Çocuk Nörolojisi Nörolojik Muayene Nörolojik Muayene Dr.Çetin OKUYAZ Me.Ü.T.F Çocuk Sa ğ l ığı Hast. AD Çocuk Nörolojisi BDNörolojik Muayene Bilinç • Konu ş ma • Motor sistem • Piramidal • Ekstrapiramidal • Serebellar • Duyu • Kafa çiftleri • Yürüme • Özel İ ş aretler •Bilinç 1 Ki ş inin çevreden gelen uyaranlar ı do ğ ru • alg ı layabilmesi ve uygun yan ı tlar verebilmesi halidir. Bilinç tam ş uurluluktan komaya kadar • de ğ i ş ebilir. Kooperasyon:Ki ş inin sorulan sorulara uygun • yan ı tlar verebilmesi. Bilinç muayenesi s ı ras ı nda mental durumda • de ğ erlendirilir.Bilinç 2 Ş uur aç ı k-koopere Ş uur • Letarji • Obtundasyon • Stupor • A ğ r ı l ı uyaranlar ı lokalize ediyor • A ğ r ı l ı uyaranlara amaçs ı z ekstremite yan ı t ı veriyor • A ğ r ı l ı uyaranlara sabit fleksör yan ı t • A ğ r ı l ı uyaranlara sabit ekstensör yan ı t • A ğ r ı l ı uyaranlara yan ı t yok KOMA •Konu ş ma 1 Konu ş ma SSS,solunum • kaslar ı ,larinks,farinks,dil,dudak ve çene kaslar ı n ı n ola ğ anüstü koordinasyonu ile sa ğ lan ı r. Say ı lan organlardaki bozukluklar konu ş may ı • etkileyebilir. Konu ş man ı n alg ı lanmas ı ya da • uygulanmas ı ndaki bozuklu ğ a disfazi, tamanen kaybolmas ı na afazi denir. Konu ş ma 2 Wernicke disfazi: • Konu ş man ı n motor alanlar ı sa ğ lamd ı r. Broca disfazisi: • Konu ş man ı n duysal alanlar ı sa ğ lamd ı r. Global Afazi: • Konu ş man ı n hem motor hem de duyusal komponentleri bozuktur.Motor Sistem Piramidal sistem: Hareketi ba ş latan sistem • Kas gücü ve tonusu • Derin tendon refleksleri • Patolojik refleksler • Ekstrapiramidal sistem: Hareketi • düzenleyen sistemtemlerden Tonus de ğ i ş iklikleri • İ stemsiz hareketler • Postür ve yürüyü ş de ğ i ş iklikleri •Piramidal Sistem 1 Kas Gücü Muayenesi • Kas gücü muayenesi agonist/antagonist ve daima simetri ğ i ile kar ş ı la ş t ı r ı larak yap ı l ı r. 0: Kas ı lma yok • 1: Hafif kas ı lma var, eklem hareketi yok • 2: Yer çekimi ortadan kalk ı nca kas hareketi var • 3: Yer çekimine kar ş ı tam eklem hareketi • 4: Orta derece dirence kar ş ı hareket • 5: Tam dirence kar ş ı hareket •Piramidal Sistem 2 Kas gücü kayb ı hafif ise parezi, a ğı r ise • pleji ad ı verilir Monoparezi-pleji • Hemiparezi-pleji,çapraz paralizi • Kuadriparezi-pleji • Kas kitlesinde azalmaya atrofi, art ı ş a • hipertrofi ad ı verilir.Primer(DMD) yada metabolik kas hastal ı klar ı nda(Glikojen depo hast) psödöhipertrofi olabilirPiramidal Sistem 3 Kas Tonusu: • Eklemlerin pasif hareketlere kar ş ı gösterdi ğ i direnç Fazik kas ı lma • Tonik kas ı lma • Kas tonusu azalmas ı na hipotoni(flask), artmas ı na hipertoni(spastisite) denir. Kas tonusu bebeklerde traksiyon,verikal ve horizontal süspansiyon yan ı tlar ı ile de ğ erlendirilir. Piramidal Sistem 4 DTR: Baz ç ocuklar refleksleri istemli olarak • artt rabilir yada azaltabilir. Bu durum ellerini birbirinde kenetleyerek ç ekmesi ile engellenebilir. 0: Refleks al ı nm ı yor • 1(+): Hipoaktif • 2(+): Normoaktif • 3(+): Hiperaktif • 4(+): Hiperaktif, k ı sa süreli klonus • 5(+): Hiperaktif, uzun süreli klonus •Piramidal Sistem 4 Muayene s ı ras ı nda s ı k kullan ı lan • DTR ’ ler: Pektoral(C5-T1) • Brakiyoradiyal(C5-6) • Biseps(C5-6) • Triseps(C7-8) • Parmak fleksör refleksi (C5-8-T1) • Patella(L2-4) • A ş il(L5-S1-2) •Piramidal Sistem 5 Patolojik refleksler • Babinski • Oppenheim: Tibian ı n ön yüzü proksimalden » distale do ğ ru s ı vazlan ı r Gordon: Bald ı r el ile s ı k ı l ı r » Chaddock: D ı ş malleol etraf ı çizilerek » Klonus • Hoffman: Orta parmak gerilip b ı rak ı l ı nca ba ş • parmak abduksiyona geçer Palmomental: El ayas ı künt bir cisimle çizilince • çenede kas ı lam olur ÜMN AMN Spastisite Flaksisite • G üç ? G üç ? • DTR ? DTR ? • Pat. Ref. (+) Pat.Ref. (-) •Geli ş imsel Refleksler: Normalde ya ş ı gere ğ i kaybolmas ı gereken baz ı reflekslerin kaybolmam ı ş olmas ı yada kaybolduktan sonra tekrar ortaya ç ı kmas ı patolojiktir Palmar yakalama:3-4 ay » Plantar yakalama: 10-15 ay » Emme-arama: 3-4 ay » Moro:5-6 ay » Asimetrik boyun refleksi: 6 ay » Babinski: 10-15 ay » Para ş üt: 6 ay » Öne destek: 6 ay » Yana destek: 7 ay » Arkaya destek: 11 ay »Ektrapiramidal sistem Hareketi düzenleyen sistemlerden biridir. Tonus de ğ i ş iklikleri: Distoni ve Rijidite – Diskinezi: Hiperkinezi ve Bradikinezi – İ stem d ı ş ı hareketler: – Tremor » Kore » Atetoz » Ballismus » Postür de ğ i ş iklikleri: Distonik postür ya da – antefleksiyon postürü Yürüme de ğ i ş iklikleri: Parkinsonyen yürüyü ş –Serebellar Sistem Ekstrapiramidal sistem gibi hareketin düzenli • ve dengeli bir biçimde yap ı lams ı ndan sorumludur. Patolojilerinde: • Tremor: İ ntansiyonel • Metrik testler: Parmak burun ve diz topuk testleri • bozuktur Ard ı ş ı k Hareketler yap ı lamaz • Yürüme: Ataksiktir (Geni ş tabanl ı , yalpa yaparak • sarho ş vari) Konu ş ma: Patlay ı c ı tarzdad ı r •Duyu Muayenesi 1 Eksteroseptif: • Dokunma • Ağ r ı ı s ı • Bas ı nç • Visseroseptif: • Proprioseptif: • Posizyon • Stereognozis • Vibrasyon • İ ki nokta ayr ı m ı • Romberg • Kortikal duyu: •Duyu Muayenesi 2 Hipoestezi:Uyaran ı oldu ğ undan daha az • hissetme Anestezi: Uyaran ı hiç hissedememe • Hiperestezi: Uyaran ı oldu ğ undan daha • fazla hissetme His kusurlar ya eldiven-çorap tarz ı nda • ya da seviye veren his kusuru ş eklinde olurKafa Çiftleri I: Olfaktör • II: Optik • III: Okulomotor • IV: Troklear • V: Trigeminal • VI: Abdusens • VII: Fasiyal • VIII: Vestibulokohlear • IX: Glossofaringeus • X: Vagus • XI: Aksesoryus • XII: Hipoglozus •Olfaktör sinir Koku duyusunu al ı r • İ rritan olmayan ancak keskin bir koku ile • her burun deli ğ i di ğ eri kapat ı larak tek tek muayene edilir Kokunun oldu ğ undan az al ı nmas ı na • hiposmi, al ı namamas ı na anosmi denirOptik sinir G ö rmeyi sa ğlayan sinirdir • Muayenesinde • DIR/DIR: II-III • G ö rme keskinli ği: • G ö rme alan • G ö z dibi de ğerlendirilir . •III,IV,VI: Oküler motor sinirler [LR6(SO4)]3 • Gözün dört yöne hareketinin serbest • olmas ı oküler motor sinirlerin sa ğ lam oldu ğ unu gösterir. Bu sinirleri innerve etti ğ i kaslar • senkronize çal ı ş maz ise çift görme olurIII,IV,VI: Oküler motor sinirler 2 III. sinirin tek ba ş ı na felcinde pitozis, • midriyazis ve d ı ş a ş a ş ı l ı k geli ş ir IV. sinirin tek ba ş ı na felcinde diplopi olur • ve hasta d ı ş a-a ş a ğı bakamaz (Merdiven inmede zorluk çeker) VI. sinirin tek ba ş ı na felcinde göz içe • kayar ve diplopi olurTrigeminal sinir Kornea refleksi: V-VII • Yüzün duyu muayenesi • Oftalmik » Maksiller » Mandibular » Motor muayene: Çi ğ neme kaslar ı n ı • innerve eder. Çene güce kar ş ı açt ı r ı l ı r ve kapatt ı r ı l ı r. Çene aç ı l ı nca felçli tarafa kayar Fasiyal sinir Yüz kaslar ı n ı innerve eder • Dilin 2/3 ön k ı sm ı n ı n tat duyunu ta ş ı r • Lakrimasyonu sa ğ lar • Santral yada periferik tipte paralizileri • geli ş ebilir Periferik tipte yüzün yar ı s ı etkilenir, nazolabial • oluk silinir göz kapa ğı dü ş er ancak göz kapa ğı kapat ı lamaz Santral tipte sadece a ğı z kayar göz • korunmu ş turVestibulokohlear sinir İ ş itme ve denge siniridir • Bir zil çalarak yada parmaklar birbirine • sürtülerek her kulak ayr ı ayr ı test edilir Rinne testi: Diyapozon mastoid üzerinde • Weber testi: Diyapozon vertekste • Kohlear komponent etkilendi ğ i zaman • hareketle ortaya ç ı kan nistagmus, kusma,vertigo ve dengesizlik geli ş irIX-X: Dilin 1/3 arka k ı sm ı n ı n tat duyusunu al ı r • Aaa demesi istenir, uvulaya bak ı l ı r, tek • tarafl ı felçte uvula sa ğ lam tarafa kayar Ö ğ ürme refleksi • Yutkunma • Tek tarafl ı felçte ses k ı s ı kl ığı olur, iki • tarafl ı felçte vokal kordlar kapan ı r, ya ş amla ba ğ da ş maz Aksesuar sinir Trapez ve sternokleidomastoid adeleleri • innerve eder Her iki kasa simetrik olarak güç • muayenesi yap ı l ı rLingual sinir Dilin motor siniridir • Dil d ı ş ar ı ç ı kartt ı r ı l ı r, atrofi ve • fasikülasyon olup olmad ığı na bak ı l ı r Her yöne dil hareketleri kontrol edilir • Tek tarafl ı felçte dil felçli tarafa kayar •Yürüme Muayene s ı ras ı nda serberst yürüyü ş , gözü • kapal ı yürüyü ş ve tek çizgi üzerinde yürüyü ş kontrol edilir, kollar ı n yürüyü ş e e ş lik edip etmedi ğ i de ğ erlendirilir Yürüme bozukluklar ı : • Spatik yürüyü ş – Stepaj yürüyü ş ü – Miyopatik yürüyü ş – Antaljik (Topallama) yürüyü ş – Parkinsonyen yürüyü ş – Serebellar ataksik yürüyü ş – Sensorial ataksik yürüyü ş – Bilateral frontal lob lezyonlar ı nda yürüyü ş –Ö zel i ş aretler Ense sertli ği ve ps ö d ö ense sertli ği • Kernig i ş areti • Brudzinski ’ nin ense fenomeni • Brudzinski ’ nin bacak fenomeni • Lasek i ş areti •Video ÖrnekleriNörolojik muayenede gözlemPsikomotor geli ş meŞ uur ve kafa çiftleriKas gücü ve tonusGeli ş imsel refleklerDTR ve serebellar testlerDuyu,yürüme ve meningeal i ş aretler