Petrografi Magmatik Kayaçların Dokusal Özellikleri MAGMATİK KAYAÇLARIN DOKUSAL ÖZELLİKLERİMAGMATİK KAYAÇLARIN DOKUSAL ÖZELLİKLERİ 1) Kayaçların kristalleşme derecesi ile ilgili dokusal tanımlamalar: a) Holokristalin: Kayaç tamamen kristallerden ibarettir. Plütonik kayaçlarda ve kısmen damar kayaçlarında görülür. b) Hipokristalin veya Hipohıyalin: Kayaç kristallerden ve volkancamı şeklinde bir hamurdan meydana gelmiştir. Doku, kristal fazla ise hipokristalin, volkancamı fazla ise hipohıyalin şeklinde tanımlanır. V olkanik kayaçların büyük bir kısmında ve kısmen damar kayaçlarında görülür. c) Hıyalin: Kayaç tamamen volkancamından ibarettir. V olkanik kayaçların belirli bir grubunda görülür.HolokristalinHipokristalin Veya HipohıyalinHıyalin2) Kayaç oluşturan minerallerin şekilleriyle ilgili dokusal tanımlamalar: a) İdiyomorf: Özşekilli minerallerden oluşmaktadır. b) Hipidiyomorf: Kayacı oluşturan mineraller yarı- özşekillidirler. c) Allotriyomorf veya Ksenomorf: Mineraller özşekilsizdir, çevrelerindeki minerallerin varlıgı özşekilli olarak gelişmelerine engel olmuştur.3) Kayaç oluşturan minerallerin tane büyülkükleriyle ilgili dokusal tanımlamalar: a) Makrokristalin: Bileşenleri gözle ayırdedilebilecek kadar büyük olan kayaçlardır. b) Mikrokristalin: Bu kayaçlarda mineraller ancak mikroskop altında ayırdedilebilir. c) Kriptokristalin: Mineraller mikroskop altında bazen en büyük objektifte bile ayırdedilemeyecek kadar küçüktür. A) Faneritik kayaçlar: Bileşenleri gözle veya mikroskopla ayırdedilebilecek büyüklüktedir. B) Afanitik kayaçlar: Bileşenler mikroskopla ayırdedilemeyecek kadar küçüktür.3) Bileşenlerin birbirlerine göre olan bağıl büyülkükleriyle ilgili dokusal tanımlamalar: a) Tanesel doku: Kayaç bileşenleri yaklaşık aynı büyüklüğe sahiptir. Plütonik kayaçların, özellikle granit ve diyoritlerin gösterdikleri bir dokudur. b) Porfirik doku: Kayacın bir veya ender olarak daha fazla bileşeni farklı tane büyüklüklerine sahiptir. Büyük olan minerallere fenokristal denir. V olkanik kayaçlarda ve damar kayaçlarının büyük bir kısmında görülen bir dokudur.Tanesel dokuPorfirik dokuMagmatik dokular ZONLU DOKU a. Zonlu hornblend fenokristali (çift nikol görüntüsü) b. Karlzbad ikizlenmesi gösteren Zonlu plajiyoklaz. Andesite, Crater Lake, © John Winter and Prentice Hall.Plajiyoklaz zonlanma profili boyunca alınan mikroprob sonuçları a. Magma karışımına işaret eden keskin terslenmeler b. Kristalleşme sırasında lokal dengesizliğe işaret eden küçük dalgalanmalar. c. Magma karışıma ve aynı zamanda lokal dengesizliğe işaret eden kompleks dalgalanmalar. Shelley (1993). Igneous and Metamorphic Rocks Under the Microscope. © Chapman and Hall. London.Ofitik doku: Özşekilli veya yarı-özşekilli plajiyoklaz çubukları, özşekilsiz veya yarı- özşekilli piroksenden oluşan bir hamur içinde dağılmış durumdadır. Skaergård intrusion, E. Greenland. © John Winter and Prentice Hall. Erkan Y. Magmatik Petrografi © Hacettepe Üniv. Yay.a. Granofirik doku: Kuvars ve K. Feldispatın içiçe büyümesi. b. Grafik doku: Köşeli ve ince-uzun çubuk şeklinde kuvars kristallerinin K. Feldispat içinde dizilmiş durumda olması ile karekterize edilir. Tipik olarak bazı granitlerde gözlenir. Ortopiroksen minerallerince mantolanmış olivin (a) Tek nikol ve (b) çift nikol. Bazaltik andezit, Mt. McLaughlin, Oregon. Width ~ 5 mm. © John Winter and Prentice Hall.Elek dokusu: Plajiyoklaz fenokristali içine kusmalarla oluşan doku. Andezit, Mt. McLoughlin, OR. Width 1 mm. © John Winter and Prentice Hall.Kemirilmiş olivin fenokristali © John Winter and Prentice Hall.a. Trakitik doku: Plajiyoklaz mikrofenokristalleri akma nedeniyle yönlenmiş. Trakit, Germany. MacKenzie et al. (1982). © John Winter and Prentice Hall. Pilotaksitik doku Plajiyoklaz fenokristalleri bir yönlenme göstermemekte, rastgele görünümde. Bazaltik andezit, Mt. McLaughlin, OR. Width 7 mm. © John Winter and Prentice Hall.Mirmekitik doku: Plajiyoklaz – K. Feldispat sınırında gözlenen, K. Feldispat içine körfezimsi şekilde girişimler gözlenen bu oluşumun içinde, çubuksu, solucana benzer kuvarslar gözlenir.Akma bantlı andezit. Mt. Rainier, WA. © John Winter and Prentice Hall.Karlsbad ikizi Albit ikizlenmesi (Polisentekik ikizlenme)Mikroklinde gözlenen Tartan ikizleriHornblende dönüşmüş Piroksen ve Klorite dönüşen Biyotit P y x H b l B t C h l