Maden Yatakları Mangan Polianit (idiomorf) 63 (%) MnO 2 Piroluzit (toprağımsı) 63 MnO 2 Manganomelan grubu 35-60 Mn 8 O 6 Kriptomelan (K)* Hollandit (Ba)* Koronadit (Pb)* Psilomelan 35-60 (Ba-H 2 O)Mn 5 O 6 Asbolan 62,5 Co.MnO.2H 2 O Manganit 72 MnOOH Hausmanit 35 Mn 3 O 4 Braunit 48 Mn +2 Mn 6 O 8 [SiO 4 ] Rodokrozit 48 MnCO 3 Oliganit 48 (Fe-Mn) CO 3 Manganokalsit 48 (Co-Mn) CO 3 Rodonit 54 (Mn 5 SiO 3 ) * ( ) içindeki elementler Manganın yerini alabilirler.? BAZİK VE NÖTR SİLİKAT KAYALARA BAĞLIDIR. HİDROTERMAL ÇÖZELTİLERDE DE BULUNABİLİR. ? FE VE MN SEDİMANTER VE BOZUNMA SÜREÇLERİ AYRILIR. SONRA BERABER ÇÖKEBİLİR. ? MN’Lİ SOLLER (SOLUTİON) Ca, Ba, Li, Pb VE K GİBİ ELEMENTLERİ ABSORBE EDEBİLİR. ? BOZUNMA YATAKLARI, Mn İÇEREN VE METAMORFİZMAYA UĞRAMIŞ SEDİMANTER YATAKLARDIR. 1.1 Kontak Pnömatolitik Yataklar: ?SAYILARI VE REZERVLERİ ÖNEMLİ DEĞİLDİR1.2 Plütonik Hidrotermal Yataklar SAYILARI ÇOK, ÖNEMLERİ AZDIR. ANA MİNERALLERİ: PİROLUZİT, BRAUNİT, MANGANİT, PSİLOMELAN, KRİPTOMELAN. GANG MİNERALLERİ: BARİT VE KALSİT, V VE U ‘A RASTLANABİLİR. HEMATİT, RODOKROZİT, PLÜTONİK KAYAÇLARDA GANG OLARAK BULUNUR. ? BAZILARINA GÖRE BU TİP CEVHERLER LATERAL SEGREGASYON İLE OLUŞMUŞLARDIR. ? TABANDAN TA V ANA DOĞRU SÜLFÜRLÜ CEVHERLERE GEÇİŞ GÖRÜLMESİ HİDROTERMAL OLMA İHTİMALİNİ KUVVETLENDİRMEKTEDİR. ? BU CEVHERLEŞMELERDE ZAMAN ZAMAN BOL RODOKROZİTE RASTLANIR. ? TÜRKİYE’DE BALIKESİR VE ADANA CİV ARINDA BU TİP YATAKLAR V ARDIR. 1.3 Mağmatojen Sedimanter Yataklar ? CEVHERLEŞMELER SPİLİT (Na İHTİV A EDEN BAZALT), KERATOFİR VE BUNLARIN TÜFLERİNE BAĞLIDIR. ? TABAKA YAPISI GÖSTERİRKEN, GENELDE TENÖR DÜŞÜKTÜR. ? İKİNCİL OLARAK SİO 2 GELİMİ OLMUŞSA SİLİSLİ TİPLERİ OLUŞUR. ? BU YATAKLARDA BOL MİKTARDA RADYOLARİTE DE RASTLANIR. ? ÖNEMLİ MİNERALLERİ: PSİLOMELAN, HAUSMANİT, BRAUNİT, PİROLUZİT DİR. ? TÜRKİYE’ DE KIZILCAHAMAM, ANTALYA VE ZONGULDAK DA BU TİP YATAKLAR V ARDIR. VE ANA MİNERAL PİROLUZİTTİR. ? TEHİATURA YATAKLARI VOLKANİKLERE BAĞLI EN BİLİNEN YATAKDIR. ? GEREK OLUŞUMLARI GEREK CEVHERLEŞMELERİ BAKIMINDAN DEMİR YATAKLARINA ÇOK BENZERLER. BAZILARI Fe, BAZILARI Fe + Mn , BAZILARI Mn YATAKLARIDIR. ? ÖNEMLİ MİNERALLERİ: PSİLOMELAN, KRİPTOMELAN, PİROLUZİT VE ASBOLAN DIR. ? BOZUNMA İLE OLUŞAN ÖNEMLİ Mn CEVHERLEŞMELERİ DAHA ZİYADE LATERİTİK (BOZUNMA ARTIĞI) OKSİTLİ CEVHERLERDİR. ? METAMORFİK YATAKLARDA BOZUNMA ARTIĞI YATAKLAR ARASINDA SIKI İLİŞKİ V ARDIR. METAMORFİK OLANLAR BAZEN PRİMER OLARAK İŞLETİLEBİLİR. ? MN ULTRABAZİKLERİN BOZUNMASI İLE DE ZENGİNLEŞEBİLİR .? JEOKİMYASAL DA VRANIŞLARININ BENZERLİĞİ SEBEBİYLE FE VE MN SIKSIK YANYANA BULUNUR. METAMORFİKLERİN BOZUNMASI ESNASINDA İSE ÇEŞİTLİ ORANLARDA AYRILIRLAR. BU AYRIŞMADA CO 2 ROLÜ ÖNEMLİDİR. ? MN , CO 2 Lİ SULARDA DAHA KOLAY ÇÖZÜNMEKTEDİR. FE, DEMİRHİDROKSİTE, MN, MN-HİDROKSİTE DÖNÜŞÜR. FE-HİDROKSİT BAZİK ELEKTROPOZİTİF, MN-HİDROKSİT İSE ASİDİK VE ELEKTRONEGATİFTİR. BU SEBEPLE TEKRAR BİRBİRLERİNİ ÇEKEREK FE-MN JELLERİ OLUŞTURUR. ? ÇÖKELME ESNASINDA ÇEŞİTLİ ELEMENTLERİ DE BÜNYELERİNE ALABİLİRLER. ? BAZİK VE ULTRABAZİKLERDEN LATERİTİK BOZUNMA İLE OLUŞAN MN YATAKLARI ÇEŞİTLİ ORANLARDA CO-Nİ-CR İÇERİRLER. ? BÖYLE BİR BOZUNMA İLE KRİPTOMELAN, PSİLOMELAN, MANGANOMELAN, PİROLUZİT OLUŞABİLİR. ? GANG OLARAK İSE KUVARS VE KALSEDON OLUŞABİLİR.3.1. Denizel Sedimanter Mn Yatakları ? BUNLAR YA KARALARDAN ÇÖZELTİ HALİNDE GELİP ÇÖKELMİŞLERDİR, VEYA DENİZ TABANINDAKİ KAYAÇLARDAN OLUŞMUŞLARDIR. ? KARADAN GELMİŞ DENMESİNİN SEBEBİ ANDEZİTLERDİR. ANCAK FE GETİRİMİ AÇIKLANAMAMAKTADIR. ? DENİZEL MN YATAKLARINDA DA FE YATAKLARI GİBİ KIYIDAN İTİBAREN DEĞİŞİM V AR. PİROLUZİT- ?MANGANİT- ?RODOKROZİT- ?SİLİKATLAREh yüksek Eh Azalır Piroluzit (oolitik Mn yatağı ) Manganit (kil ve ince sedimanlar) Rodokrozit (çok ince kil ve sedimanlar) O 2 OH karbonat Silikat Rodonit3.2 Gölsel Yataklar ? YER ALTI SU SEVİYESİNİN ALTINDA ÇÖZÜNEN Mn’ NİN ÇEŞİTLİ YOLLARLA GÖLLERE ULAŞMASIYLA OLUŞMUŞLARDIR. 4.1 REJYONAL METAMORF YATAKLAR ? MN ŞİST VE MN-KUV ARSİTLER OLARAK İKİ GRUPTUR. İKİNCİ GRUP SİLİKATLARDIR. ? 1. GRUPTA: BRAUNİT, BİXBİYİT(Mn-Fe) 2 O 3 7 Ti,Co , SİTPARİT(Mn-Fe) 2 O 3 , HOLLANDİT, HAUSMANNİT, JACOPSİT DİR. ? 2.GRUPTA İSE: Mn-GRANAT, TEFROİT, Mn-EPİDOT, RODONİT, Mn- OLİVİN, Mn-DİYOPSİT, Mn-HORNBLEND BULUNUR. KUV ARSİT VE GNAYSLAR DA GÖRÜLÜR. ? Mn ŞAPKASI OLUŞABİLİR. MİNERALLERİ PİROLUZİT VE PSİLOMELANDIR. % 45-55 Mn ? MN-KUV ARSİT VE ŞİSTLER İÇİN BREZİLYA-G.AFRİKA, SİLİKATLAR İÇİN HİNDİSTAN4.2. Polimetamorf Yataklar ? PREKAMBRİYEN YAŞLI LEPTİT VE HELEFİN TİP (BOL KUV ARS+PLAJİOKLAZ) KAYAÇLARA BAĞLI, 150 Yİ AŞKIN MİNERAL V ARDIR. MANGAN CEVHERLERİ KULLANILDIKLARI YERE GÖRE A) METALURJİK B) KİMYA ENDÜSTRİSİ C) PİL ENDÜSTRİSİ.CEVHERLERİ A-METALURJİK CEVHERLER A) OKSİT VE KARBONATLI MN CEVHERLERİ: Mn en az % 44, Mn/Fe oranı en az 6, SiO 2 en fazla % 15, P maximum % 15B) MN +FE OKSİT CEVHERLERİ: Mn +Fe en az % 40-60, SiO 2 en fazla % 25, P maximum % 3. Eğer Mn + Fe>% 35 ve Mn de %20-30 İSE ÇELİK ENDÜSTRİSİNDE KULLANILIR. -KİMYA ENDÜSTRİSİ CEVHERLERİ: İÇİN PİROLUZİT TERCİH EDİLİR. TENÖR MİN.%70-80 OLMALIDIR. -PİL ENDÜSTRİSİ CEVHERLERİ : İÇİN MN NİN %80 DEN AZ OLMAMASI VE KİMYASAL AÇIDAN AKTİF OLMASI GEREKİR.