Grafik Multimedya ve Web Sayfaları 69 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç 9. MULT İMEDYA VE WEB SAYFALARI 9.1. Multimedya Nedir? Medyayı, bilginin aktarıldı ğı ortam olarak tanımlarsak; multimedya (çokluortam) metin, foto ğraf, video, ses ve canlandırma gibi farklı medyaların bilgisayar tarafından i şlenmesi ve gösterilmesidir. Bir uygulamanın multimedya kategorisinde yer alabilmesi için, bu medyalardan en az ikisi birlikte kullanılmalıdır. Etkile şimli (interactive) multimedya da ise, kullanıcı "pasif izleyici" de ğil "aktif katılımcı"dır. Ba ğlantıları (link) kullanarak aradı ğı bilgiye ula şma, veri girerek veya dokunmatik ekran yoluyla yönlendirme veya video konferans gibi uygulamalarda canlı katılım gibi de ği şik düzeylerde etkile şim şansına sahiptir. Multimedya uygulamaları dizüstü bilgisayarda sabit disk'ten gösterilebilir; CD- ROM, video kaset, disket olarak ço ğaltılıp da ğıtılabilir; web sitesine yerle ştirilebilir ya da kiosklarda kullanılabilir. Günümüzde, multimedya (çoklu ortam) özellikleri web sayfalarının vazgeçilmez ö ğeleridir. İnternet sayfalarında yer alan resim dosyaları ya GIF ya da JPG formatında kaydedilirler. 9.2. Neden Multimedya? Ya şamın gerçe ğe en yakın simulasyonudur. İnsan çevresini, renkleri, hareketi görür; sesleri duyar; nesneleri bulundukları üç boyutlu ortam içinde hareket halinde algılar ve onlarla etkile şir. Multimedya, bu özelliklerin en az ikisini içerdi ğinden, di ğerleriyle kar şıla ştırıldı ğında gerçek ya şama daha yakındır. Görme yoluyla edinilen bilginin hatırlanma oranı % 20; görülen ve i şitilenin hatırlanma oranı % 50; hem görülen, hem i şitilen, hem de yapılanın hatırlanma oranı ise % 80'dir. Bu nedenle multimedya ö ğeleri kolay hatırlanırlar. Dikkat çekicidirler. Herhangi bir basılı bro şür ya da dura ğan fuar standından daha çok ilgi çekerler. Pratiktirler. Bir dizüstü bilgisayar ile istenilen mekanda sunum yapma olana ğı sa ğlarlar. Az yer kaplarlar. Kapsamlı bir ürün katalo ğunu tek bir CD-ROM'a sı ğdırabilmek mümkündür. Kolay ta şınabilir ve posta giderlerini azaltırlar ve kolay güncellenir. 9.3. Web (Internet) Sayfaları www, web, ya da W3 (World Wide Web), yazı, resim, ses, film, animasyon gibi pek çok farklı yapıdaki verilere kompakt ve etkile şimli bir şekilde ula şmamızı sa ğlayan bir çoklu hiper ortam sistemidir. Hiper ortam, bir dökümandan ba şka bir dökümanın ça ğırılmasına (navigate) olanak sa ğlar (iç içe dökümanlar). BÖLÜM 9 70 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç Bu ortamdaki her veri (object), ba şka bir veriyi ça ğırabilir (link). Link, aynı doküman içinde ba şka bir yere olabildi ği gibi, fiziksel olarak ba şka bir yerde (internet üzerindeki herhangi bir makinada) de olabilir. Bütün bu farklı yapıdaki veriler uygun bir standart ile bir arada kullanılıp bir Web listeleyicisinde (Web Browser) görüntülenebilir. Web’in di ğer bir i şlevi de, öteki bazı internet servislerini kendi içerisinde barındırmasıdır (ftp, gopher, news, wais gibi). Web uygulamaları (Web sayfaları), Web Listeleyicilerinde (Browser, Gezgin, Tarayıcı) görüntülenir. Web sayfaları, ba şka sayfalara ve de ği şik türden verilere hiper linkler içermektedir. Web listeleyicileri, ba ğlantı yapılan web sitelerindeki bilgileri ekranda görüntülerler. Web üzerindeki bilgiler sadece düz yazılardan olu şmayıp; birçok multimedya ögesini bünyesinde barındıran belirli türden resim, ses, hareket vb. ortamlardan çok de ği şik karı şık verilerden olu şur İlk zamanlarda bu, yazı, standart ses dosyası (wav) ve resim dosyası (gif) iken, daha sonra bunlara daha farklı tipte veriler katıldılar. Video formatları (.mov, .mpeg, .avi, .mpg, .dat), de ği şik resim formatları (.bmp, .jpg, ..jpeg, .gif, ..tif, .rle, .tga, .png), ses formatları (.mid, .au, .wav, .mp3, .wma, .vqf) di ğer bazı formatlar (Live3D, Shockwave, RealAudio) gibi. Bu farklı formatlardaki bilgilerin görüntülenmesi için ço ğu zaman kullanılan bilgisayarda farklı birçok programın olması gerekmektedir. Web üzerinde farklı formatlardaki verilerin kullanımı yaygınla ştıkça, bilgisayarda yardımcı uygulamalar kullanmak yerine, do ğrudan Web Listeleyicilerinde Plug-In denen program eklentileri geliştirildi. Örneğin : MIDI formatındaki müzik dosyaları içeren bir ar şive girildi ğinde, eğer MIDI-PlugIn’i yüklü ise, anında bu tip dosyaları ba şka programlara ihtiyaç duyulmadan dinlenebilir. Ya da, Quick Time (.mov) film dosyalarının oldu ğu bir siteye ba ğlanıldı ğında, e ğer Quick Time Plug-In yüklü ise gene web ortamını terkedilmeden (ço ğunlukla dosyayı almaya ba şladı ğınız andan itibaren) film dosyaları seyredilebilir. 9.4. Web Sayfalarında Ses ve Görüntü Dosyalarının Büyüklükleri Web sayfalarında kullanılan ses ve görüntü dosyalarının a ğ üzerinde hızlı transfer edilebilmeleri çok önemlidir ve son kullanıcının bu dosyalara eri şim için bekledi ği sürenin mümkün oldu ğunca kısa olması gerekmektedir. Bu süre dosya boyutlarının büyüklü ğü ile do ğru orantılıdır. Dosya büyüklü ğünü kontrol altında tutulabilmek için dikkat edilmesi gereken bazı noktalar; görüntünün çözünürlü ğü, görüntüde kullanılan renk sayısı, görüntünün süresi, görüntünün boyutları, ses kalitesi (mono/stereovb.) olarak özetlenebilir. Dosyanın transfer hızı bilgisayar a ğının bant geni şli ğine (bandwidth) ve doluluk oranına göre de de ği şebilen bir kavramdır. 9.4.1. Ses (Audio) Dosyaları Ses dosyalarının özellikleri a şa ğıdaki gibi sıralanabilir: • Sıklık: Örneklemin kalitesini belirleyen de ğer (frequency) - (11, 22, 44 KHz) • Mono/stereo: Sesin derinli ğini (1 veya 2 kanal) olu şturan de ğer • Çözünürlük: Kayıdın düzeyini belirleyen de ğer (resolution) (8 bit-256, 16 bit-64K) 71 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç Bir ses dosyasının büyüklü ğü a şa ğıdaki de ğerlere göre belirlenir: k = kanal sayısı (mono - 1 kanal, stereo - 2 kanal) y = KHz cinsinden sıklık de ğeri z = zaman (saniye) b = bytes (8 bit için 1 – 16 bit için 2) Dosya Büyüklü ğü = k * y * z * b Örne ğin; 44KHz, stereo ve 16 bit çözünürlük de ğerlerinde kaydedilmi ş 1 dakika uzunlu ğundaki bir dosyanın büyüklü ğü (2k*44000hz*60sn*2=10,560,000 bytes) yakla şık 10 MB olacaktır. 9.4.2. Görüntü (Video) Dosyaları Görüntü dosyalarının özellikleri a şa ğıdaki gibi sıralanabilir: • Resim Karesi Sıklı ğı: Görüntünün her saniye için olu şturdu ğu resim karesi sayısı (frame rate) • Görüntü Çözünürlü ğü: Görüntü veya resmin büyüklü ğü (spatial resolution) • Renk Çözünürlü ğü: Bilgisayar ekranında bir seferde gösterilen renk sayısı (color resolution) • Görüntü Boyutları: Görüntü kalitesi içeri ğe ba ğlı olarak karar verilebilecek bir unsur olup, görüntü boyutları uygulama için yeterli olacak bir de ğer idealdir. Bir görüntü dosyasının büyüklü ğü a şa ğıdaki de ğerlere göre belirlenir: b = görüntü boyutları (geni şlik * yükseklik) k = resim karesi sıklı ğı r = renk derinli ği (byte cinsinden) z = zaman (saniye cinsinden) Dosya Büyüklü ğü = b * k * r * z Örne ğin; saniyede 30 resim karesi ve 24 bit renk (3 bytes) içeren, 320x240 boyutlarındaki 1 dakika uzunlu ğundaki bir dosyanın büyüklü ğü, ses bilgisinin büyüklü ğü hariç, (60 sn * 30 * 3 bytes * (320 * 240) = 414,720,000 bytes) yakla şık 396 MB olacaktır. 9.4.3. Dosya Transfer Hızı Dosya transfer hızı bilgisayar a ğının bant geni şli ğine (bandwidth) ve doluluk oranına göre de ği şebilen bir kavramdır. Bazı örnek dosya büyüklükleri ve ideal ko şullar göz önüne alındı ğında transfer süreleri a şa ğıdaki Tablo ‘da belirtilmi ştir. Data Tipi Örnek Saniyede 28,800 bits (ideal durum baz alındı ğında) İşitsel (audio) Ses – 1 dakika = 600,000 bytes Müzik – 1 dakika = 10,5 MB Ses - 166 saniye (yakla şık 3 dakika) Müzik - 3000 saniye (50 dakika) Görsel (video) 1 dakika, sıkı ştırılmamı ş = 414 MB 1 dakika, sıkı ştırılmı ş = 10 - 15 MB (sıkı ştırma metoduna ba ğlı olarak de ği şebilir) Sıkı ştırılmamı ş – 115,000 saniye (1.9 saat) Sıkı ştırılmı ş - 2777 saniye (46 dakika) Tablo.1 Bazı örnek dosya büyüklükleri ve ideal ko şullar göz önüne alındı ğında transfer süreleri 72 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç 9.4.4. Görüntü ve Ses Dosyalarını Internette Daha Hızlı Transfer Edebilmek İçin Sıkı ştırma Bazı dosyalar fazla yere gereksinim duyarlar ve internet üzerinden de ği ş toku ş edilmeleri istenildi ğinde transfer i şlemi uzun sürer. Büyük bir dosya transfer zamanını arttırdı ğı gibi maliyeti de yükseltir. Web sayfalarında resim dosyaları kullanılacaksa BMP veya T İF dosyaları gibi büyük dosyalar yerine; JPG gibi nispeten daha az yer kaplayan dosyalar kullanılmasına dikkat edilmelidir. Buna ilaveten resim dosyalarını sıkı ştırarak da boyutun küçülmesi sa ğlanmalıdır. Bu i şlemde dosyada mevcut bilgiler, yerden tasarruf edilerek kaydedilir ve dosyanın boyutu önemli miktarda küçülür. Dosyalarınızı s ıkı ştırmak için Winzip gibi bir sıkı ştırma veya ar şiv programı kullanılabilir. 9.4.5. Görüntü ve Ses Dosyalarının Internette Daha Hızlı Transferini Sa ğlayan Formata Dönü ştürülmesi Internet üzerinden sadece ses, sadece görüntü veya hem ses hem görüntü içeren bir dosyanın transferi mümkündür. Internet sayfalarında bulunan dosyaların büyüklü ğü kullanıcı tarafında en az bekleme yaratacak şekilde ula ştırılabilecek büyüklükte olmalıdır. Dosya büyüklü ğünü kontrol altında tutulabilmek için dikkat edilmesi gereken bazı noktalar; görüntünün çözünürlü ğü, görüntüde kullanılan renk sayısı, görüntünün süresi, görüntünün boyutları, ses kalitesi (mono/stereo vb.) olarak özetlenebilir. Dosya boyutlarının minimuma indirgenebilmesi için Microsoft tarafından geliştirilmi ş ASF (Advanced Streaming Format) dosya tipi kullanılabilir. Bu format, hem dosya büyüklüklerini kaliteden çok az bir kayıp ile oldukça küçük boyutlara indirgeyebilmekte hem de dosyanın gösterilmeye ba şlanması için tamamının transfer edilmesini beklemedi ği için gerçekten önemli bir hız kazandırmaktadır. Görüntü ve ses içeren “avi” dosya formatındaki bir dosya Microsoft NetShow Services yazılımı aracılı ğı ile “asf” formatına dönü ştürebilir. Yakla şık 50 MB büyüklü ğündeki bir “avi” dosyası “asf” formatına çevrildi ğinde yakla şık 500 KB büyüklü ğüne indirgenebilmektedir. Görüntü ve ses kalitesi ile orantılı olarak bu büyüklük azalabilir veya artabilir. Benzer veya daha geli şmi ş özellikler içeren dosya formatları da görüntü ve ses iletiminde kullanılabilirler. 9.4.6. Görüntü ve Ses Dosyalarının Web Sayfalarına Yerle ştirilmesi Web tabanlı e ğitim materyali içerisinde görüntü ve ses kullanımı konusunda öncelikle bazı önemli noktalara dikkat edilmesi gerekir. Web sayfası tasarımı, kullanıcı ilgili linke tıkladı ğında ilgili dosyanın gelebilece ği biçimde yapılmalıdır. Kullanıcı herhangi bir istekte bulunmadan otomatik olarak yüklenmemelidir. 73 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç Kullanıcıya dosyanın büyüklü ğü ve transfer süresi ile ilgili bilgi verilmelidir. Dosya transfer hızı bilgisayar a ğlarının bant geni şli ği ve doluluk oranına ba ğlı olarak de ği şti ği için kullanıcıya dosyanın transfer süresi ile ilgili bilgi verilmesi, kullanıcının kendi kararını verebilmesi açısından önemlidir. Görüntü ve ses dosyaları yalnızca gerekti ğinde kullanılmalıdır. Bir hareketi göstermek veya gerçek bir uygulamayı farklı bir perspektiften sunabilmek gibi amaçlar için Web sayfaları içerisinde görüntü kullanılabilir. Görüntü ve ses dosyaları hazırlanırken büyüklüklerine dikkat edilmelidir. Dosyalar mümkün oldu ğunca küçük boyutlara indirgenerek sunulmalıdır. Görüntü ve ses dosyaları, tüm platformlara uyum sa ğlayabilmeleri açısından standart bir formatta sunulmalıdır. Veya ilgili sayfada dosyanın hangi platformda veya platformlarda çalı şabilece ğine ili şkin bilgi yer almalıdır. Web sayfaları içerisine görüntü yerle ştirilirken; görüntü sayfa içerisine yerleştirilebilir veya yeni bir pencere içerisinde görüntülenmesi sa ğlanabilir. A şa ğıda sayfa içerisine yerle ştirilmi ş bir örnek görülmektedir. İnternet sayfalarında yer alan neredeyse tüm resim dosyaları ya GIF ya da JPG formatında kaydedilmi ş oluyor. JPEG'in Özellikleri : JPEG formatı 24-bit renk derinli ği sunar. Bu da bir web sayfası için yeterli olacak kalitede foto ğraf ve benzeri resimleri kullanmayı sa ğlar. Sanılanın aksine, dosya sıkı ştırılırken resimde yer alan nokta olarak tanımlanan her piksel parlaklık özelliklerine göre kaydedilir. Renkler ve farklılıkları ise detaylı olarak de ğil, yuvarlanarak kaydedilir. Yani elimizde tam tamına, tüm detayları ile kodlanmı ş bir dosya olmaz. Bu nedenle her seferinde JPG olarak kaydedilmi ş dosyayı açan program bilgiyi derler, dosya her ortamda fark edilmeyecek kadar oranlarda da olsa, de ği şik gösterilebilir. Kodu açılan görüntüdeki renkler, yayılan bloklar olarak ekrana gelirken farklı tonlar da üstüste binebilir. Bu nedenle belirgin çizgilerle birbirinden ayrılan resimleri JPEG ile kaydedebilmek zordur ve diskte fazla yer tutarlar. Özetlemek gerekirse JPEG'ler birçok rengin bulundu ğu ve birbirine derece derece geçti ği, belirgin sınırlar içermeyen foto ğraflar için en ideal kayıt formatıdırlar. Örne ğin tropik ku ş resimleri görüntülemek için JPEG mükemmel sonuçlar verirler. GIF'in Özellikleri : GIF olarak saklanan dosyalar foto ğraflarda ve de bol renkli görüntülerde JPEG'e göre daha ba şarısız sonuçlar verirler. Önce benzer renklerdeki pikseller ayrı birimlere ayrılıp kaydedilir, ardından da dosya bir renge indekslenir. Bu nedenle GIF dosyaları en fazla 256 renk derinli ğine sahiptir. Bazı durumlarda, GIF olarak kaydetme a şamasından önce resimdeki renk derinli ğinin 256'ya dü şürülmesi gerekebilir. Ama bu kısıtlı renk derinli ği çok daha fazla sıkı ştırma sa ğlar. Çizgi film benzeri görüntüler, basit çizgisel görüntüler, şirket logoları, imzalar GIF'in ba şarılı oldu ğu görüntü tiplerine verilecek örneklerdendir. Ayrıca ardarda GIF dosyaları kullanılarak hareketli animasyon dosyaları olu şturulabilir. Renklerin birbirine karı şmadı ğı kalitede şeffaflık da GIF formatı ile mümkündür. GIF’de görüntüdeki bir renk transparan olarak atanır. 74 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç 9.5. Görüntü Akı şı (STREAMING) Her ne kadar yaygın Internet kullanımı çoklu-ortam teknolojilerinin geli şimini hızlandırmı şsa da, İstendi ğinde-Görüntü (video-on-demand) ve Görüntü-Depola-ve- İlet (video-store-and-forward) gibi en çok ilgi uyandıran uygulamaları da kapsayan çokortamlı ileti şim, iki nokta arasında güvenli veri aktarımı için optimize edilmi ş olan günümüz a ğlarına a ğır bir yük getirmektedir. Gitgide artan sayıda kurum ileti şim gereçleri olarak Internet ve Intranet kullanımına geçtikçe, büyük çok-ortamlı dosyaları a ğdaki di ğer trafi ği tıkamadan aktarmak için gereken mekanizmaların önemi kendini iyice belli etmektedir. İşte bu ihtiyaca cevap bulmak için tasarlanmı ş olan görüntü akı şı, a ğ istemcilerinin bir dosyadaki bilgilere daha dosyanın tamamı indirilmeden ula şmasını sa ğlayan bir teknolojidir. Bu sayede büyük dosyalar, nisbeten yava ş ba ğlantılarla bile, hemen dinlenmeye ve seyredilmeye ba şlanabilir. Yani istemciye İstendi ğinde- Görüntü ve İstendi ğinde-Ses hizmetleri sunulmu ş olur. Genel müdürün çalı şanlara hitabı, bir pop konseri, uzay meki ğinin fırlatılı şı gibi canlı olaylar veya önceden kaydedilmiş sunumlar bu teknolojiyle a ğ üzerinde yayımlanabilir. Uzak noktalardaki ö ğrenciler bir profesörün dersini hem gerçek zamanda a ğ üzerinden takip edip hem de çalı şmak istedikleri zaman aynı dersi yine a ğ üzerinden izleyebilirler. Görüntü akı şı ürünleri temelde 3 parçadan olu şur: 1) ço ğulortam kaydı ve kodlamasını yapacak olan yazılım, 2) kodek, 3) sunucu. Kodek (koder/dekoder), veriyi bir formattan ba şka bir formata çeviren, çe şitli görüntü ve ses algoritmalarını destekleyen sürücülere verilen addır. En yaygın görüntü akı şı algoritmaları arasında MPEG-1, MPEG-2, Indeo ve H.263 sayılabilir Avantajlar : Görüntü akı şı teknolojisi sayesinde: • Büyük multimedya dosyaları a ğ üzerinden hemen çalı ştırılabilir. • Multimedya sunumları durdurulabilir, ileri veya geri alınabilir. • Sunum uygun bir zamanda yeniden seyredilebilir. Dezavantajlar : Görüntü akı şının bazı zayıf noktaları şöyle sıralanabilir: • Dü şük hızlı bir ba ğlantı kuruldu ğunda elde edilecek görüntü yüksek kaliteli olmayacaktır • Görüntü akı şıyla aktarılacak dosyaların hazırlanması zaman alıcı bir i ştir • Henüz yaygın görüntü akı şı standartları yoktur Görüntü akı şı ürünlerinin kullandı ğı formatların hakları genellikle şirketlere aittir ve bu şirketlerden özel programlar alınması gerekir. Genelde bir şirketin ürünü, di ğer bir şirketin ürünü için hazırlanmı ş bir dosyayı çalı ştıramaz Görüntü nasıl çalı şır : Akı ş için kullanılacak bilgi ya önceden depolanıp kullanıcı istedi ği zaman akı ş ba şlatılacak şekilde hazır bekletilir; ya da kodek tarafından gerçek zamanda sıkı ştırılıp canlı yayın olarak a ğa verilir. Multimedya dosyaları sunucudan istemciye paketler halinde akar. Dosyanın parçaları istemciye vardıkça yerel makinede biriktirilir. Küçük bir miktarda bilgi sıraya kondu ğu zaman dosya seyredilmeye ba şlanabilir. 75 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç 9.6. Web Sayfalarında Multimedya Ö ğeleri Kullanılırken Dikkat Edilmesi Gereken Özellikler Web tasarımcısı olarak verilecek en önemli kararlardan birisi görüntü, ses ve video dosyalarının ne zaman ve nasıl kullanılaca ğıdır. Bu tür dosyaları eklemeden önce dü şünülmesi gereken bir çok nokta vardır. Web sayfa tasarımı, kullanıcı ilgili ba ğa tıkladı ğında ilgili dosyanın gelebilece ği biçimde yapılmalıdır. Kullanıcıya dosyanın büyüklü ğü ve transfer süresi ile ilgili bilgi verilmelidir. Dosya transfer hızı bilgisayar a ğlarının bant geni şli ği ve doluluk oranına ba ğlı olarak de ği şti ği için kullanıcıya dosyanın transfer süresi ile ilgili bilgi verilmesi, kullanıcının kendi kararını verebilmesi açısından önemlidir. Görüntü ve ses dosyaları yalnızca gerekti ğinde kullanılmalıdır. Bu dosyaları kullanıcıların kullanabilmesi için gereken ek programlar kullanıcıya sunulmalı veya nasıl temin edilece ği anlatılmalıdır. Görüntü ve ses dosyaları hazırlanırken büyüklüklerine dikkat edilmelidir. Görüntü ve ses dosyaları, tüm platformlara uyum sa ğlayabilmeleri açısından standart bir formatta sunulmalıdır. multimedya standartları ve standartlarla ilgili konuların bilinmesi ile yayınlara multimedya özelliklerinin eklenmesi daha da kolayla şır. 9.7. Sonuç ve Öneriler Geli şen ve de ği şen bilgi ve teknolojiler çe şitli multimedya yazılımları ile web sayfalarına ses, görüntü, grafik, animasyon gibi ö ğelerle yerle ştirilerek yeni teknolojiler ve bilgiler etkile şim gücüyle kalıcı bilgiye ve uygulamaya dönü ştürülmelidir. Ses ve video ile zenginle ştirilmi ş web sayfalarının tasarımında bu veri türlerinin özelliklerinden kaynaklanan çe şitli problemlerin olu şaca ğını da gözardı etmemek gerekir. Bu problemlerin temelinde fazla depolama alanı gereksinmeleri yatmaktadır. Bunun için ses ve video dosyalarının olu şturulma sürecinde en yüksek sıkı ştırma yapılabilmesine olanak verecek yöntem ve teknikler kullanılmalıdır. Daha sonra bu noktalar göz önünde bulundurularak hazırlanan video ve sesler kullanılan amaca uygun bir sıkı ştırma i şlemine tabii tutulmalıdır. Video ve ses dosyalarının gerek olu şturulmasında gerekse de sıkı ştırılmasında parametreleri saptamak için ideal bir yöntem yoktur. Bundan dolayı sonucun kalitesi, tecrübelere ve ki şisel tercihlere ba ğlı olarak de ği şik gösterecektir. Etkili bir sayfa dizaynı belirli bir düzen, şekil veya renk seçimi de ğildir. Sadece grafik ve medya da de ğildir, tüm bunların bir karı şımıdır. Etkili bir sayfa düzenlemek için, ilk önce iyi bir gözlemci olmak gereklidir. Konuların, grafiklerin ve bo şlukların uyum içerisinde olmalarına dikkat edilmelidir. 76 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç Büyük resimler kullanılacaksa bunlar JPEG formatına çevrilmeli ve kalitesi dü şürülmelidir. JPEG resimler her zaman GIF resimlerden daha az yer kapladıklarından daha hızlı yüklenirler. "Interlaced" haline getirilen GIF dosyalar web sayfalarına kademe kademe yüklenece ğinden ekranda yava ş yava ş netle şerek resmi daha hızlı yüklüyormu ş gibi gösterir. Pek çok ki şi istedikleri resmi JPG ve GIF olarak kaydedip görüntü kalitesi ve boyutları kar şıla ştırarak hangisini tercih edece ği sonucuna varıyor. Yine de dikkat edilmesi gereken orijinal resmin kopyalarını GIF ve JPG olarak kaydetmektir. Önce JPG ya da GIF olarak yapılan bir dosyayı denemek için di ğer formatta kaydetmek pek de iyi sonuçlar vermeyebilir.