Gıda Laboratuvar El Kitabı Merck Laboratuvar El Kitabı 20072 İÇİNDEKİLER w w w . k i m y a e v i . o r g LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA Kimyasal Madde Etiket Bilgisi ..............................................................................4 Risk ve Güvenlik Kodları .......................................................................................5 Güvenlik Sembolleri ............................................................................................14 Birbiri ile Karışmaması Gereken Kimyasallar ......................................................15 Atıkların Depolanması ........................................................................................16 Peroksit Forma Dönüşen Kimyasallar .................................................................18 ÇÖZELTİLER Konsantrasyon Birimleri ve Seyreltme ................................................................20 Sülfürik Asit ........................................................................................................26 Nitrik Asit ...........................................................................................................27 Fosforik Asit .......................................................................................................29 Hidroklorik Asit...................................................................................................29 Sodyum Hidroksit ...............................................................................................30 Potasyum Hidroksit ............................................................................................31 Amonyak ............................................................................................................32 Bazı Kimyasalların Çözünürlük Değerleri ............................................................33 Yavaş Çözünen Kimyasalların Çözünürlük Sabitleri .............................................38 ORGANİK ÇÖZÜCÜLER Birbiri İçerisinde Karışmayan Organik Çözücüler .................................................42 Organik Çözücülerin Özellikleri ve Kurutucuları...................................................43 NMR Çözücüleri .................................................................................................45 Kromatograf Çözücüleri LICHROSOLV® ............................................................48 TAMPON ve İNDİKATÖRLER pH (Asit-Baz) İndikatörü Renk Skalası ................................................................50 pH (Asit-Baz) İndikatörleri..................................................................................51 Redoks İndikatörleri ...........................................................................................54 Biyolojik Tamponların pKa Değerleri ...................................................................56 Tampon Çözelti Hazırlanması .............................................................................57 Hazır Tampon Çözeltiler .....................................................................................60 ELEMENTLER Elementlerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri .......................................................64 Metallerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri ...........................................................68 Elektrokimya Serisi (Asidik Çözelti) .....................................................................70 Bazı Ametallerin Elektrokimya Serisi (Alkali Çözelti) ...........................................70 PRATİK KİMYASALLAR Hızlı Test Kitleri ..................................................................................................73 Derişimi Ayarlı Volumetrik Çözeltiler ...................................................................83 PRATİK BİLGİLER VE BİRİMLER Basınç - Çevirme Faktörü ...................................................................................88 Enerji - Çevirme Faktörü.....................................................................................88 Sıcaklık Çevirme Faktörü ....................................................................................89 Derişim, Hacim, Uzunluk ...................................................................................89 Ağırlık .................................................................................................................90 Fiziksel Sabitler ..................................................................................................90 Sayıların Yunan ve Romen Rakamı Karşılığı .......................................................91 Isıtma Banyoları için Kullanılan Sıvılar ................................................................91 Soğutma Çözeltileri ............................................................................................92 Cam Temizleme(Yıkama) Çözeltileri....................................................................92 Kapalı Kaplarda Yaratılan Sabit Hava Nemi .......................................................92 PERİYODİK TABLO .............................................................................................................933 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA w w w . k i m y a e v i . o r g LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA4 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA w w w . l a b o r a t u v a r g u v e n l i g i . c o m R S Parti Numarası Son Kullanma Tarihi Katalog Numarası Güvenlik ve Taşıma Bilgisi Risk ve Güvenlik Numarası Risk ve Güvenlik Bilgisi Taşıma Numarası Tehlike Sembolü5 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA w w w . k i m y a e v i . o r g Risk ve Güvenlik Kodları Kimyasal şişelerinin üzerinde yer alan R ve S kodlarından R, kullandığınız kimyasalın içerdiği risk durumunu, S ise güvenli muhafaza için gerekli koşulları belirtmektedir. Risk Bilgileri (R) R 1 Kuru halde patlayıcıdır. R 2 Çarpma, sürtünme, alev ve diğer tutuşturucu kaynakları ile temasında patlama riski vardır. R 3 Darbe, sürtünme, alev ve diğer tutuşturucu kaynakları ile temasında çok ciddi patlama riski vardır. R 4 Çok hassas patlayıcı metalik bileşikler oluşturur. R 5 Isıtma, patlamaya neden olabilir. R 6 Hava ile temasta veya havasız ortamda patlayıcıdır. R 7 Yangına neden olabilir. R 8 Yanıcı maddelerle temasında yangına neden olabilir. R 9 Yanıcı maddelerle temas ettiğinde patlayıcıdır. R 10 Alevlenebilir. R 11 Kolay alevlenebilir. R 12 Çok kolay alevlenebilir. R 14 Su ile şiddetli reaksiyon verir. R 15 Su ile temas halinde kolay alevlenir gazlar çıkarır. R 16 Oksitleyicilerle temas etmesi halinde patlayabilir. R 17 Havada kendiliğinden alevlenir. R 18 Kullanımında alevlenen / patlayan hava buhar karışımı oluşturabilir. R 19 Patlayıcı peroksitler oluşabilir. R 20 Solunması halinde sağlığa zararlıdır. R 21 Cilt ile temasında sağlığa zararlıdır. R 22 Yutulması halinde sağlığa zararlıdır. R 23 Solunması halinde toksiktir. R 24 Cilt ile temasında toksiktir. R 25 Yutulması halinde toksiktir. R 26 Solunması halinde çok toksiktir. R 27 Cilt ile temasında çok toksiktir. R 28 Yutulması halinde çok toksiktir. R 29 Su ile temasında toksik gaz çıkarır. R 30 Kullanımı sırasında kolay bir şekilde alevlenebilir. R 31 Asitlerle temas ettiğinde toksik gaz çıkarır. R 32 Asitlerle temas ettiğinde çok toksik gaz çıkarır.6 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA w w w . l a b o r a t u v a r g u v e n l i g i . c o m Risk Bilgileri (R) R 33 Zamanla vücutta birikimi zararlıdır. R 34 Yanıklara neden olur. R 35 Ciddi yanıklara neden olur. R 36 Gözleri tahriş eder. R 37 Solunum sistemini tahriş eder. R 38 Cildi tahriş eder. R 39 Tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etki tehlikesi vardır. R 40 Tedavisi mümkün olmayan etkiler oluşturabilir. R 41 Ciddi göz hasarları tehlikesi vardır. R 42 Solunması halinde alerji yapabilir. R 43 Cilt ile temasında alerji yapabilir. R 44 Kapalı ortamda ısıtıldığında patlama riski vardır. R 45 Kanser yapabilir. R 46 Kalıtımsal genetik hasarlara neden olabilir. R 48 Uzun süreli maruz kalınması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. R 49 Solunması halinde kansere neden olabilir. R 50 Sudaki organizmalar için çok toksiktir. R 51 Sudaki organizmalar için toksiktir. R 52 Sudaki organizmalar için zararlıdır. R 53 Su ortamında uzun sürede olumsuz etkilere neden olabilir. R 54 Flora için toksiktir. R 55 Fauna için toksiktir. R 56 Topraktaki organizmalar için toksiktir. R 57 Arılar için toksiktir. R 58 Çevrede uzun süreli olumsuz etkilere neden olabilir. R 59 Ozon tabakası için tehlikelidir. R 60 Üremeyi olumsuz etkileyebilir. R 61 Anne karnındaki çocuğa zarar verebilir. R 62 Üremeyi olumsuz etkileme ihtimali vardır. R 63 Cenin ve fetusa zarar verebilir. R 64 Emzirilen bebeklere zarar verebilir. R 65 Zararlı. Yutulması halinde akciğerde hasara neden olabilir. R 66 Tekrarlanan maruz kalmalarda deride kuruluğa ve çatlaklara neden olabilir. R 67 Buharları halsizliğe ve baş dönmesine neden olabilir. R 68 Telafsi olmayan etkilere neden olabilir.7 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA w w w . k i m y a e v i . o r g Çoklu Risk Bilgileri (R ) R 14/15 Su ile kolay alevlenebilir gaz oluşumuna yol açan şiddetli reaksiyon oluşur. R 15/29 Su ile temasında toksik ve kolay alevlenebilir gaz çıkarır. R 20/21 Solunduğunda ve cilt ile temasında sağlığa zararlıdır. R 20/21/22 Solunduğunda, cilt ile temasında ve yutulduğunda sağlığa zararlıdır. R 20/22 Solunduğunda ve yutulduğunda sağlığa zararlıdır. R 21/22 Cilt ile temasında ve yutulduğunda sağlığa zararlıdır. R 23/24 Solunduğunda ve cilt ile temasında toksiktir. R 23/24/25 Solunduğunda, cilt ile temasında ve yutulduğunda toksiktir. R 23/25 Solunduğunda ve yutulduğunda toksiktir. R 24/25 Cilt ile temasında ve yutulduğunda toksiktir. R 26/27 Solunduğunda ve cilt ile temasında çok toksiktir. R 26/27/28 Solunduğunda, cilt ile temasında ve yutulduğunda çok toksiktir. R 26/28 Solunduğunda ve yutulduğunda çok toksiktir. R 27/28 Cilt ile temasında ve yutulduğunda çok toksiktir. R 36/37 Gözleri ve solunum sistemini tahriş edicidir. R 36/37/38 Gözleri, solunum sistemini ve cildi tahriş edicidir. R 36/38 Gözleri ve cildi tahriş edicidir. R 37/38 Solunum sistemini ve cildi tahriş edicidir. R 39/23 Toksik. Solunduğunda tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. R 39/23/24 Toksik. Solunduğunda, cilt ile temasında tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. R 39/23/24/25 Toksik. Yutulduğunda, cilt ile temasında, solunduğunda tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. R 39/23/25 Toksik. Solunduğunda, yutulduğunda tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. R 39/24 Toksik. Cilt ile temasında tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. R 39/25 Toksik. Cilt ile temasında, yutulduğunda tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. R 39/26 Çok toksik. Solunduğunda tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. R 39/26/27 Çok toksik. Solunduğunda cilt ile temasında tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. R 39/26/27/28 Çok toksik. Cilt ile temasında, yutulduğunda, solunduğunda tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. R 39/26/28 Çok toksik. Solunduğunda, yutulduğunda tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. R 39/27 Çok toksik. Cilt ile temasında tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. R 39/27/28 Çok toksik. Yutulduğunda, cilt ile temasında tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır.8 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA w w w . l a b o r a t u v a r g u v e n l i g i . c o m Çoklu Risk Bilgileri (R ) R 39/28 Çok toksik. Yutulduğunda tedavisi mümkün olmayan çok ciddi etkilenme tehlikesi vardır. R 42/43 Solunduğunda ve cilt ile temasında alerji yapabilir. R 48/20 Zararlı. Uzun süreli solunması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. R 48/20/21 Zararlı. Uzun süre solunması ve cilt ile temasında sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. R 48/20/21/22 Zararlı. Uzun süreli yutulması, solunması ve cilt ile teması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. R 48/20/22 Zararlı. Uzun süre solunması ve yutulması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. R 48/21 Zararlı. Cilt ile uzun süreli temasında sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. R 48/21/22 Zararlı. Uzun süreli yutulması ve cilt ile teması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. R 48/22 Zararlı. Uzun süreli yutulması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. R 48/23 Toksik. Uzun süre solunması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. R 48/23/24 Toksik. Uzun süre solunması ve cilt ile teması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. R 48/23/24/25 Toksik. Uzun süre yutulması, solunması ve cilt ile teması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. R 48/23/25 Toksik. Uzun süre yutulması ve solunması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. R 48/24 Toksik. Uzun süre cilt ile temasında sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. R 48/24/25 Toksik. Uzun süre yutulması ve cilt ile temasında sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. R 48/25 Toksik. Yutma yolu ile uzun süre maruz kalınması halinde sağlığa ciddi hasar tehlikesi vardır. R 50/53 Sudaki organizmalar için çok toksiktir. Su ortamında uzun süreli olumsuz etkilere neden olabilir. R 51/53 Sudaki organizmalar için toksiktir. Su ortamında uzun süreli olumsuz etkilere neden olabilir. R 52/53 Sudaki organizmalar için zararlıdır. Su ortamında uzun süreli olumsuz etkilere neden olabilir. R 68/20 Zararlı. Solunduğunda tedavisi olmayan etkilere neden olabilir. R 68/20/21 Zararlı. Solunduğunda ve cilt ile temasında tedavisi olmayan etkilere neden olabilir. R 68/20/21/22 Zararlı. Solunduğunda, cilt ile temasında ve yutulduğunda tedavisi olmayan etkilere neden olabilir. R 68/20/22 Zararlı. Solunduğunda ve yutulması durumunda tedavisi olmayan etkilere neden olabilir. R 68/21 Zararlı. Cilt ile temasında tedavisi olmayan etkilere neden olabilir. R 68/21/22 Zararlı. Cilt ile temasında ve yutulduğunda tedavisi olmayan etkilere neden olabilir. R 68/22 Zararlı. Yutulması durumunda tedavisi olmayan etkilere neden olabilir.9 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA w w w . k i m y a e v i . o r g Güvenlik Bilgileri (S) S 1 Kilit altında muhafaza edin. S 2 Çocukların ulaşamayacağı yerde tutun. S 3 Serin yerde muhafaza edin. S 4 Yerleşim alanlarından uzak tutun. S 5 ............. içinde muhafaza edin (uygun sıvı üretici tarafından belirlenir). S 5.1 Suda muhafaza edin. S 5.2 Petrolde muhafaza edin. S 5.3 Parafn yağında muhafaza edin. S 6 ........... içinde muhafaza edin (uygun inert gaz üretici tarafından belirlenir). S 6.1 Azot içinde muhafaza edin. S 6.2 Argon içinde muhafaza edin. S 6.3 Karbon dioksit içinde muhafaza edin. S 7 Sıkı kapatılmış kapta muhafaza edin. S 8 Kabı, kuru halde muhafaza edin. S 9 Kabı, iyi havalandırılan yerde muhafaza edin. S 12 Kabı, kapalı olarak muhafaza etmeyin. S 13 Yiyeceklerden, içeceklerden ve hayvan yemlerinden uzak tutun. S 14 ......... ‘den uzak tutun (temasından sakınılması gerekenleri üretici belirler). S 14.1 İndirgeyici ajanlar, ağır metal bileşikler, asit ve bazlardan uzak tutun. S 14.2 Ağır metaller gibi okside edici ve asidik maddelerden uzak tutun. S 14.3 Demirden uzak tutun. S 14.4 Su ve alkalilerden uzak tutun. S 14.5 Asitlerden uzak tutun. S 14.6 Alkalilerden uzak tutun. S 14.7 Metallerden uzak tutun. S 14.8 Okside edici ve asidik maddelerden uzak tutun. S 14.9 Alevlenebilir organik maddelerden uzak tutun. S 14.10 Asitler, indirgeme ajanları ve alevlenebilir maddelerden uzak tutun. S 14.11 Alevlenebilir maddelerden uzak tutun. S 15 Sıcaktan koruyun. S 16 Tutuşturucu kaynaklardan uzak tutun, sigara içmeyin. S 17 Yanıcı maddelerden uzak tutun. S 18 Kap, dikkatlice taşınmalı ve açılmalıdır. S 20 Kullanırken bir şey yemeyin ve içmeyin. S 21 Kullanım sırasında sigara içmeyin.10 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA w w w . l a b o r a t u v a r g u v e n l i g i . c o m Güvenlik Bilgileri (S) S 22 Tozu teneffüs etmeyin. S 23 Gaz / Duman / Buhar / Aerosollerini solumayın (açıklamalar üretici tarafından belirlenir). S 23.1 Gazı solumayın. S 23.2 Buharını solumayın. S 23.3 Aerosollerini solumayın. S 23.4 Dumanlarını solumayın. S 23.5 Dumanlarını / Aerosollerini solumayın. S 24 Deri ve gözle temasından kaçının. S 25 Göz ile temasından sakının. S 26 Gözle temas etmesi halinde, derhal bol miktarda su ile yıkayın ve tıbbi yardım alın. S 27 Bu maddenin bulaşmış olduğu tüm giysiler derhal çıkarılmalıdır. S 28 Cilt ile temasında derhal bol ...... ile iyice yıkayın (uygun sıvı, üretici tarafından belirlenir). S 28.1 Cilt ile temasında derhal bol miktarda su ile yıkayın. S 28.2 Cilt ile temasında derhal bol miktarda sabun ve su ile yıkayın. S 28.3 Cilt ile temasında derhal bol miktarda sabun ve su ile, eğer mümkünse polietilen glikol 400 ile yıkayın. S 28.4 Cilt ile temasında derhal bol miktarda polietilen glikol 300 ve etanol (2:1) ile yıkayın. Ardından bol sabun ve su ile yıkayın. S 28.5 Cilt ile temasında derhal bol polietilen glikol 400 ile yıkayın. S 28.6 Cilt ile temasında derhal bol miktarda polietilen glikol 400 ile yıkayın. Ardından bol miktarda su ile durulayın. S 28.7 Cilt ile temasında derhal asidik sabun ve su ile yıkayın. S 29 Kanalizasyona boşaltmayın. S 30 Kesinlikle üzerine su dökmeyin. S 33 Statik elektrik boşalımlarına karşı önlem alın. S 35 Atıklarını ve kaplarını güvenli bir biçimde imha edin. S 36 Uygun koruyucu giysi giyin. S 37 Uygun koruyucu eldiven takın. S 38 Yetersiz havalandırma şartlarında uygun solunum cihazı takın. S 39 Koruyucu gözlük / maske kullanın. S 40 Bu maddenin bulaşmış olduğu tüm eşyaları ve zemini ...... ile temizleyin (uygun madde, üretici tarafından belirlenir). S 40.1 Bu maddenin bulaşmış olduğu tüm eşyaları ve zemini bol su ile temizleyin. S 41 Patlaması ve / veya yanması halinde yayılan gazları solumayın. S 42 Fümigasyonunda uygun solunum cihazı takın. S 43 Alevlenmesi durumunda söndürmek için ....... kullanın (üretici tarafından belirlenir).11 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA w w w . k i m y a e v i . o r g Güvenlik Bilgileri (S) S 43.1 Alevlenmesi durumunda su kullanın. S 43.2 Alevlenmesi durumunda su veya toz söndürücü kullanın. S 43.3 Alevlenmesi durumunda toz söndürücü kullanın. Asla su kullanmayın. S 43.4 Alevlenmesi durumunda karbon dioksit kullanın. Asla su kullanmayın. S 43.6 Alevlenmesi durumunda kum kullanın. Asla su kullanmayın. S 43.7 Alevlenmesi durumunda metal tozu kullanın. Asla su kullanmayın. S 43.8 Alevlenmesi durumunda kum, karbon dioksit gazlı yangın söndürücü kullanın. Asla su kullanmayın. S 45 Kaza durumunda veya kendinizi iyi hissetmiyorsanız derhal tıbbi yardım alın. Mümkünse etiketi gösterin. S 46 Yutulması halinde hemen bir doktora başvurun, kabı veya etiketi gösterin. S 47 ...... °C’yi aşmayan sıcaklıklarda saklayın (üretici tarafından belirlenir). S 47.1 20 °C’yi aşmayan sıcaklıklarda saklayın. S 48 ....... ile nemlendirin (uygun madde, üretici tarafından belirlenir). S 48.1 Su ile nemlendirin. S 49 Sadece orijinal kabında muhafaza edin. S 50 ...... ile karıştırmayın (üretici tarafından belirlenir). S 50.1 Asitler ile karıştırmayın. S 50.2 Alkaliler ile karıştırmayın. S 50.3 Kuvvetli asitlerle, kuvvetli bazlarla, demir içermeyen metaller ve tuzlarıyla karıştırmayın. S 51 Sadece iyi havalandırılan yerlerde kullanın. S 52 Kapalı yerlerde geniş yüzeylere uygulamayın. S 53 Maruz kalmaktan sakının, kullanım öncesi özel kullanma talimatını okuyun. S 56 Atıklarını ve kabını tehlikeli veya özel atık toplama yerlerinde imha edin / ettirin. S 57 Bulaşma ve birikme yolu ile çevreyi kirletmemesi için uygun bir kap kullanın. S 59 Safaştırarak tekrar kullanmak için üreticiden bilgi alınız. S 60 Atığını ve kabını tehlikeli atık olarak imha edin / ettirin. S 61 Çevreye bulaşmasından kaçının. Güvenlik bilgisi formlarındaki özel talimatlara başvurun. S 62 Yutulması halinde kazazedeyi kusturmayın, derhal tıbbi yardım alın. Kabı veya etiketi gösterin. S 63 Kazara solunması halinde: Kazazedeyi temiz havaya çıkarın ve dinlenmesini sağlayın. S 64 Yutulması halinde, ağzı su ile yıkayın (sadece kişinin bilinci yerinde ise).12 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA w w w . l a b o r a t u v a r g u v e n l i g i . c o m Çoklu Güvenlik Bilgileri (S) S 1/2 Kilit altında ve çocukların ulaşamayacağı bir yerde muhafaza edin. S 3/7 Kabı, serin bir yerde ve ağzı sıkıca kapalı olarak muhafaza edin. S 3/9/14 Serin, iyi havalandırılan bir yerde ......’den uzak tutarak muhafaza edin (temasından sakınılan madde, üretici tarafından belirlenir). S 3/9/14.1 Serin, iyi havalandırılan bir yerde ağır metal bileşikleri, indirgeyici ajanlar, asit ve alkalilerden uzak tutarak koruyun. S 3/9/14.2 Serin, iyi havalandırılan bir yerde ağır metaller gibi okside edici ve asidik maddelerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/9/14.3 Serin, iyi havalandırılan bir yerde demirden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/9/14.4 Serin, iyi havalandırılan bir yerde su ve alkalilerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/9/14.5 Serin, iyi havalandırılan bir yerde asitlerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/9/14.6 Serin, iyi havalandırılan bir yerde alkalilerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/9/14.7 Serin, iyi havalandırılan bir yerde metallerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/9/14.8 Serin, iyi havalandırılan bir yerde okside edici ve asidik maddelerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/9/14/49 Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde ........’den uzak tutarak muhafaza edin (üretici tarafından belirlenir). S 3/9/14.1/49 Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde indirgeyici ajanlar, ağır metal bileşikleri, asitler ve alkalilerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/9/14.2/49 Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde ağır metal bileşikleri gibi yükseltgen ve asidik bileşiklerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/9/14.3/49 Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde demirden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/9/14.4/49 Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde su ve alkalilerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/9/14.5/49 Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde asitlerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/9/14.6/49 Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde alkalilerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/9/14.7/49 Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde metallerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/9/14.8/49 Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde okside edici ve asidik maddelerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/9/49 Sadece orijinal kabında, serin ve iyi havalandırılan bir yerde muhafaza edin. S 3/14 Serin bir yerde ...... ‘den uzak tutarak muhafaza edin (üretici tarafından belirlenir). S 3/14.1 Serin bir yerde indirgeyici ajanlar, ağır metal bileşikleri, asit ve alkalilerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/14.2 Serin bir yerde ağır metal bileşikleri gibi oksitleyici maddelerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/14.3 Serin bir yerde demirden uzak muhafaza edin. S 3/14.4 Serin bir yerde su ve alkalilerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/14.5 Serin bir yerde asitlerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/14.6 Serin bir yerde alkalilerden uzak muhafaza edin.13 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA w w w . k i m y a e v i . o r g Çoklu Güvenlik Bilgileri (S) S 3/14.7 Serin bir yerde metallerden uzak tutarak muhafaza edin. S 3/14.8 Serin bir yerde oksitleyici ve asidik maddelerden uzak tutarak muhafaza edin. S 7/8 Kabı kapalı, kuru olarak koruyun. S 7/9 Kabı iyice kapalı halde ve iyi havalandırılan bir ortamda muhafaza edin. S 7/47 Kabı, ağzı sıkıca kapalı olarak ….°C’yi aşmayan sıcaklıklarda muhafaza edin (uygun sıcaklık, üretici tarafından belirlenir). S 20/21 Kullanımı sırasında sigara içmeyin, bir şey yemeyin ve içmeyin. S 24/25 Deri ve gözle temasından kaçının. S 27/28 Cilt ile teması halinde, bulaşan giysiyi hemen çıkarın ve .... miktarda .… ile hemen yıkayın (uygun sıvı, üretici tarafından belirlenir). S 29/35 Kanalizasyona boşaltmayın. Atığını ve kabını güvenli bir biçimde imha edin. S 29/56 Kanalizasyona boşaltmayın. Atığını ve kabını tehlikeli veya özel atık toplama yerlerinde imha edin. S 36/37 Uygun koruyucu giysi ve eldiven kullanın. S 36/37/39 Çalışırken uygun koruyucu giysi, koruyucu eldiven, gözlük, maske kullanın. S 36/39 Çalışırken uygun koruyucu giysi, koruyucu gözlük / maske kullanın. S 37/39 Çalışırken uygun koruyucu eldiven, koruyucu gözlük / maske kullanın. S 47/49 Sadece orijinal kabında ve .... °C ‘yi aşmayan sıcaklıklarda muhafaza edin (Uygun sıcaklık, üretici tarafından belirlenir).14 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA w w w . l a b o r a t u v a r g u v e n l i g i . c o m Özelliği: Ekzotermik olarak reaksiyona giren kimyasallar- dır. Ateşe yaklaştırıldıklarında patlayabilirler. Önlem: Ateşten, ısıdan, darbeden, sürtünmeden uzak tutulmalıdır. E: Patlayıcı Özelliği: Solunduğunda, yutulduğunda ve deriyle temas ettiği durumda sağlığa zarar verebilir hatta öldürücü olabilir. Önlem: İnsan vücuduyla temasından kaçınılmalıdır. Temas edilmesi halinde derhal tıbbi yardım alınmalıdır. T+: Çok Zehirli Özelliği: Aşındırıcı olmamasına rağmen deriyle ani, uzun süreli veya tekrarlı teması iltihaplara yol açabilir. Önlem: Göz ve deriyle temasından kaçınılmalıdır. Xi: Tahriş Edici Özelliği: Bu tür maddelerin ortamda bulunması, doğal dengenin değişmesi açısından ekolojik sisteme hemen veya ileride zarar verebilir. Önlem: Risk göz önüne alınarak bu tür maddelerin toprakla ve çevreyle teması engellenmelidir. N: Çevre için zararlı. Özelliği: Organik peroksitler, herhangi bir yanıcı madde ile temas etmeseler bile patlayıcı özelliği olan yükseltgen maddelerdir. Diğer yükseltgenler ise, kendileri yanıcı olmasalar bile, oksijen varlığında alev alabilirler. Önlem: Yanıcı maddelerden uzak tutulmalıdırlar. Bu tür maddeler alev aldıktan sonra müdahale etmek zordur. O: Yükseltgen Özelliği: Parlama noktası 21 ºC nin altında olan “kolay alev alan sıvılar ile kolay tutuşan katıları” belirtir. Önlem: Çıplak ateşten, kıvılcımdan ve ısı kaynağından uzak tutulmalıdırlar. F: Şiddetli Alev Alıcı Özelliği: Solunduğunda, yutulduğunda ve deriyle temas ettiği durumda sağlığa zarar verebilir. Önlem: İnsan vücuduyla teması engellenmelidir. Özelliği: Solunduğunda, yutulduğunda ve deriyle temas ettiği durumda sağlığa zarar verebilir hatta öldürücü olabilir. Önlem: İnsan vücuduyla teması engellenmeli, aksi halde tıbbi yardıma başvurulmalıdır. T: Zehirli Xn: Zararlı Özelliği: Alevlenme noktası 0 ºC nin altında, kaynama noktası maksimum 35 ºC olan sıvılardır. Normal basınç ve oda sıcaklığında havada yanıcı olan gaz ve gaz karışımlarıdır. Önlem: Çıplak ateşten, kıvılcımdan ve ısı kaynağından uzak tutulmalıdırlar. Özelliği: Canlı dokulara zarar verir. Önlem: Gözleri, deriyi ve kıyafetleri korumak için özel önlem alınmalıdır. Buharları solunmamalı, aksi halde tıbbi yardıma başvurulmalıdır. C: Aşındırıcı F+: Çok Şiddetli Alev Alıcı Güvenlik Sembolleri Kimyasalların depolanması işleminde kimyasallar öncelikle kendi içerisinde gruplara ayrılmalıdır. Daha sonra oluşturulan bu gruplar ayrı yerlerde depolanmalıdır. Ambalaj üzerindeki etikete bakılarak kimyasalın hangi gruba girdiği kolayca belirlenebilir. Özellikle yükseltgen ve alev alıcı kimyasallar birbirinden uzakta depolanmalıdır.15 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA w w w . k i m y a e v i . o r g Birbiri ile Karışmaması Gereken Kimyasallar Aşağıdaki kimyasalların birbirleri ile temas etmemesine dikkat edilmelidir. Kimyasal Karışmaması Gereken Kimyasallar Aktif karbon Kalsiyum hipoklorit, oksitleyici maddeler Alkali metaller Su, karbon tetraklorür, halojenli alkanlar, karbon dioksit, halojenler Amonyak Cıva (örneğin manometre içerisinde), klor, iyot, brom, kalsiyum hipoklorit, hidroforik asit Amonyum nitrat Toz halindeki metaller, yanıcı sıvılar, kükürt, kloratlar, tüm asitler, nitritler, ince tanecikli organik veya yanıcı başka maddeler Anilin Hidrojen peroksit, nitrik asit Asetik asit Kromik asit, nitrik asit, hidroksilli bileşikler, etilen glikol, perklorik asit, peroksitler, permanganatlar Asetilen Flor, klor, brom, bakır, cıva, gümüş Aseton Derişik nitrik asit, derişik sülfürik asit Azid Asitler Bakır Asetilen, hidrojen peroksit Brom Amonyak, asetilen, butan ve diğer petrol gazları, turpentin, benzen Cıva Asetilen, amonyak, fulminik asit, okzalik asit Flor Bütün maddeler Fosfor (beyaz) Hava, oksijen, indirgen maddeler, alkaliler Gümüş Asetilen, okzalik asit, tartarik asit, amonyum bileşikleri, fulminik asit Hidroforik asit Amonyak Hidrojen peroksit Bakır, krom, demir, metal ve metal tuzları, yanıcı sıvılar, anilin, nitrometan, alkoller, aseton, organik bileşikler Hidrojen sülfür Nitrik asit, yükseltgen maddeler Hidrokarbonlar Flor, klor, brom, kromik asit, sodyum peroksit Hidrosiyanik asit Nitrik asit, alkaliler İyot Asetilen, amonyak, hidrojen Kalsiyum oksit Su Klor Amonyak, asetilen, bütan ve diğer petrol gazları, turpentin Kloratlar Amonyum tuzları, asitler, metal tozlar, sülfür, ince tanecikli organik veya yanıcı maddeler Kromik asit ve krom Asetik asit, naftalin, kamfer, gliserin, bazı alkoller, yanıcı sıvılar, petrol benzini Kükürtlü hidrojen Nitrik asit, oksidan gazlar Nitratlar Sülfürik asit Nitrik asit Asetik asit, anilin, kromik asit, hidrosiyanik asit, hidrojen sülfür, yanıcı sıvılar ve gazlar, bakır, ağır metaller Oksijen Yağlar, gres, hidrojen, yanıcı sıvılar, yanıcı katılar ve yanıcı gazlar Okzalik asit Gümüş, cıva Perklorik asit Asetik anhidrit, bizmut ve bileşikleri, alkoller, kağıt, tahta, yağ Peroksitler Asitler Potasyum Karbon tetraklorür, karbon dioksit, su Potasyum permanganat Gliserin, etilen glikol, benzaldehit, sülfürik asit Selenitler İndirgen maddeler Sodyum peroksit Etil ve metil alkol, glasiyal asetik asit, asetik anhidrit, benzaldehit, karbon disülfür, gliserin, etilen glikol, etil asetat, metil asetat, furfural Sodyum nitrit Amonyum nitrat, diğer amonyum tuzları Sülfürik asit Kloratlar, perkloratlar, permanganatlar Yanıcı sıvılar Amonyum nitrat, kromik asit, hidrojen peroksit, nitrik asit, halojenler, sodyum peroksit, diğer yükseltgen maddeler16 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA w w w . l a b o r a t u v a r g u v e n l i g i . c o m ATIK KABI ETİKETİ ATIK ÇEŞİDİ A Halojen içermeyen organik çözgen ve çözeltiler B Halojenli organik çözgen ve çözeltiler C Katı atıklar D Tuz çözeltileri E Zehirli inorganik atıklar, ağır metal tuzları ve bunların çözeltileri F Zehirli yanıcı bileşikler G Cıva ve inorganik cıva tuzları H Geri kazanılabilecek metal tuzları atıkları, her metal tuzu atığı ayrı kapta toplanmalıdır I İnorganik katılar ATIK ÇEŞİDİ ATMA ÖNCESİ İŞLEM * ATIK KABI Etiketi Cinsi Kontamine olmuş halojen içermeyen organik çözeltiler - A 1 Halojenli organik çözeltiler - B 2 Genel olarak tepkimeye girmeyen organik reaktifer - A Genel olarak tepkimeye girmeyen halojenli organik reaktifer - B Katı atıklar - C 3 Organik asitlerin sulu çözeltileri Sodyum bikarbonat (M106323) veya sodyum hidroksit (M106462) ile nötralizasyon yapılır. * D Aromatik karboksilik asitler Seyreltik hidroklorik asit (M100312) ile çöktürme yapılır. Çökelek: C, Süzüntü: D Organik bazlar ve aminler Seyreltik hidroklorik asit (M100312) veya sülfürik asit (M100716) ile nötralizasyon yapılır. * A veya B Nitriller ve merkaptanlar Sodyum hipoklorit çözeltisi (M105614) ile birkaç saat süreyle karıştırılarak oksitlendirilme, oksitleyici maddenin kalan kısmı sodyum tiyosülfat (M106513) ile nötralizasyon yapılır. Organik faz: A, Sulu faz: B Suda çözünen aldehitler Seyreltik sodyum hidrojen sülfat (M806356) ile reaksiyona sokularak bisülfte dönüşüm sağlanır. A veya B Organik bir çözgende çözünmüş organo-metalik bileşikler Çeker ocakta n-bütanol (M822262) içerisine damla damla ilave edilir ve gaz çıkışının tamamlanması beklenir. 1 saat daha karıştırılmaya devam edilir ve üzerine fazlaca su ilave edilir. Organik faz: A, Sulu faz: D Kanserojen, çok toksik ve zararlı bileşikler - F 4 Alkil sülfatlar Buzla soğutulmuş amonyak (M150426) içerisine şiddetle karıştırma işlemi yapılarak damla damla ilave edilir. * D Organik peroksitler Perex-Test (M116206) kullanılarak tespit edilir ve demir(II)-klorür ile nötralize edilir. Organik Atık: A veya B, Sulu çözeltiler: D Asit halojenürler Yüksek miktarda Metanol (M822283) içerisine damla damla ilave edilir, reaksiyonu hızlandırmak için birkaç damla hidroklorik asit (M100312) ilave edilebilir. Sodyum hidroksit (M105587) ile nötralize edilir. * B İnorganik asitler ve anhidritler Dikkatlice karıştırılarak buzlu su içerisinde seyreltilir ve sodyum hidroksit çözeltisi (M105587) ile nötralizasyon yapılır. * D İnorganik bazlar Gerektiğinde karıştırma yapılarak suya ilave edilirler, çeker ocakta hidroklorik asit (M100312) ile nötralizasyon yapılır. * D İnorganik tuzlar - I İnorganik tuzların nötral çözeltileri - * D Ağır metal tuzları ve çözeltileri - E 5 Atıkların Depolanması17 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA w w w . k i m y a e v i . o r g ATIK ÇEŞİDİ ATMA ÖNCESİ İŞLEM * ATIK KABI Etiketi Cinsi Raney nikeli Sulu süspansiyon halinde hidroklorik asit (M100312) içinde çözünme oluncaya kadar ilave edilir. Raney nikeli veya süzülen çökeleği kurutulmamalıdır, aksi takdirde hava ile kendiliğinden tutuşur. E Talyum tuzları ve sulu çözeltileri - E İnorganik selenyum bileşikleri Sulu çözelti halindeki selenyum tuzları derişik nitrik asit (M100443) ile reaksiyona sokularak elementel selenyum geri kazanılabilir. Karışıma sodyum bisülft çözeltisi (M806356) ilave edildiğinde elementel selenyum çöker. Bileşikler: E, Sulu faz: D Berilyum ve tuzları - E İnorganik cıva Chemizorb® Hg (M112576) ile toplanılmalıdır. G Siyanürler pH 10-11 aralığında hidrojen peroksit (M822287) ile önce siyanatlara oksitlenir, daha sonra pH 8-9 aralığında oksidantın fazlasının ilavesiyle siyanatlar karbon dioksite yükseltgenir. D Azidler Sodyum tüyosülfatlı (M106512) ortamda iyotla (M104760) reaksiyona sokularak azota dönüştürülürler. D İnorganik peroksitler ve oksidantlar (brom ve iyot gibi) Asidik sodyum tiyosülfat çözeltisi (M106513) ile indirgenerek zararsız hale getirilirler. D Hidrojen forür ve inorganik forür çözeltileri Kalsiyum karbonat (M102063) ile muamele edilerek kalsiyum forür şeklinde çöktürülür. Çökelek: I, Süzüntü: D Sıvı inorganik halojenür atıklar ve hidrolize duyarlı reaktifer Buzla soğutulmuş %10’luk sodyum hidroksit çözeltisine (M105587) damla damla ilave edilerek zararsız hale getirilir. I Kırmızı fosfor - I Fosforlu bileşikler Fosforlu bileşiklerin her bir gramı için 5 mL %50’lik sodyum hidroksit çözeltisi (M106462) içeren 100 mL %5’lik sodyum hipoklorit çözeltisi (M105614) alınır. Buzla soğutma yapılarak damla damla damlatılma suretiyle nörtalizasyon yapılır. Kalsiyum hidroksit (M102047) ilave edilir ve fltrasyon yapılır. Çökelek: I, Süzüntü: D Alkali metaller İnert bir çözgen içerisine alınır. 2-propanol (M100995) içine damla damla karıştırılarak ilave edilir. Gaz çıkışı sona erince karışıma su ilave edilir. D Değerli metal atıkları - H Sulu çözeltiler - D Alüminyum alkali bileşikleri İnert gaz atmosferinde petrol eteri (M100910) gibi inert bir çözgen ile seyreltilir. Daha sonra üzerine önce damla damla 1-oktanol (M100991), sonra damla damla su eklenir. F Çevreye zararlı maddeler içeren deterjanlı sular - D Biyokimya laboratuvarının başlıca atıkları olan karbohidrat- lar, amino asitler ve diğer sulu atıklar gibi doğal maddeler - D, Organik çözgenle karışım halinde ise: A veya B [*] İndikatör şeritleri ile pH kontrolü (M109535) [1] Yüksek yoğunluklu polietilen kap (HDPE), en fazla 10 L hacminde olmalıdır (2] Alüminyum ve paslanmaz çelik kaplar kullanılmamalıdır [3] Plastik torba veya uygun orijinal karton kaplar, cam malzemeler için ise ayrı kutular kullanılmalıdır [4] Sağlam, sızdırmaz ve üzerinde uyarıcı etiket bulunan kaplar [5] Özel üretilmiş atık madde kapları18 LABORATUVAR GÜVENLİĞİ ve DEPOLAMA w w w . l a b o r a t u v a r g u v e n l i g i . c o m Peroksit Forma Dönüşen Kimyasallar; Bazı kimyasallar; kendiliğinden ya da içerdiği bileşiklerin hava, ısı ve ışık ile etkileşmesi sonucu yükseltgenerek peroksit oluşturur. İçerisinde peroksit oluşmuş kimyasalların ısısal işleme maruz kalması şiddetli patlamalara neden olabilir. Bu tür kimyasallar kullanılmadan önce mutlaka peroksit testi yapılmalıdır. Merck bu amaç için Peroksit (H 2 O 2 ) Test kitlerini üretmiştir: M110011, M110081, M110337 Kutu açıldıktan 3 ay sonra kullanım süresi dolan kimyasallar Kutu açıldıktan 12 ay sonra kullanım süresi dolan kimyasallar (Damıtma gibi ısıl işlemler yapılmadan önce mutlaka peroksit testi yapılmalıdır.) Kutu açıldıktan 12 ay sonra kullanım süresi dolan kimyasallar (Oluşan peroksitler zararlı polimerlerin oluşumuna neden olurlar.) Bütadien Asetal Diasetilen Akrilik asit Kloropren Asetaldehit Dibenzosiklopentadien Akrilonitril Divinil asetilen Akrilik asit Dihidroantrasen Bütadien İzopropil eterler Akrilonitril Etilen glikol monoeter Klorobütadien Potasyum (metal) Benzil alkol Metil asetilen Kloropren Sodyum amit 2-bütanol 3-metil-1-bütanol Klorotriforoetilen Vinil eter Siklohekzanol Metil siklopentan Metil metakrilat Viniliden klorür Siklohekzen Metil izobütil keton Vinil asetat Terraforoetilen 2-siklohekzen-1-ol 4-metil-2-pentanol Vinil asetilen Siklopenten 2-pentanol Vinil klorür Dekahidronaftilen 4-penten-1-ol Vinil piridin Disiklopentadien 1-feniletanol Viniliden klorür Dietilen glikodimetil eter 2-feniletanol Etilen glikol eter asetat 2-propanol Etilen glikol dimetil eter Tetrahidrofuran Etil eter Tetrahidronaftalen Dioksan Vinil eter Furan Sekonder alkoller 4-heptanol 2-hekzanol19 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g ÇÖZELTİLER20 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Konsantrasyon Birimleri ve Seyreltme Derişim Bir çözeltinin bilinen bir hacmindeki çözünen madde miktarı derişim (konsantrasyon) olarak tanımlanır. Derişim, yüzde derişim, molarite, normalite, ppt, ppm ve ppb cinsinden ifade edile- bilir. Bunlardan başka mol kesri, mol yüzdesi ve molalite gibi derişim tanımları da kullanılabilir. Yüzde derişim Bir çözeltinin konsantrasyonu yüzde olarak birkaç şekilde ifade edilir. Karışıklıkları önlemek için kullanılan çözeltinin yüzde konsantrasyonu mutlaka açık olarak belirtilmelidir. Eğer bu bilgi olarak belirtilmemiş ise çözeltinin türünden çıkartılmaya çalışılır. Bu ifadelerin belirtilmesinin ne denli önemli olduğunu en iyi anlatacak örnek; ağırlıkça (w/w) % 50’lik NaOH çözeltisi, 1 litresinde 763 g NaOH içeriyor demektir. Bu da hacimde ağırlıkça yüzde (w/v) olarak % 76.3 demektir. Ağırlıkça Yüzde (w/w) Ağırlıkça yüz birim çözeltide bulunan çözünenin ağırlıkça kesridir. Genellikle ticari sulu reaktifer için kullanılır. Örneğin hidroklorik asit % 37’lik (w/w) çözelti halinde satılır. % (w/w) = çözünen maddenin ağırlığı (g) / [çözünen madde (g) + çözücünün ağırlığı (g)] x 100 Örnek: 500 mL % 50’lik (w/w) NaOH çözeltisi nasıl hazırlanır? % 50 = [X / (X +(500 –X)] x 100 X = 250 g çözünen O halde bu çözeltinin hazırlanmasında 250 g NaOH alınır ve üzerine 250 mL saf su eklenir. Hacimce Yüzde (v/v) Hacimce 100 birim çözeltide bulunan çözünenin hacimce kesridir. Saf bir sıvının başka bir sıvı ile seyreltilmesi ile hazırlanan çözeltiler için kullanılır. % (v/v) = [(çözünen sıvının hacmi (mL) / çözeltinin hacmi (mL)] x 100 Örnek: 150 mL % 28’lik (v/v) sulu etil alkol çözeltisi nasıl hazırlanır? % 28 = (X / 150 mL) x 100 X = 42 mL 42 mL etil alkol alınır ve son hacim saf su ile 150 mL’ye tamamlanır. Hacimde Ağırlıkça Yüzde (w/v) Hacimce 100 birim çözeltide bulunan çözünenin ağırlıkça kesridir. Katı maddelerin seyreltik sulu çözeltilerinin hazırlanması için kullanılır. % (w/v) = [çözünen maddenin ağırlığı (g) / çözeltinin hacmi (mL)] x 100 Örnek: 250 mL % 20’lik (w/v) NaCl çözeltisi hazırlamak için kaç gram NaCl gerekir? % (w/v) = ( w1 / v) x 100 % 20 = (w1 / 250) x 100 w1 = 50 g Bu durumda 50 g NaCl tartılır, suda çözülerek son hacim saf su ile 250 mL’ye tamamlanır. Molarite Molarite, bir litre çözeltide çözünen maddenin mol sayısını gösterir. M harf ile gösterilir. M= n (mol) / V (L) 21 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Örnek: 500 mL 0.1 M NaOH çözeltisi hazırlamak için kaç gram NaOH tartılmalıdır? MA (Molekül ağırlığı NaOH)= 23 + 16 + 1 = 40 g/mol M= n / V 0.1 mol/L= n / 0.5 (L) n= 0.05 mol n= m/MA 0.05 mol= m /40 (g/mol) m= 2 g 2 g NaOH tartılarak son hacim dikkatlice 500 mL‘ye tamamlanır. Normalite Çözeltinin 1 mL‘sinde bulunan çözünen maddenin milieşdeğer gram sayısıdır. Aynı ifade litresindeki eşdeğer gram sayısı olarak da belirtilebilir. N= (m / eşdeğer gram sayısı) / V Eşdeğer gram sayısı: Molekül ağırlığı / Tesir değerliği Tesir Değerliği (TD): Asitlerin ortama verdiği H + iyonu sayısı, bazların ortama verdiği OH - iyonu sayısı, tuzların ise ortama verdiği veya aldığı elektron sayısına tesir değerliği denir. Örneğin H 2 SO 4 için bu değer 2’dir. Çünkü sülfürik asit 2 tane H + iyonunu sulu çözeltisine verebilir. NaOH, HNO 3 , HCl için bu değer 1’dir. Aşağıda bazı bileşiklerin tesir değerliği verilmiştir. Fakat tesir değerliği hesaplanırken, tesir değerliği bulunacak maddenin reaksiyona girdiği madde ile verdiği tepkimeye göre tesir değerliğinin değişebileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle son dö- nemlerde normalite kavramı yerine maddenin reaksiyonu yazılarak stokiyometrik oran üzerinden hesaplama yapılmaktadır. Molarite ve normalite arasında N = M x TD bağlantısı vardır. Bazı bileşiklerin tesir değerlikleri ve 0.1 N çözelti hazırlamak için gerekli tartım miktarları Reaktifer Formül Tesir Değerliği Konsantrasyon Tartım (g/L) (M) (N) Alüminyum potasyum sülfat.12H 2 O Al.K(SO 4 ) 3 .12H 2 O 4 0.025 0.1 11.860 Amonyak NH 3 1 0.1 0.1 1.703 Amonyum hidrojen ortofosfat (NH 4 ) 2 HPO 4 3 0.033 0.1 4.400 Amonyum hidroksit NH 4 OH 1 0.1 0.1 3.503 Amonyum karbonat (NH 4 ) 2 CO 3 2 0.05 0.1 4.804 Amonyum klorür NH 4 Cl 1 0.1 0.1 5.349 Amonyum molibdat.4H 2 O (NH 4 ) 6 Mo 7 O 24 .4H 2 0 6 0.0167 0.1 20.610 Amonyum okzalat (NH 4 ) 2 C 2 O 4 .H 2 O 2 0.05 0.1 7.105 Amonyum sodyum hidrojen ortofosfat NH 4 NaHPO 4 3 0.033 0.1 6.970 Amonyum sülfat (NH 4 ) 2 SO 4 2 0.05 0.1 6.607 Amonyum tiyosiyanat NH 4 CNS 1 0.1 0.1 7.612 Arsenik (III) oksit As 2 O 3 4 0.025 0.1 4.946 Arsenik trisülft As 2 S 3 4 0.025 0.1 6.151 Asetik asit C 2 H 4 O 2 1 0.1 0.1 6.005 Bakır oksit CuO 2 0.05 0.1 3.979 Bakır sülfat.5H 2 O CuSO 4 .5H 2 O 2 0.05 0.1 12.484 Baryum hidroksit Ba(OH) 2 2 0.05 0.1 8.567 Baryum karbonat BaCO 3 2 0.05 0.1 9.867 Baryum klorür.2H 2 O BaCl 2 .2H 2 O 2 0.05 0.1 12.214 Baryum oksit BaO 2 0.05 0.1 7.668 Baryum peroksit BaO 2 2 0.05 0.1 8.467 Borik asit H 3 BO 3 3 0.033 0.1 2.062 Cıva(II) klorür HgCl 2 2 0.05 0.1 13.575 Çinko sülfat.7H 2 O ZnSO 4 .7H 2 O 2 0.05 0.1 14.377 Demir(II) amonyum sülfat.6H 2 O FeSO 4 (NH 4 ) 2 .SO 4 .6H 2 O 1 0.1 0.1 39.231 Demir(II) sülfat.7H 2 O FeSO 4 .7H 2 O 1 0.1 0.1 2.780 Demir Oksit FeO 1 0.1 0.1 7.18422 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Reaktifer Formül Tesir Değerliği Konsantrasyon Tartım (g/L) (M) (N) Formik asit HCOOH 1 0.1 0.1 4.603 Fosforik asit H 3 PO 4 3 0.033 0.1 3.266 Gümüş nitrat AgNO 3 1 0.1 0.1 16.990 Hidroferrosiyanik asit H 4 Fe(CN) 6 1 0.1 0.1 21.592 Hidrojen peroksit H 2 O 2 2 0.05 0.1 1.701 Hidrojen sülfür H 2 S 2 0.05 0.1 1.704 Hidroklorik asit HCl 1 0.1 0.1 3.646 İyot I 1 0.1 0.1 12.693 Kalay klorür.2H 2 O SnCl 2 .2H 2 O 2 0.05 0.1 11.290 Kalsiyum hidroksit Ca(OH) 2 2 0.05 0.1 3.705 Kalsiyum karbonat CaCO 3 2 0.05 0.1 5.005 Kalsiyum klorür.6H 2 O CaCl 2 .6H 2 O 2 0.05 0.1 10.954 Kurşun(IV) oksit PbO 2 2 0.05 0.1 11.960 Laktik asit C 3 H 6 O 3 1 0.1 0.1 9.005 Magnezyum karbonat MgCO 3 2 0.05 0.1 4.215 Magnezyum klorür.6H 2 O MgCl 2 .6H 2 O 2 0.05 0.1 10.170 Malik asit C 4 H 6 O 5 2 0.05 0.1 6.702 Mangan sülfat.5H 2 O MnSO 4 .5H 2 O 2 0.05 0.1 12.060 Manganez peroksit MnO 2 2 0.05 0.1 4.347 Nitrik asit HNO 3 1 0.1 0.1 6.302 Oksalik anhidrit C 2 O 3 2 0.05 0.1 3.600 Okzalik asit. 2H 2 O C 2 H 2 O 4 .2H 2 O 2 0.05 0.1 6.303 Perklorik asit HClO 4 1 0.1 0.1 10.050 Potasyum bikarbonat KHCO 3 1 0.1 0.1 10.012 Potasyum bikromat K 2 Cr 2 O 7 6 0.017 0.1 4.904 Potasyum bromür HBr 1 0.1 0.1 11.900 Potasyum hidroksit KOH 1 0.1 0.1 5.611 Potasyum iyodat KIO 3 6 0.0166 0.1 3.567 Potasyum iyodit KI 1 0.1 0.1 16.600 Potasyum karbonat K 2 CO 3 2 0.05 0.1 6.9103 Potasyum klorür KCl 1 0.1 0.1 7.455 Potasyum kromat K 2 CrO 4 3 0.033 0.1 6.474 Potasyum nitrat KNO 3 1 0.1 0.1 10.110 Potasyun nitrit KNO 2 2 0.05 0.1 4.255 Potasyum permanganat KMnO 4 5 0.02 0.1 3.161 Potasyum siyanür KCN 1 0.1 0.1 6.511 Potasyum sodyum tartarat.4H 2 O NaKC 4 H 4 O 6 .4H 2 O 2 0.05 0.1 14.110 Potasyum sülfat K 2 SO 4 2 0.05 0.1 8.715 Potasyum tiyosiyanat KSCN 1 0.1 0.1 9.718 Sitrik asit.H 2 O C 6 H 8 O 7 . H 2 O 3 0.033 0.1 6.998 Sodyum bikarbonat NaHCO 3 1 0.1 0.1 8.401 Sodyum hidroksit NaOH 1 0.1 0.1 4.000 Sodyum karbonat Na 2 CO 3 2 0.05 0.1 5.300 Sodyum klorat NaClO 3 6 0.0167 0.1 1.774 Sodyum klorür NaCl 1 0.1 0.1 5.844 Sodyum nitrat NaNO 3 1 0.1 0.1 8.501 Sodyum nitrit NaNO 2 2 0.5 0.1 3.450 Sodyum oksit Na 2 O 2 0.05 0.1 3.100 Sodyum sülfür Na 2 S 2 0.05 0.1 3.903 Sodyum tiyosülfat.5H 2 O Na 2 S 2 O 3 .5H 2 O 1 0.1 0.1 24.817 Süksinik asit H 2 C 4 H 4 O 4 2 0.05 0.1 5.902 Sülfürik asit H 2 SO 4 2 0.05 0.1 4.904 Tartarik asit C 4 H 6 O 6 2 0.05 0.1 7.502 Trikloroasetik asit CCl 3 COOH 1 0.1 0.1 16.340 Bazı bileşiklerin tesir değerlikleri ve 0.1 N çözelti hazırlamak için gerekli tartım miktarları23 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g ppt (binde bir), ppm (milyonda bir) ve ppb (milyarda bir) Hesaplamaları Eser miktardaki çözeltilerin derişimini belirtmek amacıyla kullanılır. ppt = (g çözünen / kg veya litre çözelti) ppm = (mg çözünen / kg veya litre çözelti) ppb = (µg çözünen / kg veya litre çözelti) şeklinde ifade edilir. Not: Bazen ppt ifadesi part per thousand (binde bir) olarak kullanıldığı gibi bazende part per trillion (trilyonda bir) olarak da ifade edilebilir. Bu nedenle hangi ifade için kullanıldığına dikkat edilmelidir. Örnek: Bir su örneğinin analizi sonucunda bulunan Na + derişimi 200 ppm olarak bulunmuştur. Sudaki sodyum kaynağının NaCl olduğu düşünülmektedir. NaCl’ün derişimini hesaplayınız. Bu durumda çözeltinin litresinde 200 mg Na + var demektir. n (mol) = m (g) / Ma (g/mol) formülünden önce mol sayısı bulunur. nNa + = ( 200 x (10 -3 ) g) / (23 g/mol) = 8.70 x (10 -3 ) mol V = 1 L olduğu için n = M [Na + ] = 8.70 x (10 -3 ) M Bu aynı zamanda NaCl nin molaritesidir. Çapraz Kuralı (Pearson Karesi) Konsantrasyonları farklı iki çözelti uygun oranlarda karıştırılarak istenen konsantrasyonda üçüncü bir çözelti elde etmek için çapraz kuralı uygulanır. Bu yöntem ağırlıkça yüzde olarak verilen çözeltilerde kullanılır. Eğer çözeltinin yoğunluğu 1’e yakın ise ağırlıkça yüzde yerine mL de yazılabilir. Çözeltinin yoğunluğu 1’e yakın değil ise % ağırlık dışında bu hesaplama yanlış sonuç verecektir. A: Birinci çözelti. B: İkinci çözelti. C: Hazırlanması istenen çözelti. (C-B): A çözeltisinden alınacak miktar. (A-C): B çözeltisinden alınacak miktar. Örnek: % 95’lik etil alkol ve % 20’lik etil alkol kullanılarak, % 50’lik etil alkol hazırlanması isteniyor. 95 50-20=30 50 20 95-50=45 % 95’lik çözeltiden 30 mL ve % 20’lik çözeltiden 45 mL alınarak % 50’lik çözelti elde edilir. Bu yöntem % ile gösterilen çözeltilerin seyreltilmesinde de kullanılır. Örnek: % 80’lik bir çözelti seyreltilerek % 35’lik bir çözelti elde edilmek isteniyor. Bu durumda seyreltme işlemi su ile yapılacağı için çapraz kuralındaki B yerine 0 yazılır. Çünkü söz konusu çözeltinin sudaki konsantrasyonu % 0’dır. A C-B C B A-C24 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g 80 35-0=35 35 0 80-35=45 % 80’lik çözeltiden 35 mL alınarak üzerine 45 mL saf su eklenir. Böylelikle % 35’lik çözelti elde edilir. Derişik Asit Çözeltisinden Seyreltik Asit Çözeltisi Hazırlama Değişik yoğunlukta ve yüzdelerde seyreltik asit çözeltisi hazırlamak için öncelikle kullanılacak olan derişik asit çözeltisinin şişe üzerindeki etiket bilgileri alınır (yoğunluk, molekül ağırlığı, ağırlıkça yüzdesi). Daha sonra aşağıdaki tablolardan hazırlanılması istenen asidin yoğunluk ve ağırlıkça yüzde değerleri kaydedilir. Yoğunluğu d=1.52 g/mL olan 100 mL sülfürik asit çözeltisinin hazırlanması Bu hesaplamanın yapılabilmesi için derişik asidin yoğunluğu ve ağırlıkça yüzdesi ile hazırlanma- sı istenen çözeltinin yoğunluğu ve ağırlıkça yüzdesi bilinmelidir. Bu veriler kullanılarak derişik asitten kaç mL alınması gerektiği hesaplanabilir. Derişik asidin yoğunluğu ve ağırlıkça yüzdesi şişe üzerindeki etiket bilgilerinden alınabilir. Bu değerler yoğunluk = 1.833 g/mL, ağırlık esasına göre yüzdesi = 94.72’dir. Hazırlanması istenen çözeltisinin yoğunluğunun 1.52 g/mL olması isteniyor. İzleyen tablonun sülfürik asit bölümünde d=1.52 g/mL bulunarak buna karşılık gelen ağırlıkça yüzde değeri kaydedilir. Bu değer; % 62’dir. M1 x V1 = M2 x V2 formülü kullanılarak hesaplama yapılır. Ancak burada; M yerine çözeltinin yoğunluğu ve ağırlıkça yüzdesi kullanılır. M1 = Hazırlanılması istenilen çözeltinin derişimi (seyreltik çözelti) V1 = Hazırlanılması istenilen çözeltinin hacmi M2 = Hazırlanılması istenilen çözeltiyi hazırlamak için kullanılan çözeltinin derişimi (derişik çözelti) V2= Hesapla bulunacak olan derişik çözeltiden alınması gereken miktar [1.52 g/mL x 62 g ] x 100 mL = [1.833 g/mL x 94.7 g] x V2 V2= 54.53 mL Derişik sülfürik asit çözeltisinden 54.53 mL alınarak son hacim 100 mL’ye tamamlanır. Asit üzerine su eklenmeyeceği için önce balon jojeye 40 mL kadar saf su konulur üzerine 54.53 mL derişik asit eklenir, çalkalanılır ve hacim çizgisine kadar saf su ile tamamlanır. Karışım Hazırlama d= 1.435 g/mL ve d=1.824 g/mL olan sülfürik asit çözeltisinden d= 1.520 g/mL olan çözelti hazırlama: Yine aşağıdaki tablolar yardımı ile sülfürik asidin bu yoğunluklara karşılık gelen ağırlık yüzdeleri bulunur ve yoğunluk yerine ağırlık yüzdeleri yazılır. 1.435 g/mL = % 54; 1.824 g/mL = % 92; 1.520 g/mL = % 62 1.43 1.520 1.824 54 92-62=30 62 92 62-54=825 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Aynı çizgi üzerinde bulunan değerler birbirinden çıkarılarak sonuç karşı tarafa yazılır. Yoğunlu- ğu 1.435 olan çözeltiden 30 mL ve yoğunluğu 1.824 olan çözeltiden 8 mL alınarak yoğunluğu 1.520 olan çözelti hazırlanır. Örnek: 6 M HCl kullanılarak, 250 mL 0.1M HCl çözeltisi nasıl hazırlanır? M1 x V1 = M2 x V2 M1= Stok çözeltinin derişimi V1= Stok çözeltiden alınacak miktar M2= Hazırlanması istenen çözeltinin derişimi V2= Hazırlanması istenen çözeltinin hacmi 6 (mol/L ) x V1 (L) = 0.1 (mol/L) x 0.250 L V1= 0.0042 L yani 4.2 mL Bir miktar saf su üzerine 4.2 mL 6 M HCl asit çözeltisinden eklenir. Son hacim, saf su ile 250 mL‘ye seyreltilir. Örnek: 500 mL 0.2 M BaCl 2 çözeltisi BaCl 2 .2H 2 O’dan ne şekilde hazırlanır? Öncelikle 500 mL çözelti içerisinde çözünen maddenin gram cinsinden miktarı bulunur. 1 mol BaCl 2 .2H 2 O= 1 mol BaCl 2 MA (BaCl 2 .2H 2 O)= 244.3 g/mol M = n/V 0.2 mol/L = n/0.500 L n= 0.1 mol n= m/MA 0.1 mol = m/ 244.3 (g/mol) m= 24.43 g BaCl 2 .2H 2 O bir miktar saf suda çözündürülerek son hacim saf su ile 500 mL’ye seyreltilir. Örnek: 500 mL 0.07 M Cl - çözeltisini, katı BaCl 2 .2H 2 O’den ne şekilde hazırlanır? Bu örneğin bir önceki örnekten farkı BaCl 2 .2H 2 O ve Cl - arasındaki stokiyometrik oran 1 mol BaCl 2 .2H 2 O = 2 mol Cl - şeklindedir. M = n/V 0.07 mol/L = n/0.500 L n= 0.035 mol Cl - n BaCl 2 .2H 2 O = 0.035 mol Cl - x (1 mol BaCl 2 .2H 2 O / 2 mol Cl - ) n BaCl 2 .2H 2 O= 0.0175 mol n= m/MA 0.0175 mol = m/ 244.3 g/mol m= 4.28 g BaCl 2 .2H 2 O bir miktar saf suda çözündürülerek son hacim saf su ile 500 mL’ye seyreltilir. 26 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Sülfürik Asit H 2 SO 4 , M = 98.08 g/mol Yoğunluk d 20°/4° H 2 SO 4 içeriği Yoğunluk d 20°/4° H 2 SO 4 içeriği Ağırlık % mol/L Ağırlık % mol/L 1.000 0.2609 0.0266 1.260 35.01 4.498 1.005 0.9855 0.101 1.265 35.60 4.592 1.010 1.731 0.1783 1.270 36.19 4.686 1.015 2.485 0.2595 1.275 36.78 4.781 1.020 3.242 0.3372 1.280 37.36 4.876 1.025 4.000 0.4180 1.285 37.95 4.972 1.030 4.746 0.4983 1.290 38.53 5.068 1.035 5.493 0.5796 1.295 39.10 5.163 1.040 6.237 0.6613 1.300 39.68 5.259 1.045 6.956 0.7411 1.305 40.25 5.356 1.050 7.704 0.8250 1.310 40.82 5.452 1.055 8.415 0.9054 1.315 41.39 5.549 1.060 9.129 0.9865 1.320 41.95 5.646 1.065 9.843 1.066 1.325 42.51 5.743 1.070 10.56 1.152 1.330 43.07 5.840 1.075 11.26 1.235 1.335 43.62 5.938 1.080 11.96 1.317 1.340 44.17 6.035 1.085 12.66 1.401 1.345 44.72 6.132 1.090 13.36 1.484 1.350 45.26 6.229 1.095 14.04 1.567 1.355 45.80 6.327 1.100 14.73 1.652 1.360 46.33 6.424 1.105 15.41 1.735 1.365 46.86 6.522 1.110 16.08 1.820 1.370 47.39 6.620 1.115 16.76 1.905 1.375 47.92 6.718 1.120 17.43 1.990 1.380 48.45 6.817 1.125 18.09 2.075 1.385 48.97 6.915 1.130 18.76 2.161 1.390 49.48 7.012 1.135 19.42 2.247 1.395 49.99 7.110 1.140 20.08 2.334 1.400 50.50 7.208 1.145 20.73 2.420 1.405 51.01 7.307 1.150 21.38 2.507 1.410 51.52 7.406 1.155 22.03 2.594 1.415 52.02 7.505 1.160 22.67 2.681 1.420 52.51 7.603 1.165 23.31 2.768 1.425 53.01 7.702 1.170 23.95 2.857 1.430 53.50 7.801 1.175 24.58 2.945 1.435 54.00 7.901 1.180 25.21 3.033 1.440 54.49 8.000 1.185 25.84 3.122 1.445 54.97 8.099 1.190 26.47 3.211 1.450 55.45 8.198 1.195 27.10 3.302 1.455 55.93 8.297 1.200 27.72 3.302 1.460 56.41 8.397 1.205 28.33 3.481 1.465 56.89 8.497 1.210 28.95 3.572 1.470 57.36 8.598 1.215 29.57 3.663 1.475 57.84 8.699 1.220 30.18 3.754 1.480 58.31 8.799 1.225 30.79 3.846 1.485 58.78 8.899 1.230 31.40 3.938 1.490 59.24 9.000 1.235 32.01 4.031 1.495 59.70 9.100 1.240 32.61 1.485 1.500 60.17 9.202 1.245 33.22 4.216 1.505 60.62 9.303 1.250 33.82 4.310 1.510 61.08 9.404 1.255 34.42 4.404 1.515 61.54 9.50627 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Sülfürik Asit H 2 SO 4 , M = 98.08 g/mol Yoğunluk d 20°/4° H 2 SO 4 içeriği Yoğunluk d 20°/4° H 2 SO 4 içeriği Ağırlık % mol/L Ağırlık % mol/L 1.520 62.00 9.608 1.705 78.06 13.57 1.525 62.45 9.711 1.710 78.49 13.69 1.530 62.91 9.8136 1.715 78.93 13.80 1.535 63.36 9.916 1.720 79.37 13.92 1.540 63.81 10.02 1.725 79.81 14.04 1.545 64.26 10.12 1.730 80.25 14.16 1.550 64.71 10.23 1.735 80.70 14.28 1.555 65.15 10.33 1.740 81.16 14.40 1.560 65.59 10.43 1.745 81.62 14.52 1.565 66.03 10.54 1.750 82.09 14.65 1.570 66.47 10.64 1.755 82.57 14.78 1.575 66.91 10.74 1.760 83.06 14.90 1.580 67.35 10.85 1.765 83.57 15.04 1.585 67.79 10.96 1.770 84.08 15.17 1.590 68.23 11.06 1.775 84.61 15.31 1.595 68.66 11.16 1.780 85.16 15.46 1.600 69.09 11.27 1.785 85.74 15.61 1.605 69.53 11.38 1.790 86.35 15.76 1.610 69.96 11.48 1.795 86.99 15.92 1.615 70.39 11.59 1.800 87.69 16.09 1.620 70.82 11.70 1.805 88.43 16.27 1.625 71.25 11.80 1.810 89.23 16.47 1.630 71.67 11.91 1.815 90.12 16.68 1.635 72.09 12.02 1.820 91.11 16.91 1.640 72.52 12.13 1.821 91.33 16.96 1.645 72.95 12.24 1.822 91.56 17.01 1.650 73.37 12.43 1.823 91.78 17.06 1.655 73.80 12.45 1.824 92.00 17.11 1.660 74.22 12.56 1.825 92.25 17.17 1.665 74.64 12.67 1.826 92.51 17.22 1.670 75.07 12.78 1.827 92.77 17.28 1.675 75.49 12.89 1.828 93.03 17.34 1.680 75.92 13.00 1.829 93.33 17.40 1.685 76.34 13.12 1.830 93.64 17.47 1.690 76.77 13.23 1.831 93.94 17.54 1.695 77.20 13.34 1.832 94.32 17.62 1.700 77.63 13.46 1.833 94.72 17.70 Nitrik Asit HNO 3 , M = 63.02 g/mol Yoğunluk d 20°/4° HNO 3 içeriği Yoğunluk d 20°/4° HNO 3 içeriği Ağırlık % mol/L Ağırlık % mol/L 1.000 0.3333 0.05231 1.045 8.398 1.393 1.005 1.255 0.2001 1.050 9.259 1.543 1.010 2.164 0.3468 1.055 10.12 1.694 1.015 3.073 0.4950 1.060 10.97 1.845 1.020 3.982 0.6445 1.065 11.81 1.997 1.025 4.883 0.7943 1.070 12.65 2.148 1.030 5.784 0.9454 1.075 13.48 2.301 1.035 6.661 1.094 1.080 14.31 2.453 1.040 7.530 1.243 1.085 15.13 2.60528 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Nitrik Asit HNO 3 , M = 63.02 g/mol Yoğunluk d 20°/4° HNO 3 içeriği Yoğunluk d 20°/4° HNO 3 içeriği Ağırlık % mol/L Ağırlık % mol/L 1.090 15.95 2.759 1.330 53.41 11.27 1.095 16.76 2.913 1.335 54.27 11.49 1.100 17.58 3.068 1.340 55.13 11.72 1.105 18.39 3.224 1.345 56.04 11.96 1.110 19.19 3.381 1.350 56.95 12.20 1.115 20.00 3.539 1.355 57.87 12.44 1.120 20.79 3.696 1.360 58.78 12.68 1.125 21.59 3.854 1.365 59.69 12.93 1.130 22.38 4.012 1.370 60.67 13.19 1.135 23.16 4.171 1.375 61.69 13.46 1.140 23.94 4.330 1.380 62.70 13.73 1.145 24.71 4.489 1.385 63.72 14.01 1.150 25.48 4.649 1.390 64.74 14.29 1.155 26.24 4.810 1.395 65.84 14.57 1.160 27.00 4.970 1.400 66.97 14.88 1.165 27.76 5.132 1.405 68.10 15.18 1.170 28.51 5.293 1.410 69.23 15.49 1.175 29.25 5.455 1.415 70.39 15.81 1.180 30.00 5.618 1.420 71.63 16.14 1.185 30.74 5.780 1.425 72.86 16.47 1.190 31.47 5.943 1.430 74.09 16.81 1.195 32.21 6.107 1.435 75.35 17.16 1.200 32.94 6.273 1.440 76.71 17.53 1.205 33.68 6.440 1.445 78.07 17.90 1.210 34.41 6.607 1.450 79.43 18.28 1.215 35.16 6.778 1.455 80.88 18.68 1.220 35.93 6.956 1.460 82.39 19.09 1.225 36.70 7.135 1.465 83.91 19.51 1.230 37.48 7.315 1.470 85.50 19.95 1.235 38.25 7.497 1.475 87.29 20.43 1.240 39.02 7.679 1.480 89.07 20.92 1.245 39.80 7.863 1.485 91.13 21.48 1.250 40.58 8.049 1.490 93.49 22.11 1.255 41.36 8.237 1.495 95.46 22.65 1.260 42.14 8.426 1.500 96.73 23.02 1.265 42.92 8.616 1.501 96.98 23.10 1.270 43.70 8.808 1.502 97.23 23.18 1.275 44.48 9.001 1.503 97.49 23.25 1.280 45.27 9.195 1.504 97.74 23.33 1.285 46.06 9.394 1.505 97.99 23.40 1.290 46.85 9.590 1.506 98.25 23.48 1.295 47.63 9.789 1.507 98.50 23.56 1.300 48.42 9.990 1.508 98.76 23.63 1.305 49.21 10.19 1.509 99.01 23.71 1.310 50.00 10.39 1.510 99.26 23.79 1.315 50.85 10.61 1.511 99.52 23.86 1.320 51.71 10.83 1.512 99.77 23.94 1.325 52.56 11.05 1.513 100.0 24.0129 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Fosforik Asit H 3 PO 4 , M = 97.99 g/mol Yoğunluk d 20°/4° H 3 PO 4 içeriği Yoğunluk d 20°/4° H 3 PO 4 içeriği Ağırlık % mol/L Ağırlık % mol/L 1.0038 1 0.102 1.1462 25 2.924 1.0092 2 0.206 1.1529 26 3.059 1.0146 3 0.312 1.1597 27 3.195 1.0200 4 0.417 1.1665 28 3.333 1.0255 5 0.523 1.1735 29 3.473 1.0309 6 0.631 1.1805 30 3.614 1.0365 7 0.740 1.216 35 4.333 1.0420 8 0.851 1.254 40 5.118 1.0476 9 0.962 1.293 45 5.938 1.0532 10 1.074 1.335 50 6.811 1.0590 11 1.189 1.379 55 7.740 1.0647 12 1.304 1.426 60 8.731 1.0705 13 1.420 1.476 65 9.784 1.0764 14 1.538 1.526 70 10.90 1.0824 15 1.657 1.579 75 12.08 1.0884 16 1.777 1.633 80 13.33 1.0946 17 1.899 1.689 85 14.65 1.1008 18 2.021 1.746 90 16.03 1.1071 19 2.147 1.770 92 16.61 1.1134 20 2.272 1.794 94 17.20 1.1199 21 2.400 1.819 96 17.82 1.1263 22 2.529 1.844 98 18.44 1.1329 23 2.659 1.870 100 19.08 1.1395 24 2.791 Hidroklorik Asit HCl, M = 36.47 g/mol Yoğunluk d 20°/4° HCl içeriği Yoğunluk d 20°/4° HCl içeriği Ağırlık % mol/L Ağırlık % mol/L 1.000 0.3600 0.09872 1.105 21.36 6.472 1.005 1.360 0.3748 1.110 22.33 6.796 1.010 2.364 0.6547 1.115 23.29 7.122 1.015 3.374 0.9391 1.120 24.25 7.449 1.020 4.388 1.227 1.125 25.22 7.782 1.025 5.408 1.520 1.130 26.20 8.118 1.030 6.433 1.817 1.135 27.18 8.459 1.035 7.464 2.118 1.140 28.18 8.809 1.040 8.490 2.421 1.145 29.17 9.159 1.045 9.510 2.725 1.150 30.14 9.505 1.050 10.52 3.029 1.155 31.14 9.863 1.055 11.52 3.333 1.160 32.14 10.225 1.060 12.51 3.638 1.165 33.16 10.595 1.065 13.50 3.944 1.170 34.18 10.97 1.070 14.495 4.253 1.175 35.20 11.34 1.075 15.485 4.565 1.180 36.23 11.73 1.080 16.47 4.878 1.185 37.27 12.11 1.085 17.45 5.192 1.190 38.32 12.50 1.090 18.43 5.5095 1.195 39.37 12.90 1.095 19.41 5.829 1.198 40.00 13.14 1.100 20.39 6.15030 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Sodyum Hidroksit NaOH, M = 40.01 g/mol Yoğunluk d 20°/4° NaOH içeriği Yoğunluk d 20°/4° NaOH içeriği Ağırlık % mol/L Ağırlık % mol/L 1.000 0.159 0.0398 1.270 24.645 7.824 1.005 0.602 0.151 1.275 25.10 8.000 1.010 1.0455 0.264 1.280 25.56 8.178 1.015 1.49 0.378 1.285 26.02 8.357 1.020 1.94 0.494 1.290 26.48 8.539 1.025 2.39 0.611 1.295 26.94 8.722 1.030 2.84 0.731 1.300 27.41 8.906 1.035 3.29 0.851 1.305 27.87 9.092 1.040 3.745 0.971 1.310 28.33 9.278 1.045 4.20 1.097 1.315 28.80 9.466 1.050 4.655 1.222 1.320 29.26 9.656 1.055 5.11 1.347 1.325 29.73 9.875 1.060 5.56 1.474 1.330 30.20 10.04 1.065 6.02 1.602 1.335 30.67 10.23 1.070 6.47 1.731 1.340 31.14 10.43 1.075 6.93 1.862 1.345 31.62 10.63 1.080 7.38 1.992 1.350 32.10 10.83 1.085 7.83 2.123 1.355 32.58 11.03 1.090 8.28 2.257 1.360 33.06 11.24 1.095 8.74 2.391 1.365 33.54 11.45 1.100 9.19 2.527 1.370 34.03 11.65 1.105 9.64 2.664 1.375 34.52 11.86 1.110 10.10 2.802 1.380 35.01 12.08 1.115 10.555 2.942 1.385 35.505 12.29 1.120 11.01 3.082 1.390 36.00 12.51 1.125 11.46 3.224 1.395 36.495 12.73 1.130 11.92 3.367 1.400 36.99 12.95 1.135 12.37 3.510 1.405 37.49 13.17 1.140 12.83 3.655 1.410 37.99 13.39 1.145 13.28 3.801 1.415 38.49 13.61 1.150 13.73 3.947 1.420 38.99 13.84 1.155 14.18 4.095 1.425 39.495 14.07 1.160 14.64 4.244 1.430 40.00 14.30 1.165 15.09 4.395 1.435 40.515 14.53 1.170 15.54 4.545 1.440 41.03 14.77 1.175 15.99 4.697 1.445 41.55 15.01 1.180 16.44 4.850 1.450 42.07 15.25 1.185 16.89 5.004 1.455 42.59 15.49 1.190 17.345 5.160 1.460 43.12 15.74 1.195 17.80 5.317 1.465 43.64 15.98 1.200 18.255 5.476 1.470 44.17 16.23 1.205 18.71 5.636 1.475 44.695 16.48 1.210 19.16 5.796 1.480 45.22 16.73 1.215 19.62 5.958 1.485 45.75 16.98 1.220 20.07 6.122 1.490 46.27 17.23 1.225 20.53 6.286 1.495 46.80 17.49 1.230 20.98 6.451 1.500 47.33 17.75 1.235 21.44 6.619 1.505 47.85 18.00 1.240 21.90 6.788 1.510 48.38 18.26 1.245 22.36 6.958 1.515 48.905 18.52 1.250 22.82 7.129 1.520 49.44 18.78 1.255 23.275 7.302 1.525 49.97 19.05 1.260 23.73 7.475 1.530 50.50 19.31 1.265 24.19 7.65031 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Potasyum Hidroksit KOH, M = 56.11 g/mol Yoğunluk d 20°/4° KOH içeriği Yoğunluk d 20°/4° KOH içeriği Ağırlık % mol/L Ağırlık % mol/L 1.000 0.197 0.351 1.270 28.29 6.40 1.005 0.743 0.133 1.275 28.77 6.54 1.010 1.295 0.233 1.280 29.25 6.67 1.015 1.84 0.333 1.285 29.73 6.81 1.020 2.38 0.4355 1.290 30.21 6.95 1.025 2.93 0.536 1.295 30.68 7.08 1.030 3.48 0.6395 1.300 31.15 7.22 1.035 4.03 0.774 1.305 31.62 7.36 1.040 4.58 0.848 1.310 32.09 7.49 1.045 5.12 0.954 1.315 32.56 7.63 1.050 5.66 1.06 1.320 33.03 7.77 1.055 6.20 1.17 1.325 33.50 7.91 1.060 6.74 1.27 1.330 33.97 8.05 1.065 7.28 1.38 1.335 34.43 8.19 1.070 7.82 1.49 1.340 34.90 8.335 1.075 8.36 1.60 1.345 35.36 8.48 1.080 8.89 1.71 1.350 35.82 8.62 1.085 9.43 1.82 1.355 36.28 8.76 1.090 9.96 1.94 1.360 36.735 8.905 1.095 10.49 2.05 1.365 37.19 9.05 1.100 11.03 2.16 1.370 37.65 9.19 1.105 11.56 2.28 1.375 38.105 9.34 1.110 12.08 2.39 1.380 38.56 9.48 1.115 12.61 2.51 1.385 39.01 9.63 1.120 13.14 2.62 1.390 39.46 9.78 1.125 13.66 2.74 1.395 39.92 9.93 1.130 14.19 2.86 1.400 40.37 10.07 1.135 14.705 2.975 1.405 40.82 10.22 1.140 15.22 3.09 1.410 41.26 10.37 1.145 15.74 3.21 1.415 41.71 10.52 1.150 16.26 3.33 1.420 42.155 10.67 1.155 16.78 3.45 1.425 42.60 10.82 1.160 17.29 3.58 1.430 43.04 10.97 1.165 17.81 3.70 1.435 43.48 11.12 1.170 18.32 3.82 1.440 43.92 11.28 1.175 18.84 3.945 1.445 44.36 11.42 1.180 19.35 4.07 1.450 44.79 11.58 1.185 19.86 4.195 1.455 45.23 11.73 1.190 20.37 4.32 1.460 45.66 11.88 1.195 20.88 4.45 1.465 46.095 12.04 1.200 21.38 4.57 1.470 46.53 12.19 1.205 21.88 4.70 1.475 46.96 12.35 1.210 22.38 4.83 1.480 47.39 12.50 1.215 22.88 4.955 1.485 47.82 12.66 1.220 23.38 5.08 1.490 48.25 12.82 1.225 23.87 5.21 1.495 48.675 12.97 1.230 24.37 5.34 1.500 49.10 13.13 1.235 24.86 5.47 1.505 49.53 13.29 1.240 25.36 5.60 1.510 49.95 13.45 1.245 25.85 5.74 1.515 50.38 13.60 1.250 26.34 5.87 1.520 50.80 13.76 1.255 26.83 6.00 1.525 51.22 13.92 1.260 27.32 6.135 1.530 51.64 14.08 1.265 27.80 6.2732 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Amonyak NH 3 , M = 17.03 g/mol Yoğunluk d 20°/4° NH 3 içeriği Yoğunluk d 20°/4° NH 3 içeriği Ağırlık % mol/L Ağırlık % mol/L 0.998 0.0465 0.0273 0.938 15.47 8.52 0.996 0.512 0.299 0.936 16.06 8.83 0.994 0.977 0.570 0.934 16.65 9.13 0.992 1.43 0.834 0.932 17.24 9.44 0.990 1.89 1.10 0.930 17.85 9.75 0.988 2.35 1.365 0.928 18.45 10.06 0.986 2.82 1.635 0.926 19.06 10.37 0.984 3.30 1.91 0.924 19.67 10.67 0.982 3.78 2.18 0.922 20.27 10.97 0.980 4.27 2.46 0.920 20.88 11.28 0.978 4.76 2.73 0.918 21.50 11.59 0.976 5.25 3.01 0.916 22.125 11.90 0.974 5.75 3.29 0.914 22.75 12.21 0.972 6.25 3.57 0.912 23.39 12.52 0.970 6.75 3.84 0.910 24.03 12.84 0.968 7.26 4.12 0.908 24.68 13.16 0.966 7.77 4.41 0.906 25.33 13.48 0.964 8.29 4.69 0.904 26.00 13.80 0.962 8.82 4.98 0.902 26.67 14.12 0.960 9.34 5.27 0.900 27.33 14.44 0.958 9.87 5.55 0.898 28.00 14.76 0.956 10.405 5.84 0.896 28.67 15.08 0.954 10.95 6.13 0.894 29.33 15.40 0.952 11.49 6.42 0.892 30.00 15.71 0.950 12.03 6.71 0.890 30.685 16.04 0.948 12.58 7.00 0.888 31.37 16.36 0.946 13.14 7.29 0.886 32.09 16.69 0.944 13.71 7.60 0.884 32.84 17.05 0.942 14.29 7.91 0.882 33.595 17.40 0.940 14.88 8.21 0.880 34.35 17.7533 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Katalog No Kimyasal Formül Çözünürlük (g/100 g H 2 O) Çözelti yoğunluğu 20 °C (g/mL) 0 °C 20 °C 40 °C 60 °C 80 °C 100 °C M101031 Alüminyum amonyum sülfat dodekahidrat AlNH 4 (SO 4 ) 2 .12 H 2 O 2.6 6.6 12.4 21.1 35.2 109.2 (95 °C) 1.0459 (15.5 °C) M101084 Alüminyum klorür hekzahidrat AlCl 3 .6H 2 O 44.9 45.6 46.3 47.7 47.7 - - M101063 Alüminyum nitrat nanohidrat Al(NO 3 ) 3 .9H 2 O 61.0 75.4 89.0 108.0 - - - M101047 Alüminyum potasyum sülfat dodekahidrat AlK(SO 4 ) 2 .12H 2 O 2.96 6.01 13.6 33.3 72.0 109.0 (90 °C) 1.053 M101102 Alüminyum sülfat oktadekahidrat Al 2 (SO 4 ) 3 .18H 2 O 31.2 36.4 45.6 58.0 73.0 89.0 1.308 M101125 Amonyum bromür NH 4 Br 60.6 75.5 91.1 107.8 126.7 145.6 - M103792 Amonyum demir(II) sülfat hekzahidrat (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 .6H 2 O 17.8 26.9 38.5 53.4 72.0 - 1.18 M101126 Amonyum dihidrojen fosfat NH 4 H 2 PO 4 22.7 36.8 56.7 82.9 120.7 174.0 - M101131 Amonyum hidrojen karbonat NH 4 HCO 3 11.9 21.2 36.6 59.2 109.2 355.0 1.07 M101207 di-Amonyum hidrojen fosfat (NH 4 ) 2 HPO 4 57.5 68.6 81.8 97.6 115.5 - 1.3436 (14.5 °C) M101173 Amonyum iyodür NH 4 l 154.2 172.3 190.5 208.9 228.8 250.3 - M101145 Amonyum klorür NH 4 Cl 29.7 37.6 46.0 55.3 65.6 77.3 1.075 M101226 Amonyum monovanadat NH 4 VO 3 - 4.8 13.2 - - - - M101188 Amonyum nitrat NH 4 NO 3 118.5 187.7 283.0 415.0 610.0 1000.0 1.308 M101217 Amonyum sülfat (NH 4 ) 2 SO 4 70.4 75.4 81.2 87.4 94.1 102.0 1.247 M101213 Amonyum tiyosiyanat NH 4 SCN 115.0 163.0 235.0 347.0 - - - M107838 Antimon(III) klorür SbCl 3 601.6 931.5 1368.0 4531.0 - - - M102739 Bakır(I) klorür CuCl - 1.5 (25 °C) - - - - - M102733 Bakır(II) klorür dihidrat CuCl 2 .2H 2 O 70.65 77.0 83.8 91.2 99.2 107.9 1.55 M102753 Bakır(II) nitrat trihidrat Cu(NO 3 ) 2 .3H 2 O - - 160.0 179.0 208.0 257.0 - M102790 Bakır(II) sülfat pentahidrat CuSO 4 .5H 2 O 14.8 20.8 29.0 39.1 53.6 73.6 1.1965 M102791 Bakır sülfat CuSO 4 25.5 36.2 48.0 60.0 70.0 83.0 - M101704 Baryum asetat Ba(CH 3 COO) 2 58.0 72.0 79.0 74.0 74.0 74.0 - M101737 Baryum hidroksit oktahidrat Ba(OH) 2 .8H 2 O 1.5 3.5 8.2 21.0 - - 1.04 M101719 Baryum klorür dihidrat BaCl 2 .2H 2 O 30.7 35.7 40.8 46.4 52.5 58.7 1.28 M101729 Baryum nitrat Ba(NO 3 ) 2 5.0 9.1 14.4 20.3 27.2 34.2 1.069 M100163 di-Bor trioksit B 2 O 3 1.1 2.2 4.0 6.2 9.5 15.7 - M100165 Borik asit H 3 BO 3 2.7 5.04 8.7 14.8 23.6 39.7 1.015 M818631 Çinko bromür ZnBr 2 390.0 440.0 - 620.0 640.0 670.0 - M108816 Çinko klorür ZnCl 2 - - 453.0 488.0 541.0 - - Kimyasalların Farklı Sıcaklıktaki Çözünürlükleri34 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Katalog No Kimyasal Formül Çözünürlük (g/100 g H 2 O) Çözelti yoğunluğu 20 °C (g/mL) 0 °C 20 °C 40 °C 60 °C 80 °C 100 °C M108836 Çinko nitrat hekzahidrat Zn(NO 3 ) 2 .6H 2 O 92.7 118.3 - - - - 1.67 M108833 Çinko nitrat tetrahidrat Zn(NO 3 ) 2 .4H 2 O - - 211.5 - - - - M108882 Çinko sülfat monohidrat ZnSO 4 .H 2 O - - - 76.5 66.7 60.5 - M108883 Çinko sülfat heptahidrat ZnSO 4 .7H 2 O 41.6 53.8 - - - - 1.47 M803945 Demir(III) klorür FeCl 3 25.5 36.3 49.9 - - - - M103943 Demir(III) klorür hekzahidrat FeCl 3 .6H 2 O 83.5 100.0 126.0 169.5 - - - M103861 Demir(II) klorür tetrahidrat FeCl 2 .4H 2 O - - - 90.5 (56 °C) 100.0 107.5 - M103967 Demir(II) sülfat monohidrat FeSO 4 .H 2 O - - - - 43.8 31.6 - M103965 Demir(II) sülfat heptahidrat FeSO 4 .7H 2 O 15.6 26.6 40.3 47.6 - - 1.225 M101512 Gümüş nitrat AgNO 3 11.50 219.2 334.8 471.0 652.0 1024.0 2.18 M101509 Gümüş sülfat Ag 2 SO 4 0.57 0.79 0.98 1.15 1.3 1.5 - M102019 Kadmiyum nitrat tetrahidrat Cd(NO 3 ) 2 .6H 2 O - 153.0 199.0 - - - - M102027 Kadmiyum sülfat hidrat CdSO 4 .8H 2 O 75.5 76.7 79.3 82.0 84.6 - 1.616 M818150 Kalay(II) klorür SnCl 2 83.9 269.8 (15 °C) - - - - 2.07 M109325 Kalsiyum asetat Ca(CH 3 COO) 2 37.4 34.7 33.2 32.7 33.5 29.7 - M102382 Kalsiyum klorür dihidrat CaCl 2 .2H 2 O - - 128.1 136.8 147.0 159.0 - M102121 Kalsiyum nitrat tetrahidrat Ca(NO 3 ) 2 .4H 2 O 101.0 129.4 196.0 - - - - M102161 Kalsiyum sülfat dihidrat CaSO 4 .2H 2 O 0.18 0.20 0.21 0.20 0.19 0.16 1.001 M100229 Krom(VI) oksit CrO 3 163.0 166.7 171.0 176.0 189.0 199.0 1.71 (16.5 °C) M802540 Kobalt klorür CoCl 2 74.5 91.9 - - - - 1.52 M102539 Kobalt klorür hekzahidrat CoCl 2 .6H 2 O - 62.35 68.6 78.3 - - 1.49 M102536 Kobalt nitrat hekzahidrat Co(NO 3 ) 2 .6H 2 O - - - - 525.1 537.0 - M102556 Kobalt sülfat heptahidrat CoSO 4 .7H 2 O 41.9 53.6 69.5 - - - - M807383 Kurşun klorür PbCl 2 0.67 0.99 1.45 1.98 2.6 3.3 1.007 M107398 Kurşun nitrat Pb(NO 3 ) 2 36.4 52.2 69.4 88.0 107.5 127.3 1.40 M105669 Lityum bromür LiBr 143.0 177.0 205.0 224.0 245.0 266.0 - Lityum hidroksit monohidrat LiOH.H 2 O 12.0 12.4 - 13.4 14.9 17.9 - M818287 Lityum iyodür Lil 151.0 165.0 180.0 - - 480.0 - M105680 Lityum karbonat Li 2 CO 3 1.3 M105677 Lityum klorür monohidrat LiCl.H 2 O 82.8 90.4 100.0 113.0 127.5 1.29 Kimyasalların Farklı Sıcaklıktaki Çözünürlükleri (Devamı)35 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Katalog No Kimyasal Formül Çözünürlük (g/100 g H 2 O) Çözelti yoğunluğu 20 °C (g/mL) 0 °C 20 °C 40 °C 60 °C 80 °C 100 °C M112230 Lityum nitrat LiNO 3 48.0 76.0 - - - 227.0 - M105694 Lityum sülfat monohidrat LiSO 4 .H 2 O 36.2 34.8 33.5 32.3 31.5 31.0 1.23 M105833 Magnezyum klorür hekzahidrat MgCl 2 .6H 2 O 52.8 54.6 57.5 60.7 65.9 72.7 1.331 M105853 Magnezyum nitrat hekzahidrat Mg(NO 3 ) 2 .6H 2 O 63.9 70.1 81.8 93.7 - - 1.388(25 °C) M105886 Magnezyum sülfat heptahidrat MgSO 4 .7H 2 O 35.6 45.4 - - - 1.31 M105927 Mangan(II) klorür tetrahidrat MnCl 2 .4H 2 O 63.6 73.6 88.7 106 (58.1 °C) - - 1.499 M105934 Mangan(II) klorür dihidrat MnCl 2 .2H 2 O - - - - 110.5 115.0 - M105941 Mangan(II) sülfat monohidrat MnSO 4 .H 2 O - - 60.0 58.6 45.5 35.5 - M104421 Cıva(II) bromür HgBr 2 - 0.62 (25°C) 0.96 1.7 2.8 4.9 - M104419 Cıva(II) klorür HgCl 2 4.29 6.6 9.6 13.9 24.2 54.1 1.052 M106717 Nikel klorür hekzahidrat NiCl 2 . 6H 2 O 51.7 55.3 - - - - 1.46 M106721 Nikel nitrat hekzahidrat Ni(No 3 ) 2 . 6H 2 O 79.2 94.1 118.8 - - - - M106727 Nikel sülfat hekzahidrat Ni 2 SO 4 .6H 2 O - - - 57.0 - - - M104820 Potasyum asetat KCH 3 COO 217.0 256.0 323.0 350.0 - 380.0 - M104912 Potasyum bromat KBrO 3 3.1 6.8 13.1 22.0 33.9 49.7 1.048 M104905 Potasyum bromür KBr 54.0 65.8 76.1 85.9 95.3 104.9 1.370 M104864 Potasyum dikromat K 2 Cr 2 O 7 4.7 12.5 26.3 45.6 73.0 103.0 1.077 M104873 Potasyum dihidrojen fosfat KH 2 PO 4 14.3 22.7 33.9 48.6 68.0 - - M105057 Potasyum disülft K 2 S 2 O 5 27.5 44.9 63.9 85.0 108.0 133.0 - M119238 Potasyum hekza kloroplatin(IV) K 2 [Pt(Cl) 6 ] 0.74 1.1 1.7 2.6 3.8 5.2 - M104984 Potasyum hekza siyanoferra(II) trihidrat K 4 [Fe(CN) 6 ].3H 2 O 15.0 28.9 42.7 56.0 68.9 82.7 1.16 M104973 Potasyum hekza siyanoferrat(III) K 3 [Fe(CN) 6 ] 29.9 46.0 59.5 70.9 81.8 91.6 1.18 M104854 Potasyum hidrojen karbonat KHCO 3 22.6 33.3 45.3 60.0 - - 1.18 M104928 Potasyum karbonat K 2 CO 3 106.0 110.0 117.0 127.0 140.0 156.0 - M104944 Potasyum klorat KClO 3 3.3 7.3 14.5 25.9 39.7 56.2 1.042 M104936 Potasyum klorür KCl 28.2 34.2 40.3 45.6 51.0 56.2 1.174 M104952 Potasyum kromat K 2 CrO 4 59.0 63.7 67.0 70.9 75.1 79.2 1.378 M104967 Potasyum siyanür KCN 63.0 71.6 (25 °C) - 81.0 (50 °C) 95 (75 °C) 122 (103.3°C) - Kimyasalların Farklı Sıcaklıktaki Çözünürlükleri (Devamı)36 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Katalog No Kimyasal Formül Çözünürlük (g/100 g H2O) Çözelti Yoğunluğu 20 °C (g/mL) 0 °C 20 °C 40 °C 60 °C 80 °C 100 °C M105099 di-Potasyum hidrojen fosfat trihidrat K 2 HPO 4 .3H 2 O - 159.0 212.5 - - - - M104885 Potasyum hidrojen sülfat KHSO 4 36.3 51.4 67.3 - - 121.6 - M105002 Potasyum hidroksit monohidrat KOH.H 2 O - - 136.4 147.0 160.0 178.0 - M105051 Potasyum iyodat KlO 3 4.7 8.1 12.9 18.5 24.8 32.3 1.064 M105043 Potasyum iyodür Kl 127.8 144.5 161.0 176.2 191.5 208.0 1.71 M105063 Potasyum nitrat KNO 3 13.3 31.7 63.9 109.9 169.0 245.2 1.16 M105073 di-Potasyum okzalat monohidrat K 2 C 2 O 4 .H 2 O - 35.9 - - - - - M105076 Potasyum perklorat KClO 4 0.76 1.7 3.6 7.2 13.4 22.2 1.008 M105082 Potasyum permanganat KMnO 4 2.8 6.4 12.6 22.4 - - 1.04 M105091 Potasyum perokzo disülfat K 2 S 2 O 8 0.18 0.5 1.1 - - - - M105153 Potasyum sülfat K 2 SO 4 7.3 11.1 14.8 18.2 21.3 24.1 1.0807 M105125 Potasyum tiyosiyanat KSCN 177.0 218.0 - - - - 1.42 M107615 Rubidyum klorür RbCl 70.6 83.6 - - - 128.0 - M106267 Sodyum asetat trihidrat NaCH 3 COO.3H 2 O 36.3 46.4 65.4 138.0 (58 °C) - - 1.17 M106363 Sodyum bromür NaBr - - - 118.0 118.3 121.2 - M106345 Sodyum dihidrojen fosfat dihidrat NaH 2 PO 4 .2H 2 O 57.7 85.2 138.2 - - - - M106370 Sodyum dihidrojen fosfat NaH 2 PO 4 - - - 179.3 207.3 284.4 - M106591 tetra-Sodyum difosfat dekahidrat Na 4 P 2 O 7 .10H 2 O 2.7 5.5 12.5 21.9 30.0 40.3 1.05 M106336 Sodyum dikromat dihidrat Na 2 Cr 2 O 7 .2H 2 O 163.2 180.2 220.5 283.0 385.0 - - M106528 Sodyum disülft Na 2 S 2 O 5 - 65.3 71.1 79.9 88.7 100.0 - M106449 Sodyum forür NaF 3.6 4.1 - - - - 1.04 M106578 tri-Sodyum fosfat dodekahidrat Na 3 PO 4 .12H 2 O 1.5 12.1 31.0 55.0 81.0 108.0 1.106 M106579 di-Sodyum hidrojen fosfat dodekahidrat Na 2 HPO 4 .12H 2 O 1.63 7.7 - - - - 1.08 M106575 di-Sodyum hidrojen fosfat heptahidrat Na 2 HPO 4 .7H 2 O - - 55.0 - - - - M106580 di-Sodyum hidrojen fosfat dihidrat Na 2 HPO 4 .2H 2 O - - - 83.0 92.4 - - M106586 di-Sodyum hidrojen fosfat Na 2 HPO 4 - - - - - 104.1 - M106329 Sodyum hidrojen karbonat NaHCO 3 6.89 9.6 12.7 16.0 19.7 23.6 1.08 M106466 Sodyum hidroksit monohidrat NaOH.H 2 O - 109.2 126.0 178.0 - - 1.55 M106498 Sodyum hidroksit NaOH - - - - 313.7 341.0 - M106525 Sodyum iyodat NalO 3 2.5 9.1 - 23.0 27.0 32.8 - Kimyasalların Farklı Sıcaklıktaki Çözünürlükleri (Devamı)37 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Katalog No Kimyasal Formül Çözünürlük (g/100 g H2O) Çözelti Yoğunluğu 20 °C (g/mL) 0 °C 20 °C 40 °C 60 °C 80 °C 100 °C M106523 Sodyum iyodür Nal - - - - 295.0 303.0 - M106386 Sodyum karbonat monohidrat Na 2 CO 3 .H 2 O - - 48.9 46.2 44.5 44.5 - M106391 Sodyum karbonat dekahidrat Na 2 CO 3 .10H 2 O 6.86 21.7 - - - - 1.1941 M106392 Sodyum karbonat Na 2 CO 3 7.1 21.4 48.5 46.5 45.8 45.5 - M106404 Sodyum klorür NaCl - 35.9 36.4 37.1 38.1 39.2 1.201 Sodyum kromat Na 2 CrO 4 - - - - 124.0 125.9 - M106537 Sodyum nitrat NaNO 3 70.7 88.3 104.9 124.7 148.0 176.0 1.38 M106549 Sodyum nitrit NaNO 2 73.0 84.5 95.7 112.3 135.5 163.0 1.33 M106564 Sodyum perklorat monohidrat NaClO 4 .H 2 O 167.0 181.0 243.0 - - - 1.757 M106648 Sodyum sülfat dekahidrat Na 2 SO 4 .10H 2 O 4.56 19.2 - - - - 1.150 M106649 Sodyum sülfat Na 2 SO 4 - - 48.1 45.3 43.1 42.3 - Sodyum sülfür nanohidrat Na 2 S.9H 2 O 12.4 18.8 29.0 - - - 1.18 M106657 Sodyum sülft Na 2 SO 3 - - 37.0 33.2 29.0 26.6 - M106310 di-Sodyum tetraborat Na 2 B 4 O 7 1.2 2.7 6.0 20.3 31.5 52.5 - M106516 Sodyum tiyosülfat pentahidrat Na 2 S 2 O 3 .5H 2 O 52.5 70.1 102.6 - - - 1.39 M107876 Stronsyum hidroksit-oktahidrat Sr(OH) 2 .8H 2 O 0.35 0.7 1.5 3.1 7.0 24.2 - M107865 Stronsyum klorür-hekzahidrat SrCl 2 .6H 2 O 44.1 53.9 66.6 85.2 - - 1.39 M107872 Stronsiyum nitrat Sr(NO 3 ) 2 - - 91.2 94.2 97.2 101.2 - Talyum(I) nitrat TlNO 3 3.81 9.5 20.9 46.2 111.0 413.0 - Kimyasalların Farklı Sıcaklıktaki Çözünürlükleri (Devamı)38 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Yavaş Çözünen Kimyasalların Çözünürlük Sabitleri Kimyasal Formül Verilen sıcaklıktaki çözünürlük sabiti [mol/L] Alüminyum hidroksit Al(OH) 3 4.00 x 10 -13 (15 °C) 1.50 x 10 -15 (18 °C) 3.70 x 10 -15 (25 °C) Arsenik(III) sülfür As 2 S 3 4.00 x 10 -29 (18 °C) Bakır(I) bromür CuBr 4.15 x 10 -8 (18-20 °C) Bakır(I) iyodür CuI 5.06 x 10 -12 (18-20 °C) Bakır(I) klorür CuCl 1.02 x 10 -6 (18-20 °C) Bakır(I) sülfür Cu 2 S 2.00 x 10 -47 (18 °C) Bakır(I) tiyosiyanat CuSCN 1.60 x 10 -11 (18 °C) Bakır(II) hidroksit Cu(OH) 2 5.60 x 10 -20 (25 °C) Bakır(II) karbonat CuCO 3 1.37 x 10 -10 (25 °C) Bakır(II) sülfür CuS 8.00 x 10 -45 (18 °C) Baryum forür BaF 2 1.60 x 10 -6 (10 °C) 1.70 x 10 -6 (18 °C) Baryum karbonat BaCO 3 7.00 x 10 -9 (16 °C) 8.10 x 10 -9 (25 °C) Baryum kromat BaCrO 4 1.60 x 10 -10 (18 °C) 2.40 x 10 -10 (28 °C) Baryum okzalat dihidrat BaC 2 O 4 .2H 2 O 1.20 x 10 -7 (18 °C) Baryum sülfat BaSO 4 8.70 x 10 -11 (18 °C) 1.08 x 10 -10 (25 °C) 1.98 x 10 -10 (50 °C) Berilyum hidroksit Be(OH) 2 2.70 x 10 -19 (25 °C) Bizmut hidroksit Bi(OH) 3 4.30 x 10 -31 (18 °C) Bizmut oksit klorür BiOCl 1.60 x 10 -31 (25 °C) Bizmut sülfür Bi 2 S 3 1.60 x 10 -72 (18 °C) Cıva(I) bromür Hg 2 Br 2 1.30 x 10 -21 (25 °C) Cıva(I) iyodür Hg 2 I 2 1.20 x 10 -28 (25 °C) Cıva(I) klorür Hg 2 Cl 2 2.00 x 10 -18 (25 °C) Cıva(I) kromat Hg 2 CrO 4 2.00 x 10 -9 (25 °C) Cıva(I) oksit Hg 2 O 1.60 x 10 -23 (25 °C) Cıva(I) siyanür Hg 2 (CN) 2 5.00 x 10 -40 (25 °C) Cıva(I) sülfür Hg 2 S 1.00 x 10 -47 (18 °C) Cıva(II) iyodür HgI 2 3.20 x 10 -29 (25 °C) Cıva(II) oksit HgO 1.70 x 10 -26 (25 °C) Cıva(II) sülfür HgS 3.00 x 10 -54 (18 °C) Çinko hidroksit Zn(OH) 2 1.00 x 10 -17 (25 °C) Çinko karbonat ZnCO 3 6.00 x 10 -11 (25 °C) Çinko sülfür, alfa ZnS 6.90 x 10 -26 (20 °C)39 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Kimyasal Formül Verilen sıcaklıktaki çözünürlük sabiti [mol/L] Çinko sülfür, beta ZnS 1.10 x 10 -24 (25 °C) Demir(II) hidroksit Fe(OH) 2 1.64 x 10 -14 (18 °C) Demir(II) karbonat FeCO 3 2.50 x 10 -11 (20 °C) Demir(III) hidroksit Fe(OH) 3 1.10 x 10 -36 (18 °C) Gümüş arsenat Ag 3 AsO 4 1.00 x 10 -19 (25 °C) Gümüş bromür AgBr 4.10 x 10 -13 (18 °C) 7.70 x 10 -13 (25 °C) Gümüş iyodür AgI 0.32 x 10 -16 (13 °C) 1.50 x 10 -16 (25 °C) Gümüş klorür AgCl 0.21 x 10 -10 (4.7 °C) 0.37 x 10 -10 (9.7 °C) 1.56 x 10 -10 (25 °C) 13.2 x 10 -10 (50 °C) 215 x 10 -10 (100 °C) Gümüş kromat Ag 2 CrO 4 1.20 x 10 -12 (14.8 °C) 9.00 x 10 -12 (25°C) Gümüş sülfür Ag 2 S 1.60 x 10 -49 (18 °C) Gümüş tiyosiyanat AgSCN 0.49 x 10 -12 (18 °C) 1.16 x 10 -12 (25 °C) Kadmiyum karbonat CdCO 3 2.50 x 10 -14 (25 °C) Kadmiyum okzalat trihidrat CdC 2 O 4 .3H 2 O 1.53 x 10 -8 (18 °C) Kadmiyum sülfür CdS 3.60 x 10 -29 (18 °C) Kalsiyum forür CaF 2 3.40 x 10 -11 (18 °C) 3.95 x 10 -11 (26 °C) Kalsiyum fosfat Ca 3 (PO 4 ) 2 1.00 x 10 -25 (25 °C) Kalsiyum hidroksit Ca(OH) 2 5.47 x 10 -6 (18 °C) Kalsiyum karbonat CaCO 3 4.80 x 10 -9 (25 °C) Kalsiyum okzalat monohidrat CaC 2 O 4 .H 2 O 1.78 x 10 -9 (18 °C) 2.57 x 10 -9 (25 °C) Kalsiyum sülfat CaSO 4 6.10 x 10 -5 (10 °C) 2.45 x 10 -5 (25 °C) Kalsiyum tartarat dihidrat CaC 4 H 4 O 6 .2H 2 O 7.70 x 10 -7 (25 °C) Kobalt(II) karbonat CoCO 3 1.00 x 10 -12 (25 °C) Kobalt(II) sülfür CoS 1.90 x 10 -27 (20 °C) Kurşun bromür PbBr 2 3.90 x 10 -5 (25 °C) Kurşun forür PbF 2 2.70 x 10 -8 (9 °C) 3.20 x 10 -8 (18 °C) Kurşun iyodat Pb(IO 3 ) 2 5.30 x 10 -14 (9.2 °C) 1.20 x 10 -13 (18 °C) 2.60 x 10 -13 (25.8 °C) Kurşun iyodür PbI 2 7.50 x 10 -9 (15 °C) 1.40 x 10 -9 (25 °C) Kurşun karbonat PbCO 3 3.30 x 10 -14 (18 °C) Yavaş Çözünen Kimyasalların Çözünürlük Sabitleri (Devamı)40 ÇÖZELTİLER w w w . k i m y a e v i . o r g Kimyasal Formül Verilen sıcaklıktaki çözünürlük sabiti [mol/L] Kurşun klorür PbCl 2 2.12 x 10 -5 (25 °C) Kurşun kromat PbCrO 4 1.77 x 10 -14 (25 °C) Kurşun okzalat PbC 2 O 4 2.74 x 10 -11 (18 °C) Kurşun sülfat PbSO 4 1.06 x 10 -8 (18 °C) Kurşun sülfür PbS 3.40 x 10 -28 (18 °C) Lantan hidroksit La(OH) 3 ~ 10 -20 (25 °C) Lityum karbonat Li 2 CO 3 1.70 x 10 -3 (25 °C) Magnezyum amonyum fosfat MgNH 4 PO 4 2.50 x 10 -13 (25 °C) Magnezyum forür MgF 7.10 x 10 -9 (18 °C) Magnezyum hidroksit Mg(OH) 2 1.20 x 10 -11 (18 °C) Magnezyum karbonat MgCO 3 2.60 x 10 -5 (12 °C) Mangan karbonat MnCO 3 8.80 x 10 -10 (18 °C) Mangan sülfür MnS 7.00 x 10 -16 (18 °C) Nikel(II) hidroksit Ni(OH) 2 1.60 x 10 -14 (25 °C) Nikel(II) karbonat NiCO 3 1.35 x 10 -7 (15 °C) Nikel(II) sülfür NiS 1.00 x 10 -26 (20 °C) Potasyum hekzakloroplatin(IV) K 2 PtCl 6 1.10 x 10 -5 (18 °C) Potasyum hidrojen tartarat KHC 4 H 4 O 6 3.80 x 10 -4 (18 °C) Potasyum perklorat KClO 4 1.07 x 10 -2 (25 °C) Stronsiyum forür SrF 2 2.80 x 10 -9 (18 °C) Stronsiyum karbonat SrCO 3 1.60 x 10 -9 (25 °C) Stronsiyum okzalat SrC 2 O 4 5.60 x 10 -8 (18 °C) Stronsiyum sülfat SrSO 4 2.80 x 10 -7 (2.9 °C) 3.80 x 10 -7 (17.4 °C) Talyum(I) bromür TlBr 3.90 x 10 -6 (25 °C) Talyum(I) iyodür TlI 5.80 x 10 -8 (25 °C) Talyum(I) klorür TlCl 1.90 x 10 -4 (25 °C) Talyum(I) tiyosiyanat TlSCN 2.30 x 10 -4 (25 °C) Talyum(II) sülfür Tl 2 S 9.00 x 10 -23 (25 °C) Talyum(III) hidroksit Tl(OH) 3 1.40 x 10 -53 (25 °C) Yavaş Çözünen Kimyasalların Çözünürlük Sabitleri (Devamı)41 ORGANİK ÇÖZÜCÜLER w w w . k i m y a e v i . o r g ORGANİK ÇÖZÜCÜLER42 ORGANİK ÇÖZÜCÜLER w w w . k i m y a e v i . o r g Aseton Asetonitril Karbon tetraklorür Kloroform Siklohekzan 1.2-Dikloroetan Diklorometan Dietil eter Dimetil formamit Dimetil sülfoksit 1.4-Dioksan Etanol Etil asetat Heptan Hekzan Metanol Metil-tert-bütil eter Pentan 1-Propanol 2-Propanol Tetrahidrofuran Toluen 2,2,4-Trimetilpentan Su Aseton (M100013) Asetonitril (M100003) Karbon tetraklorür (M102222) Kloroform (M102445) Siklohekzan (M102832) 1.2-Dikloroetan Diklorometan (M106049) Dietil eter (M100926) Dimetil formamit Dimetil sülfoksit 1.4-Dioksan (M103115) Etanol (M100986) Etil asetat (M100864) Heptan Hekzan (M104368) Metanol (M106009) Metil-tert-bütil eter Pentan 1-Propanol (M100996) 2-Propanol (M109634) Tetrahidrofuran (M108114) Toluen (M108323) 2,2,4-Trimetilpentan Su Birbiri İçerisinde Karışmayan Organik Çözücüler Birbiri içerisinde karışmayan 43 ORGANİK ÇÖZÜCÜLER w w w . k i m y a e v i . o r g Organik Çözücülerin Özellikleri ve Kurutucuları Katalog No Çözücü Kayn. nok. (°C) d 20°/4° Ref. İndex n 20°/D Alev. Nok. (°C) MAC * Kurutucu Ajanı ppm mg/m 3 M100014 Aseton 56 0.791 1.359 - 18 500 1200 K 2 CO 3 Moleküler sieve 0.3 nm M100063 Asetik asit 118 1.049 1.372 + 40 10 25 P 2 O 5 ; CuSO 4 M100042 Asetik anhidrit 136 1.082 1.390 + 49 5 20 CaCl 2 M100003 Asetonitril 82 0.782 1.344 + 6 40 69 CaCl 2 ; P 2 O 5 ; K 2 CO 3 Moleküler sieve 0.3 nm M101261 Anilin 184 1.022 1.586 + 76 8 KOH; BaO M801452 Anizol 154 0.995 1.518 + 51 CaCl 2 ; Damıtma; Na M101782 Benzen 80 0.879 1.501 - 10 H, A Damıtma CaCl 2 ; Na; Pb/Na Moleküler sieve 0.4 nm M100988 1-Bütanol 117 0.810 1.399 + 29 100 310 K 2 CO 3 ; Damıtma M109630 2-Bütanol 100 0.808 1.398 + 24 100 310 K 2 CO 3 ; Damıtma M109629 tert-Bütanol 82 0.786 1.384 + 11 100 310 CaO; dondurarak M101974 n-Bütil asetat 127 0.882 1.394 + 33 100 480 MgSO 4 M102214 Karbon disülft 46 1.263 1.626 - 30 H; 5 16 CaCl 2 ; P 2 O 5 M102222 Karbon tetraklorür 77 1.594 1.460 Alev almaz H, B; 10 65 Damıtma; CaCl 2 ; P 2 O 3 ; Pb/Na; Moleküler sieve 0.4 nm M801791 Klorobenzen 132 1.106 1.525 + 29 10 47 CaCl 2 ; Damıtma; P 2 O 5 M102445 Kloroform 62 1.486 1.448 Alev almaz B; 10 50 CaCl 2 ; P 2 O 5 ; Pb/Na Moleküler sieve 0.4 nm M109666 Siklohekzan 81 0.779 1.426 - 17 200 700 Na; Na/Pb; LiAlH 4 Moleküler sieve 0.4 nm M803101 Dekahidronaftalin (Dekalin) 189 191 0.886 1.48 < 54 - - CaCl 2 ; Na; Pb/Na M106049 Diklorometan (Metilenklorür) 40 1.325 1.424 Alev almaz B; 100 350 CaCl 2 ; Pb/Na Moleküler sieve 0.4 nm M802898 Dietil karbonat 126 0.975 1.384 + 25 - - K 2 CO 3 ; Na 2 SO 4 M802933 Dietilen glikol dibütil eter 255 0.885 1.423 + 118 - - CaCl 2 ; Na M802932 Dietilen glikol dietil eter 188 0.906 1.412 + 82.5 - - CaCl 2 ; Na M802934 Dietilen glikol dimetil eter 155 165 0.945 1.407 + 70 - - CaCl 2 ; Na M100921 Dietil eter 34 0.714 1.353 - 40 400 1200 CaCl 2 ; Na; Pb/Na; LiAlH 4 Moleküler sieve 0.4 nm M100867 Diizopropileter 68 0.726 1.368 - 23 500 2100 CaCl 2 ; Na Moleküler sieve 0.4 nm M103053 Dimetilformamid 153 0.950 1.430 + 62 H; 10 30 Damıtma Moleküler sieve 0.4 nm M102952 Dimetil sülfoksit 189 1.101 1.478 + 95 - - Damıtma Moleküler sieve 0.3 nm M109671 1.4-Diokzan 101 1.034 1.422 + 11.8 H, B; 20 73 CaCl 2 ; Na Moleküler sieve 0.4 nm44 ORGANİK ÇÖZÜCÜLER w w w . k i m y a e v i . o r g Katalog No Çözücü Kayn. nok. (°C) d 20°/4° Ref. İndex n 20°/D Alev. Nok. (°C) MAC * Kurutucu Ajanı ppm mg/m 3 M100983 Etanol 79 0.791 1.361 + 12 1000 1900 CaO; Mg; MgO Moleküler sieve 0.3 nm M109623 Etil asetat 77 0.901 1.372 - 4 400 1500 K 2 CO 3 ; P 2 O 5 ; Na 2 SO 4 Moleküler sieve 0.4 nm M109621 Etilen glikol 197 1.109 1.432 + 111 - - Damıtma, Na 2 SO 4 M800857 Etilen glikol monoetil eter 135 0.930 1.408 + 41 H; 5 20 Damıtma M100859 Etilen glikol monometileter 125 0.965 1.402 + 52 H; 5 15 Damıtma M800891 Etil format 54 0.924 1.360 - 20 100 300 MgSO 4 ; Na 2 SO 4 M109684 Formamid 211 1.134 1.447 155 - - NaSO 4 ; CaO M104093 Gliserol 290 1.260 1.475 + 176 Damıtma M804521 Hekzaforo aseton 1.685 Alev almaz M104367 n-Hekzan 69 0.659 1.375 - 23 50 180 Na; Pb/Na; LiAlH 4 Moleküler sieve 0.4 nm M100984 İzobütanol 108 0.803 1.369 + 28 100 300 K 2 CO 3 ; CaO; Mg; Ca M106146 İzobütil metil keton 117 0.801 1.396 + 15.5 20 83 K 2 CO 3 M106009 Metanol 65 0.792 1.329 + 11 H; 200 270 Mg; CaO Moleküler sieve 0.3 nm M809711 Metil asetat 57 0.933 1.362 - 10 5 20 K 2 CO 3 ; CaO M806072 1-Metil-2- pirolidon 202 1.0260 1.4684 + 95 20 80 Damıtma; Na 2 SO 4 Moleküler sieve 0.4 nm M109708 Metil etil keton 80 0.806 1.379 - 4.4 200 600 K 2 CO 3 M806770 Nitrobenzen 211 1.204 1.556 + 92 H; 1 5 CaCl 2 ; P 2 O 5 Damıtma M107177 n-Pentan 36 0.626 1.358 - 49 1000 3000 Na; Pb/Na M100997 1-Propanol 97 0.804 1.385 + 15 - - CaO; Mg M100995 2-Propanol 82 0.785 1.378 + 12 200 500 CaO; Mg Moleküler sieve 0.3 nm M107462 Piridin 116 0.982 1.510 + 20 5 15 KOH; BaO Moleküler sieve 0.4 nm M108114 Tetrahidro furan 66 0.887 1.405 - 17.5 50 150 Moleküler sieve 0.4 nm M809733 Tetrahidronaftalin (Tetralin) 208 0.973 1.541 + 78 - - CaCl 2 ; Na M108323 Toluen 111 0.867 1.496 + 4 50 190 Damıtma; Ca; CaCl 2 Moleküler sieve 0.4 nm M100958 Trikloroetilen 87 1.462 1.477 Alev almaz B; - - Damıtma Na 2 SO 4 ; K 2 CO 3 M108681 Ksilen 137 140 - 0.86 - 1.50 + 25 100 440 Damıtma; Na; CaCl 2 Moleküler sieve 0.4 nm (*) MAC değeri: Maksimum izin verilen konsantrasyon H = Deri ile teması durumunda tehlikelidir. A = Bu madde kesinlikle kanserojendir. MAC değeri yoktur. B = Kanserojen olma potansiyeline sahiptir. Organik Çözücülerin Özellikleri ve Kurutucuları (Devamı)45 ORGANİK ÇÖZÜCÜLER w w w . k i m y a e v i . o r g NMR Çözücüleri Proton NMR spektrofotometresinde örnek hazırlama sırasında kullanılan çözücünün yapısında bulunan proton (H), alınan spektrumda hatalara neden olacağından döterolanmış çözücüler ile çalışılması zorunludur. Uygulamaların doğru sonuç vermesi ve yöntemin hassasiyeti kullanılan bu döteryumlu bileşikler ile doğrudan ilişkilidir. Merck frması tarafından üretilen döterolanmış ürünler yüksek safıkta, güvenilir döterolanma derecesine sahip, içerdiği su miktarı son derece düşük ve yüksek izotop zenginliğine sahiptir. Bu kimyasalların içerdikleri su miktarı NMR ve Karl Fischer yöntemi ile tespit edilmiştir. Katalog No ÜRÜNLER M815035 Asetik asit-D1, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815036 Asetik asit-D4, döterolanma derecesi en az % 99.5 M100021 Aseton-D6, döterolanma derecesi en az % 99.9 M111969 Aseton-D6, döterolanma derecesi en az % 99.96 M102904 Asetonitril-D3, döterolanma derecesi en az %99 M100220 Asetonitril-D3,döterolanma derecesi en az % 99.8 M113753 Asetonitril-D3, döterolanma derecesi en az % 99.96 M815006 Asetofenon-D8, döterolanma derecesi en az % 98 M815007 Asetil klorür-D3, döterolanma derecesi en az % 99 M815008 Amonyak-D3, % 26 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815009 Amonyum asetat-D3, döterolanma derecesi en az % 99 M815010 Amonyum asetat-D7, döterolanma derecesi en az % 98 M815011 Amonyum bromür-D4, döterolanma derecesi en az % 99 M815012 Amonyum klorür-D4, döterolanma derecesi en az % 99 M101789 Benzen-D6, döterolanma derecesi en az % 99.6 M101766 Benzen-D6, döterolanma derecesi en az % 99.96 M815021 Bromobenzen-D5, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815013 1-Bütanol-D1, döterolanma derecesi en az % 99 M815022 1-Bütanol-D10, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815014 tert-Bütanol-D1, döterolanma derecesi en az % 99 M103296 Kloroform-D1 hacimce % 0.03 TMS, döterolanma derecesi en az % 99.8 (gümüşle stabilize edilmiş) M103420 Kloroform-D1, döterolanma derecesi en az % 99.8 (gümüşle stabilize edilmiş) M102450 Kloroform-D1, döterolanma derecesi en az % 99.8 M102446 Kloroform-D1, döterolanma derecesi en az % 99.96 M113359 Kloroform-D1, TMS (% 1hacim), döterolanma derecesi en az % 99.5 (gümüşle stabilize edilmiş) M815023 Kümen-D12, döterolanma derecesi en az % 99 M815024 Siklohekzan-D12, döterolanma derecesi en az % 99.5 46 ORGANİK ÇÖZÜCÜLER w w w . k i m y a e v i . o r g Katalog No ÜRÜNLER M815025 Siklohekzanol-D12, döterolanma derecesi en az % 99 M815026 Dekahidronaftalen-D18, döterolanma derecesi en az % 99 M815027 n-Dekan-D22, döterolanma derecesi en az % 99 M815015 Döteryumbromür % 45 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99 M815016 Döteryumklorür % 20 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815017 Döteryumklorür % 20 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99.95 M815018 Döteryumklorür % 38 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815019 Döteryumiyodür % 57 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99.5 M113366 Döteryumoksit, döterolanma derecesi en az % 99.9 M103428 Döteryumoksit, döterolanma derecesi en az % 99.96 M815028 1,4-Dibromobenzen-D4, döterolanma derecesi en az % 99 M815029 1,2-Diklorobenzen-D4, döterolanma derecesi en az % 99 M815030 1,4-Diklorobenzen-D4, döterolanma derecesi en az % 98 M113720 Diklorometan-D2, döterolanma derecesi en az % 99.8 M104200 Diklorometan-D2, döterolanma derecesi en az % 99.96 M815031 Dietil ether-D10, döterolanma derecesi en az % 99 M815032 N,N-Dimetilasetamid-D9, döterolanma derecesi en az % 99 M815020 Dimetil amonyum klorür-D6, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815033 Dimetil karbonat-D6, döterolanma derecesi en az % 99.5 M111656 Dimetilformamid-D7, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815034 Dimetil sülfat-D6, döterolanma derecesi en az % 99.5 M103424 Dimetil sülfoksit-D6, döterolanma derecesi en az %99.8 M103562 Dimetil sülfoksit-D6, döterolanma derecesi en az %99.96 M103591 Dimetil sülfoksit-D6, TMS (% 0.03 hacimce), döterolanma derecesi en az % 99.8 M103592 Dimetil sülfoksit-D6, TMS (% 0.03 hacimce), döterolanma derecesi en az % 99.96 M103587 Dimetil sülfoksit-D6,TMS (% 0.1 hacimce), döterolanma derecesi en az % 99.9 M815037 Etanol-D1, döterolanma derecesi en az % 99.5 M103450 Etanol-D6, döterolanma derecesi en az % 99 M815038 Etilen glikol-D6, döterolanma derecesi en az % 99 M113365 Formik asit-D2, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815039 n-Heptan-D16, döterolanma derecesi en az % 99 M815040 Hekzaforo aseton sequdöteryum, döterolanma derecesi en az % 99.8 M815041 1,1,1,3,3,3-Hekzaforo-2-propanol-D2, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815042 Hekzametilfosforik triamit-D18, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815043 n-Hekzan-D14, döterolanma derecesi en az % 99 M815048 Lityum alüminyum döteryum, döterolanma derecesi en az % 98 M815049 Malonik asit-D4, döterolanma derecesi en az % 99.5 NMR Çözücüleri (Devamı)47 ORGANİK ÇÖZÜCÜLER w w w . k i m y a e v i . o r g Katalog No ÜRÜNLER M815051 Metanol-D1, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815052 Metanol-D3, döterolanma derecesi en az % 99.5 M106028 Metanol-D4, döterolanma derecesi en az % 99.8 M106025 Metanol-D4, döterolanma derecesi en az % 99.95 M815053 Metilsiklohekzan-D14, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815000 Naftalin-D8, döterolanma derecesi en az 98% M815059 Nitrik asit-D1, % 50 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99 M815001 Nitrobenzen-D5 döterolanma derecesi en az % 99.5 M102914 Nitrometan-D3 döterolanma derecesi en az % 99 M815002 n-Oktan-D18, döterolanma derecesi en az % 99 M815003 Fenol-D6, döterolanma derecesi en az % 98 M815058 Fosforik asit -D3, %85 çözeltisi, D 2 O döterolanma derecesi en az % 99 M815047 Potasyum döteryumoksit % 30 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99.8 M815044 2-Propanol-D1, döterolanma derecesi en az % 98 M815046 2-Propanol-D7, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815045 2-Propanol-D8, döterolanma derecesi en az % 99.5 M107475 Piridin-D5, döterolanma derecesi min % 99.8 M815054 Sodyum asetat-D3, döterolanma derecesi en az % 99 M815055 Sodyum Döteryumoksit %30 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815056 Sodyum format-D1, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815061 Sitiren-D8, döterolanma derecesi en az % 98 M815060 Sülfürik asit-D2, % 96 çözeltisi D 2 O içerisinde, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815062 Tereftalik asit-D4, döterolanma derecesi en az % 99 M103495 1,1,2,2-Tetrakloroethan-D2, döterolanma derecesi en az % 99.5 M113364 Tetrahidrofuran-D8, döterolanma derecesi min % 99.5 M108183 Tetrametilsilan NMR spektrumu kalibrasyonu için M113368 Toluen-D8, döterolanma derecesi en az % 99.5 M108652 3-(Trimetilsilil) propionik asit-D4, sodyum tuzu döterolanma derecesi en az % 98 M815004 o-Ksilen-D10, döterolanma derecesi en az % 99.5 M815005 p-Ksilen-D10, döterolanma derecesi en az % 99.5 NMR Çözücüleri (Devamı)48 ORGANİK ÇÖZÜCÜLER w w w . k i m y a e v i . o r g KatalogNo Çözücü Formül Polarite indeksi Molar ağırlık (g/mol) Refrak. İndex n 20°/D Kaynama Noktası (ºC) Buhar basınc (mbar) (20ºC) Dinamik Viskozite (mPa.s) (20ºC) (40ºC) Dielektrik sabiti DK (20 veya 25ºC) Dipol Moment (Debye) M104390 n-Heptan C 7 H 16 - 100.21 1.388 98.4 48 0.40 0.33 1.9 0 M104391 n-Hekzan C 6 H 14 0.0 86.18 1.375 68.9 160 0.31 0.26 1.9 0 M102827 Siklohekzan C 6 H 12 0.0 84.16 1.427 80.7 104 0.94 0.71 2.0 0 M104717 İzooktan C 8 H 18 0.4 114.23 1.392 99.2 51 0.51 0.50 1.9 0 M108250 1.1.2- Triklortriforoetan Cl 2 FCCCIF 2 - 187.38 1.356 47.7 368 0.70 - 2.4 - M102223 Karbon tetraklorür CCl 4 1.7 153.82 1.460 76.5 120 0.97 0.74 2.2 0 M108327 Toluen C 6 H 5 CH 3 2.3 92.14 1.496 110.6 29 0.58 0.47 2.4 0.36 M102444 Kloroform CHCl 3 4.4 119.38 1.946 61.7 210 0.56 0.47 4.8 1.01 M113713 Dikloroetan ClCH 2 CH 2 Cl 3.7 98.97 1.445 83.4 87 0.80 0.65 10.6 1.75 M106044 Diklorometan CH 2 Cl 2 3.4 84.93 1.424 40.0 453 0.43 0.36 9.1 1.60 M101988 1-Bütanol CH 3 (CH 2 ) 3 OH 3.9 74.12 1.399 117.2 6.7 2.95 1.78 17.8 1.66 M100030 Asetonitril CH 3 CN 6.2 41.05 1.344 81.6 97 0.39 - 37.5 3.44 M101040 2-Propanol CH 3 CH(OH)CH 3 4.3 60.10 1.378 82.4 43 2.27 1.35 18.3 1.66 M100868 Etil asetat CH 3 COOC 2 H 5 4.3 88.10 1.372 77.1 97 0.44 0.36 6.0 1.78 M100020 Aseton CH 3 COCH 3 5.4 58.08 1.359 56.2 233 0.32 0.27 20.7 2.70 M111727 Etanol C 2 H 5 OH 5.2 46.07 1.361 78.5 59 1.20 0.83 24.3 1.70 M103132 1.4-Diokzan C 4 H 8 O 2 4.8 88.11 1.422 101.0 41 1.21 0.92 2.2 0.40 M108101 Tetrahidrofuran C 4 H 8 O 4.2 72.11 1.405 66.0 200 0.47 0.38 7.4 1.63 M106007 Metanol CH 3 OH 6.6 32.04 1.329 65.0 128 0.52 0.45 32.6 1.70 M115333 Su H 2 O 9.0 18.01 1.333 100.0 23 0.95 0.65 80.6 1.85 Kromatograf Çözücüleri LICHROSOLV ®49 TAMPON ve İNDİKATÖRLER w w w . k i m y a e v i . o r g TAMPON ve İNDİKATÖRLER50 TAMPON ve İNDİKATÖRLER w w w . k i m y a e v i . o r g pH (Asit - Baz) İndikatörü Renk Skalası Malaşit yeşili okzalat Brilliant yeşili Eosin Y Eritrosin B Metil yeşili Metil viyole Pikrik asit Krezol kırmızısı Kristal viyole Krezol moru Timol mavisi Timol mavisi sodyum tuzu Ksilenol mavisi 2,2’,2’’,4,4’Pentametoksitrifenilkarbonil Eosin B Kuinaldin kırmızısı 2.4-Dinitrofenol 4-(Dimetilamino)azobenzenel Bromoklorofenol mavisi Bromofenol mavisi Bromofenol mavi sodyum tuzu Kongo kırmızısı Metil oranj Metil oranj çözeltisi Bromokrezol yeşili Bromokrezol yeşili sodyum tuzu 2.5-Dinitrofenol Karışık indikatör Alizarin sülfonik asit sodyum tuzu Metil kırmızısı Metil kırmızısı sodyum tuzu Karışık indikatör 5 Klorofenol kırmızısı Bromokrezol moru Bromofenol kırmızısı 4-nitrofenol Bromksilenol mavisi Alizarin Bromotimol mavisi sodyum tuzu Bromotimol mavisi Fenol kırmızısı Fenol kırmızısı sodyum tuzu 3-nitrofenol Nötral kırmızısı 1-naftolftalein Fenolftalein Fenolftalein çözeltisi (% 1 etanolde) Fenolftalein çözeltisi (% 0.375 metanolde) Timolftalein Alkali mavisi Alizarin sarısı İndigo karmin Epsilon mavisi Titan sarısı yeşil yeşil - mavi mavi renksiz sarı yeşil sarı yeşil foresan turuncu kırmızı sarı mavi sarı viyole renksiz sarı kırmızı sarı turuncu mor sarı mavi viyole kırmızı sarı sarı mor kırmızı sarı sarı mavi kırmızı sarı yeşil-sarı mavi kırmızı sarı sarı mavi kırmızı renksiz renksiz pembe foresan renksiz pembe renksiz sarı kırmızı sarı-turuncu sarı mavi-viyole sarı mavi-viyole sarı-yeşil mavi-viyole mavi sarı-turuncu kırmızı sarı-turuncu kırmızı sarı-turuncu sarı mavi sarı mavi renksiz sarı kırmızı mavi sarı viyole kırmızı sarı-turuncu kırmızı sarı-turuncu kırmızı-viyole yeşil sarı mor sarı mor turuncu-sarı mor renksiz sarı sarı mavi sarı kırmızı kır. mor sarı mavi sarı mavi sarı kırmızı-viyole sarı kırmızı-viyole renksiz sarı-turuncu mavi-kırmızı sarı-turuncu kahverengi mavi renksiz kırmızı-viyole renksiz kırmızı-viyole renksiz kırmızı-viyole renksiz mavi viyole pembe açık sarı kahverengi-sarı mavi sarı turuncu viyole sarı kırmızı51 TAMPON ve İNDİKATÖRLER w w w . k i m y a e v i . o r g pH (Asit - Baz) İndikatörleri Katalog No İndikatör Renk Değişimi İndikatör Çözelti Hazırlanışı M106246 1-Naftolftalein 7.1 - 8.3 kahvemsi ? mavi-yeşil 0.1 g / 100 mL % 96’lık etanolde çözülür. M111473 2.2’, 2”, 4,4’- Pentametoksi trifenil karbinol 1.2 - 3.2 kırmızı ? renksiz 0.1 g / 100 mL % 96’lık etanolde çözülür. M103464 2.4-Dinitrofenol 2.8 - 4.7 renksiz ? sarı 0.1 g / 100 mL % 70’lik etanolde çözülür. M106794 3-Nitrofenol 6.6 - 8.6 renksiz ? sarı/turuncu 0.3 g / 100 mL % 96’lık etanol veya 0.08 g / 100 mL su içerisinde çözülür. M103055 4 (Dimetilamino) azobenzen (C.I. No 11020) 2.9 - 4.0 kırmızı ? sarı/turuncu 0.1 - 0.5 g / 100 mL % 90’lık etanolde çözülür. M106798 4-Nitrofenol 5.4 - 7.5 renksiz ? sarı 0.2 g / 100 mL % 96’lık etanol veya 0.08 g / 100 mL su içerisinde çözülür. M106776 Alizarin sarısı (C.I. No 14025) 10.0 - 12.1 açık sarı ? kah/sarı 0.1 g / 100 mL su içerisinde çözülür. M106279 Alizarinsülfonik asit sodyum tuzu 4.3 - 6.3 sarı ? menekşe 0.1 g / 100 mL % 50’lik etanol veya 0.1 g / 100 mL su içerisinde çözülür. M101310 Brilliant yeşili (C.I. No 42040) 0.0 - 2.6 sarı ? yeşil 0.1 g / 100 mL saf su içerisinde çözülür. M103023 Bromofenol kırmızısı 5.2 - 6.8 turuncu/sarı ? mor 0.1 g / 100 mL % 20’lik etanolde çözülür. M103025 Bromokrezol moru 5.2 - 6.8 sarı? mor 0.1 g / 100 mL % 20’lik etanolde çözülür. M108121 Bromokrezol yeşili 3.8- 5.4 sarı ? mavi 0.1 g / 100 mL % 20’lik etanolde çözülür. M103033 Bromoksilenol mavisi 5.7 - 7.5 sarı ? mavi 0.1 g / 100 mL etanol (% 96) çözülür. M108122 Bromofenol mavisi 3.0 - 4.6 sarı ? mavi/menekşe 0.1 g / 100 mL % 20’lik etanolde çözülür. M103022 Bromoklorofenol mavisi 3.0 - 4.6 sarı ? mavi/menekşe 0.1 g / 100 mL % 20’lik etanolde çözülür. M103026 Bromotimol mavisi 6.0 - 7.6 sarı ? mavi 0.1 g / 100 mL % 20’lik etanolde çözülür. M115934 Eosin mavisi (C.I. No 45400) 1.4 - 2.4 renksiz ? pembe/foresan 0.1 g / 100 mL saf su içerisinde çözülür. M115935 Eosin sarısı (C.I. No 45380) 0 .0 - 3.0 sarı ? yeşil foresan 0.1 g / 100 mL saf su içerisinde çözülür. M115936 Eritrozin B (C.I. No 45430) 0.0 - 3.6 turuncu ? kırmızı 0.1 g / 100 mL saf su içerisinde çözülür. M107241 Fenol kırmızısı 6.4 - 8.2 sarı ? kırmızı/menekşe 0.1 g / 100 mL % 20’lik etanolde çözülür. M107233 Fenolftalein 8.2 - 9.8 renksiz ? kırmızı/menekşe 0.1 g / 100 mL % 96’lık etanolde çözülür. M107238 Fenolftalein çözeltisi (% 0.375 metanol) 8.2 - 9.8 renksiz ? kırmızı/menekşe M107227 Fenolftalein çözeltisi (% 1 etanol) 8.2 - 9.8 renksiz ? kırmızı/menekşe M104724 Indigo Karmin (C.I. No 73015) 11.5 - 13.0 mavi ? sarı 0.25 g / 100 mL % 50’lik etanol veya 1 g / 100 mL saf su içerisinde çözülür.52 TAMPON ve İNDİKATÖRLER w w w . k i m y a e v i . o r g Katalog No İndikatör Renk Değişimi İndikatör Çözelti Hazırlanışı M101359 Karışık indikatör 4.5 acc. Mortimer 4.3 - 5.2 kırmızı ? mavi M106130 Karışık indikatör 5 (Amonyok titras. için) 4.4 - 5.8 kırmızı/menekşe ? yeşil M103024 Klorofenol kırmızısı 4.8 - 6.4 sarı ? mor 0.1 g / 100 mL % 20’lik etanolde çözülür. M101340 Kongo kırmızısı (C.I. No 22120) 3.0 - 5.2 mavi ? sarı/turuncu 0.2 g / 100 mL saf su içerisinde çözülür. M105225 Krezol kırmızısı 0.2 - 1.8 kırmızı ? sarı 0.1 g / 100 mL % 20’lik etanolde çözülür. M105225 Krezol kırmızısı 7.0 - 8.8 turuncu ? mor 0.1 g / 100 mL % 20’lik etanolde çözülür. M105228 Krezol moru 7.4 - 9.0 sarı ? mor 0.1 g / 100 mL % 20’lik etanolde çözülür. M101408 Kristal viyole (C.I. No 42555) 0.8 - 2.6 sarı ? mavi/menekşe 0.1 g / 100 mL % 70‘lik etanolde çözülür. M105312 Litmus (C.I. No 1242) 5.0 - 8.0 kırmızı ? mavi 4 g / 100 mL saf su içerisinde çözülür. M101398 Malaşit yeşili oksalat (C.I. No 42000) 0.0 - 2.0 sarı ? yeşil/mavi 0.1 g / 100 mL saf su içerisinde çözülür. M106076 Metil kırmızısı (C.I. No 13020) 4.4 - 6.2 kırmızı ? sarı/turuncu 0.1 g / 100 mL % 96‘lık etanolde çözülür. M106078 Metil kırmızısı sodyum tuzu (C.I. No 13020) 4.4 - 6.2 kırmızı ? sarı/turuncu 0.1 g / 100 mL saf su içerisinde çözülür. M101322 Metil oranj 3.1 - 4.4 kırmızı ? sarı/turuncu 0.04 g / 100 mL % 20‘lik etanol veya 0.4 g / 100 mL saf su içerisinde çözülür. M115945 Metil viyole (C.I. No 42535) 0.1 - 2.7 sarı ? menekşe 0.1 g / 100 mL % 20‘lik etanolde çözülür. M115944 Metil yeşili (C.I. No 42590) 0.1 - 2.3 sarı ? mavi 0.1 g / 100 mL saf su içerisinde çözülür. M105228 m-Krezol moru 1.2 - 2.8 kırmızı ? sarı 0.04 g / 100 mL % 20’lik etanolde çözülür. M101369 Nötral kırmızısı (C.I. No 50040) 6.8 - 8.0 mavi/kırmızı ? turuncu/sarı 0.3 g / 100 mL % 70’lik etanolde çözülür. M102282 Quinaldin kırmızısı 1.4 - 3.2 renksiz ? pembe 0.1 g / 100 mL % 60’lık etanolde çözülür. M108176 Timol mavisi 1.2 - 2.8 kırmızı ? sarı 0.1 g / 100 mL % 20’lik etanolde çözülür. M108176 Timol mavisi 8.0 - 9.6 sarı ? mavi 0.1 g / 100 mL % 20’lik etanolde çözülür. M108175 Timolftalein 9.3 - 10.5 Renksiz ? mavi 0.1 g / 100 mL % 50’lik etanolde çözülür. M101307 Titan sarısı 12.0 - 13.0 sarı ? kırmızı 0.1 g / 100 mL % 20’lik etanolde çözülür. pH (Asit - Baz) İndikatörleri (Devamı)53 TAMPON ve İNDİKATÖRLER w w w . k i m y a e v i . o r g Bazı titrasyonlarda daha hassas sonuç alabilmek için, daha dar pH aralığında titrasyonun gerçekleşmesi istenir. Bu nedenle uygun iki indikatör karıştırılarak çok yakın pH aralığında renk değiştiren bir karışım elde edilir. Örneğin Metilen mavisi-metilen kırmızısı (tashiri indikatörü) pH 5.45 ile 5.5 gibi dar bir alan içerisinde viyole renginden yeşile döner. İndikatörler Derişim (g/100mL) Çözücüsü Geçiş Rengi Geçiş pH’sı I II I II Geçiş pH’sı Altında Geçiş pH’sı üstünde Metil sarısı Metilen mavisi* 0.05 0.05 %95 Etanol Mavi,viyole Yeşil 3.2 Metil oranj Ksilen siyanol 0.02 0.28 %50 Etanol Kırmızı Yeşil 3.9 Metil oranj İndigo karmin* 0.1 0.25 Su Viyole Sarı, yeşil 4.1 Bromkrezol yeşili Metil oranj 0.1 0.02 Su Portakal Koyu yeşil 4.3 Bromkrezol yeşili Metil kırmızısı 0.075 0.05 %95 Etanol Şarap kırmızısı Yeşil 5.1 Metil kırmızısı Metilen mavisi* 0.1 0.05 %95 Etanol Kırmızı, viyole Yeşil 5.4 Bromkrezol yeşili Klorfenol kırmızısı 0.05 0.05 Su Sarı, yeşil Mavi, viyole 6.1 Bromkrezol moru Bromtimol mavisi 0.05 0.05 Su Sarı Viyole, mavi 6.7 Nötral kırmızısı Metilen mavisi 0.05 0.05 %95 Etanol Viyole, mavi Yeşil 7.0 Bromtimol mavisi Fenol kırmızısı 0.05 0.05 Su Sarı Koyu viyole 7.5 Krezol kırmızısı Timol mavisi 0.025 0.15 Su Sarı Viyole 8.3 Fenolftalein Metil yeşili* 0.033 0.067 %95 Etanol Yeşil Viyole 8.9 Fenolftalein Timol mavisi 0.075 0.025 %50 Etanol Sarı Viyole 9.0 Fenolftalein Timolftalein 0.1 0.1 %95 Etanol Renksiz Viyole 9.9 Fenolftalein Nil mavisi 0.033 0.133 %95 Etanol Mavi Kırmızı 10.0 * Kahverengi cam şişede saklanmalıdır. Karışık İndikatörler54 TAMPON ve İNDİKATÖRLER w w w . k i m y a e v i . o r g Redoks İndikatörleri Katalog No İndikatör Redoks potansiyeli rH Renk Değişimi İndikatör çözeltisi hazırlanışı E0 [v] (pH=0) 20 °C Em [v] (pH=7) 30 °C Yük. İnd. M101167 Amido siyahı 10 B + 0.57 + 0.84 sarımsı kah. mavi 0.2 g / 100 mL saf su içerisinde çözülür. M103098 2.2’Bipiridin (demir (II) kompleks) + 1.03 soluk mavi kırmızı 0.695 g FeSO 4 .7H 2 O + 1.171 g 2.2’-bipiridin / 100 mL saf su içerisinde çözülür. M101368 Brillant krezol mavi (C.I. No 51010) + 0.58 + 0.05 mavi renksiz 0.5 g / 100 mL saf su veya % 96’lık etanol içerisinde çözülür. M103028 2.6-Diklorofenolin-dofenolsodyum tuzu (dihidrat) + 0.67 + 0.23 22 mavi renksiz 0.02 g / 100 mL saf su içerisinde çözülür. M103122 3.3’-Dimetilnahthidin (4.4’Diamino -3.3-dimetil-1.1’- binaftalin) + 0.78 mor- kırmızı renksiz 1.0 g / 100 mL glasial asetik asit içerisinde çözülür. M103067 N,N-Dimetil-1.4-fenilen diamonyum diklorit + 0.751 koyu- mavi renksiz 0.2 g / 100 mL saf su içerisinde çözülür. M103086 Difenilamin + 0.76 mavi-menekşe renksiz 1.0 g / 100 mL % 96’lık sülfürik asit içerisinde çözülür. M100255 Difenilamin-4-sülfonik asit baryum tuzu + 0.84 1 M H 2 SO 4 28.5 kırmızı-menekşe renksiz 0.2 / 100 mL saf su içerisinde çözülür. M820530 Difenilbenzidin + 0.76 1 M H 2 SO 4 26 ± 3.0 menekşe renksiz 1.0 g / 100 mL % 96’lık sülfürik asit içerisinde çözülür. M109161 Ferroin indikatör çözeltisi 1/40 M (atık su analizi için) + 1.06 40 mavi portakal-kırmızı M109193 Ferroin çöz. 1/40 M Ferroin (1.10-Fenantirolin demir(II) kompleks) + 1.06 40 mavi portakal-kırmızı M104724 Indigo karmin (Indigodisülfonat disodyum tuzu) + 0.29 - 0.11 10 mavi sarımsı 0.05 g / 100 mL saf su içerisinde çözülür. M115943 Metilen mavisi (C.I. No 52015) + 0.53 (30°C) + 0.01 14.5 mavi renksiz 0.1 - 0.5 g / 100 mL saf su içerisinde çözülür.55 TAMPON ve İNDİKATÖRLER w w w . k i m y a e v i . o r g Katalog No İndikatör Redoks potansiyeli rH Renk Değişimi İndikatör çözeltisi hazırlanışı E0 [v] (pH=0) 20 °C Em [v] (pH=7) 30 °C Yük. İnd. M101369 Nötral kırmızı (C.I. No 50040) + 0.24 - 0.29 3 menekşe-kırmızı renksiz 0.05 g / 100 mL % 96’lık etanol içerisinde çözülür. M115946 Nil mavisi (sülfat) (C.I. No 51180) + 0.41 - 0.12 mavi-kırmızı Renksiz 0.1 g, 100 mL saf su içerisinde çözülür. M107225 1.10-Fenantirolin (monohidrat) + 1.14 + 1.06 açık mavi Kırmızı 0.695 g FeSO 4 .7H 2 O + 1.487g 1.10-Fenantirolin 100 mL su içerisinde çözülür. M820979 N-Fenilantranilik asit + 0.89 Mor-kırmızı Renksiz 0.1g, 5 mL 0.1 M NaOH içerisinde veya 0.107 g 20 mL % 5’lik NaCO 3 içerisinde çözdürülüp 100 mL’ye saf su ile tamamlanır. M115948 Safranin (C.I. No 50240) + 0.24 - 0.29 4 mavi-menekşe (asidik) kahverengi (alkali) Renksiz 0.05 g, 100 mL saf su içerisinde çözülür. M115929 Tiyonin (C.I. No 52000) + 0.56 + 0.06 16 Menekşe Renksiz 0.05 g, 100 mL % 60 etanol içerisinde çözülür. Redoks İndikatörleri (Devamı) 56 TAMPON ve İNDİKATÖRLER w w w . k i m y a e v i . o r g Biyolojik Tamponların pKa Değerleri Tampon pK a (4 °C) pK a (20 °C) pK a (25 °C) pK a (37 °C) Tampon Aralığı (pH) pK a /°C) ACES 7.22 6.90 6.80 6.56 6.1-7.6 -0.020 ADA 6.80 6.62 6.56 6.43 5.9-7.3 -0.011 BES 7.41 7.15 7.07 6.88 6.4-7.8 -0.016 BİSİN 8.64 8.35 8.26 8.04 -0.018 BİS-TRİS 6.88 6.56 6.46 6.22 5.8-7.3 -0.020 CHES 9.73 9.55 9.50 9.36 8.6-10 -0.011 Sitrat pK a2 4.79 4.77 4.76 4.74 -0.0016 Glisin pK a2 10.32 9.91 9.78 9.47 7.5-8.9 -0.026 Gly-Gly 8.85 8.40 8.26 7.92 -0.028 HEPES 7.77 7.55 7.48 7.3 6.5-8.5 -0.014 HEPPS 8.18 8.00 7.95 7.8 7.3-8.7 -0.011 İmidazol 7.37 7.05 6.95 6.71 -0.020 MES 6.33 6.15 6.10 5.97 5.6-6.7 -0.011 MOPS 7.41 7.20 7.14 6.98 6.5-7.9 -0.013 PIPES 6.94 6.80 6.76 6.66 6.1-7.5 -0.0085 Fosfat pK a2 7.26 7.21 7.20 7.17 -0.0028 TAPS 8.02 8.31 8.40 8.62 +0.018 TES 7.82 7.50 7.40 7.16 6.8-8.2 -0.020 TRICIN 8.49 8.15 8.05 7.79 7.2-9.2 -0.021 TRIS 8.75 8.30 8.08 7.82 7.2-9.0 -0.02857 TAMPON ve İNDİKATÖRLER w w w . k i m y a e v i . o r g Tampon Çözelti Hazırlanması 1’den 15’e kadar olan çözeltilerden hangisinin hazırlaması gerektiği Tablo II’den bakılarak bu- lunur (tamponun pH aralığına denk gelen numara). Tablo I’den gerekli çözeltiler hazırladıktan sonra tekrar tablo II’de çözelti numarası ile pH’nın kesiştiği yerdeki miktar, alınması gereken A çözeltisinin hacmini belirtir. Verilen karışım yapıldıktan sonra elde edilen çözeltinin pH’sı pH- metre ile kontrol edilir. Tablo I Tampon Çöz. No Stok Çözelti Karışım Oranı A B 1 0.1 M (7.507 g/L) glisin + 0.1 M NaCl (5.844 g/L) 0.1 M HCl X mL A + (100-X) B 2 0.1 M di sodyum sitrat (21.014 g/L sitrik asit monohidrat + 200 mL 0.1 M NaOH) 0.1 M HCl X mL A + (100-X) B 3 0.1 M (20.42 g/L) Potasyum hidrojen ftalat 0.1 M HCl 50 mL A + X mL B, 100 mL’ye saf su ile tamamlanır. 4 0.1 M (20.42 g/L) Potasyum hidrojen ftalat 0.1 M NaOH 50 mL A + X mL B, 100 mL’ye saf su ile tamamlanır. 5 0.2 M di sodyum sitrat (21.014 g/L sitrik asit monohidrat + 200 mL 0.1 M NaOH) 0.1 M NaOH X mL A + (100-X) B 6 1 / 15 M ( 9.073 g/L) Potasyum dihidrojen fosfat 1/15 M (11.87 g/L) Na 2 HPO 4 X mL A + (100-X) B 7 0.1 M (20.62 g/L barbital -Na) 5.5- dietil barbitürik asit sodyum tuzu 0.1 M HCl X mL A + (100-X) B 8 0.05 M boraks çöz. (12.37 g/L H 3 BO 3 + 100 mL 1 M NaOH) 0.1 M HCl X mL A + (100-X) B 9 0.1 M (7.507 g/L) glisin + 0.1 M NaCl (5.844 g/L) 0.1 M NaOH X mL A + (100-X) B 10 0.1 M (21.014 g/L) sitrik asit monohidrat 0.2 M (35.60 g/L) Na 2 HPO 4 X mL A + (100-X) B 11 0.1 M (8.204 g/L) sodyum asetat veya 13.61 g/L .(3 sulu) 0.1 M asetik asit X mL A + (100-X) B 12 0.2 M (13.62 g/L) imidazole 0.1 M HCl 25 mL A + X mL B, 100 mL’ye saf su ile tamamlanır. 13 0.5 M (74.60 g/L) trietanol amin+Titriplex III ® 20g/L 0.05 M HCl 10 mL A + X mL B, 100 mL ye saf su ile tamamlanır. 14 0.2 M (24.23 g/L ) Tris(hidroksimetil) aminometan 0.1 M HCl 25 mL A + X mL B, 100 mL ye saf su ile tamamlanır. 15 0.1 M (10.60 g/L) Na 2 CO 3 0.1 M (8.41g/L) NaHCO 3 X mL A + (100-X) B Örneğin, pH 4 tamponunu hazırlamak için ilk olarak Tablo II’den hangi çözeltileri kullanarak bu tampon çözeltinin hazırlanacağı bulunur. pH yazan sütundan hazırlamak istenilen tamponun pH’sı bulunur; yani pH’sı 4 olan tampon çözelti; 2, 3, 10 ve 11 nolu çözeltilerden herhangi biri ile hazırlanabilir. Tamponun, 2 nolu çözelti ile hazırlanması benimsenirse; pH 4 ile 2 nolu çözeltinin olduğu sütunun kesiştiği yerdeki değer kaydedilir. Tablo I’deki kullanılacak X değeridir. Tablo I’de 2 nolu çözeltiye bakıldığında 0.1 M sodyum sitrat çözeltisinden x mL alınması gerektiği yani 55.1 mL, 0.1 M HCl asit çözeltisinden ise (100-55.1) yani 44.9 mL alınması gerektiğini bulunur. Bu belirtilen hacimlerdeki çözeltilerin karıştırılması ile pH 4 tamponu elde edilecektir.58 TAMPON ve İNDİKATÖRLER w w w . k i m y a e v i . o r g 1 2 3 4 5 6 7 8 1.0 1.2 11.1 9 1.4 26.4 17.9 1.6 36.2 23.6 1.8 43.9 27.6 2.0 50.7 30.2 2.2 56.5 32.2 2.4 62.3 34.1 41 2.6 68.4 36 34.3 2.8 74.7 37.9 27.8 3.0 81 39.9 21.6 3.2 86.2 42.1 15.9 3.4 90.3 44.8 10.9 3.6 47.8 6.7 3.8 51.2 3.3 4.0 55.1 0 4.2 60 3.0 4.4 66.4 6.7 4.6 74.9 11.1 4.8 85.6 16.5 5.0 100 22.6 99.2 5.2 22.8 87.1 98.4 5.4 34.4 78.0 97.3 5.6 39.1 70.3 95.5 5.8 42.4 64.5 92.8 6.0 45.0 60.3 88.9 6.2 46.7 57.2 83.0 6.4 54.8 75.4 6.6 53.2 65.3 6.8 53.4 7.0 41.3 53.3 7.2 29.6 55.0 7.4 19.7 57.6 7.6 12.8 60.8 7.8 7.4 65.2 53.0 8.0 3.7 70.6 55.4 8.2 75.6 58.0 8.4 81.2 62.1 8.6 86.2 66.9 8.8 90.1 73.6 9.0 93.2 83.5 9.2 95.6 9.4 9.6 9.8 10.0 10.2 10.4 10.6 10.8 11.0 11.2 11.4 11.6 11.8 12.0 12.2 12.4 12.6 12.8 pH Tampon Çözelti No Tablo II Tablo 1’de verilen tampon çözelti numaraları ve alınması gereken X mL hacimler59 TAMPON ve İNDİKATÖRLER w w w . k i m y a e v i . o r g Tablo II (Devamı) 9 10 11 12 13 14 15 1.0 1.2 1.4 1.6 1.8 2.0 98.8 2.2 94.5 2.4 90.0 2.6 85.1 2.8 80.3 3.0 76.0 3.2 72.0 3.4 68.4 3.6 65.1 10.9 3.8 62.0 16.6 4.0 59.1 23.9 4.2 56.4 33.5 4.4 53.7 44.9 4.6 51.2 56.6 4.8 49.0 67.8 5.0 46.9 76.8 5.2 44.7 84.0 5.4 42.2 89.3 5.6 40.0 5.8 37.4 6.0 34.5 43.4 6.2 31.4 40.4 6.4 27.9 36.5 6.6 23.5 31.4 6.8 19.0 25.4 86.2 7.0 13.8 19.6 79.6 44.7 7.2 9.8 14.6 71.3 42.0 7.4 6.8 10.2 62.0 39.3 7.6 4.6 6.6 52.0 33.7 7.8 42.0 27.9 8.0 31.9 22.9 8.2 22.5 17.3 8.4 94.7 16.0 13.0 8.6 92.0 11.7 8.8 8.8 88.4 5.3 9.0 84.0 10.0 9.2 78.9 18.4 9.4 73.2 29.3 9.6 67.2 42.0 9.8 62.5 53.4 10.0 58.8 63.7 10.2 55.7 73.1 10.4 53.6 81.2 10.6 52.2 87.9 10.8 51.2 11.0 50.4 11.2 49.5 11.4 48.7 11.6 47.6 11.8 46.0 12.0 43.2 12.2 39.1 12.4 31.8 12.6 21.4 12.8 Tablo II Tablo 1’de verilen tampon çözelti numaraları ve alınması gereken X mL hacimler pH Tampon Çözelti No60 TAMPON ve İNDİKATÖRLER w w w . k i m y a e v i . o r g Hazır Tampon Çözeltiler Konsantre Tampon Çözeltileri 500 mL için (20 ºC) Titrisol® Katalog No Tampon Çözeltisi pH Bileşenleri Miktar M109881 Renksiz 1.00 Glisin, Sodyum klorür, Hidrojen klorür 1 Ampul M109882 Renksiz 2.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul M109883 Renksiz 3.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul M109884 Renksiz 4.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul M109846 Renk Kodlu (Kırmızı renkli çözelti) 4.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul M109885 Renksiz 5.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit 1 Ampul M109886 Renksiz 6.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit 1 Ampul M109887 Renksiz 7.00 Disodyum hidrojen fosfat, Potasyum dihidrojen fosfat 1 Ampul M109848 Renk Kodlu (Yeşil renkli çözelti) 7.00 Disodyum hidrojen fosfat, Potasyum dihidrojen fosfat 1 Ampul M109879 Renksiz 7.20 Disodyum hidrojen fosfat, Potasyum dihidrojen fosfat 1 Ampul M109888 Renksiz 8.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul M109889 Renksiz 9.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul M109849 Renk Kodlu (Mavi renkli çözelti) 9.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul M109890 Renksiz 10.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul M109880 Renksiz 11.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1 Ampul M109892 Renksiz 12.00 Potasyum dihidrojen fosfat, Sodyum hidroksit 1 Ampul M109893 Renksiz 13.00 Potasyum klorür, Sodyum hidroksit 1 Ampul Kullanıma Hazır Tampon Çözeltileri (25 ºC) Certipur® Katalog No Tampon Çözeltisi pH Bileşenleri Miktar M109406 Certipur® tampon çözeltisi 4.01 Potasyum hidrojen ftalat 1000 mL M199001 Certipur® tampon çözeltisi 30 mL (30 poşet) M109407 Certipur® tampon çözeltisi 7.00 Disodyum hidrojen fosfat, Potasyum dihidrojen fosfat 1000 mL M199002 Certipur® tampon çözeltisi 30 mL (30 poşet) M109408 Certipur® tampon çözeltisi 9.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Potasyum klorür 1000 mL M199003 Certipur® tampon çözeltisi 30 mL (30 poşet) M109409 Certipur® tampon çözeltisi 10.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Potasyum klorür 1000 mL M199004 Certipur® tampon çözeltisi 30 mL (30 poşet)61 TAMPON ve İNDİKATÖRLER w w w . k i m y a e v i . o r g Katalog No Tampon Çözeltisi pH Bileşenleri Miktar M199005 Certipur® tampon çözeltisi Set I 4.01 - 7.0 - 9.0 pH 4.01 ftalat, pH 7 fosfat, pH 9 borat Her bir pH’dan (3 mL x 10 poşet) M199006 Certipur® tampon çözeltisi Set I 4.01 - 7.0 - 10.0 pH 4.01 ftalat, pH 7 fosfat, pH 10 borat Her bir pH’dan (3 mL x 10 poşet) Hazır Tampon Çözeltiler (Devamı) Kullanıma Hazır Tampon Çözeltileri (20 ºC) Certipur® Katalog No Tampon Çözeltisi pH Bileşenleri Miktar M109432 Renksiz 1.00 Glisin, Sodyum klorür, Hidrojen klorür 1000 mL M109433 Renksiz 2.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1000 mL M109434 Renksiz 3.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1000 mL M109435 Renksiz 4.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1000 mL M109475 Renk kodlu (kırmızı renkli çözelti) 4.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 500 mL M107827 Renksiz 4.66 Asetik asit, Sodyum asetat 1000 mL M109436 Renksiz 5.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit 1000 mL M109437 Renksiz 6.00 Sitrik asit, Sodyum hidroksit 1000 mL M107294 Renksiz 6.88 Disodyum hidrojen fosfat, Potasyum dihidrojen fosfat 1000 mL M109439 Renksiz 7.00 Disodyum hidrojen fosfat, Potasyum dihidrojen fosfat 1000 mL M109477 Renk kodlu (yeşil renkli çözelti) 7.00 Disodyum hidrojen fosfat, Potasyum dihidrojen fosfat 500 mL M109460 Renksiz 8.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Hidrojen klorür 1000 mL M109461 Renksiz 9.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Potasyum klorür 1000 mL M109476 Renk kodlu (mavi renkli çözelti) 9.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Potasyum klorür 500 mL M101645 Renksiz 9.22 Disodyum tetraborat 1000 mL M109438 Renksiz 10.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Potasyum klorür 1000 mL M109462 Renksiz 11.00 Borik asit, Sodyum hidroksit, Potasyum klorür 1000 mL62 TAMPON ve İNDİKATÖRLER w w w . k i m y a e v i . o r g Konsantre Tampon Çözeltiler Titrisol® Kullanıma Hazır Tampon Çözeltiler Certipur® Kullanıma Hazır Tampon Çözeltiler Certipur® 63 ELEMENTLER w w w . k i m y a e v i . o r g ELEMENTLER64 ELEMENTLER w w w . k i m y a e v i . o r g Elementlerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri Element Sembol Atom No Kütle Yoğunluk D 20° 4° Erime Noktası [°C] Kaynama noktası [°C] Yerkabuğundaki miktarı [%] Atomik yarıçap [pm] İyonik yarıçap [pm] Elektro- negativite Aktinyum Ac 89 227.028 10.1 1050 3200 ± 300 - - 118 (III) 1.00 Altın Au 79 196.966 19.3 1064.4 2807 0.00000005 144 137 (I), 85 (III) 1.42 Alüminyum Al 13 26.98154 2.70 660.37 2467 8.1 143 51 (III) 1.47 Amerikyum Am 95 243 11.7 994 ± 4 2607 - - 107 (III), 92 (IV) ~1.2 Antimon Sb 51 121.76 6.68 630.74 1750 0.0001 145 76 (III), 62 (V) 1.82 Argon Ar 18 39.948 *1.784 -189.2 -185.7 - 191 - - Arsenik As 33 74.9216 5.73 817 (28 bar) 613 (süb.) 0.0005 125 58 (III), 46 (V) 2.20 Astatin At 85 210 - 302 337 - - 62 (VII) 1.96 Azot N 7 14.0067 *1.251 -209.86 -195.8 0.0046 71 16 (III), 13 (V) 3.07 Bakır Cu 29 63.546 8.93 1083.4 ± 0.2 2567 0.007 128 96 (I), 72 (II) 1.75 Baryum Ba 56 137.33 3.7 725 1640 0.025 217 134 (II) 0.97 Berilyum Be 4 9.01218 1.86 1278 ± 5 2970 (5 mm) 0.0006 112 35 (II) 1.47 Berkelyum Bk 97 247 - - - - - - ~1.2 Bizmut Bi 83 208.9804 9.80 271.3 1560 ± 5 0.00002 155 96 (III), 74 (V) 1.67 Bor B 5 10.81 2.34 2300 2550 (süb.) 0.0003 97 23 (III) 2.01 Brom Br 35 79.904 3.14 -7.2 58.78 0.00016 119 196 (-I), 47 (V), 39 (VII) 2.74 Cıva Hg 80 200.59 13.55 -38.87 356.58 0.00005 150 110 (II) 1.44 Çinko Zn 30 65.39 7.2 419.58 907 0.013 133 74 (II) 1.66 Demir Fe 26 55.847 7.86 1535 2750 5.0 124 74 (II), 64 (III) 1.64 Disprosyum Dy 66 162.50 8.54 1409 2335 0.00045 - 92 (III) 1.10 Einsteinyum Es 99 254 - - - - - - ~1.2 Erbiyum Er 68 167.26 9.05 1522 2510 0.00025 - 89 (III) 1.11 Europyum Eu 63 151.96 5.26 822 ± 5 1597 0.00011 - 124 (II), 98 (III) 1.01 Fermiyum Fm 100 257 - - - - - - ~1.2 Flor F 9 18.9984 *1.70 -219.62 -188.14 0.03 71 133 (-I), 8 (VII) 4.10 Fosfor, beyaz P 15 30.97376 1.83 44.1 280 1.2 - 44 (III), 35 (V) 2.06 Fransiyum Fr 87 223 - 27 677 - - 180 (I) 0.86 * Gaz halinde [g/L] 0 °C ve normal basınçta65 ELEMENTLER w w w . k i m y a e v i . o r g Element Sembol Atom No Kütle Yoğunluk D 20° 4° Erime Noktası [°C] Kaynama noktası [°C] Yerkabuğundaki miktarı [%] Atomik yarıçap [pm] İyonik yarıçap [pm] Elektro- negativite Gadolinyum Gd 64 157.25 7.90 1311 ± 1 3233 0.00064 - 97 (III) 1.11 Galyum Ga 31 69.723 6.0 29.78 2403 0.0015 - 62 (III) 1.82 Germanyum Ge 32 72.61 5.36 937.4 2830 0.0007 - 73 (II), 53 (IV) 2.02 Gümüş Ag 47 107.8682 10.5 961.93 2212 0.00001 144 126 (I), 89 (II) 1.42 Hafniyum Hf 72 178.49 13.3 2227 ± 20 4602 0.00045 - 78 (IV) 1.23 Helyum He 2 4.00260 *0.178 -272.2 -268.934 0.00000003 145 - - Hidrojen H 1 1.00794 *0.0899 -259.14 -252.87 0.14 46 154 (-I) 2.20 Holmiyum Ho 67 164.93 8.80 1470 2720 0.00012 - 91 (III) 1.10 İndiyum In 49 114.82 7.31 156.61 2080 0.00001 - 81 (III) 1.49 İridyum Ir 77 192.22 22.6 2410 4130 0.00000001 - 68 (IV) 1.55 İtriyum Y 39 88.90585 4.5 1523 ± 8 3337 0.0028 - 92 (III) 1.11 İtterbiyum Yb 70 173.04 6.5 824 ± 5 1193 0.00027 - 86 (III) 1.06 İyot I 53 126.9045 4.94 113.5 184.35 0.00003 136 220 (-), 62 (V), 50 (VII) 2.21 Kadmiyum Cd 48 112.41 8.64 320.9 765 0.000015 149 97 (II) 1.46 Kalay Sn 50 118.71 7.3 231.9681 2270 0.004 140 294 (-IV), 93 (II), 71 (IV) 1.72 Kaliforniyum Cf 98 (251) - - - - - - ~1.2 Kalsiyum Ca 20 40.078 1.55 839 ± 2 1484 3.6 196 99 (II) 1.04 Karbon C 6 12.011 2.25 3550 4827 0.03 77 16 (IV) 2.50 Klor Cl 17 35.4527 *3.214 -100.98 -34.6 0.031 107 181 (-I), 34 (V), 27 (VII) 2.83 Kobalt Co 27 58.9332 8.83 1495 2870 0.0023 125 72 (II), 63 (III) 1.70 Kripton Kr 36 83.80 *3.708 -156.6 -152(3) - - - - Krom Cr 24 51.996 7.19 1857 ± 20 2672 0.02 125 63 (III), 52 (VI) 1.56 Ksenon Xe 54 131.29 *5.89 -111.9 -107.1 ± 3 - - - - Kuriyum Cm 96 (247) - 1340 ± 40 - - - - ~1.2 Kurşun Pb 82 207.2 11.4 327.5 1740 0.0016 175 215 (-II), 120 (II), 84 (IV) 1.55 Lantanyum La 57 138.9055 6.1 920 ± 5 3454 0.0018 - 114 (III) 1.08 Lawrenkiyum Lr 103 (260) - - - - - - - Lityum Li 3 6.941 0.53 180.54 1347 0.0065 152 68 (I) 0.97 Lutetiyum Lu 71 174.967 9.84 1656 ± 5 3315 0.00008 - 85 (III) 1.14 Elementlerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri (Devamı) * Gaz halinde [g/L] 0 °C ve normal basınçta66 ELEMENTLER w w w . k i m y a e v i . o r g Element Sembol Atom No Kütle Yoğunluk D 20° 4° Erime Noktası [°C] Kaynama noktası [°C] Yerkabuğundaki miktarı [%] Atomik yarıçap [pm] İyonik yarıçap [pm] Elektro- negativite Magnezyum Mg 12 24.305 1.74 648.8 ± 0.5 1090 0.21 160 66 (II) 1.23 Mangan Mn 25 54.93805 7.3 1244 ± 3 1962 0.1 118 80 (II), 66 (III), 60 (IV) 46 (VII) 1.60 Mendelyum Md 101 (258) - - - ~1.2 Molibden Mo 42 95.94 10.2 2617 4612 0.0015 - 70 (IV), 62 (VI) 1.30 Neodimyum Nd 60 144.24 7.0 1010 3127 0.0024 - 104 (III) 1.07 Neon Ne 10 20.1797 *0.90 -248.7 -246.05 - - - - Neptunyum Np 93 237.0482 19.5 640 ± 1 3902 - - 110 (III), 95 (IV), 71 (VII) 1.22 Nikel Ni 28 58.69 8.90 1453 2732 0.008 124 69 (II) 1.75 Niobyum Nb 41 92.9064 8.5 2468 ± 10 4742 0.0024 - 74 (IV), 69 (VI) 1.23 Nobelyum No 102 (259) - - - - - - - Oksijen O 8 15.9994 *1.429 -218.4 -182.962 46.6 65 132 (-II), 10 (VI) 3.50 Ozmiyum Os 76 190.23 22.5 3045 ± 30 5027 ± 100 0.00000001 - 67 (IV), 69 (VI) 1.52 Paladyum Pd 46 106.42 12.0 1552 3140 0.00000001 - 80 (II), 65 (IV) 1.35 Platinyum Pt 78 195.08 21.45 1.772 3827 0.00000005 138 80 (II), 65 (IV) 1.44 Plutonyum Pu 94 (244) 19.7 641 3232 - - 108 (III), 93 (IV) 1.22 Polonyum Po 84 (209) 9.32 254 962 - - - 1.76 Potasyum K 19 39.0983 0.86 63.65 774 2.6 231 133 (I) 0.91 Praseodmiyum Pr 59 140.908 6.7 931 ± 4 3212 0.00055 - 106 (III), 92 (IV) 1.07 Prometyum Pm 61 (145) - -1080 - - - 106 (III) 1.07 Protaktinyum Pa 91 231.036 - < 1600 - - - 113 (III), 98 (IV), 89 (V) 1.14 Radon Rn 86 (222) *9.96 -71 -61.8 - - - - Radyum Ra 88 226.0254 6 700 1140 - - 143 (II) 0.97 Renyum Re 75 186.207 20.9 3180 - 0.00000001 - 72 (IV), 56 (VII) 1.46 Rodyum Rh 45 102.905 12.4 1966 ± 3 3727 ± 100 0.00000001 - 68 (III) 1.45 Rubidyum Rb 37 85.4678 1.53 38.89 688 0.03 243 147 (I) 0.89 Rutenyum Ru 44 101.07 12.4 2310 3000 0.00000001 - 67 (IV) 1.42 Samaryum Sm 62 150.36 7.5 1072 ± 5 1778 0.00065 - 100 (III) 1.07 Selenyum Se 34 78.96 4.8 217 684.9 ± 1.0 0.000009 - 191 (-II), 83 (III), 50 (IV), 42 (VI) 2.48 Elementlerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri (Devamı) * Gaz halinde [g/L] 0 °C ve normal basınçta67 ELEMENTLER w w w . k i m y a e v i . o r g Element Sembol Atom No Kütle Yoğunluk D 20° 4° Erime Noktası [°C] Kaynama noktası [°C] Yerkabuğundaki miktarı [%] Atomik yarıçap [pm] İyonik yarıçap [pm] Elektro- negativite Seryum Ce 58 140.115 6.8 798 ± 3 3257 0.0046 182 107 (III), 94 (IV) 1.06 Sezyum Cs 55 132.9054 1.90 28.40 ± 0.01 678.4 0.0007 262 167 (I) 0.86 Silisyum Si 14 28.0855 2.4 1410 2355 27.7 117 221 (-IV), 42 (IV) 1.74 Skandiyum Sc 21 44.9559 3.0 1539 2832 0.0005 - 81 (III) 1.20 Sodyum Na 11 22.98977 0.97 97.81 ± 0.03 882.9 2.8 186 97 (I) 1.01 Stronsyum Sr 38 87.62 2.6 769 1384 0.03 - 112 (II) 0.99 Sülfür S 16 32.066 2.0 112.8 444.674 0.05 104 174 (-II), 37 (IV), 30 (VI) 2.44 Talyum Tl 81 204.3833 11.85 303.5 1457 ± 10 0.00006 - 147 (I), 95 (III) 1.44 Tantal Ta 73 180.9479 16.7 2996 5425 ± 100 0.00021 - 68 (V) 1.33 Teknesyum Tc 43 (97) 11.5 2172 4877 - - 56 (VII) 1.36 Telluryum Te 52 127.60 6.2 449.5 ± 0.3 989.8 ± 3.8 0.00000002 - 211 (-II), 70 (IV), 56 (VI) 2.01 Terbiyum Tb 65 158.92534 8.3 1360 ± 4 3041 0.00009 - 93 (III), 89 (IV) 1.10 Titanyum Ti 22 47.88 4.51 1660 ± 10 3287 0.45 - 80 (II), 76 (III), 68 (IV) 1.32 Toryum Th 90 232.0381 11.7 1750 ca. 4790 0.0012 - 102 (IV) 1.11 Tulyum Tm 69 168.9342 9.33 1545 ± 15 1727 0.00002 - 87 (III) 1.11 Tungsten W 74 183.84 19.30 3410 ± 20 5660 0.007 136 70 (IV), 62 (VI) 1.40 Uranyum U 92 238.029 19.1 1132.3 ± 0.8 3818 0.0004 138 97 (IV), 80 (VI) 1.22 Vanadyum V 23 50.9415 6.1 1890 ± 10 3380 0.015 - 88 (II), 74 (III), 63 (IV), 59 (V) 1.45 Zirkonyum Zr 40 91.224 6.5 1852 ± 2 4377 0.022 - 79 (IV) 1.22 * Gaz halinde [g/L] 0 °C ve normal basınçta Elementlerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri (Devamı)68 ELEMENTLER w w w . k i m y a e v i . o r g Metallerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri t m : Erime noktası (ºC) t b : Kaynama noktası (ºC) (760 Torr, 101.325 kPa) r 25 : 25 ºC‘deki yoğunluk (g/cm 3 ) a: 25 ºC lineer genişleme katsayısı Cp: 25 ºC‘de ve sabit basınçtaki özgül ısı kapasitesi (J/gK) l: 27 ºC‘deki ısı iletkenliği (Wcm/K) D fus H: Kaynama noktasındaki füzyon entalpisi (J/g) Element Atom Ağırlığı t m ºC t b ºC D fus H J/g r 25 g/cm 3 a x 10 6 K -1 Cp J/gK l Wcm/K Aktinyum (Ac) 227 1051 3198 10 Altın (Au) 196.97 1064.18 2856 64.6 19.3 14.2 0.129 3.17 Alüminyum (Al) 26.98 660.32 2519 399.9 2.70 23.1 0.897 2.37 Antimon (Sb) 121.76 630.63 1587 162.5 6.68 11.0 0.207 0.243 Bakır (Cu) 63.55 1084.62 2562 203.5 8.96 16.5 0.385 4.01 Baryum (Ba) 137.33 727 1897 51.8 3.62 20.6 0.204 0.184 Berilyum (Be) 9.01 1287 2471 876.0 1.85 11.3 1.825 2.00 Bizmut (Bi) 208.98 271.40 1564 53.3 9.79 13.4 0.122 0.0787 Cıva (Hg) 200.59 -38.83 356.73 11.4 13.5336 60.4 0.140 0.0834 Çinko (Zn) 65.39 419.53 907 108.1 7.14 30.2 0.388 1.16 Demir (Fe) 55.85 1538 2861 247.3 7.87 11.8 0.449 0.802 Disprosyum (Dy) 162.50 1412 2567 68.1 8.55 9.9 0.170 0.107 Erbiyum (Er) 167.26 1529 2868 119 9.07 12.2 0.168 0.145 Europyum (Eu) 151.96 822 1529 60.6 5.24 35.0 0.182 0.139 a Gadolinyum (Gd) 157.25 1313 3273 63.6 7.90 9.4b 0.236 0.105 Galyum (Ga) 69.72 29.76 2204 80.0 5.91 18 0.371 0.406 Gümüş (Ag) 107.87 961.78 2162 104.6 10.5 18.9 0.235 4.29 Hafniyum (Hf) 178.49 2233 4603 152.4 13.3 5.9 0.144 0.230 Holmiyum (Ho) 164.93 1474 2700 103 a 8.80 11.2 0.165 0.162 Itterbiyum (Yb) 173.04 819 1196 44.3 6.90 26.3 0.155 0.385 İndiyum (In) 114.82 156.60 2072 28.6 7.31 32.1 0.233 0.816 İridyum (Ir) 192.22 2446 4428 213.9 22.5 6.4 0.131 1.47 İtriyum (Y) 88.91 1522 3345 128 4.47 10.6 0.298 0.172 Kadmiyum (Cd) 112.41 321.07 767 55.2 8.69 30.8 0.232 0.968 Kalay (Sn) 118.71 231.93 2602 60.4 7.26 22.0 0.228 0.666 Kalsiyum (Ca) 40.08 842 1484 213.1 1.54 22.3 0.647 2.00 Kobalt (Co) 58.93 1495 2927 272.5 8.86 13.0 0.421 1.00 Krom (Cr) 52.00 1907 2671 404 7.15 4.9 0.449 0.937 Kurşun (Pb) 207.20 327.46 1749 23.1 11.3 28.9 0.129 0.353 Lantanyum (La) 138.91 918 3464 44.6 6.15 12.1 0.195 0.134 Lityum (Li) 6.94 180.5 1342 432 0.534 46 3.582 0.84769 ELEMENTLER w w w . k i m y a e v i . o r g Element Atom Ağırlığı t m ºC t b ºC DfusH J/g r 25 g/cm 3 a x 10 6 K -1 Cp J/gK l Wcm/K Lutesyum (Lu) 174.97 1663 3402 126a 9.84 9.9 0.154 0.164 Magnezyum (Mg) 24.30 650 1090 348.9 1.74 24.8 1.023 1.56 Mangan (Mn) 54.94 1246 2061 235.0 7.3 21.7 0.479 0.0782 Molibden (Mo) 95.94 2623 4639 390.7 10.2 4.8 0.251 1.38 Neodinyum (Nd) 144.24 1021 3074 49.5 7.01 9.6 0.190 0.165 Neptunyum (Np) 237.05 644 13.5 20.2 0.063 Nikel (Ni) 58.69 1455 2913 290.3 8.90 13.4 0.444 0.907 Niobyum (Nb) 92.91 2477 4744 323 8.57 7.3 0.265 0.537 Osmiyum (Os) 190.23 3033 5012 304.1 22.59 5.1 0.130 0.876 Paladyum (Pd) 106.42 1554.9 2963 157.3 12.0 11.8 0.246 0.718 Platinyum (Pt) 195.08 1768.4 3825 113.6 21.5 8.8 0.133 0.716 Plutonyum (Pu) 244.00 640 3228 11.6 19.7 46.7 0.0674 Polonyum (Po) 209.00 254 962 9.20 23.5 0.20 Potasyum (K) 39.10 63.38 759 59.6 0.89 83.3 0.757 1.024 Praseodimyum (Pr) 140.91 931 3520 48.9 6.77 6.7 0.193 0.125 Prometyum (Pm) 145 1042 3000 a 7.26 11 a 0.19 a 0.15 a Protaktinyum (Pa) 231.04 1572 53.4 15.4 Radyum (Ra) 226.03 700 5 Renyum (Re) 186.21 3186 5596 324.5 20.8 6.2 0.137 0.479 Rodyum (Rh) 102.91 1964 3695 258.4 12.4 8.2 0.243 1.50 Rubidyum (Rb) 85.47 39.30 688 25.6 1.53 0.363 0.582 Rutenyum (Ru) 101.07 2334 4150 381.8 12.1 6.4 0.238 1.17 Samaryum (Sm) 150.36 1074 1794 57.3 7.52 12.7 0.197 0.133 Seryum (Ce) 140.11 798 3443 39.0 6.77 6.3 0.192 0.113 Sezyum (Cs) 132.91 28.44 671 15.7 1.93 97 0.242 0.359 Skandiyum (Sc) 44.96 1541 2836 314 2.99 10.2 0.568 0.158 Sodyum (Na) 22.99 97.72 883 113.1 0.97 71 1.228 1.41 Stronsiyum (Sr) 87.62 777 1382 84.8 2.64 22.5 0.301 0.353 Talyum (Tl) 204.38 304 1473 20.3 11.8 29.9 0.129 0.461 Tantal (Ta) 180.95 3017 5458 202.1 16.4 6.3 0.140 0.575 Teknesyum (Tc) 98.90 2157 4265 339.7 11 0.506 Terbiyum (Tb) 158.93 1356 3230 67.9 8.23 10.3 0.182 0.111 Titanyum (Ti) 47.88 1668 3287 295.6 4.51 8.6 0.523 0.219 Toryum (Th) 232.04 1750 4788 59.5 11.7 11.0 0.113 0.540 Tulyum (Tm) 168.93 1545 1950 99.7 9.32 13.3 0.160 0.169 Tungsten (W) 183.84 3422 5555 284.5 19.3 4.5 0.132 1.74 Uranyum (U) 238.03 1135 4131 38.4 19.1 13.9 0.116 0.276 Vanadyum (V) 50.94 1910 3407 422 6.0 8.4 0.489 0.307 Zirkonyum (Zr) 91.22 1855 4409 230.2 6.52 5.7 0.278 0.227 Metallerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri (Devamı)70 ELEMENTLER w w w . k i m y a e v i . o r g Elektrokimya Serisi (Asidik Çözelti) Normal koşullar altında [25 °C, 10 5 Pa (1 bar)], hidrojen referans elektrodu kullanılarak bulunan standart elektrot potansiyelleri İnd. Yük. +e e° (Volt) İnd. Yük. +e e° (Volt) Li Li + + 1e - 3.045 Fe Fe 2 + 2e - 0.41 Rb Rb + + 1e - 2.98 Cd Cd 2+ + 2e - 0.403 Cs Cs + + 1e - 2.92 Tl Tl + + 1e - 0.335 K K + + 1e - 2.92 Co Co 2+ + 2e - 0.277 Ba Ba 2+ + 2e - 2.90 Ni Ni 2+ + 2e - 0.25 Sr Sr 2+ + 2e - 2.89 Sn Sn 2+ + 2e - 0.136 Ca Ca 2+ + 2e - 2.866 Pb Pb 2+ + 2e - 0.126 Na Na + + 1e - 2.713 H 2 2H + + 2e ± 0.000 Mg Mg 2+ + 2e - 2.36 Cu Cu 2+ + 2e + 0.337 Be Be 2+ + 2e - 1.85 Cu Cu + + 1e + 0.52 Al Al 3+ + 3e - 1.66 Te Te 4+ + 4e + 0.56 Mn Mn 2+ + 2e - 1.18 Ag Ag + + 1e + 0.799 Zn Zn 2+ + 2e - 0.763 Hg Hg 2+ + 2e + 0.854 Cr Cr 3+ + 3e - 0.744 Pd Pd 2+ + 2e + 0.987 Co Co 3+ + 3e - 0.74 Pt Pt 2+ + 2e + 1.2 Ga Ga 3+ + 3e - 0.53 Au Au 3+ + 3e + 1.498 Bazı Ametallerin Elektrokimya Serisi (Alkali Çözelti) İnd Yük. +e e° (Volt) İnd. Yük. +e e° (Volt) Te 2- Te + 2e - 1.14 2 I - I 2 + 2e + 0.54 Se 2- Se + 2e - 0.92 2 Br - Br 2 + 2e + 1.07 S 2- S + 2e - 0.48 2 Cl - Cl 2 + 2e + 1.36 2 F - F 2 + 2e + 2.8771 PRATİK KİMYASALLAR w w w . k i m y a e v i . o r g PRATİK KİMYASALLAR72 PRATİK KİMYASALLAR w w w . k i m y a e v i . o r g73 PRATİK KİMYASALLAR w w w . k i m y a e v i . o r g Alkalilik M111109 Alkali Testi, Aquamerck® / Metot: Titrimetrik Baz kapasitesi en fazla pH 4.3 ve pH 8.2’ye kadar Dolu pipetle ölçüm aralığı: 0.1-10 mmol/L Titrasyon pipetinin taksimatı: 0.1 mmol/L (10 mmol/L’de 170 test) M118764 Alkali Testi, Aquamerck® / Metot: Titrimetrik (tatlı ve deniz suyu için) Pipetin bir taksimatı 20 mg/L CaCO 3 , 100 test Alüminyum (Al +3 ) M110015 Alüminyum Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 10 - 250 mg/L 100 test M114822 Alüminyum Testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik 0.1 - 6 mg/L 150 test M114824 Yedek paket M114822 için 300 test M114413 Alüminyum Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 0.07 - 0.8 mg/L 185 test Amonyum (NH 4 + ) M110024 Amonyum Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 10 - 400 mg/L 100 test M111117 Amonyum Testi, Aquamerck® / Metot: Kolorimetrik, Nessler yöntemi 0.5 - 10 mg/L 0.5 - 10 mg/L 150 test M114657 Amonyum Testi, Aquamerck® / İçme ve deniz sularında 0.5 - 10 mg/L 50 test M108024 Amonyum Testi, Aquamerck® / Metot: Kolorimetrik, indofenol mavisi 0.2 - 5 mg/L 50 test M114750 Amonyum Testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik 0.2 - 8 mg/L 250 test M114423 Amonyum Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 0.2 - 8 mg/L 250 test M114400 Amonyum Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik, Nessler metodu 0.05 - 0.8 mg/L 100 test M114428 Amonyum Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 0.025 - 0.4 mg/L 60 test Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat Hızlı Test Kitleri Hızlı test kitleri sayesinde spektrofotometrik cihazlara, cam malzemeye ve kimyasal maddelere ihtiyaç duymaksızın laboratuvar ortamında veya açık arazide en fazla 5 dakikada güvenilir sonuçlar alınabilmektedir. Merck Hızlı Test Kitleri, Merckoquant®, Aquamerck®, Aquaquant® ve Microquant® markalarından oluşmaktadır. Bu kitler, kolorimetrik veya titrimetrik yöntemlere dayalıdırlar. 74 PRATİK KİMYASALLAR w w w . k i m y a e v i . o r g Arsenik (As +3 ) M110026 Arsenik Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 0.1 - 3 mg/L 100 test M117926 Arsenik Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 0.01 - 0.5 mg/L 100 test M117927 Arsenik Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi (yüksek duyarlılıkta) 0.005 - 0.5 mg/L 100 test Asitlik M111108 Asitlik Testi, Aquamerck® / Metot: Titrimetrik Baz kapasitesi en fazla pH 4.3 ve pH 8.2’ye kadar Dolu pipetle ölçüm aralığı: 0.1-10 mmol/L Titrasyon pipetinin taksimatı: 0.1 mmol/L (10 mmol/L’de 170 test) Askorbik asit M110023 Askorbik Asit Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 50 - 2000 mg/L 100 test Bakır (Cu +2 ) M110003 Bakır Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 10 - 300 mg/L 100 test M114765 Bakır Testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik 0.3 - 10 mg/L 100 test M114418 Bakır Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 0.3 - 5.0 mg/L 100 test M114651 Bakır Testi, Aquamerck® / Tatlı ve deniz sularında 0.15 - 1.6 mg/L 50 test M114414 Bakır Testi, Aquaquant® 0.05 - 0.5 mg/L 100 test Çinko (Zn +2 ) M110038 Çinko Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 10 - 250 mg/L 100 test M114412 Çinko Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 0.1 - 5.0 mg/L 120 test M114780 Çinko Testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik 0.1 - 5.0 mg/L 120 test M114782 Yedek paket M114780 için 200 test Demir (Fe +3 ) M110004 Demir Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 3 - 500 mg/L Fe 100 test M111136 Demir Testi, Aquamerck® / Metot: Kolorimetrik 0.1 - 50 mg/L 200 test M108023 Yedek paket M111136 için 200 test M114660 Demir Testi, Aquamerck® / Tatlı su ve deniz sularında 0.05 - 1 mg/L 50 test M114759 Demir Testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik 0.1 - 5 mg/L 500 test Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat Hızlı Test Kitleri75 PRATİK KİMYASALLAR w w w . k i m y a e v i . o r g M114403 Demir Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 0.01 - 0.2 mg/L 300 test M114404 Demir Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 0.25 - 15 mg/L 300 test M114438 Demir Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 0.2 - 2.5 mg/L 500 test Formaldehit M110036 Formaldehit Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 10 - 100 mg/L 100 test M108028 Formaldehit Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 0.1 - 1.5 mg/L 100 test Fosfat (PO 4 -3 ) M110428 Fosfat Testi Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 10 - 500 mg/L 100 test M111138 Fosfat Testi Aquamerck® / Metot: Kolorimetrik 1 - 10 mg/L 200 test M108046 Yedek paket M111138 için 200 test M114661 Fosfat Testi Aquamerck® / Tatlı su ve deniz sularında 0.25 - 3.0 mg/L 100 test M114846 Fosfat Testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik, fosfomolibden mavi 0.2 - 3.0 mg/L PO 4 -P 200 test M114449 Fosfat Testi (VM), Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 1.0 - 40 mg/L PO 4 -P 190 test M114445 Fosfat Testi Aquaquant®, fosfomolibden mavi 0.015 - 0.14 mg/L PO 4 -P 200 test Hidrazin M108017 Hidrazin Testi, Aquamerck® / Metot: Kolorimetrik 1.08018 hidrazin renk eşleştirme kabı gereklidir. Kalay (Sn +2 ) M110028 Kalay Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test kiti 10 - 200 mg/L 50 test Kalsiyum (Ca +2 ) M110083 Kalsiyum Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 10 - 100 mg/L 60 test M114443 Kalsiyum Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 3 - 40 mg/L 90 test M111110 Kalsiyum Testi, Aquamerck® / Metot: Titrimetrik Titrasyon pipetinin taksimatı: 1 taksim: 2 mg/L 200 mg/L’de 170 test Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat Hızlı Test Kitleri76 PRATİK KİMYASALLAR w w w . k i m y a e v i . o r g Karbonat Sertliği (CO 3 - ) M110648 Karbonat Sertlik Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 2 - 24 °d 100 test M114653 Karbonat Sertlik Testi, Aquamerck® / İçme suyu ve deniz sularında 50 Test M111103 Karbonat Sertlik Testi, Aquamerck® / Metot: Titrimetrik Asit-bağlama kapasitesi (ABC) pH 4.3 e kadar 1 damla=1 °e (ABC 0.36 mmol/L) 10 °e’de 50 test (ABC 3.6 mmol/L) M108048 Karbonat Sertlik Testi, Aquamerck® / Metot: Titrimetrik (asit kapasitesi pH 4.3 e kadar) Tamamen dolu pipetle ölçüm aralığı: 0.25-25 °e (ABC 0.1-7.2 mmol/L) 12.5 °e göre 340 test (ABC 3.6 mmol/L) Karbonik Asit M111130 Karbonik Asit Testi, Aquamerck® Kireç çözücü karbonik asit Taksimat =1.25 °e (12.5 °e göre 50 test) Klor (Cl 2 ) M117925 Klor Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 0.5 -20 mg/L 75 test M110043 Klor Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 4 -120 mg/L 100 test M117924 Klor Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 25 - 500 mg/L 100 test M114826 Klor Testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik (toplam ve serbest klor) 0.25 - 15 mg/L 400 serbest klor + 400 toplam klor M114976 Klor Testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik (içme sularında) 0.25 - 15 mg/L M114978 Klor Testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik (içme sularında) 0.1 - 2.0 mg/ L M114670 Klor Testi, Aquamerck® / (Tatlı su ve deniz sularında) 0.1 - 2.0 mg/L 140 test M114801 Klor Testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik, DPD Yüzme havuzları için 0.1 -2.0 mg/L 400 serbest klor + 400 toplam klor M114434 Klor Testi, Aquaquant® (serbest klor) 0.01 - 0.3 mg/L 300 test Klor ve pH M111174 Klor ve pH Testi, Aquamerck® / Metot: Kolorimetrik DPD / fenol kırmızısı Cl 2 0.1 - 1.5 mg/L 200 test pH 6.8 - 7.8 300 test M111100 Yedek paket M111174 için Cl 2 : 200 test pH: 160 test M111113 Yedek paket Reaktif I. Cl 2 M111174 için M111114 ve M111115 kombinasyonu ile 2000 klor testi Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat Hızlı Test Kitleri77 PRATİK KİMYASALLAR w w w . k i m y a e v i . o r g M111114 Yedek paket Reaktif II. Cl 2 M111174 için M111113 ve M111115 kombinasyonu ile 2000 klor testi M111115 Yedek paket Reaktif III. Cl 2 M111174 için M111113 ve M111114 kombinasyonu ile 2000 klor testi M111116 Yedek paket Reaktif pH1 M111174 için 1000 pH testi M111160 Klor ve pH Testi, Aquamerck® / Metot: Kolorimetrik, DPD Cl 2 : 0.1 – 1.5 mg/L 150 test pH: 6.5 – 7.9‘da 150 test M111101 Klor ve pH renk karşılaştırma kabı (M111100, M111157, M111116 için ) Cl 2 : 0.1 – 1.5 mg/L 150 test pH: 6.5 – 7.9 ‘da Klorür (Cl - ) M110079 Klorür Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 500 - 3000 mg/L 100 test M111132 Klorür Testi, Aquamerck® / Metot: Titrimetrik Taksimat: 1 damla=25 mg/ L (150 mg/L’de 100 test) M114401 Klorür Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 5-300 mg/L 300 test M114753 Klorür Testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik 3 - 300 mg/L’de 150 test M111106 Klorür Testi, Aquamerck® / Metot: Titrimetrik Dolu pipetle ölçüm aralığı: 2-200 mg/L Titrasyon pipetinin taksimatı: 1 taksim= 2 mg/L (200 mg/L ‘de 170 test) Kromat (CrO 4 -2 ) M110012 Kromat Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 3 - 100 mg/L CrO 4 2- 100 test M114756 Kromat Testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik 0.1 - 10 mg/L CrO 4 2- 300 test M114441 Kromat Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 0.1 - 1.6 mg/L Cr; 0.2 - 3.6 mg/L CrO 4 2- 300 test M114402 Kromat Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 0.005 - 0.1 mg/L CrO 4 2- 150 test Kobalt (Co +2 ) M110002 Kobalt Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 10 – 1000 mg/L 100 test Kurşun (Pb +2 ) M110077 Kurşun Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 20 - 500 mg/L 100 test Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat Hızlı Test Kitleri78 PRATİK KİMYASALLAR w w w . k i m y a e v i . o r g Magnezyum (Mg +2 ) M111131 Magnezyum Testi, Aquamerck® / Metot: Kolorimetrik 100 - 1500 mg/L 50 test Mangan (Mn +2 ) M110080 Mangan Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 2 - 100 mg/L 100 test M114768 Mangan Testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik 0.3 - 10 mg/L 100 test M114406 Mangan Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 0.03 - 0.5 mg/L 110 test Molibden (Mo +6 ) M110049 Molibden Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 5 - 250 mg/L 100 test Nikel (Ni +2 ) M110006 Nikel Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 10 - 500 mg/L 100 test M114783 Nikel Testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik 0.5 - 10 mg/L 500 test M114420 Nikel Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 0.02 - 0.5 mg/L 125 test Nitrat (NO 3 - ) M110050 Nitrat Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 10 - 500 mg/L 25 test M110020 Nitrat Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 10 - 500 mg/L 100 test M111169 Nitrat Testi, Aquamerck® / Metot: Kolorimetrik 10 - 150 mg/L 100 test M111170 Nitrat Testi, Aquamerck® / Metot: Kolorimetrik 10 - 150 mg/L 200 test M114771 Nitrat Testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik 5 - 90 mg/L 90 test Nitrit (NO 2 - ) M110022 Nitrit Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 0.1 - 3 mg/L 100 test M110007 Nitrit Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 2 - 80 mg/L 100 test M114774 Nitrit Testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik 0.1 - 10 mg/L 400 test M114424 Nitrit Testi, Aquaquant® 0.1 - 2.0 mg/L 400 test M114658 Nitrit Testi, Aquamerck® / Tatlı ve deniz sularında 0.05 - 1.0 mg/L 100 test Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat Hızlı Test Kitleri79 PRATİK KİMYASALLAR w w w . k i m y a e v i . o r g M111118 Nitrit Testi, Aquamerck® / Metot: Kolorimetrik 0.05 - 1 mg/L NO 2 - ; 0.015- 0.30 mg/L NO 2 -N 200 test M108025 Nitrit Testi, Aquamerck® / Metot: Kolorimetrik 0.025 - 0.5 mg/L 200 test M114408 Nitrit Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 0.005- 0.1 mg/L 110 test Oksijen (O 2 ) M114662 Oksijen Testi, Aquamerck® / Tatlı ve deniz sularında, Metot: Kolorimetrik 1 - 12 mg/L 50 test M111107 Oksijen Testi, Aquamerck® / Metot: Titrimetrik Dolu pipetle ölçüm aralığı: 0.1-10 mg/L Titrasyon pipetinin taksimatı: 1 taksim: 0.1mg/L (8.5 mg/L’de 100 test) M111152 Yedek paket, M111107 için 8.5 mg/L’de 100 test Oxifrit Test ® M110653 Oxifrit Test ® , Yükseltgenen yağ asitleri tayini / Metot: Kolorimetrik 60 test M110654 Yedek paketi, M110653 için 30 test Ozon Testi M118755 Ozon testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik, DPD 0.007 - 0.017 - 0.030 - 0.040 - 0.055 - 0.070 - 0.10 - 0.14 - 0.20 mg/L, 300 test M118758 Ozon testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik, DPD 0.15 - 0.35 - 0.50 - 0.70 - 1.4 - 2.7 - 5.0 - 7.0 - 10 mg/L, 100 test Perasetik asit M110001 Perasetik Asit Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 100 - 500 mg/L 100 test M110084 Perasetik Asit Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 5 - 50 mg/L 100 test Peroksit (H 2 O 2 ) M110337 Peroksit Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 100 - 1000 mg/L H 2 O 2 , 100 test M110081 Peroksit Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 1 - 100 mg/L H 2 O 2 100 test M110011 Peroksit Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 0.5 - 25 mg/L H 2 O 2 , 100 test Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat Hızlı Test Kitleri80 PRATİK KİMYASALLAR w w w . k i m y a e v i . o r g Potasyum (K + ) M110042 Potasyum Testi Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 250-1500 mg/L 100 test Quaternary (dörtlü) amonyum bileşikler M117920 Quaternary amonyum bileşikler, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 10-500 mg/L 100 test Renk M114421 Renk Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 5 - 150 test Sabitleme Banyosu M110008 Sabitleme Banyosu, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 0.5 - 10 g/L Ag 50 test pH 4 - 8 100 test Silisyum (silikat) (Si +4 ) M118765 Silikat Testi Aquamerck® / Metot: Kolorimetrik 0.3-3 mg/L SiO2 ; 0.14-1.4 mg/L Si 100 test M108045 Yedek poşet M118765 için 100 test M114792 Silikat (silisik asit) Testi Microquant® / Metot: Kolorimetrik 0.3-10 mg/L Si 200 test M118323 Yedek paket M114792 için 400 test M114410 Silikat (silisik asit) Testi Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 0.01-0.25 mg/L Si 150 test Siyanür (CN - ) M110044 Siyanür Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 1 - 30 mg/L 100 test M114798 Siyanür Testi, Microquant® / Metot: Kolorimetrik 0.03 - 5 mg/L 200 test M114429 Siyanür Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 0.03 - 0.7 mg/L 200 test M114417 Siyanür Testi, Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 0.002 - 0. 03 mg/L 65 test Su Tayini (Karl Fischer metoduna dayalı) M188025 Su Tayini Karl Fischer apura® % 0.001-0.05; % 0.01-0.5; % 0.1-5 hacimce M188027 Su tayini için Test kit çözücüsü yedek paketi, Karl Fischer apura® 500 mL M188026 Su tayini için Test kit titrantı yedek paketi, Karl Fischer apura® 100 mL Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat Hızlı Test Kitleri81 PRATİK KİMYASALLAR w w w . k i m y a e v i . o r g Sülfat (SO 4 -2 ) M110019 Sülfat Testi Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 200-1600 mg/L 100 test M114411 Sülfat Testi Aquaquant® / Metot: Kolorimetrik 25-300 mg/L 90 test M114789 Sülfat Testi Microquant® / Metot: Kolorimetrik 25-300 mg/L 80 test Sülft (SO 3 2- ) M110013 Sülft Testi Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 10-400 mg/L 100 test M111148 Sülft Testi Aquaquant® / Metot: Titrimetrik Dolu pipetle ölçüm aralığı: 0.5 - 50 mg/L Na 2 SO 3 Titrasyon pipeti 1 taksim: 0.5mg/L Na 2 SO 3 (50 mg/L Na 2 SO 3 ’de 170 test) Sülfür (Sülfd S 2- ) M114777 Sülfür Testi Microquant® / Metot: Kolorimetrik 0.1-5 mg/L 200 test M114416 Sülfür Testi Aquaquant® 0.02-0.25 mg/L 100 test Toplam Sertlik M110046 Toplam Sertlik Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi 5-25 °d 100 test M110025 Toplam Sertlik Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi <3-21 °d 100 test M110032 Toplam Sertlik Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi <3-21 °d 1000 test M110029 Toplam Sertlik Testi, Merckoquant® / Metot: Analitik test şeridi <3-21 °d 5000 test M114652 Toplam Sertlik Testi, Aquamerck® tatlı sularda / Metot: Titrimetrik 1 taksim 1.25 °e (12.5 °e göre 50 test) M111104 Toplam Sertlik Testi, Aquamerck® / Metot: Titrimetrik 1 taksim 1.25 °e (12.5 °e göre 100 test) M111140 Toplam Sertlik Testi, Aquamerck® H-1 indikatör tablet M111141 ile karıştırılınca 1.25 °e göre 400 test M111141 Toplam Sertlik Testi, Aquamerck® H-2 titrasyon çözeltisi M111140 ile karıştırılınca 1.25 °e göre 400 test M108039 Toplam Sertlik Testi, Aquamerck® / Metot: Titrimetrik Full dolu pipet 0.25-25 °e arasına, her taksimat 0.25 °e (1.2 d; 0.1 mmol/L) (12.5 °e 300 test) M108033 Yedek paket M108039 için 12.5 °e 300 test Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat Hızlı Test Kitleri82 PRATİK KİMYASALLAR w w w . k i m y a e v i . o r g M111122 Yedek paket H-1 indikatör tablet, M108039 için M108203 ile karıştırıldığında 12.5 °e göre 600 test M108203 Yedek paket H-2 titrasyon çözeltisi, M108039 için M111122 ile karıştırıldığında 12.5 °e göre 600 test M108747 Toplam Sertlik Testi, Aquamerck® / Metot: Titrimetrik Tam dolu pipet 0.13-7 °e arasına, her taksimat 0.13 °e (0.1 d; 1 mg/L CaCO 3 ) (3.8 °e 300 test) M108040 Yedek paket M108047 için 3.8 °e göre 300 test Üre M114843 Üre Testi Microquant® / Metot: Kolorimetrik (yüzme havuzu için) 0.3-8 mg/L 100 test M114845 Yedek paket M114843 için 100 test Mini Laboratuvar M111151 Aquamerck®, su testi için mini laboratuvar. pH, amonyum, nitrit, nitrat, fosfat, toplam sertlik, karbonat sertliği, oksijen tayini (BOD) için kit ve aksesuarlar M111102 Aquamerck®, aquaristicsler için mini laboratuvar. pH, toplam sertlik, karbonat sertliği, amonyum, nitrit ve nitrat tayini için kit ve aksesuarlar M111112 Aquamerck®, kurulmuş sanayiler ve beton-agresif su tetkikleri için mini laboratuvar. H 2 S, karbonik asit, pH, toplam sertlik, karbonat sertliği, klor, magnezyum, amonyum ve sülfat tayini için kit ve aksesuarlar M111154 Aquamerck®, ofset yazıcılar için mini laboratuvar. pH, baz ve asitlere karşı tampon kapasitesi, toplam sertlik, karbonat sertliği, sıcaklık, alkol içeriği ve dip-wetting su tayini için kit ve aksesuarlar Testler ve Mini Laboratuvarlar için Aksesuarlar M108013 Demir için renk-eşleştirme kabı, Aquamerck®, (M108023 için) 0.1-50 mg/L Fe M108018 Hidrazin için renk-eşleştirme kabı, Aquamerck®, (M108017 için) 0.1-10 mg/L M108014 Fosfat ve silisyum için renk eşleştirme kabı Aquamerck® (M108046 ve M108045 için) P 2 O 5 : 1 - 10 mg/L SiO 2 : 0.3-3.0 mg/L M114901 Aquaquant® testleri için düz tabanlı tüp M114902 Microquant® testleri için düz tabanlı tüp M114663 Aquamerck® Oksijen reaksiyon şişesi Katalog No Tanımlama Ölçüm Aralığı / Taksimat Hızlı Test Kitleri83 PRATİK KİMYASALLAR w w w . k i m y a e v i . o r g Derişimi Ayarlı Volumetrik Çözeltiler Bir titrasyonun en zor ve zaman alıcı bölümü titrantın hazırlanması ve ayarlanmasıdır. Ayrıca yapılan titrasyonun sonucu, hazırlanan titrantın derişiminin doğruluğu ile direk bağlantılıdır. Merck frması bu amaçla derişimi tam olarak ayarlanmış volumetrik çözeltiler üretmiştir. Titrisol® olarak adlandırılan çözeltilerde, çözelti bir ampul içeri- sinde derişik halde bulunmaktadır. Belirtilen hacme saf su ile seyreltilmesi ile üzerinde yazılan derişim elde edilmektedir. Titrisol haricindeki diğer volumetrik çözeltilerde ise herhangi bir seyreltme yapılmadan direkt kullanılır. Konsantre Derişimi Ayarlı Volumetrik Çözeltiler Titrisol® M109951 Asetik Asit 500 mL için c(CH 3 COOH) = 1 mol/L (1 N) Titrisol ® M109944 Asetik Asit 1000 mL için c(CH 3 COOH) = 0.1 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109864 Amonyum demir(II) sülfat çözeltisi 250 mL Volumetrik çözeltisi c[(NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 ] = 0.1 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109900 Amonyum tiyosiyanat çözeltisi 1000 mL için c(NH 4 SCN) = 0.1 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109962 Baryum klorür çözeltisi 1 ampul c(BaCl 2 ) = 0.05 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109905 Bromat çözeltisi 1000 mL için c(Br 2 ) = 0.05 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109914 İyodat çözeltisi 1000 mL için c(I 2 ) = 1/ 128 mol/L (1/64 N) Titrisol ® M109910 İyot çözeltisi 1000 mL için c(I 2 ) = 0.05 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109964 Nitrik asit 1 ampul c(HNO 3 ) = 0.1 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109966 Nitrik asit 1 ampul c(HNO 3 ) = 1 mol/L (1 N) Titrisol ® M109965 Okzalik asit çözeltisi 1 ampul c(C 2 H 2 O 4 ) = 0.05 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109932 Okzalik asit çözeltisi 1000 mL için c(C 2 H 2 O 4 ) = 0.005 mol/L (0.01 N) Titrisol ® M109925 Potasyum bromat çözeltisi 1000 mL için c(KBrO 3 ) = 1/60 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109928 Potasyum dikromat çözeltisi 1000 mL için c(K 2 Cr 2 O 7 ) = 1/60 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109917 Potasyum iyodat çözeltisi 1000 mL için c(KIO 3 ) = 1/60 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109940 Sodyum karbonat çözeltisi 1000 mL için c(Na 2 CO 3 ) = 0.05 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109945 Sodyum klorür çözeltisi 1000 mL için c(NaCl) = 0.1 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109909 Sodyum tiyosülfat çözeltisi 1000 mL için c(Na 2 S 2 O 3 ) = 0.01 mol/L (0.01 N) Titrisol ® M109950 Sodyum tiyosülfat çözeltisi 1000 mL için c(Na 2 S 2 O 3 ) = 0.1 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M108446 Titriplex ® III çözeltisi 1000 mL için c(Na 2 -EDTA · 2 H 2 O) = 0.01 mol/L Titrisol ® M109992 Titriplex ® III çözeltisi 1000 mL için c(Na 2 -EDTA · 2 H 2 O) = 0.1 mol/L Titrisol ® M109894 Titriplex ® çözeltisi A 1 ampul, 1 mL = 56 mg CaO/l, 100 mL su için Titrisol ® M109895 Titriplex ® çözeltisi B 1 ampul, 1 mL = 10 mg CaO/l 100 mL su için Titrisol ® M109991 Çinko sülfat çözeltisi 1000 mL için c(ZnSO 4 ) = 0.1 mol/L (0.1 M) Titrisol ® 84 PRATİK KİMYASALLAR w w w . k i m y a e v i . o r g Konsantre Standart Çözeltileri Titrisol® M109967 Alüminyum standart çözeltisi 1000 mg Al (AlCl 3 , su içerisinde) Titrisol ® M109920 Antimon standart çözeltisi 1000 mg Sb (SbCl 3 , % 24 HCl içerisinde) Titrisol ® M109939 Arsenik standart çözeltisi 1000 mg As (As 2 O 5 , su içerisinde) Titrisol ® M109968 Baryum standart çözeltisi 1000 mg Ba (BaCl 2 , % 7 HCl içerisinde) Titrisol ® M109960 Kadmiyum standart çözeltisi 1000 mg Cd (CdCl 2 , su içerisinde) Titrisol ® M109943 Kalsiyum standart çözeltisi 1000 mg Ca (CaCl 2 , % 6.5 HCl içerisinde) Titrisol ® M109871 Klorür standart çözeltisi 1000 mg Cl - (Hidrojen klorür, su içerisinde) Titrisol ® M109948 Krom standart çözeltisi 1000 mg Cr (CrCl 3 , % 4.2 HCl içerisinde) Titrisol ® M109986 Kobalt standart çözeltisi 1000 mg Co (CoCl 2 , su içerisinde) Titrisol ® M109987 Bakır standart çözeltisi 1000 mg Cu (CuCl 2 , su içerisinde) Titrisol ® M109869 Flor standart çözeltisi 1000 mg F - (KF, su içerisinde) Titrisol ® M109868 Altın standart çözeltisi 1000 mg Au [H(AuCl 4 )·3H 2 O, % 12.7 HCl içerisinde] Titrisol ® M109972 Demir standart çözeltisi 1000 mg Fe (FeCl 3 , 15% HCl içerisinde) Titrisol ® M109969 Kurşun standart çözeltisi 1000 mg Pb (Pb(NO 3 ) 2 , su içerisinde) Titrisol ® M109934 Lityum standart çözeltisi 1000 mg Li (LiCl, su içerisinde) Titrisol ® M109949 Magnezyum standart çözeltisi 1000 mg Mg (MgCl 2 , % 6 HCl içerisinde) Titrisol ® M109988 Mangan standart çözeltisi 1000 mg Mn (MnCl 2 su içerisinde) Titrisol ® M109926 Molibden standart çözeltisi [(NH 4 ) 6 Mo 7 O 24 · 4H 2 O, % 0.7 NH 4 OH içerisinde] Titrisol ® M109989 Nikel standart çözeltisi 1000 mg Ni (NiCl 2 su içerisinde) Titrisol ® M109866 Nitrit standart çözeltisi 1000 mg NO 2 - (NaNO 2 su içerisinde) Titrisol ® M109870 Fosfat standart çözeltisi 1000 mg PO 4 3- (H 3 PO 4 su içerisinde) Titrisol ® M109924 Potasyum standart çözeltisi 1000 mg K (KCl su içerisinde) Titrisol ® M109915 Seleniyum standart çözeltisi 1000 mg Se (SeO 2 , HNO 3 içerisinde) Titrisol ® M109947 Silikon standart çözeltisi 1000 mg Si (SiCl 4 , % 14 NaOH içerisinde) Titrisol ® M109906 Gümüş standart çözeltisi 1000 mg Ag (AgNO 3 , HNO 3 % 5 içerisinde) Titrisol ® M109927 Sodyum standart çözeltisi 1000 mg Na (NaCl su içerisinde) Titrisol ® M109993 Stronsyum standart çözeltisi 1000 mg Sr (SrCl 2 , % 7 HCl içerisinde) Titrisol ® M109872 Sülfat standart çözeltisi 1000 mg SO 4 2- (H 2 SO 4 su içerisinde) Titrisol ® M109929 Kalay standart çözeltisi 1000 mg Sn (SnCl 4 , % 24 HCl içerisinde) Titrisol ® M109994 Vanadyum standart çözeltisi 1000 mg V (VOSO 4 , % 8.6 H 2 SO 4 içerisinde) Titrisol ® M109953 Çinko standart çözeltisi 1000 mg Zn (ZnCl 2 , % 0.06 HCl içerisinde) Titrisol ® Kullanıma Hazır Derişimi Ayarlı Volumetrik Çözeltiler M102277 Amonyum seryum(IV) nitrat çözeltisi c(NH 4 ) 2 Ce(NO 3 ) 6 = 0.1 mol/L (0.1 N) M109079 Amonyum tiyosiyanat çözeltisi c(NH 4 SCN) = 0.1 mol/L (0.1 N) M109086 Baryum perklorat çözeltisi (2-propanol/su (80/20) içerisinde) c(Ba(ClO 4 ) 2 = 0.005 mol/L M109092 Seryum(IV) sülfat çözeltisi c(Ce(SO 4 ) 2 . 4 H 2 O) = 0.1 mol/L (0.1 N) M102784 Bakır sülfat çözeltisi c(CuSO 4 ) = 0.1 mol/L M109164 Hanus çözeltisi İyot sayısı tayini için c(IBr) = 0.1 mol/L M109099 İyot çözeltisi c(I 2 ) = 0.05 mol/L (0.1 N) M109098 İyot çözeltisi c(I 2 ) = 0.5 mol/L (1 N) M109143 Cıva(II) nitrat çözeltisi c(Hg(NO 3 ) 2 ) = 0.05 mol/L (0.1 N) M109065 Perklorik asit (susuz asetik asit içerisinde), susuz ortamdaki titrasyonlar için (HClO 4 ) = 0.1 mol/L (0.1 N) M109118 Potasyum dikromat çözeltisi c(K 2 Cr 2 O 7 ) = 1/24 mol/L (0.25 N) Derişimi Ayarlı Volumetrik Çözeltiler85 PRATİK KİMYASALLAR w w w . k i m y a e v i . o r g M109119 Potasyum dikromat çözeltisi, COD tayini için c(K 2 Cr 2 O 7 ) = 0.020 mol/L M109150 Sabun çözeltisi ( Boutron-Boudet) M106277 Sodyum arsenit çözeltisi c(NaAsO 2 ) = 0.05 mol/L (0.1 N) M109147 Sodyum tiyosülfat çözeltisi c(Na 2 S 2 O 3 .5H 2 O) = 0.1 mol/L (0.1 N) M109162 Tetra-n-butilamonyum hidroksit çözeltisi (2-propanol/methanol içerisinde) susuz ortamdaki titrasyonlar için c[(C 4 H 9 ) 4 NOH] = 0.1 mol/L (0.1 N) M108124 Tetrametilamonyum hidroksit çözeltisi (2-propanol/methanol içerisinde) susuz ortamdaki titrasyonlar için c(C 4 H 13 NO)=0.1 mol/L (0.1 N) M108431 Titriplex ® II çözeltisi metallerin titrasyonu için c(Na 2 -EDTA.2H 2 O) = 0.1 mol/L M108447 Titriplex ® IV çözeltisi metallerin titrasyonu için c(DCTA Na 2 ) = 0.1 mol/L M108419 Titriplex ® çözelti A sudaki toprak alkali metallerin analiz için 1 mL = 56 mg CaO/l 100 mL su kullanıldığında M108420 Titriplex ® çözelti B sudaki toprak alkali metallerin analiz için 1 mL = 10 mg CaO/l 100 mL su kullanıldığında M108450 Triforometansülfonik asit (susuz asetik asit içerisinde) c(CF 3 SO 3 H) = 0.1 mol/L M109163 Wijs çözeltisi, iyot sayısı tayini için c(ICl) = 0.1 mol/L M108879 Çinko sülfat çözeltisi c(ZnSO 4 ) = 0.1 mol/L Hidroklorik asit Volumetrik çözeltileri M109060 Hidroklorik asit çözeltisi c(HCl) = 0.1 mol/L (0.1 N) M113136 Hidroklorik asit çözeltisi c(HCl) = 0.357 mol/L (1/2.8 N) M109058 Hidroklorik asit çözeltisi c(HCl) = 0.5 mol/L (0.5 N) M109057 Hidroklorik asit çözeltisi c(HCl) = 1 mol/L (1 N) M109063 Hidroklorik asit çözeltisi c(HCl) = 2 mol/L (2 N) M113134 Hidroklorik asit çözeltisi c(HCl) = 3.571 mol/L (1/0.28 N) M109974 Hidroklorik asit çözeltisi 1000 mL için c(HCl) = 0.01 mol/L (0.01 N) Titrisol ® M109973 Hidroklorik asit çözeltisi 1000 mL için c(HCl) = 0.1 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109971 Hidroklorik asit çözeltisi 1000 mL için c(HCl) = 0.5 mol/L (0.5 N) Titrisol ® M109970 Hidroklorik asit çözeltisi 1000 mL için c(HCl) = 1 mol/L (1 N) Titrisol ® M100326 Hidroklorik asit çözeltisi (2-propanol içerisinde) c(HCl) = 0.1 mol/L (0.1 N) Potasyum hidroksit Volumetrik çözeltileri M109107 Potasyum hidroksit çözeltisi (max. % 0.00004 Ca) c(KOH) = 1 mol/L (1 N) M109112 Potasyum hidroksit çözeltisi c(KOH) = 0.1 mol/L (0.1 N) M111586 Potasyum hidroksit çözeltisi c(KOH) = 0.5 mol/L (0.5 N) M109108 Potasyum hidroksit çözeltisi c(KOH) = 1 mol/L (1 N) M109921 Potasyum hidroksit çözeltisi 1000 mL için c(KOH) = 0.1 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109919 Potasyum hidroksit çözeltisi 1000 mL için c(KOH) = 0.5 mol/L (0.5 N) Titrisol ® M109918 Potasyum hidroksit çözeltisi 1000 mL için c(KOH) = 1 mol/L (1 N) Titrisol ® M109115 Potasyum hidroksit çözeltisi (etanol içerisinde) c(KOH) = 0.1 mol/L (0.1 N) M109114 Potasyum hidroksit çözeltisi (etanol içerisinde) c(KOH) = 0.5 mol/L (0.5 N) M105544 Potasyum hidroksit çözeltisi (izopropanol içerisinde) c(KOH)=0.1 mol/L (0.1 N) M111587 Potasyum hidroksit çözeltisi (metanol içerisinde) c(KOH) = 0.1 mol/L (0.1 N) M109351 Potasyum hidroksit çözeltisi (metanol içerisinde) c(KOH) = 0.5 mol/L (0.5 N) M111787 Potasyum hidroksit çözeltisi (metanol içerisinde) c(KOH) = 2.0 mol/L (2 N) Derişimi Ayarlı Volumetrik Çözeltiler86 PRATİK KİMYASALLAR w w w . k i m y a e v i . o r g Potasyum permanganat Volumetrik çözeltileri M109930 Potasyum permanganat çözeltisi 1000 mL için c(KMnO 4 ) = 0.002 mol/L (0.01 N) Titrisol ® M109935 Potasyum permanganat çözeltisi 1000 mL için c(KMnO 4 ) = 0.02 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109122 Potasyum permanganat çözeltisi okzalata karşı ayarlamak için c(KMnO 4 ) = 0.02 mol/L (0.1 N) M109121 Potasyum permanganat çözeltisi sodyum tiyosülfata karşı ayarlamak için c(KMnO 4 ) = 0.02 mol/L (0.1 N) Gümüş nitrat Volumetrik çözeltileri M111718 Gümüş nitrat çözeltisi c(AgNO 3 ) = 0.05 mol/L (0.05 N) M109081 Gümüş nitrat çözeltisi c(AgNO 3 ) = 0.1 mol/L (0.1 N) M109080 Gümüş nitrat çözeltisi c(AgNO 3 ) = 1 mol/L (1 N) M109990 Gümüş nitrat çözeltisi 1000 mL için c(AgNO 3 ) = 0.1 mol/L (0.1 N) Titrisol ® Sodyum hidroksit Volumetrik çözeltileri M109913 Sodyum hidroksit çözeltisi c(NaOH) = 5 mol/L (5 N) Combi-Titrisol ® M109142 Sodyum hidroksit çözeltisi c(NaOH) = 0.02 mol/L (0.02 N) M109141 Sodyum hidroksit çözeltisi c(NaOH) = 0.1 mol/L (0.1 N) M109140 Sodyum hidroksit çözeltisi c(NaOH) = 0.2 mol/L (0.2 N) M109139 Sodyum hidroksit çözeltisi c(NaOH) = 0.25 mol/L (0.25 N) M105595 Sodyum hidroksit çözeltisi c(NaOH) = 0.33 mol/L (1/3 N) M105599 Sodyum hidroksit çözeltisi c(NaOH) = 0.357 mol/L (1/2.8 N) M109138 Sodyum hidroksit çözeltisi c(NaOH) = 0.5 mol/L (0.5 N) M109137 Sodyum hidroksit çözeltisi c(NaOH) = 1 mol/L (1 N) M109136 Sodyum hidroksit çözeltisi c(NaOH) = 2 mol/L (2 N) M111584 Sodyum hidroksit çözeltisi c(NaOH) = 4 mol/L (4 N) M109961 Sodyum hidroksit çözeltisi 1 ampul c(NaOH) = 0.01 mol/L (0.01 N) Titrisol ® M109959 Sodyum hidroksit çözeltisi 1000 mL için c(NaOH) = 0.1 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109958 Sodyum hidroksit çözeltisi 1000 mL için c(NaOH) = 0.25 mol/L (0.25 N) Titrisol ® M109957 Sodyum hidroksit çözeltisi 1000 mL için c(NaOH) = 0.5 mol/L (0.5 N) Titrisol ® M109956 Sodyum hidroksit çözeltisi 1000 mL için c(NaOH) = 1 mol/L (1 N) Titrisol ® Sülfürik asit Volumetrik çözeltileri M109074 Sülfürik asit çözeltisi c(H 2 SO 4 ) = 0.05 mol/L (0.1 N) M109073 Sülfürik asit çözeltisi c(H 2 SO 4 ) = 0.25 mol/L (0.5 N) M109072 Sülfürik asit çözeltisi c(H 2 SO 4 ) = 0.5 mol/L (1 N) M109982 Sülfürik asit çözeltisi 1000 mL için c(H 2 SO 4 ) = 0.005 mol/L (0.01 N) Titrisol ® M109984 Sülfürik asit çözeltisi 1000 mL için c(H 2 SO 4 ) = 0.05 mol/L (0.1 N) Titrisol ® M109981 Sülfürik asit çözeltisi 1000 mL için c(H 2 SO 4 ) = 0.5 mol/L (1 N) Titrisol ® M109912 Sülfürik asit çözeltisi c(H 2 SO 4 ) = 2.5 mol/L (5 N) Combi-Titrisol ® Derişimi Ayarlı Volumetrik Çözeltiler87 PRATİK BİLGİLER VE BİRİMLER w w w . k i m y a e v i . o r g PRATİK BİLGİLER VE BİRİMLER88 PRATİK BİLGİLER VE BİRİMLER w w w . k i m y a e v i . o r g Basınç - Çevirme Faktörü Verilen birim İstenen birim ve çevirme faktörü Birim N x m -2 (Pa) bar atm kp x m -2 Torr (mmHg) lbs/sq.in.(psi) 1 N x m -2 1 Pa 1 10 -5 9.8692 x 10 -5 1.01971 x 10 -1 7.50062 x 10 -3 1.45038 x 10 -4 1 bar 10 5 1 0.98692 10197.16 750.062 14.5038 1 atm 101325 1.01325 1 10332.27 759.9988 14.6960 1 kp x m 2 9.80665 9.80665 x 10 -5 9.67841 x 10 -5 1 7.35559 x 10 -2 1.42234 x 10 -3 1 Torr (1 mmHg) 133.3224 1.333224 x 10 -3 1.31579 x 10 -3 13.5951 1 1.93368 x 10 -2 10 lbs/ sq.in.(psi) 68948 0.68948 0.68046 7030.68 517.148 10 Örnek: 1 Pa = 7.50062 x 10-3 Torr; 10 psi = 0.68046 atm Enerji - Çevirme Faktörü Verilen birim İstenen birim ve çevirme faktörü Unit J kWh MeV mkp kcal 15° erg 1 J 1 kWh 1 MeV 1 3600000 1.602 x 10 -13 2.77778 x 10 -7 1 4.45 x 10 -20 6.242 x 10 12 2.247 x 10 19 1 0.1019716 367097.8 1.634 x 10 -14 2.38920 x 10 -4 860.11 3.827 x 10 -17 10 7 3.6 x 10 13 1.602 x 10 -6 1 mkp 9.80665 2.72407 x 10 -6 6.124 x 10 13 1 2.34301 x 10 -3 9.80665 x 10 7 1 kcal 15° 4185.5 1.16264 x 10 -3 2.613 x 10 16 426.80 1 4.1855 x 10 10 1 erg 10 -7 2.77778 x 10 -14 6.242 x 10 5 0.1019716 x 10 -7 2.38920 x 10 -11 1 Örnek: 1 J = 2.38920 x 10-4 kcal 1 MeV = 1.602 x 10-13 J Ölçü SI birim Sem. Diğer birimler Bağlantı İsim Sembol Elektrik Birimleri Elektrik akımı Amper A Elektrik potansiyeli Volt V Elektrik iletkenliği Siemens S 1 S= 1 A x V -1 Elektrik direnci Ohm ? 1 ?= 1 V x A -1 = 1 S -1 Elektrik yükü Coulomb C Amper-saat A x h 1 C= 1 A x s 1 A x h= 3600 A x saniye Elektrik kapasitesi Farad F 1 F = 1 C x V -1 Viskozite Dinamik viskozite Pascal-saniye Pa x s Poise Santipoise P cP 1 Pa x s = 1 N x s x m -2 = 1 kg x m -1 x s -1 1 P = 0.1 Pa x s 1 cP =0.01 P= 0.001 Pa x s = mPa x s Kinematik viskozite Metrekare/ saniye m 2 x s -1 Stoke Santistoke St cSt 1 St = 1 cm 2 x s -1 1 cSt = 1 mm 2 x s -1 89 PRATİK BİLGİLER VE BİRİMLER w w w . k i m y a e v i . o r g Sıcaklık Çevirme Faktörü X °C (Santigrat)= (X x 1.8) + 32 °F (Fahrenhayt) X °C (Santigrat)= X + 273.15 K (Kelvin) X °F (Fahrenhayt)= (X-32) / 1.8 °C (Santigrat) Baume Derecesi ( o Be) ve Yoğunluk o Be= 145 - (145 / Yoğunluk) Derişim Oran % g/kg mg/g µg/mg ppm mg/kg µg/g ng/mg ppb µg/kg ng/g pg/mg ppt ng/kg pg/g fg/mg 1 : 100 1 x 10 -2 1 10 10 000 1 : 1 000 1 x 10 -3 0.1 1 1 000 1 : 10 000 1 x 10 -4 0.01 0.1 100 1 : 100 000 1 x 10 -5 0.001 0.01 10 1 : 1 milyon 1 x 10 -6 0.0001 0.001 1 1 000 1 : 10 milyon 1 x 10 -7 0.00001 0.0001 0.1 100 1 : 100 milyon 1 x 10 -8 0.000001 0.00001 0.01 10 1 : 1 milyar 1 x 10 -9 0.0000001 0.000001 0.001 1 1 000 1 : 10 milyar 1 x 10 -10 0.1 100 1 : 100 milyar 1 x 10 -11 0.01 10 1 : 1 trilyon 1 x 10 -12 0.001 1 Hacim Litre x 0.2642 = US galon US galon x 3.785 = Litre Imperial galon x 1.201 = US galon Imperial galon x 4.546 = Litre US galon x 0.8327 = Imperial galon Kübik metre x 35.31 = Kübik feet Kübik feet x 0.0283 = Kübik metre Kübik metre x 264.2 = US galon US galon x 0.003789 = Kübik metre Uzunluk Metre x 3.281 = Feet Feet x 0.3048 = Metre Metre x 39.37 = İnç İnç x 0.0254 = Metre Santimetre x 0.3937 = Inç İnç x 2.540 = Santimetre Milimetre x 0.0394 = İnç İnç x 25.4 = Milimetre ‘90 PRATİK BİLGİLER VE BİRİMLER w w w . k i m y a e v i . o r g Ağırlık Kilogram x 2.2046 = Pound Pound x 0.4536 = Kilogram Ton (uzun) x 1016.05 = Kilogram Ton (uzun) x 2240 = Pound Ton x 1000 = Kilogram Ton x 2204.6 = Pound Ton (kısa) x 907.185 = Kilogram Ton (kısa) x 2000 = Pound Gram x 15.432653 = Grain Grain x 0.0647989 = Gram Gram x 0.0352740 = Ons (US) Ons (US) x 28.349527 = Gram Ons (troy) x 31.1035 = Gram Fiziksel Sabitler Sabit Sembol Değer Atomik Kütle m u 1.660540 x 10 -27 kg Avogadro sabiti N A 6.022137 x 10 23 mol -1 Bohr magneton µ B 9.274015 x 10 -24 JT -1 Bohr yarıçapı a 0 5.291771 x 10 -11 m Boltzmann sabiti k B 1.380662 x 10 -23 JK -1 Compton dalga boyu (e) ? Ce 2.426311 x 10 -12 m Compton dalga boyu (n) ? Cn 1.319591 x10 -15 m Compton dalga boyu (p) ? Cp 1.321410 x 10 -15 m Elektrik alan sabiti (vakumda) ? o 8.854188 x 10 -12 Fm -1 Elektron yarıçapı ? e 2.817941 x 10 -15 m Elektron yükü e 1.602177 x 10 -19 C Faraday sabiti F 9.648531 x 10 4 Cmol -1 İnce yapı sabiti ? 7.297353 x 10 -3 Gaz sabiti R 8.31451 J mol -1 K -1 Yerçekimi sabiti f 6.672590 x 10 -11 Nm 2 kg -2 İç özdirenç ? 3.767301 x 10 2 ? Işık hızı (boşlukta) c 2.997924 x 10 8 ms -1 Loschmidt sabiti N L 2.686763 x 10 25 m -3 Manyetik alan sabiti (vakumda) µ 0 1.256637 x 10 -7 Hm -1 İdeal gazların molar hacmi 298 K, 101.325 kPa ? 2.445294 x 10 -2 m 3 mol -1 Düşüş ivmesi g 9.80665 ms -2 Planck sabiti h 6.626075 x 10 -34 Js Elektron kütlesi m e 9.109390 x 10 -31 kg Nötron kütlesi m n 1.674929 x 10 -27 kg Proton kütlesi m p 1.672623 x 10 -27 kg Dönme kuantumu h/(2?) 1.054588 x 10 -34 Js Rydberg sabiti R ? 1.097373 x 10 7 m -191 PRATİK BİLGİLER VE BİRİMLER w w w . k i m y a e v i . o r g Sayıların Yunan ve Romen Rakamı Karşılığı Yunan Rakamı Romen Rakamı Yunan Rakamı Romen Rakamı 0.5 hemi - 16 hekzadeka - XVI 1 mono - I 17 heptadeka - XVII 1.5 sekui - 18 octadeka - XVIII 2 di -, bi - II 19 nanodeka - XIX 2.5 hemipenta - 20 eikosa - XX 3 tri - III 40 tetrakonta - XL 4 tetra - IV 50 pentakonta - L 5 penta - V 60 hekzakonta - LX 6 hekza - VI 90 nanokonta - XC 7 hepta - VII 99 IC 8 okta - VIII 100 hekta - C 9 nano -, ennea IX 200 CC 10 deka - X 400 CD 11 hendeka -undeka XI 500 D 12 dodeka - XII 600 DC 13 trideka XIII 900 CM 14 tetradeka - XIV 990 XM 15 pentadeka - XV 1000 M Isıtma Banyoları için Kullanılan Sıvılar Kullanılan Çözelti Eri. Nok. (°C) Kay. Nok. (°C) Çalışma Aralığı (°C) Parl. Nok. (°C) Not Su 0 100 0 - 80 - M107742 Silikon yağı -60 - 20 - 250 300 Düşük sıcaklıklarda viskoz olur, korozif değildir M808245 Trietilen glikol -7 287 0 - 250 156 Suda çözünür, kararlıdır M818709 Gliserol 18 290 20 - 260 160 Suda çözünür, toksik değildir, viskoz M107162 Parafn, sıvı - 300- 500 20 - 200 230 Alev alabilir M107160 Parafn viskoz - 300- 500 20 - 200 230 Alev alabilir M106900 Yağ banyosu sıvısı -5 - 0 - 250 300 Alev alabilir M115265 Isıtma banyosu sıvısı -40 - 0 - 170 280 Suyla karışabilir, toksik değildir M105061 M106535 % 51.3 KNO 3 + % 48.7 NaNO 3 219 - 230 - 500 - Havada kararlıdır, kuvvetli yükseltgen ajandır, alev almaz M106482 M105032 % 40 NaOH + % 60 KOH 167 - 200 - 800 - Korozif ve zararlıdır92 PRATİK BİLGİLER VE BİRİMLER w w w . k i m y a e v i . o r g Soğutma Çözeltileri Laboratuvar çalışmalarında deney sırasında ortamın sıcaklığını belli bir dereceye düşürebilmek için tuz, su veya buz karışımları kullanılır. Soğutma olayı tuzların çözünmeyi gerçekleştirebilmek için gerekli enerjiyi çevreden alması (endotermik reaksiyon) ile gerçekleşir. Karışım Oranları (ağırlık esasına göre) İnilebilen Sıcaklık (°C) 4 birim su + 1 birim potasyum klorür -12 1 birim su + 1 birim amonyum nitrat -15 3 birim buz (parçalanmış) + 1 birim sodyum klorür -21 1 birim su + 1 birim sodyum nitrat + 1 birim amonyum nitrat -24 1.2 birim buz (parçalanmış) + 2 birim Kalsiyum klorür hekzahidrat -39 1.4 birim buz (parçalanmış) + 2 birim Kalsiyum klorür hekzahidrat -59 Aseton + kuru buz -77 Dietileter + kuru buz -100 Cam Temizleme (Yıkama) Çözeltileri Cam malzemelerde kalan, çözünmesi zor olan kalıntıları temizlemek için istenilirse yıkama çözeltisi hazırlanabilir. Bu çözelti için 5 g Na 2 Cr 2 O 7 veya K 2 Cr 2 O 7 (Merck 1.04952) 5 mL saf suda çözülür, yavaşça 100 mL derişik sülfürik asit katılır. Sıcaklık bu sırada 70-80°C’a ulaşır. Karışım kendi halinde bırakılır ve oda sıcaklığına soğuduğunda cam kapaklı bir şişeye alınarak saklanır. Bu çözelti başta turuncu renktedir. Uzun süre aynı çözelti kullanılabilir. Eğer rengi yeşile dönerse çözeltinin bozulduğu anlaşılır ve yenisi hazırlanır. Bu cam temizleme çözeltisi hazır olarak Merck frmasından M102499 kodu ile temin edilebilir. Yağlı cam malzemeler için ise 100g KOH 100 mL saf suda çözdürülür. Üzerine 900 mL % 95- 96‘lık etil alkol eklenir. Kapalı Kaplarda Yaratılan Sabit Hava Nemi Doygun Çözelti Havanın Bağıl Nemi % (20 ºC) M106579 di-Sodyum hidrojen fosfat Na 2 HPO 4 .12H 2 O 95 M106384 Sodyum karbonat Na 2 CO 3 .10H 2 O 92 M108881 Çinko sülfat ZnSO 4 .7H 2 O 90 M104936 Potasyum klorür KCl 86 M101217 Amonyum sülfat (NH 4 ) 2 SO 4 80 M106404 Sodyum klorür NaCl 76 M106549 Sodyum nitrit NaNO 2 65 M101188 Amonyum nitrat NH 4 NO 3 63 M102121 Kalsiyum nitrat Ca(NO 3 ) 2 .4H 2 O 55 M104924 Potasyum karbonat K 2 CO 3 45 M108836 Çinko nitrat Zn(NO 3 ) 2 .6H 2 O 42 -------- Kalsiyum klorür CaCl 2 .6H 2 O 32 M105677 Lityum klorür LiCl.H 2 O 1593 PERİYODİK TABLO w w w . k i m y a e v i . o r g Periyodik Tablo Periyodik tablo, bilinen tüm elementleri belirli bir düzene göre içeren ve incelemeyi kolaylaştıran bir sistemdir. İlk olarak 1867 yılında İngiliz John A. R. Newlands, elementleri artan atom ağırlıklarına göre sıralamış ve bir elementin, kendisini izleyen sekizinci elemente benzer özellikler gösterdiğini ifade eden “Oktavlar Yasası”nı ortaya koymuştu. Daha sonra 1869 yılında Dmitri Mendeleev, benzer özellikler taşıyan elementleri arka arkaya dizdiğinde, atom kütlesine dayanan bir tablo elde etmiş ve o zamanlar bilinmeyen bazı elementlerin (skandiyum, galyum ve germanyum gibi) varlığını, hatta özelliklerini tahmin edebilmişti. Lothar Meyer isimli araştırmacı da, 1886 yılında, Mendeleev’den bağımsız olarak fakat benzer bir mantığa dayanarak, atom kütlelerine göre bir periyodik tablo oluşturmuş ve “va- lans” kavramını ortaya atmıştır. Periyodik tablodaki elementler bir ya da iki harf ile simgelenir. · Kullanılan harfer genelde elementin İngilizce isminin ilk harfdir; C (Karbon: Carbon); N (Azot: Nitrogen) gibi. · Eğer elementin baş harf başka bir element için kullanılmış ise ilk harf ile birlikte ikinci harf de kullanılır; He (Helyum: Hellium), Ca (Kalsiyum: Calcium). · Benzer şekilde ilk iki harf başka bir element için kullanılmış ise ilk harf ile benzer olmayan ilk sessiz harf kullanılır; Cl (Klor: Chlorine), Cr (Krom: Chromine). · Bazı elementlerin ise Latince veya eski dillerdeki adları temel alındığı için bunların ilk harferi veya ilk iki harferi sembol olarak kullanılır; Na (Sodyum: Natrium), K (Potasyum: Kallium), Fe (Demir: Ferrum), Cu (Bakır: Cuprum), Ag (Gümüş: Argentum), Sn (Kalay: Stannum), Sb (Antimon: Stibium), Au (Altın: Aurum), Hg (Cıva: Hydrargyrum), Pb (Kurşun: Plumbum). · Yapay olarak sentezlenen yeni elementlerin simgesi ise atom numaralarına karşılık gelen Latince rakamlar esas alınarak verilir; 116 Ununheksiyum elementinin simgesi olan “Uuh”; 1: uni, 1: uni, 6: hexa kelimelerinin baş harferinden oluşuyor. Kaynak: www.biltek.tubitak.gov.tr Atom Çapı Periyodik tabloda aynı grup içerisinde yukarıdan aşağıya doğru gidildikçe atom çapı artar. Baş kuantum sayısı arttıkça yörünge sayısı artar ve değerlik elektronları çekirdek tarafından daha az çekilir. Soldan sağa gidildikçe yeni yörünge eklenmediği için değerlik elektronların çekirdek tarafından çekim kuvveti artacağı için atom çapı azalır. İyonlaşma Enerjisi Gaz halindeki nötr bir atomdan elektron koparmak için atoma verilmesi gereken enerjiye iyonlaşma enerjisi denir. Periyodik tabloda aynı grup içerisinde yukarıdan aşağıya doğru gidildikçe çekirdeğin elektronları çekme kuvveti az olduğundan, son yörüngedeki elektronu koparmak için az enerjiye ihtiyaç vardır. Bu nedenle iyonlaşma enerjisi azalır. Soldan sağa doğru gidildikçe değerlik elektronların çekirdek tarafından çekim kuvveti artacağı için son yörüngedeki elektronu koparmak için büyük bir enerjiye ihtiyaç vardır. Bu nedenle iyonlaşma enerjisi artar.96 PERİYODİK TABLO w w w . k i m y a e v i . o r g Elektron İlgisi Gaz halindeki nötr bir atomun bir elektron alarak negatif yüklü iyon haline geçerken açığa çıkan enerjiye elektron ilgisi denir. Periyodik tabloda aynı grup içerisinde yukarıdan aşağıya doğru gidildikçe elektron ilgisi azalır. Fakat ikinci periyotta bir sapma olur. Bunun sebebi ise atom yarıçapları küçük olduğu için elektronlar arası itme fazladır ve bu sebepten dolayı elektron eklemek zordur. Klor periyodik tablodaki elektron ilgisi en büyük atomdur. Elektron ilgisi periyodik tabloda çok düzenli değildir. Elektronegatifik Bir atomun elektrona karşı ilgisinin bir ölçüsüdür. Bir bileşikteki iki atomun elektronegatif- liklerinin karşılaştırılması bağ hakkında önemli bilgiler verir. Elektronegatifikleri aynı olan atomlar arasındaki bağ apolar karakterdedir. Elektronegatifik farkı arttıkça bağın polar karakteri artar. Soldan sağa doğru gidildikçe elektronegatifik artarken, yukarıdan aşağıya gidildikçe azalır. Elektronegatifikleri en az olan elementler I. Gruptadır. Bu nedenle bu elementlere elektropozitif elementlerde denilir. Bir Periyotta Soldan Sağa Doğru Gidildikçe; · Atom no, kütle no, proton sayısı, atom kütlesi, nötron sayısı, elektron sayısı, değerlik elektron sayısı artar. · Atom çapı ve hacmi küçülür. · İyonlaşma enerjisi artar. · Elektron ilgisi ve elektronegatifiği artar. · Elementlerin metal özelliği azalır, ametal özelliği artar. · Elementlerin oksitlerinin ve hidroksitlerinin baz özelliği azalır, asitlik özellik artar. · Elementlerin indirgen özelliği azalır, yükseltgen özelliği artar. Bir Grupta Yukarıdan Aşağıya Doğru İnildikçe; · Proton sayısı, nötron sayısı, elektron sayısı, çekirdek yükü, atom no, kütle no artar. · Atom çapı ve hacmi büyür. · Değerlik elektron sayısı değişmez. · İyonlaşma enerjisi, elektron ilgisi ve elektronegatifik azalır. · Elementlerin metal özelliği artar, ametal özelliği azalır. · Elementlerin, oksitlerin ve hidroksitlerin baz özelliği artar, asit özelliği azalır. · Elementlerin indirgen özelliği artar, yükseltgen özelliği azalır.