Genel Biyoloji Mayoz Bölünme MAYOZ BÖLÜNME: E?eyli üreyen canlylarda erkek (sperm)ve di?i(yumurta) gamet birle?erek (döllenme ile)yeni bir canly olu?turur.Kromozom sayylary normalin yarysy olan bu gametlerin olu?turulmasy mayoz bölünme sayesinde olur. Testislerde sperm olu?turulmasy na SPERMATONENEZ,yumurtalyklarda yumurta olu?turulmasyna OOGENEZ denir. ªu ºekilde oluºur; SPERMATONENEZ Spermatogonium ----------- ? birincil spermatosit --------- ? ikincil spermatosit__ mayoz ---- ? spermatit(4 adet) ---------------- ? sperm( 4 adet ) mayoz tümü geliºir OOGENEZ O ogonium - ----- ? Birincil oosit ---------- ? ikincil oosit --------- ? Kutup M ayoz mayoz H ücreleri ( 3 adet) + ootit (1 adet) --------- ? ootit -------- ? yumurta K utup hüc. ge l iºir e rir. MAYOZ BÖLÜNMENYN EVRELERY : Mitoz bölünmede oldu?u gibi yine ba?lyca iki büyük evre vardyr. 1 - ÇEKYRDEK BÖLÜNMESY 2 - SYTOPLAZMA BÖLÜNMESY Fakat bu iki bölünme arka arkaya ikiºer kere olurBunlara MAYOZ1 veMAYOZ2 den ir. Mitozda oldu?u gibi bölünme i?lemi bitince dinlenme evresi(YNTERFAZ) geçirilir. MAYOZ1 Ba?lyca 4 bü yük basamak halinde gerçekleºir. M ayoz bölünmenin en önemli ve en uzun dönemi profaz1 dir. 1 - PROFAZ 1 - Mitozdaki profaz olaylarynyn tümü gerçekle?ir . - Anneden ve babadan gelen kromozomlar( homolog kromozomlar )kromatitleºerek biraraya gelir. - iki homolog kromozomun olu?turdu?u bu yapyya; tetrat denir. - Tetrat sayysy hücre kromozomunun n sayysy kada rdyr. - Tetrat haline gelmi? homolog kromozomlar;birbiri üstüne kyvrylyr bu olaya sarylma( sinapsis )denir. - Sarylmy? homolog kromozomlaryn birbirlerine dokunan uçlary arasynda parça de?i?imi olur.Bu olay a Crossing - over denir. - Crossing - over rastgele oldu?undan tür içi çe?itlili?i sa?lar.Ayny türün bireylerinde farkly özellikler ortaya çykar. 2 - METAFAZ 1: - Tetratlar(4lü kromatit)hücrenin ekvator düzleminde dizilirler. 3 - ANAFAZ1: - Tetratlar ikiye bölünerek iki kromatit bir kutba, di?er ikisi di?er kutba çekilir. 4 - TELOFAZ 1 - Kutuplara çekilmi? ikili kromatitler kromatin ipli?e dönü?ür. - Çekirdek zary ve çekirdekçik olu?ur. 2 - SYTOPLAZMA BÖLÜNMESY: Hayvansal hücrelerde; Çekirdek bölünmesi tamamlandyktan sonra sitoplazma ortadan bo?umlanarak ikiye bölünür ve iki ayry hücr e oluºmu º olur. Bitkisel hücrelerde : Olu?mu? olan iki çekirdekli hücrenin ortasynda bir orta lamel(ara lamel ) oluºu r ve hücre duvaryna kadar ula?yr.Dolayysyyla birbirine biti?ik iki hücre olu?ur. SYTOPLAZMA BÖLÜNMESYNYN HEMEN ARDINDAN MAYOZ2 BAªLAR. MAYOZ 2 Ba?lyca iki büyük dönemdedir. 1 - ÇEKYRDEK BÖLÜNMESY 2 - SYTOPLAZMA BÖLÜNMESY 1 - ÇEKYRDEK BÖLÜNMESY : 4 Dönemden oluºur. 1 - PROFAZ 2: - Profaz 1 deki ve profazdaki tüm olaylar gerçekleºir. - Tetrat,sinaps is ve crossing - over görülmez. 2 - METAFAZ 2 : - Ykili kromatitler hücrenin ekvator düzleminde syralanyrlar. 3 - ANAFAZ 2: - Kromatitler ikiye ayrylarak birer birer zyt kutuplara çekilir. 4 - TELOFAZ 2 : - K utuplara çekilmiº tekli kromatitler(kromozomlar)kromatin iplik haline dönüºür. - Etrafy nda çekirdek zary ve çekirdekçik olu?ur. 2 - SYTOPLAZMA BÖLÜNMESY: Hayvansal hücrelerde; Çekirdek bölünmesi tamamlandyktan sonra sitoplazma ortadan bo?umlanarak ikiye bölünür ve iki hücreden tekrar iki ayry hücr e oluºmu º olur Bitkisel hücrelerde : Oluºmuº olan iki tane iki çekirdekli hücre lerin orta lar ynda bir orta lamel(ara lamel ) oluºur ve hücre duvar lary na kadar ula?yr.Dolayysyyla birbirine biti ºik iki hücreden tekrar iki hücre oluºur MAYOZ BÖLÜNME SONUCUNDA n KROMOZOMLU 4 HÜCRE (GAMET) OLUªUR.