Takım Tezgahları modern imalat yöntemleri - su jeti tezgahları TAKIM TEZGAHLARI BÖLÜM 11 ALIŞILMAMIŞ İMALAT YÖNTEMLERİ (MODERN TEZGAHLAR) SU JETİ İLE KESME, SU JETİ TEZGAHLARI Öğr.Gör. Ömer ERKANSu Jeti ile Kesme Nedir ? • Su jeti uygulamaları yaklaşık 100 yıllık bir uygulama geçmişine sahiptir. • Çakıl taşlarını topraktan ayırmak için kullanılan ilk sistemlerin ardından, 1930’lu yıllarda sistemden, kömür, taş ve toprağın birbirinden ayrılması işleminde yararlanılmıştır. 2Kısaca Su Jeti • En hızlı kesme yöntemlerindendir. • Soğuk işleme yapıldığı için, ITAB (ısı tesiri altında kalan bölge) ve artık gerilmeler oluşmaz. • Keseceği malzeme limiti neredeyse yoktur. • Sert çelikten gıda sektörüne kadar geniş malzeme kesme imkanı tanır. 3Teknik Özellikler • Su giriş basıncı 600-1000 bar arasındadır. • Hızlandırıcı elmas çapı 0,1-1mm arasındadır. • Nozulun Çalışma ömrü 50-200 saat arasındadır. • Elmasın çalışma ömrü 2000 saat civarındadır 4• Kesici kafa genelde yüksek basınç hattına doğrudan bağlıdır. • Kesme nozulundan çıkmaya başlayan yüksek basınçlı su malzemeyi temas ettiği yüzeyden içeriye doğru geçerek kesim işlemi yapılır. • Su jeti kesme sistemlerinde ısı oluşmaz bundan dolayı kesilen malzemede yanma veya ısıl deformasyon oluşmaz. Bundan dolayı çeliklerin kesimi için oldukça uygundur. • Kesim sonrasında çapak pürüz gibi artık işler olmadığı için diğer imalat yöntemlerine göre kumlama gibi finish işlemlere gerek yoktur. 5 Teknik ÖzelliklerAşındırıcı Su Jeti ile İşleme • Sert metallerin kesiminde kullanılır . • Metali kesmek için su doğrudan kullanılmaz, aşındırıcı parçacıkların hızlandırılması için kullanılır . • 80-mesh garnet aşındırıcı en yaygın kullanılan kalınlıktır . • Kesme kafası nozul ucu ile kesilecek parça arasındaki mesafe az olursa yüzey pürüzlülüğü de az olmaktadır . 6Tolerans ve yüzey pürüzlülüğü • Tolerans +/- 0.126mm • Yüzey pürüzlülüğü devamlı olarak 0.025 mm • Tolerans ve yüzey pürüzlülüğü oranı diğer imalat yöntemlerine göre oldukça iyidir . 7Aşındırıcı Su Jeti Bileşenleri • Kesme kafasında bulunan sarf malzemeler • Orofis elmas • Karışım tüpü • Harcanan sarf malzemeler • Su , Aşındırıcı, Orifice elmas ve karışım tüpü 8Aşındırıcı Besleme Sistemi 9Kesici Kafa 10Nozzle 11Su Jeti Kesim Pompaları 12SU JETİ TEZGAHI 13Basınçlı Suyun Sisteme Gönderilmesi 1415 Basınçlı Suyun Sisteme GönderilmesiKesme İşlemi 16Metal Dışı Malzemeler 17Metal Malzemeler 18İşlemlere Göre Kalınlık Mukayesesi 19Su Jeti Yetenekleri 20Su jeti ile farklı freze uygulamaları 21Su Jetinin Olumlu Yönleri • Diğer işlemleregöre ucuzdur. • Sanal kesme uygulaması yapılabilir. • Kesme kafası değişerek ince ve kalın malzeme kesilebilmektedir. • Bütün işlemleri tek takım ucuyla işlemek mümkündür. • Isı üretmez • Yüzey pürüzlülüğü iyi olduğu için ikinci bir işlemegerek yoktur. • Temiz işleme prosesi olduğu için yağ gibi temizleme işleminegerek yoktur.. • Modern sistem olduğu için kullanımını öğrenmek kolaydır. • Oldukçagüvenlidir 22• Diğer imalat yöntemlerine göre talaş kaldırmayan ve toz üretmeyen bir teknolojidir. • Delme çekirdek çapı küçük olduğundan kesilip atılan malzeme miktarı azdır. • Bir operatör hem program yapabilir hem de tezgahı kullanabilmektedir. • Tezgaha program girdikten sonra işlem süresine göre tezgah başında bekleme süresi azdır. • Aynı boyutlardaki bir lazer tezgahına göre daha hafiftir bundan dolayı robota uyarlanması ve montajı daha kolaydır. • Ekipman kalabalığı olmadığı için masrafı ve bakımı daha ucuzdur. 23 Su Jetinin Olumlu YönleriOlumsuz Yönleri • Sınırlı sayıda ekonomik kesilebilen malzeme listesine sahiptir. • Çelik ve yüksek alaşımlı çelikleri kesebilmesine karşın uzun zaman ve çok sarf malzeme tüketimi. 24BÖLÜM 11 SONU BÖLÜM 12 ALIŞILMAMIŞ (MODERN) İMALAT YÖNTEMLERİ ELEKTRO VE TEL EREZYON TEZGAHLARI 2526