2 - Göğüs Hastalıkları Mesleki ve Çevresel Akciğer Hastalıklar Mesleki ve Çevresel Akciğer Hastalıkları Prof. Dr. İnci GÜLMEZ Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs hastalıkları A.D, Kayseri DERSİN İŞLEYİŞ PLANI VE AMACI • Mesleki akciğer hastalığının tanımı • Meslek hastalıklarının çeşitleri • Pnomokonyoz • Silikozis • Asbest maruziyeti • Mesleksel astım • Hipersensitivite pnomonileri • Çevresel akciğer hastalıkları Meslek Hastalığı Sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, sakatlık veya ruhi arıza halleridir. Mesleki Akciğer Hastalıkları Katılarla - partikül büyüklüğü Gazlarla - suda çözünebilirlik Mesleki Akciğer Hastalıkları A. KATILAR PNÖMOKONYOZLAR - KİP - Silikoz - Asbest maruziyeti -, Sideroz, Miks toz Pnömokonyozları, vb. B. D iğerleri Mesleki astım C. HSP(hipersensitivite pnomonisi) D. KOAH(kr.bronşit- amfizem) E. Bissinoz F.Toksik ajanlara bağlı patolojiler: G. Akciğer kanserleri H. İnfeksiyon hastalıkları Pnömokonyoz – inorganik toz maruziyetine bağlı akciğerde oluşan hastalıktır – TANI: – ILO(uluslararası çalışma örgütü) ya uygun radyolojik görünüm ve – Bu görünüme yol açabilecek başka patolojinin ? KÖMÜR İŞÇİSİ PNÖMOKONYOZU (KİP) • Kömürpigmenti yüklü makrofajlar birleşip- fibrozis-Nodüller– PMF(progressif masif fibrozis • Romatoid faktör pozitifliği-KİP=CAPLAN SEND KÖMÜR İŞÇİSİ PNÖMOKONYOZU (KİP KİP PMF KİP-Yakınma ve Bulgular • Olgular genellikle semptomsuzdur – Öksürük(fibroziste) – PMFgeliştiğinde öksürük, dispne – SFT(restiriktif patoloji) – Kor pulmonaleoluştuğunda – boyunda venöz A dalgaları- hepatomegali ve periferik ödem KİP-RADYOLOJİ Basit KİP ilk radyolojik değişiklikler çoğunlukla < 1.5-3.0 mm çapındaki yuvarlak “ opasiteler öncelikle üst ve orta zonların periferinde lokalize olurlar Basit KİP, nodüler patern KİP-RADYOLOJİ KİP-RADYOLOJİ Komplike KİP=PMF KİP-RADYOLOJİ PMF Silikoz(is) Serbest kristal silikaya maruziyet sonucu oluşan akciğerin kronik-difüz-interstisyel- fibrotik- granülomatöz hastalığıdır ? Taş ocakları ? Kuvars değirmenleri ? Kum püskürtmeişleri(kotfabr.) ? Madenciler ? Tünel kazıcıları ? Dökümcüler Görüldüğü İş Kolları Silikozis gelişiminde, • Genetik yatkınlık • Kişisel çalışma alışkanlıkları • Solunum koruyucusu kullanma alışkanlığı • Sigara • Maruziyetin yoğunluğu • Maruziyet süresi kişiye ait faktörler ortama ait faktörler ilk radyolojik değişiklikler çoğunlukla 3.0-10 mm çapında yuvarlak opasiteler Silikozis klinik formlar 1. Kronik-klasik silikoz 2. Akselere silikoz 3. Akut silikoz (silikoproteino zis) SİLİKOZ-Radyoloji Silikoz-nodüler patern Akut silikoz-’crazy paving’ SİLİKOZ-Radyoloji SİLİKOZ-Radyoloji SİLİKOZ-Radyoloji Yumurta kabuğu (Egg-shell) kalsifikasyon Pnomokonyozda Prognoz Prognozu olumsuz olarak etkileyen faktörler; – Genç yaş, – Radyolojik yaygınlık – sigara MESLEKİ ASTIM – Mesleki Astım – Mesleğin ortaya çıkardığı astım • MA yapıcı madde sayısı > 250 Mesleki Astım Riski Olan Bazı İş Kolları ? Kağıt üretimi işçiler ? Ağaç işçileri ? Değirmenciler ? Un fabr.da çalışanlar ? Fırıncılar ? Veterinerler ? Laboratuvar çalışanları ? Elek. elektronik end. ? Kaynakçılar ? Kozmetikçiler ? Deterjan endüstrisi ? Gıda katkı maddesi ür ? Platin arıtanlar ? Metal işçileri Hipersensitivite pnömonileri (EAA, Çiftçi akciğeri vb) (termofilaktinomiçes- mikropolisporafanei) inhalasyonu ile alveollerde ve interstisyel aralıktaki inflamatuvar-granülomatöz reaksiyonla karakterize klinik... AKUT KRONİK ÇEVRESEL MARUZİYETE BAĞLI HASTALIKLAR • BİOMASS MARUZİYETİ • FİBRÖZ MİNERAL İNHALASYONU BİOMASS • Odun, gazel, tezek gibi ürünler • Pişirme ve ısınmada kullanılmakta • Çok küçük yaştan itibaren maruziyet • Çocuklarda tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, azalmış akciğer gelişimi • Kadınlarda kronik bronşit, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, astım ataklarında artış, • Kadınlarda özellikle KOAH etyolojisinde FİBRÖZ MİNERAL İNHALASYONU • Fibroz mineral: boyu eninin2.5 katından daha uzun lifsel yapıdaki inorganik madde • Asbest • Erionit; Kapodokya bölgesinde TUZKÖY, KARAİN, SARIHIDIR • Halk; evlerinin izolasyonundan, bebeklerinin altına bez yerine Asbest maruziyeti Latince= lekesiz Yunanca=yanmaz söndürülmez Isı, sürtünme ve kimyasal ajanlara dayanıklı İnşaat sektöründe, gemi uçak yapımında, su ve atık borularının yapımında ısı ve ses izolasyonunda,300’den fazla iş kolunda kullanılır) Asbest • Asbeste bağlı hastalıklar tozun solunmasından 20- 40 yıl sonra ortaya çıkar • Asbestin akciğerde oluşturduğu hastalıklar – Asbestozis(asbeste bağlı fibrozis) – Akciğer kanseri – Mezotelyoma – GIS ve hematolojik maligniteler -Plevra plakları -Plevral kalsifikasyon ve kalınlaşma -Tekrarlayan plevra sıvısı -Yuvarlak (Rounded) atelektazi Asbestozis-Radyoloji Asbestozis Alt zonlarda lineer gölgeler İleri form Asbestozis Kalp gölgesi düzensiz Asbestozis-Radyoloji Shaggy heart+Subplöral lineer opasiteler Diafragmatik plevrada plak Plevral plak ve subplöral bantlar Subplöral kalınlaşma ve bantlar Yararlanabilecek kaynaklar • Fishman’s Pulmonary Disease and disorders ( Cep kitabı ve anakitap) • Muray- Nadel: Textbook of Respiratory Medicine • Bone Akciğer Hastalıkları Atlası; Ed James Crapo • Akciğer hastalıkları:İstanbul üniversitesi yayınları • Akciğer Kanseri: Konuk ed, Prof. Dr. Atilla Akkoçlu, Prof. Dr. Can Öztürk Toraks derneği kitabı • www.emedicine.com , occupational lung disease • www.uptodate.com Dersten çıkarılabilecek sonuçlar Teş ekkü r ler … .