Jeoloji Okyanus Ortası Sırtlar ve Jeofizik Veriler OKYANUS ORTASI SIRTLAR ve JEOF İ Z İ K VER İ LERGe ç mi şte okyanus ortas s rtlar yeryuvar ü zerinde jeolojik olaylar n geli şiminde nas l rol oynadGe ç mi şte okyanus ortas s rtlar yeryuvar ü zerinde jeolojik olaylar n geli şiminde nas l rol oynadNas l ?G ü n ü m ü zde okyanus ortas s rtlar nerelerde g ö r ü lmekte ?EU-NA 0.21 deg/my l, AF-NA :0.21; AF-EU:.12; AR-EU:0.50OKYANUS ORTASI SIRTLARIN DER İ N YAPILARIMAGMA ODALARI H zl yay l m (10 cm/y l) Yava ş yay l m (2 cm/y l)OKYANUS ORTASI SIRTLARDA MA Ğ NET İ K ANOMAL İ LERSea-Floor SpreadingOkyanus ortas s rtlarda yay lma Orta Atlantik S rt BatimetriOkyanus ortas s rta ait ma ğ netik anomaliİ lk detayl toplam alan ma ğ netik anomali haritas (Raff ve Masson, 1961). Kuzey Amerika bat sahili Bu dizilimleri ilk defa F.J. Vine ve D.H. Matthews (1963) ve bu ara şt r c lardan ba ğ ms z olarak L.W. Morley do ğ ru olarak yorumlam şlard r. Bu dizilimlerin okyanus ortas s rttardan kaynakland ğ n ifade etmi şlerdir. Daha sonra bu bilgiler ş ğ nda H.H. Hess okyanus taban yay lmas fikrini ileri s ü rm üş t ü r.Okyanussal kabuk bir ma ğ netik teyp kaydedicisi gibi yer ma ğ netik alan ndaki t ü m terslenmeleri kaydetmektedir. Ma ğ netik bandlar n geni şlikleri okyanus taban n n h z na ba ğ l olarak de ğ i şmektedir. Yandaki iki profil Pasifik-Atlantik s rt ndan al nm şt r. Bu profillden yay lma h z 4.5 cm/y l olarak bulunmu ştur. Anomalilerin genikleri 500 nT civar ndad r. Bu da yerma ğ netik alan n n %1 i civar ndad r.G ü ney Atlantik, Kuzey ve G ü ney Pasifikten al nm ş 3 profil. Profillerin alt nda ö l çü lm üş verilerden yararlan larak elde edilen model verileri de verilmi ştir. Ş eklin en ü st ü nde jeolojik ya ş skalas da verilmi ştir.Sa ğ dan sola gidildik ç e ya ş artmaktad r. 3 profildeki ayn ya şa ait anomaliler kesikli ç izgilerle birle ştirilmi ştir. Bu kesikli ç izgiler aras ndaki mesafe kimi yerlerde s k iken baz yelerde uzakt r. Buda okyanus ortas s rt n o d ö nemdeki yay lma h z na ba ğ l olarak ba ğ l d r. Yandaki şekil Orta Atlantik s rt ndan ya ş belirlemek amac yla yap lm ş sondajlar n yerlerini g ö stermektedir.Sondajlardan al nan ö rneklerden ya ş tayinleri sonucu elde edilen ya şlar, s rttan uzakla şt k ç a artma g ö stermektedir. Bu veri G ü ney Atlantik teki okyanus taban yay lmas n desteklemektedir.Okyanus ortas s rtlarda deprem dalgalar A: Makaslama dalgalar s ö n ü mlenmekte B: S k şma ve makaslama dalgalar sismometre taraf ndan kaydedilmekte.S İ SM İ K AKT İ V İ TEOKYANUS ORTASI SIRTLARDA S İ SM İ K KIRILMA A: Makaslama dalgalar s ö n ü mlenmekte B: S k şma ve makaslama dalgalar sismometre taraf ndan kaydedilmekte. ESP 9: s rt ekseni boyunca ESP11: 0.03 Ma ya şl kabuk boyunca ESP13: 0.07 Ma ya şl kabuk boyuncaS İ SM İ K KIRILMA VER İ LER İP ve S Dalga h zlar ModelleriOKYANUS ORTASI SIRTLARIN TERMAL YAPISIOKYANUS ORTASI SIRTLARDA GRAV İ TE ANOMAL İ S İ1. Modelde d üşü k yo ğ unluklu b ö lge dar ve manto i ç inde 200 km ye kadar uzanmaktad rGRAV İ TE ANOMAL İ LER İ Serbest hava anomalisi=SHA=g ö l ç -g e +gs • Basit Bouguer anomalisi=BBA= SHA-gB • Bouguer Anomalisi=BA=BBA+g T • İ zostatik Anomalisi=BA+g i •%100 Denge İ zostatik denge halinde %75 Denge İ zostatik denge halinde%0 Denge İ zostatik denge halindeOkyanus ortas s rtlarda serbest hava • gravite anomalisi s f r civar nda bir de ğ i şim g ö stermemektedir. Bu sonu ç , okyanus ortas s rtlar n dengede olmad klar n g ö sterir.