Genel Kronik Bobrek Yetmezliği Sunu KRON KRON İ İ K B K B Ö Ö BREK YETMEZL BREK YETMEZL İĞİ İĞİ Dr. Ahmet Dr. Ahmet K Kı ıyk ykı ım mAma Ama ç ç ve Hedefler ve Hedefler ? ? KBY KBY’ ’nin nin; tan ; tanı ım mı ın nı ı, nedenlerini, tan , nedenlerini, tanı ı y yö öntemlerini, komplikasyonlar ntemlerini, komplikasyonları ın nı ı, tedavisi ve , tedavisi ve ö önleyici yakla nleyici yaklaşı şımlar mları ı kavramak. kavramak. ? ? Tan Tanı ım mı ın nı ı yapmak, yapmak, ? ? Ü Ülkemizdeki en s lkemizdeki en sı ık nedenleri saymak k nedenleri saymak ? ? Risk fakt Risk faktö örlerini saymak rlerini saymak ? ? Evreleme Evreleme y yö öntemini kavramak ntemini kavramak ? ? Progresyonu Progresyonu h hı ızland zlandı ıran etkenleri saymak ran etkenleri saymak ? ? Komplikasyonlar Komplikasyonları ın nı ı saymak saymak ? ? Tan Tanı ı y yö öntemlerini saymak ntemlerini saymak ? ? Renal Renal replasman replasman tedavisi y tedavisi yö öntemlerini saymak ve temel ntemlerini saymak ve temel ö özelliklerini anlatmak zelliklerini anlatmakTANIM: TANIM: “ “3 aydan daha uzun s 3 aydan daha uzun sü üreden beri reden beri” ” varolan, varolan, “ “geri d geri dö ön nü üş şü üms msü üz z” ”, , “ “ilerleyici ilerleyici” ” b bö öbrek fonksiyon bozuklu brek fonksiyon bozukluğ ğudur. udur. Normal Normal Evre Evre- -1 1 Evre Evre- -2 2 Evre Evre- -3 3 Evre Evre- -4 4 Evre Evre- -5 (SDBY) 5 (SDBY) KBY süreci RRTEvre Evre- -1: 1: S Sü ürekli hemat rekli hematü üri, protein ri, proteinü üri, anatomik hastal ri, anatomik hastal ı ık bulgusu (+) k bulgusu (+) <15 Böbrek Yetmezli ği 5 15-29 İleri evre KBH 4 30-59 Orta evre KBH 3 60-89 Hafif KBH 2 ?90 GFH de ğerinde dü şme olmaks ız ın geli şmi ş böbrek hasar ı 1 Normal Böbrek hastal ı ğı riski yüksek - GFH (ml/dak/1.73 m2) TANIM EVRE Genel Bilgi Genel Bilgi: : Evreleme Evreleme… …De De ğ ğ erlendirme erlendirme ? ? GFH? GFH? ? ? Anatomik sorun? Anatomik sorun? ? ? İ İdrar anormalli drar anormalliğ ği? i?B Bö öbrek fonksiyon kapasitesi nas brek fonksiyon kapasitesi nası ıl l ö öl lçü çül lü ür? r? ? ? GLOMER GLOMERÜ ÜLER F LER Fİ İLTRASYON HIZI LTRASYON HIZI ö öl lçü çüm mü ü • • Kreatinin Kreatinin klirensi klirensi form formü ül lü ü • • Cockgroft Cockgroft- -Gault Gault form formü ül lü ü • • MDRD form MDRD formü ül lü ü • • … …Hastalar hangi aral Hastalar hangi aralı ıkla izlenmeli? kla izlenmeli? Normal Normal Evre Evre- -1 1 Evre Evre- -2 2 Evre Evre- -3 3 Evre Evre- -4 4 Evre Evre- -5 5 KBY süreci 20 y 20 yı ıl l 10 y 10 yı ıl l 5 y 5 yı ıl l 2 y 2 yı ıl l 6 ay 6 ay KONTROL SIKLIĞI RRTProtein Proteinü üri, Hemat ri, Hematü üri nas ri nası ıl saptanmal l saptanmalı ı? ? • • Basit idrar tetkiki Basit idrar tetkiki • • Protein Proteinü üri (75, 150, 500 mg/ ri (75, 150, 500 mg/dl dl) (+, ++, +++, ++++) ) (+, ++, +++, ++++) • • >3 RBC/her sahada >3 RBC/her sahada • • 24 saatlik idrar tetkiki 24 saatlik idrar tetkiki • • Mikroalbumin Mikroalbuminü üri ri (30 (30- -300 mg/g 300 mg/gü ün) n) • • Protein Proteinü üri (>200 mg/g ri (>200 mg/gü ün) n)Ü Ülkemizdeki en s lkemizdeki en sı ık KBY nedenleri k KBY nedenleri • •Glomer Glomerü üler ve vask ler ve vaskü üler nedenler: ler nedenler: Diyabetes Diyabetes Mellitus (%30 Mellitus (%30- -40) 40) Hipertansiyon (%20 Hipertansiyon (%20- -25) 25) Glomer Glomerü ülonefritler lonefritler • • T Tü üb bü ülointerstisyel hastal lointerstisyel hastalı ıklar klar Ta Taş ş hastal hastalığı ığı Orak h Orak hü ücreli anemi creli anemi Herediter Herediter/ /Konjenital Konjenital hastal hastalı ıklar klar • • Nadir nedenler: Nadir nedenler: Kanserler Kanserler Operasyonlar OperasyonlarKBY KBY’ ’yi yi h hı ızland zlandı ıran etkenler... ran etkenler... ? Altta yatan hastalık aktivitesi ? Glomerüler basınç ve akımı arttıran faktörler ? Yüksek proteinli diyet ? Hipertansiyon ? Hiperglisemi ? Gebelik ? Kortikosteroid tedavisi ? Proteinüri ? Hiperlipidemi ? Obesite ? Sigara ? Nefrotoksinler (İlaçlar...)KL KL İ İ N N İ İ K KBelirti ve Bulgular Belirti ve Bulgular ? ? Tepeden t Tepeden tı ırna rnağ ğa a… … TOKSİNLER BÖBREK FONKSİYON BOZUKLUĞU ETKİLERİ Ü ÜREM REMİ İK BEL K BELİ İRT RTİ İ VE BULGULAR VE BULGULARKardiyovask Kardiyovaskü üler ler sistem nas sistem nası ıl etkilenir? l etkilenir? ? ? En En ö önemli nemli ö öl lü üm nedeni m nedeni ? ? Yap Yapı ısal de sal değ ği iş şiklik iklik ? ? Sol Sol ventrik ventrikü ül l hipertrofisi hipertrofisi ? ? Dilate Dilate kardiyomyopati kardiyomyopati ? ? Fonksiyonel de Fonksiyonel değ ği iş şiklik iklik ? ? Kalp yetersizli Kalp yetersizliğ ği i ? ? Halsizlik Halsizlik ? ? G Gö öğ ğü üs a s ağ ğr rı ıs sı ı ? ? Nefes darl Nefes darlığı ığı ? ? D Dü üz yatamama z yatamama ? ? Ç Çarp arpı ınt ntı ı ? ? Bay Bayı ılma lma ? ? Ani Ani ö öl lü üm m Perikardiyal Perikardiyal ef efü üzyon zyon/Kalp yetmezli /Kalp yetmezliğ ği g i gö ör rü ünt ntü üs sü üHematolojik sistem Hematolojik sistem Periferik Periferik kan ve kemik ili kan ve kemik iliğ ğinde h inde hü ücre cre ya yaş şam s am sü üresi k resi kı ısal salı ır. r. Anemi: Anemi: HALS HALSİ İZL ZLİ İK K- -KALP YETM. KALP YETM. L Lö ökosit: kosit: İ İNFEKS NFEKSİ İYON YON Trombosit Trombosit: : KANAMA E KANAMA EĞİ ĞİL Lİ İM Mİ İ. .Gastrointestinal Gastrointestinal sistem sistem ? ? T Tü üm sistem etkilenir m sistem etkilenir ?Bulantı-kusma ? ? Dispeptik Dispeptik yak yakı ınmalar nmalar ? ? Tat alma bozuklu Tat alma bozukluğ ğu u ? ? A Ağı ğız kokusu z kokusu ? ? A Ağı ğız i z iç çinde yaralar inde yaralar ? ? Parotitis Parotitis ? ? Mide Mide asid asid salg salgı ıs sı ı artm artmış ışt tı ır. r. ? ? Viral Viral hepatit s hepatit sı ıkl klığı ığı artm artmış ışt tı ır. r.Endokrin sistem Endokrin sistem ? ? T Tü üm m hormonal hormonal sistemi etkiler sistemi etkiler ? ? B Bö öbrekte y brekte yı ık kı ılan hormonlar lan hormonlar ? ? ( (İ İns nsü ülin lin, PTH, , PTH, glukagon glukagon, GH , GH… …) ) ? ? Sentezi azalan ( Sentezi azalan (D3, Testosteron, D3, Testosteron, estradiol estradiol) ) ? ? T4 T4’ü ’ün T3 n T3’ ’e d e dö ön nü üş şü üm mü ünde azalma nde azalmaLokomotor Lokomotor sistem sistem ? ? Yumu Yumuş şak doku kire ak doku kireç çlenmeleri lenmeleri ? ? Renal Renal osteodistrofi osteodistrofi ? ? Beta Beta- -2 2 mikroglobuline mikroglobuline ba bağ ğl lı ı: : ? ? Amiloidoz Amiloidoz ? ? Adeziv Adeziv kaps kapsü ülit lit ? ? Karpal Karpal t tü ünel sendromu nel sendromu ? ? K Kı ır rı ık riski art k riski artışı ışı ? ? Ciddi kemik eklem a Ciddi kemik eklem ağ ğr rı ılar ları ı ? ? Eklem hareket k Eklem hareket kı ıs sı ıtl tlı ıl lığı ığı ? ? Spontan Spontan k kı ır rı ık k- -Patolojik k Patolojik kı ır rı ık k ? ? Ellerde uyu Ellerde uyuş şma maÜ Ü reme sistemi reme sistemi ? ? Fertilite Fertilite oran oranı ı d dü üş şer er ? ? Kad Kadı ınlarda nlarda menstr menstrü üel el sikluslar sikluslar anovulatuard anovulatuardı ır r. . ? ? Erkeklerde testis Erkeklerde testis atrofisi atrofisi geli geliş şir. ir. ? ? Cinsel aktivitede azalma Cinsel aktivitede azalma ? ? Gebelik b Gebelik bö öbrek yetmezli brek yetmezliğ ğini h ini hı ızland zlandı ır rı ır. r. ? ? Gebelik isteniyorsa gebelik boyunca diyaliz tedavisi uygulanmal Gebelik isteniyorsa gebelik boyunca diyaliz tedavisi uygulanmalı ıd dı ır. r.Deri Deri ? ? Ü Üremik cilt g remik cilt gö ör rü ünt ntü üs sü ü ? ? Yayg Yaygı ın kuruma ve n kuruma ve ç çatlama atlama ? ? Kire Kireç çlenmeler lenmeler ? ? Ka Kaşı şınt ntı ı ? ? Cilt nekrozlar Cilt nekrozları ı ? ? T Tı ırnak renginde de rnak renginde değ ği iş şiklik (beyaz t iklik (beyaz tı ırnak) rnak)N Nö öropsikiyatrik ropsikiyatrik sistem sistem ? ? Santral sinir sistemi Santral sinir sistemi ( (Ensefalopati Ensefalopati- -koma, koma, demans demans, SVO risk art , SVO risk artışı ışı) ) ? ? Periferik Periferik sinir sistemi sinir sistemi ? ? Otonom Otonom n nö öropati ropati ( (gastroparezi gastroparezi, kalp at , kalp atı ım mı ında d nda dü üzensizlik zensizlik- -aritmi) aritmi) ? ? Periferik Periferik n nö öropati ropati (sinir fel (sinir felç çleri, uyu leri, uyuş şma ma… …) ) ? ? Diyaliz komplikasyonlar Diyaliz komplikasyonları ı ? ? Major Major depresyon depresyon ? ? Hastal Hastalı ık reddi k reddiNas Nas ı ı l tan l tan ı ı koyal koyal ı ı m? m? ? ? Kronik semptomlar var m Kronik semptomlar var mı ı? ? ? ? Nokturi Nokturi ? ? Ka Kaşı şınt ntı ı ? ? Halsizlik Halsizlik ? ? Bulant Bulantı ı ? ? B Bö öbrek hasar brek hasarı ı yapacak hastal yapacak hastalı ık var m k var mı ı? ? ? ? DM, Hipertansiyon DM, Hipertansiyon ? ? Glomer Glomerü ülonefrit lonefrit ? ? Uzun s Uzun sü üredir bilinen b redir bilinen bö öbrek fonksiyon bozuklu brek fonksiyon bozukluğ ğu var m u var mı ı? ? ? ? Ciddi PTH y Ciddi PTH yü üksekli ksekliğ ği? i? ? ? Atrofik Atrofik b bö öbrekler***** brekler*****Yakla Yakla şı şı m m ? ? B Bö öbrek yetmezli brek yetmezliğ ği var m i var mı ı? ? ? ? Acil durum s Acil durum sö öz konusu mu? z konusu mu? ? ? Akut mu?/Kronik mi? Akut mu?/Kronik mi? ? ? Orijinal b Orijinal bö öbrek hastal brek hastalığı ığı ne? ne? ? ? Komplikasyonlar neler? Komplikasyonlar neler? ? ? Tedavi Tedavi ? ? Kontrol KontrolLaboratuvar Laboratuvar ? ? Kan say Kan sayı ım mı ı ? ? İ İdrar tetkiki drar tetkiki ? ? Kan biyokimyas Kan biyokimyası ı ? ? Ü Üre, re, kreatinin kreatinin, , elektolitler elektolitler ? ? EKG/EKO EKG/EKO ? ? Akci Akciğ ğer er grafisi grafisi ? ? Kan gazlar Kan gazları ı ? ? Serum Serum pth pth ö öl lçü çüm mü ü ? ? G Gö ör rü ünt ntü üleme y leme yö öntemleri ntemleri……………… ……………… TÜM YAPIYI DEĞERLENDİR!!! ÖNCELİK: KLİNİK KOMPLİKASYON GÖRÜLEN SİSTEMLER< 9 cm.KBY KBY - - TEDAV TEDAVİ İ ED EDİ İC Cİ İ EK EKİ İP P ? ? Hem Hemş şireler ireler ? ? Doktorlar Doktorlar ? ? Sosyal Sosyal Ç Çal alış ışmac macı ılar lar ? ? Diyet ve Beslenme Uzmanlar Diyet ve Beslenme Uzmanları ı ? ? Di Diğ ğer hastalar er hastalar ? ? Hasta ailesi Hasta ailesiTemel tedavi yakla Temel tedavi yaklaşı şımlar mları ı ? ? Diyet Diyet ? ? İ İla laç ç tedavisi tedavisi ? ? Komplikasyon y Komplikasyon yö önetimi netimi ? ? Renal Renal replasman replasman tedavisi tedavisi SEMPTOM olmasın. GFH STABİLLEŞSİN 30-35 kcal/kg 4-6 gr/gün tuz <80 mEq/gün K+ <1000 mg/gün fosfor 2000 cc. İdrar KB: 110-140/70-90 mmHg Hb: 10.5-12 gr/dl PTH= Normal x 2-3 ALbumin >4 gr/dl Normal elektrolit Normal asit-baz dengesi HEDEFAcil RRT gereksinimi Acil RRT gereksinimi ? ? İ İla laç ç ve diyet tedavisi ile d ve diyet tedavisi ile dü üzeltilemeyen: zeltilemeyen: ? ? Hipervolemi Hipervolemi ? ? Hipertansif Hipertansif kriz kriz ? ? Hiperkalemi Hiperkalemi ? ? Ensefalopati Ensefalopati ? ? Peritonit Peritonit ? ? Perikardiyal Perikardiyal ef efü üzyon zyon ? ? Metabolik Metabolik Asidoz AsidozBence, derhal diyaliz tedavisine başlamanız gerekiyorRENAL REPLASMAN TEDAV RENAL REPLASMAN TEDAVİ İS Sİ İ (RRT) (RRT) RENAL TRANSPLANTASYON****** RENAL TRANSPLANTASYON****** D Dİ İYAL YALİ İZ Z HEMOD HEMODİ İYAL YALİ İZ Z PER PERİ İTON D TON Dİ İYAL YALİ İZ Zİ İÖ Ö nemli nemli … … B Bö öbrek hastalar brek hastaları ın nı ın ciddi semptom g n ciddi semptom gö östermemesi nedeniyle stermemesi nedeniyle uzman uzman ı ı na ge na ge ç ç g g ö ö nderilmesi; nderilmesi; ? ? Hasta Hasta mortalitesini mortalitesini artt arttı ır rı ır. r. ? ? Ya Yaş şam kalitesini azalt am kalitesini azaltı ır. r. ? ? Hastaneye yat Hastaneye yatış ış say sayı ıs sı ın nı ı artt arttı ır rı ır. r.