Maden Yatakları Kurşun - Çinko KURŞUN-ÇİNKOPb-Zn CEVHER KALİTESİ q KOMPLEX CEVHERLERİ OLUŞTURMASINDAN DOLAYI OLDUKÇA KOPLEKS TENÖRLERİ VARDIR. Q KOMPLEX PB CEVHERLERİNDE PB(SB-Bİ-AS), (PB-Bİ), (PB-AG), (PB- CU), (PB-ZN) KOMBİNASYONLARI OLABİLİR. Q PBS İÇİNDE ? Bİ, SB, ZNS İÇİNDE ? CD, İN, GE, FE ÇÖZÜLÜ OLARAK BULUNABİLİR. Q İŞLETME TENÖRÜ: PB%2, ZN%6, ZN +PB%3 DEĞERLERİNE ULAŞABİLİRSE İŞLETİLEBİLİR. Q CU VE KALKOPİRİTE PB-ZN YATAKLARINDA MUTLAKA RASTLANIR. Q KALİTEYİ ETKİLEYEN DİĞER ELEMENTLER MO, SE, TE, AU, SB, AS, AG, GA DIR. Önem li m ineralleri M ineral Formülü %Pb veya Zn GALENİT PbS (+Ag)(%0,01-1 Ag) 86,6 PB JAMESONİT Pb 5 FeSb 6 S 11 50,8 PB BOULANGERİT Pb 5 Sb4S 11 55-58 PB AGLESİT PbSO 4 86,3 PB SERUSİT PbCO 3 77,5 PB PİROMORFİT Pb 5 -Cl(PO 4 ) 3 + Cu + V 75,8 PB VULFENİT PbMoO 4 + Ca 56,4 PB SFALERİT ZnS(Fe, CuFeS 2 ,In,Ge,Hg-Cd) 67 ZN VURTZİT ZnS(Fe-Cu) 67 ZN SMİTSONİT ZnCO 3 + Mn, Co, Mg 52 ZN HEMİMORFİT H 2 Zn 2 SiO 5 (Kalam in)Zn 2 SiO 4 , H 2 O 54,2 ZN HİDROZİNKİT Zn 5 /(OH) 3/2 q ZARARLI ELEMENTLER: %0,02-0,05 den fazla Cd(ZnS içinde), Bi , Pb-Zn yatakları için zararlıdır. q Metalik Pb de Bi, %0,05-2,5 arasında olması arzulanır. As %1, Fe%0,01 üzerinde olmamalıdır. q Sb de zararlıdır q YARARLI ELEMENTLER: Mo, Se, Ta, Ag, Au. Q HER İKİ ELEMENTİN S’E OLAN BAĞLILIKLARI CU’YA BENZER. Q CU DAHA ZİYADE KATATERMAL-MEZOTERMAL ALANLARDA OLUŞURKEN PB-ZN DAHA ZİYADE MEZOTERMAL-EPİTERMAL OLUŞUMLARDA GÖRÜLÜR. Q DERİNE DOĞRU GİTTİKÇE, MAĞMATOJEN SEDİMANTER, SEDİMANTER VE METAMORF YATAKLAR ÖNEMLİDİR. 1.1. PNÖMATOLİTİK OLUŞUMLAR Q BU TİP OLUŞUMLARDA PB-ZN YE PEK RASTLANMAZ. Q TURMALİNLİ PB-ZN DAMARI BİR TANEDİR. 1.2. KONTAK PNÖMATOLİTİK YATAKLAR (SKARN MİN. +PB-ZN) Q BU YATAKLARDA PBS-ZNS ÖNEMLİ MİNERALLERDİR. AYRICA KALKOPİRİT, FAHL CEVHERİ VARDIR. Q GANG MİNERALLERİ OLARAK EPİDOT, GROSSULAR BULUNUR. SERİSİTLEŞME HAKİMDİR. Q SAYILARI ÇOK ÖNEMLERİ AZDIR. 1.3. HİDROTERMAL YATAKLAR. Q SİMİK HİDROTERMAL YATAKLAR YOK DENECEK KADAR AZDIR. 1.4. PLÜTONİK HİDROTERMAL YATAKLAR. Q BU OLUŞUMLAR MEZOTERMAL-TELETERMAL OLUŞUMLARDIR. PB –ZN İÇİN ÖNEMLİDİR. Q SFALERİT (ÇİNKOBLEND) VE GALENİT ÖNEMLİ MİNERALLERDİR. PBS İÇİNDE AG DE BULUNUR. Q BO, FAHL, PİRİT, KALKOSİN, ARSENOPİRİT DİĞER CEVHER MİNERALLERİDİR. Q GANG MİNERALLERİ: KUV ARS (TÜM HİDROTERMALLERDE MUTLAKA BULUNUR) FLORİT, KALSİT VE SİDERİTTİR. EN GENÇ OLUŞUM OLARAK BARİT DE BULUNABİLİR. Q BU YATAKLARDAKİ KALKOPİRİTLERDE KUBANİT AYRIŞIMLARINA PEK RASTLANMAZ. Q DERİNE DOĞRU ZNS ARTIŞI OLUR. Q EPİTERMAL OLUŞUMLARIN ANA MİNERALİ SFALERİT VE GALENİTTİR. Q SFALERİT METASOMATİK YATAKLARDA JEL HALİNDE KABUĞUMSU BİR BİÇİMDE BULUNUR. Q GANG MİNERALLERİ, KUV ARS, KARBONATLAR VE BARİTTİR. FLORİTE PEK RASTLANMAZ. Q PLÜTONİK HİDROTERMALLERE ORANLA SAYILARI VE ÖNEMLERİ AZDIR. Q DAHA ZİYADE DAMARLAR VE METASOMATİK DEĞİŞİMLER OLARAK BULUNURLAR. Q PB-ZN YATAKLARI VOLKANİK İNTRUZYONUN DIŞ ZONLARINDA OLUŞUR. İÇ ZONLARDA İSE AU-AG ARTIŞI OLUR. Q DAMARLAR, DERİNLERDEN YUKARI DOĞRU ÇIKARKEN ÇOK İNCE DALLARA AYRILIR. BU DAMARLARIN ORTA SEVİYELERİ PB-ZN CE ZENGİNDİR. ALT ÜST KISIMLAR İSE CEVHERSİZDİR Q SFALERİT, GALENİT, PİRİT, KALKOPİRİT, MARKASİT, HAKİM OLARAK GÖRÜLÜR. YÜKSEK SEVİYELERDE AG ARTIŞI OLUR. Q MN İÇEREN SİDERİTLER BU YATAKLARIN KARAKTERİSTİK ÖZELLĞİDİR. AYRICA W CEVHERLEŞMESİ DE GÖZLENEBİLİR. Q GANG MİNERALLERİ: KUVARS, BARİT, OPAL, KALSEDON, DUR. FLORİT NİSPETEN AZDIR. Q BU YATAKLAR SEDİMANTER TİP CEVHERLERDEN , KONSANTRASYONLARININ FAZLA OLMASIYLA AYIRT EDİLİRLER. Q PİRİT, AZ MARKASİT, KALKOPİRİT, SFALERİT, GALENİT, FAHL VE BORNİT ÖNEMLİ MİNERALLERDİR. Q KALIN MARN VE KALKERLİ SEVİYELER ARASINDA YER ALABİLİRLER. Q MEGGEN YATAKLARI EN ÖNEMLİ YATAKTIR. Q BOZUNMA YATAKLARINDA KURŞUN; ÇİNKOYA ORANLA DAHA DAYANIKLIDIR. BUNLARIN BAŞINDA ANGLEZİT VE SERUZİT GELMEKTEDİR. Q OKSİDASYON ZONUNDA KURŞUN GENİŞ ÖLÇÜDE KALIRKEN, ZN ÇÖZÜNMESİ DAHA KOLAY BİLEŞİKLER OLUŞTURARAK DAHA DERİN ZONLARA DOĞRU İLERLERLER. Q DERİN ZONLARDA ZN, LİMONİTLE KARIŞIK DEMİR VE BAZI ELEMENTLERİ DAHA ALARAK KIRMIZI RENKTE GÖRÜLMEKTEDİR. Q EN GÜZEL ÖRNEK MEKSİKADAKİ ENCONTADA YATAĞIDIR. Q PRİMER OLARAK KONTAKT PNÖMATOLİTİK OLDUĞU TESPİT EDİLEN POLİMETAMORF SKARN TİPİ YATAKLARIN EN ÖNEMLİLERİ AMERBERG VE SEXBERGENDEDİR. Q SEDİMANTER SÜREÇLER PB-ZN YATAKLARININ OLUŞUMUNDA ÖNEMLİ DEĞİLLERDİR. Q ANA MİNERALLER CU VE PİRİTTİR. Q DENİZEL OLUŞUMLAR İÇİNDE EN YAYGIN OLANI “BAKIRLI ŞİSTLER”DİR. (SEDİMANTER BAKIRLARIN METAMORFİZMAYA UĞRAMIŞ HALİ) Q BU YATAK %2,5 FE, %0,9 PB, %0,05 V, %0,00018 MO İÇERİR. (MANSFELD YATAĞI) Q BAZI KARASAL DÖKÜNTÜ HA VZALARINDA ÇOK AZ DA OLSA PB-ZN YATAKLARI OLUŞABİLİR. TENÖRLERİ DÜŞÜKTÜR. Q BAZI ARAŞTIRICILAR KUMTAŞLARI İÇİNDE İMPREGNASYON ŞEKLİNDE BULUNAN YATAKLARA “KURAK DÖKÜNTÜ HA VZA YATAKLARI” DEMİŞTİR. Q BAZEN TEMEL ÜZERİNE TRANSGRESİF OLARAK OTURAN ÖRTÜ KATMANLARI HALİNDE PB-ZN YATAĞI BULUNABİLİR. BUNLARA “ÖRTÜ YATAKLARI” DENİLİR.