Petrografi Mineraller1 NABİT ELEMENTLER: -Metaller: altın (Au), gümüş (Ag), Bakır (cu), Platin (Pt), Demir (Fe) -Yarı metaller: Aresenik (As), Bizmut (Bi) -Metal olmayanlar: Kükürt (S), Elmas (C), garafit (C) SÜLFÜRLER: -arjantit (AgS) -zinober (HgS) -kalkosin (Cu 2 S) -realgar (AsS) -bornit (Cu 5 FeS 4 ) -orpiment (As 2 S 3 ) -galen (PbS) -stibin (Sb 2 S 3 ) -sfalerit (ZnS) -bizmutin (Bi 2 S 3 ) -kalopirit (Cu 2 FeSnS 4 ) -pirit (FeS 2 ) -stannit (Cu 2 FeSnS 4 ) -kobaltin (Co, Fe) AsS -greenokit (CdS) -markasit (FeS 2 ) -pirotin (Fe 1 -xS) -arsenopirit (FeAsS) -nikkolit (NiAs) -molibdenit (MoS 2 ) -millerit (NiS) -kalaverit (AuTe 2 ) -pentlandit (Fe, Ni S) -silvanit (Au, Ag) As 3 -kovellin (CuS) -skutterudit (Co, Ni) As 3 OKSİTLER: -A2O tipi : Küprit (Cu 2 O), -AB2O4 tipi: spinel grubu: Zinkit (ZnO) spinel (MgAl 2 O 4 ) -A2O3 tipi: hematit grubu: Gahnit (ZnAl 2 O 4 ) Korund (Al 2 O 3 ) magnetit (Fe 3 O 4 ) Hematit (Fe 2 O 3 ) franklinit (Zn, Fe, Mn)(Fe, Mn) O 4 İlmenit(FeTiO 3 ) kromit (FeCr 2 O 4 ) -AO2 tpi: rutil grubu: krizoberil (BeAl 2 O 4 ) Rutil (Ti 2 O 2 ) kolumbit ((Fe, Mn) (Nb, Ta) 2 O 6 Pirolusit (MnO 2 ) Kassiterit (SnO 2 ) Uraninit (UO 2 ) -hiroksitler: brusit (Mg(OH) 2 Manganit (MnO)(OH) Psilomelan (Ba, H 2 O)(Mn 5 O 10 ) Götit grubu: Diaspor (HAlO 2 ) Götit (HFeO 2 ) Boksit (Al- hidratlar) HALOJENÜRLER: -halit (NaCl) -Silvin (KCl) -serarjirit (AgCl) -kriyolit (Na 3 AlF 6 ) -fluorit (CaF 2 ) -atakamit (Cu 2 Cl OH 3 ) -karnalit (KMgCl 3 .6H 2 O) KARBONATLAR: -kalsit grubu: kalsit (CaCO 3 ) -aragonit grubu: aragonit (CaCO 3 ) magnezit (MgCO 3 ) viterit (BaCO 3 ) siderit (FeCO 3 ) stronsionit (SrCO 3 ) rodokrozit (MnCO 3 ) serüzit (PbCO 3 ) simitsonit (ZnCO 3 ) malakit (CuCO 3 (OH) 2 -dolomit grubu: dolomit (CaMg(CO 3 ) 2 ) azurit (Cu 3 (CO 3 ) 2 (OH)) ankerit (CaFe(CO 3 ) 2 ) NİTRATLAR: -nitratin (NaNO 3 ) -güherçile (KNO 3 ) BORATLAR: -kernit (Na 2 BO 7 .4H 2 O) -boraks (Na 2 B 4 O 7 .10H 2 O) -uleksit (NaCaB 5 O 9 .8H 2 O) -kolemanit (Ca 2 B 6 O 11 .5H 2 O) SÜLFATLAR VE KROMATLAR: - Susuz sülfatlar: barit (BaSO 4 ) sulu ve bazikler: jips (CaSO 4 .2H 2 O) Sölestin (SrSO 4 ) kalkantit (CuSO 4 .5H 2 O) Anglesit (PbSO 4 ) epsomit (MgSO 4 . 7H 2 O) Anhidrit (CaSO 4 ) antlerit (Cu(OH) 4 SO 4 ) Krokoit (PbCrO 4 ) alunit (Kal 3 (OH) 6 (SO 4 ) 2 WOLFRAMAT VE MOLİBDATLAR: -wolframit (Fe, Mn) WO 4 -şeelit (CaWO 4 ) -wulfenit (PbMoO 4 ) FOSFAT, ARSENAT, VANADATLAR -trifillit (Li (Fe, Mn) PO 4 ) -litiofillit (Li(Mn, Fe) PO 4 ) -monazit (Ce, La, Y, Th) PO 4 ) -apatit grubu: apatit (Ca 5 (F, Cl, OH) (PO 4 )) Piromorfit (Pb 5 Cl(PO 4 ) 3 ) Vanadint (Pb 5 Cl(VO 4 ) 3 -vivianit (Fe 3 (PO 4 ) 2 . 8(H 2 O) -eritrin (CO 3 (AsO 4 ) 2 . 8H 2 O) -ambligonit (LiAlFPO 4 ) -lazurit ((Mg, Fe)Al 2 (OH) 2 (PO 4 ) 2 -skorzalit (Fe, Mg)A l2 (OH) 2 (PO 4 ) 2 -wavellit (Al 3 (OH) 3 (PO 4 ) 2. 5H 2 O) -turkuvaz (CuAl 6 (PO 4 ) 4 (OH) 8 . 2H 2 O) -autunit (Ca(UO 2 ) 2 (PO 4 ) 2 . 10-12H 2 O) -karnotit (K 2 (UO 2 )(VO 4 ) 2 . 3H 2 O) SİLİKATLAR 1) Nezosilikatlar -fenasit grubu: Fenasit (Be 2 (SiO 4 )) Willemit (Zn 2 (SiO 4 )) -olivin grubu: Forsterit (Mg 2 (SiO 4 )) Fayalit (Fe 2 (SiO 4 )) -granat grubu: A 3 B2(SiO 4 ) Pirop spessartit andradit Almandin grossülarit uvarovit -zirkon grubu: zirkon (Zr(SiO 4 ) -aliminyum silikat grubu: andalusit (Al 6 Al 5 O(SiO 4 )) Sillimanit (Al 6 Al 4 O(SiO 4 )) Kiyanit ((Al 6 Al 6 O(SiO 4 ) -topaz Al2(SiO4)(F, OH)) -stavrolit Fe2Al9O6(SiO4)4(O, OH) -kondrodit grubu: kondrodit (Mg5(SiO4)(OH, F)2 -datolit (CaB(SiO4)(OH) -sfen (CaTiO(SiO4) 2) Sorosilikatar -Hemimorfit (Zn 4 (SiO 7 )(OH) 2 .H 2 O) -lawsonit (CaAl 2 (SiO 7 )(OH) 2 .H 2 O) -epidot grubu: klinozoisit (Ca 2 Al 3 O(SiO 4 )(SiO 7 )(OH)) Epidot (Ca 2 (Al, Fe)Al 2 O(SiO 4 )(SiO 7 )(OH)) Allanit (X 2 Y 3 O(SiO 4 )(SiO 7 )(OH)) İdokraz (Ca 10 (Mg, Fe)Al 4 (SiO 4 ) 5 (SiO 7 ) 2 (OH)) -prehnit ((Ca 2 Al 2 (Si 3 O 10 )(OH)) 3) Siklosilikatlar -aksinit (Ca (Fe, Mn)Al 2 (BO 3 )(Si 4 O 12 )(OH) -beril grubu: beril (Be 5 Al 2 (Si 6 O 18 )) Kordierit (Mg, Fe) 2 Al 3 (AlSi 5 O 18 ) -turmalin ((XY 3 )Al 4 (BO 3 )(Si 6 O 18 )(OH) 4 -krizokol amorf -aksinit (Ca 2 (Fe, MN)Al 2 (BO 3 )(Si 4 O 12 )(OH) 4) Fillosilikatlar -apofillit (KCa 4 (Si 4 O 10 ) 2 F.8H 2 O) -kaolinit (Al 4 (Si 4 O 10 )(OH) 8 -serpantin (Mg 6 (Si 4 O 10 )(OH) 8 -pirofillit (Al 2 (Si 4 O 10 )(OH) 2 -talk (Mg 3 (Si 4 O 10 )(OH) 2 -muskovit (KAl 2 (AlSi 3 O 10 )(OH) 2 -flogopit (KMg 3 (AlSi 3 O 10 (OH) 2 ) -biotit (K(Mg, Fe) 3( AlSi 3 O 10 )(OH) 2 -lepidolit (K(LiAl)(AlSi 3 O 10 )(O,OH, F) 2 -margarit (CaAl 2 (Al 2 Si 2 O 10 )(OH) 2 -klorit (Mg 3 O 10 (OH 2 )Mg 3 (OH) 6 5) İnosilikatlar -piroksen grubu: enstatit serisi: enstatit (Mg 2 (SiO 6 )) Hipersten (Mg, Fe) 2 (Si 2 O 6 ) Diopsit serisi: diopsit (CaMg(Si 2 O 6 ) Hedenberjit (CaFe(Si 2 O 6 )) Ojit (XY(Z 2 O 6 ) Spodümen serisi: spodümen LiAl(Si 2 O 6 ) Jadeit (NaAl(Si 2 O 6 ) Ejirin (NaFe(Si 2 O 6 ) -piroksenoid grubu: wollastonit (Ca(SiO 3 ) Pektolit (Ca 2 NaH(SiO 3 ) 3 Rodonit (Mn(SiO 3 ) -amfibol grubu: antofillit (Mg,Fe) 7 (Si 8 O 22 )(OH) 2 Tremolit serisi: tremolit (Ca 2 Mg 5 (Si 8 O 22 )(OH) 2 Aktinolit (Ca 2 Mg 5 (Si 8 O 22 )(OH) 2 Hornblend serisi: X 2 - 3 Y 5 - 7 Z8O22(O,OH,F) 2 Riebekit serisi: glokofan Na 2 Mg 3 Al 2 (Si 8 O 22 )(OH) 2 Riebekit Na 2 Fe 2 3 Fe 3 (Si 8 O 22 )(OH) 2 6) Tektosilikatlar: -SiO2 grubu: kuvars (SiO 2 ) Tridimit (SiO 2 ) Kristobalit (SiO 2 ) Opal (Sio 2 )nH 2 O) -feldispat grubu: k-feldispat serisi: mikroklin (K(AlSi 3 O 8 ) sanidin Ortoklaz (K(AlSiO 8 ) Na-Ca feldispat serisi: albit Na(AlSi 3 O 8 ) (plajiyoklaz serisi) Anortit Ca(Al 2 Si 2 O 8 ) Danburit Ca(Ba 2 Si 2 O 8 ) -feldispatoid grubu: losit (K(AlSi 2 O 6 ) Nefelin (Na,K) (AlSiO 4 ) Sodalit (Na 8 (AlSiO 4 )6Cl 2 Lazurit (Na,Ca) 8 (AlSiO 4 ) 6 (SO 4 S,Cl) 2 Petalit Li(AlSi 4 O 10 ) -skapolit serisi : marialit Na 4 (AlSi 3 O 8 ) 3 (Cl,CO 3 ,SO 4 ) Melonit Ca 4 (Al 2 Si 2 O 8 ) 3 (Cl,CO 3 ,SO 4 ) -zeolit grubu: analsim Na(AlSi 2 O 6 )H 2 O Natrolit Na 2 (Al 2 Si 3 O 10 )2H 2 O Şabozit Ca(Al 2 Si 3 O 10 )2H 2 O Heulandit Ca(Al 2 Si 4 O 12 )6H 2 O Stilbit Ca(Al 2 Si 7 O 18 )7H 2 O ÖZEL GRUPLAR: -FELDİSPATLAR 1)Al-feldspatlar (ortoklazlar) Mikroklin, ortoklaz, sanidin.. , 2)Na-Ca feldspatlar (plajioklazlar) -Plajiyoklaz serisi: Na-Ca feldispat serisi olup, albit ve anortit arasında sürekli bir katı eriyik serisi yaparlar. Albit anortit yüzdesine göre, 6 gruba ayrılır: -albit -oligoklaz -andezin -labrador -bitownit -anortit -MİKA GRUBU: Serisit (bozunma ile oluşuyor) muskovit Biotit Flogopit -KUVARS GRUBU: bozunmaya en dayanıklı mineraldir. Feldispattan sonra en yaygın mineraldir sitrin ametist dumanlı kuvars süt kuvars kalsedon opal cakmaktaşı japs agat -PİROKSENLER A) Mg-Fe Piroksenler: a. Ortopiroksenler (Enstatit-Ferrosilit)...................................(Mg,Fe)2 Si2O6) b. Klinoenstatit-Klinoferrosilit................................................ (Mg,Fe)2 Si2O6) c. Pijonit...........................................................................(Mg,Fe+2Ca)(Mg,Fe+2) B) Ca Piroksenler: a. Diyopsit- Hedenberjit........................................................(Ca(MgFe) Si2O6 b. Ojit.......................................................................(CaMgFe+2Al) 2(Si,Al) 2 O6 C) Ca- Na Piroksenler: a. Omfasit........................................................(Ca,Na)(Mg,Fe+2,Fe+3Al) Si2O6 b. Ejirin-Ojit.........................................................(Ca,Na)(Mg,Fe+2,Fe+3) Si2O6 D) Na Piroksenler: a. Jadeit................................................................................................NaAl Si2O6 b. Kozmoklor......................................................................................NaCr Si2O6 c. Ejirin..............................................................................................Na Fe3 Si2O6 E) Li Piroksenler: a. Spodumen.........................................................................................LiAlSi2O6 -DENİZ SUYUNDA BULUNAN TUZLAR: %3.5 Sodyum klorur % 2.94 sodyum bromur Magnezyum klorur potasyum klorur Magnezyum sulfat kalsiyum karbonat Kalsiyum sülfat demir oksit < % 0.001 -KİL MİNERALLERİ: Montmorıllonıt İllit Kaolinit Klorit Atapuljit-sepiolit Simektit serizit TABAKALI SILIKATLAR: Kıl mınerallerı Mıka mınerallerı MAJOR ELEMENTLER Major oksitler: SiO 2 , TiO 2, AlO 3 , Fe 2 O 3 , FeO, MnO, CaO, MgO, Na 2 O, K 2 O, P 2 O 5 , AlK O, Si, Al, Ca, Mg, Na, Ti, P, S, K, Fe, -iz elementler: Rb, Sr, Ba, Nb, Zr, Y, Ni, Co, Cr, U, Th, Pb, (nadir toprak elementler La ? Lu) -litofil: oksijenle bagkurabılen elementlerdır. -Mg, Fe agır elementler.. -FERROMAGNEZYENLER: koyu, biotit, piroksen, amfibol, olivin, mika -serpantin mineralleri: krizotil, lizardit, antiporit. -klinopiroksenler: ojit, diopsit, spodümen -Mineraller bozunma sırası: Demır oksıt - al oksıt (az) Kuvars Kıl mınerallerı Muskovıt Al feldıspat Bıotıt Amfıbol Piroksen Ca plajıoklaz Olıvın (cok) AGIR MINERALLER Zırkon, granat, epidot, turmalin, manyetit, ilmenit, spinal, rutil BOZUNMALAR: Felispat ? kil Kuvarz bozunmaya karşı dayanıklı Piroksen ? kloritleşir Olivin ?serpantinleşir biotit ? klorit -icerdiği koyu renklı mınerallere gore kayaclar: Feldispat, kuvars, feldispatoid ? acık renk Alüminyum ve ya Al icermeyen ferromagnezyen min. Ve anortit gibi plajioklazlar ?koyu Lokokrat: acık renklı Mezokrat: ikisi arası koyu Melanokrat: koyu -renklerıne gore mıneraller: Mafık: koyu : biyotit, amfibol, hornblend : Mg, Fe,ferromagnezyenler Felsık: acık : feldispat, kuvars, feldispatoid : SU İCEREN MİNERALLER : Amphibol Mika Kuvars Al feldispat