Stratigrafik Magmatik Kayaçlar - 2 Derinlik kayaçları Piroklastlar Yüzey kayaçları Volkanik kül Pümis Mafik Felsik bazalt gabro riyolit granit fenokristaller porfirikPompeei’nin Pompeei’nin geçmişteki günleri geçmişteki günleriMt St Helens krateriMagmatik Kayaçların bileşimi ve sınıflaması Magmatik Kayaçların bileşimi ve sınıflaması ? Kimya: Örneğin % SiO 2 ? Mineraloji: Örneğin, ? Felsik (Feldspat ve Silis)-asidik ? Ortaç ? Mafik (Magnezyum ve Demir - Ferrik)-bazik ? Ultramafik - Ultrabazik? Bu kayaçların iki temel bileşimsel grubu: ? Felsik (asidik) magmatik kayaçlar ? Mafik (bazik) magmatik kayaçlar? Alkali granit: ? >20% kuvars, ? Ortoklaz baskın; plajioklas olabilir; ? Mafikler (biyotit/amfibol) <5%? Alkali granit (ayrıntılı): ? >20% kuvars, ? Ortoklaz baskın; plajioklas olabilir; ? Mafikler (biyotit/amfibol) <5%? Alkali granit: ? >20% kuvars, ? Na-plajioklas baskın; ? Mafikler (biyotit/amfibol) <5%? Alkali granit (ayrıntı): ? >20% kuvars, ? Na-plajioklas baskın; ? Mafikler (biyotit/amfibol) <5%? Granodiorite: ? Granit (>%20 kuvars) ve diyorit (kuvarssız) arası orta yol. ? Kuvars burada %20nin üzerindedir ve plajioklas yaklaşık ortaçtır, bir diyorit özelliği.? Diorite: ? Kuvars %0 - 5, ? Na-plajioklas ve amfibol yaklaşık eşit miktarlarda. ? Diorite (ayrıntı): ? Kuvars %0 - 5, ? Na-plajioklas ve amfibol yaklaşık eşit oranlarda. ? Diyorit: ? Kuvars %0, ? Na-plajioklas ve amfibol yaklaşık eşit miktarlarda. ? Bu koyu renkli bir versiyon olup, koyu ve açık renkler hala yaklaşık eşittir.?Diyorit (ayrıntı): ?Kuvars >%5, ?Na plajioklas ve amfibol yaklaşık eşittir. ? Riyolit: ? Mineraller el örneğinde tanınamayabilir.? Andezit Porfir ? Mineraller ince taneli hamur içerisinde tanınamaz, ancak amfibol fenokristalleri görülebilir.? Mineraller el örneğinde tanınamaz, ancak Bowen’in Reaksiyon Serisinin üs seviyesine aittir. Bazalt? Bazal Porfir ? Fenokristaller Ca bakımından zengin plajioklaslardır.? Obsidyen (volkanik cam): ? Çok hızlı soğumadan dolayı mineraller mevcut değildir.? Siyenit: ? Ortoklaz bol, mafik fakir, kuvars yok veya eser miktarda.? Dünit: ? Olivin >%90. Bir mineral olarak bu olivin olarak tanımlanmış olabilir. Bu şekil niçin çok önemlidir?? Çünkü: ? Renk ve mineral dağılımı artan yoğunluğun ve erime sıcaklığının bir göstergesidir. ? Koyu renkli magmatik kayaçlar genel olarak daha ağır olup, daha yüksek sıcaklıklarda ve basınçlarda oluşurlar. ? Bu, tüm Yer’in yoğunluk katmanlaşmasının bir yansımasıdır!Felsik (asidik) magmatik kayaçlar: Felsik (asidik) magmatik kayaçlar: ? Silis mineralleri bakımından zengin magmatik kayaçlardır. ? Bunlar: ? Granit ? RiyolitOrtaç magmatik kayaçlar: Ortaç magmatik kayaçlar: ? Felsik (asidik) ve mafik (bazik) magmatik kayaçlar arasındaki bileşime sahip magmatik kayaçlardır. ? Bunlar: ? Granodiyorit ? Dasit, ? Diyorit, ? AndezitMafik (bazik) magmatik kayaçlar: Mafik (bazik) magmatik kayaçlar: ? Düşük silis içeriğine sahip magmaların oluşturduğu kayaçlar. ? Bunlar: ? Gabro, ? BazaltUltramafik ( Ultramafik (ultrabazik ultrabazik) magmatik ) magmatik kayaçlar: kayaçlar: ? Çok düşük silis içeriğine sahip ve birincil olarak mafik minerallerden meydana gelen magmatik kayaçlar. ? En yaygın ultramafik kayaç: ? PeridotitMinerallerin erime sıcaklığını ne Minerallerin erime sıcaklığını ne kontrol eder? kontrol eder? ? Dış basınç ve su içeriği ? İçsel bileşim (içsel su içeriğine sahip)Minerallerin (ve kayaçların) erimesini Minerallerin (ve kayaçların) erimesini etkileyen faktörler etkileyen faktörler ? Basınç: Artan basınç erime noktasını yükseltir. ? Su içeriği: Artan su içeriği erime noktalarını düşürür. ? Bileşim: Felsik mineraller mafik minerallerden daha düşük sıcaklıklarda erir.1. 1. Magmalar nerede oluşur Magmalar nerede oluşur? ? 2. 2. Magmatik kayaçlar birbirlerinden nasıl farklı olur Magmatik kayaçlar birbirlerinden nasıl farklı olur? ? 3. 3. Magmalar nasıl oluşur Magmalar nasıl oluşur? ? 4. 4. Magmatik sokulum şekilleri Magmatik sokulum şekilleri 5. 5. Magmatik aktivite ve plaka tektoniği Magmatik aktivite ve plaka tektoniği? Magmalar nasıl oluşur? ? Kayaçların erimesi (veya kısmen erimesi) sonucu. ? Kayaçlar ne zaman erir? ? Sıcaklıklar kayacın veya kayaç içerisindeki bazı minerallerin erime noktasını aştığı zamanlar.? Kısmi ergime: ? Bir kayacı oluşturan minerallerin bazılarının aynı kayaç içerisindeki diğer minerallerden daha düşük sıcaklıklarda eridiği zamanlarda meydana gelir.1. 1. Magmalar nerede oluşur Magmalar nerede oluşur? ? 2. 2. Magmatik kayaçlar birbirlerinden nasıl Magmatik kayaçlar birbirlerinden nasıl farklı olur farklı olur? ? 3. 3. Magmalar nasıl oluşur Magmalar nasıl oluşur? ? 4. 4. Magmatik sokulum şekilleri Magmatik sokulum şekilleri 5. 5. Magmatik aktivite ve plaka tektoniği Magmatik aktivite ve plaka tektoniğiMagmatik sokulum şekilleri Magmatik sokulum şekilleri ? Magmatik gövdelerin şekilleri hakkında ne biliyoruz? ? Bunlar : ? kalkan, ? damlacık veya ? küre şekillidirler?Çevre kayaç Volkan Lav akıntısı Kül birikimi piroklastikler Işınsal dayklar ile volkan bacasıMagmatik yerleşimler Magmatik yerleşimler ? Dayk: Magmanın çevre kayaçları dik veya dike yakın kesen yerleşimleri. ? Sil: Magmanın tortul kayaçların tabakaları arasına yatay olarak sokulan (tabakalarla paralel olan) yerleşimleri. ? Plütonlar taşlaşmış magmanın çok derin (km) gövdeleridir. ? Plütonik kayaçlara örnek olarak granit ve gabrolar gösterilebilir.