındaki açı alfa, a ve c eksenleri arasındaki açı eksenleri arasındaki açı beta ve a ve b eksenleri beta ve a ve b eksenleri arasındaki açı gama arasındaki açı gama simgesi ile gösterilir simgesi ile gösterilir (Şekil 29). Bu açılar ve (Şekil 29). Bu açılar ve kristalografik eksenler kristalografik eksenler hep birlikte hep birlikte eksenler eksenler birliğini birliğini oluştururlar (a, oluştururlar (a, b, c; alfa, beta, gama). b, c; alfa, beta, gama).> > Kristal sistemi Kristal sistemi denildiğinde; belirli bir grup kristalin uyduğu denildiğinde; belirli bir grup kristalin uyduğu bir tip eksenler birliği akla gelmektedir. bir tip eksenler birliği akla gelmektedir. > > (1) Kübik Sistem: a=b=c, (1) Kübik Sistem: a=b=c, ? ?= =ß ß= = ? ?= =90 90° °. . > > (2) Hegzagonal Sistem: (2) Hegzagonal Sistem: , , ? ?= =ß ß= = ? ?= =90 90° °, , ? ?1= 1= ? ?2= 2= ? ?3=12 3=120 0° °. . a=b a=b ? ?c, a1=a2=a3 c, a1=a2=a3 ? ? c, c>a. c, c>a. > > (3) Trigonal Sistem (Romboedrik sistem): (3) Trigonal Sistem (Romboedrik sistem): ? ?1= 1= ? ?2= 2= ? ?3 3 ? ?90 90° °, , a=b=c (a1=a2=a3), a=b=c (a1=a2=a3), ? ?= =ß ß= =90 90° °, , ? ?1= 1= ? ?2= 2= ? ?3=12 3=120 0° °, a=b , a=b ? ?c, a1=a2 c, a1=a2 ? ?c, c>a c, c>a. . > > (4) Tetragonal Sistem: a=b (4) Tetragonal Sistem: a=b ? ? c (c>a veya ca veya c > (5) Ortorombik Sistem: a (5) Ortorombik Sistem: a ? ? b b ? ? c (b>a>c), c (b>a>c), ? ?= =ß ß= = ? ?= =90 90° °. . > > (6) Monoklinal Sistem: a (6) Monoklinal Sistem: a ? ? b b ? ? c, c, ? ?= = ? ?= =90 90° °, , ß ß ? ?90 90° ° ( (ß ß> >90 90° °). ). (7) Triklinal Sistem: a (7) Triklinal Sistem: a ? ? b b ? ? c (b>a>c), c (b>a>c), ? ? ? ?ß ß ? ? ? ? ? ? 90 90° ° . . > > Kristalografik eksenleri birbirine dik olan kristal sistemlerine Kristalografik eksenleri birbirine dik olan kristal sistemlerine ortogonal kristal sistemleri ortogonal kristal sistemleri denir. Bunlar kübik, denir. Bunlar kübik, tetragonal ve ortorombik sistemlerdir. tetragonal ve ortorombik sistemlerdir.