1 - Tıbbi Farmakoloji Oral Antidiyabetik İlaçlar Oral Oral Antidiyabetik Antidiyabetik İlaçlar İlaçlar Dr. Hasan Dr. Hasan Basri Basri Ulusoy Ulusoy Oral Antidiyabetik İlaçlar Oral Antidiyabetik İlaçlar • • İnsulin İnsulin Salgılatıcı İlaçlar Salgılatıcı İlaçlar ( (Sulfonilüreler Sulfonilüreler ve benzerleri) ve benzerleri) • • Biguanidler Biguanidler • • İnsuline İnsuline Duyarlılaştırıcılar Duyarlılaştırıcılar ( (Tiazolidindion Tiazolidindion Türevleri) Türevleri) • • Karbonhidrat emilimini Karbonhidrat emilimini inhibe inhibe eden ilaçlar eden ilaçlar (Alfa (Alfa Glukozidaz Glukozidaz İnhibitörleri) İnhibitörleri) Sulfonilüreler Sulfonilüreler • • Ana etkileri Ana etkileri insulin insulin salgısının salgısının uyarılmasıdır uyarılmasıdır • • Hem bazal hem de Hem bazal hem de glukoz glukoz yükleme yükleme veya yemek sonrası veya yemek sonrası insülin insülin salgısını salgısını artırırlar artırırlar • • Sentez üzerine etkileri yoktur, Sentez üzerine etkileri yoktur, veziküllerdeki depolanmış veziküllerdeki depolanmış insülinin insülinin salgılanmasını sağlarlar salgılanmasını sağlarlar Sulfonilüreler Sulfonilüreler • • Beta hücrelerinde Beta hücrelerinde ATP’ye ATP’ye duyarlı K duyarlı K + + kanallarını kapatırlar (bu kanallarda kanallarını kapatırlar (bu kanallarda bir bir sulfonilüre sulfonilüre reseptörü reseptörü - -SUR1 SUR1- - bulunduğu varsayılmaktadır) bulunduğu varsayılmaktadır) • • Hücre içinde K Hücre içinde K + + birikmesiyle birikmesiyle depolarizasyon depolarizasyon oluşur ve voltaja bağlı oluşur ve voltaja bağlı kalsiyum kanalları açılarak hücre içine kalsiyum kanalları açılarak hücre içine Ca Ca ++ ++ girer girer • • Hücre içi Hücre içi Ca Ca ++ ++ artışı artışı insulin insulin salgılanmasına neden olur salgılanmasına neden olur Sulfonilüreler Sulfonilüreler • • Kronik kullanımda Kronik kullanımda insulin insulin salgılatıcı salgılatıcı etkileri ortadan kalkar etkileri ortadan kalkar – – Bu durum Bu durum sulfonilüre sulfonilüre reseptörlerinde reseptörlerinde “ “down down- -regülasyon” a bağlanmıştır regülasyon” a bağlanmıştır • • Ama kan şekerini düşürücü etkileri Ama kan şekerini düşürücü etkileri devam eder devam eder – – İnsulin İnsulin duyarlılığını artırıyor olabilirler duyarlılığını artırıyor olabilirler – – Kronik kullanımda serum Kronik kullanımda serum glukagon glukagon seviyesini azaltırlar seviyesini azaltırlar Sulfonilüreler Sulfonilüreler • • GI GI traktustan traktustan emilimleri iyidir emilimleri iyidir • • Besinler emilimi azaltır Besinler emilimi azaltır • • Hiperglisemi Hiperglisemi emilimi azaltır emilimi azaltır – – GI GI motilite motilite azalır azalır • • Genellikle yemeklerden 30 dakika Genellikle yemeklerden 30 dakika önce alınması önerilir önce alınması önerilir Sulfonilüreler Sulfonilüreler • • Plazma proteinlerine fazlaca bağlanırlar Plazma proteinlerine fazlaca bağlanırlar (%90 (%90- -99) 99) • • Karaciğerde Karaciğerde metabolize metabolize olurlar, olurlar, metabolitler metabolitler değişmeden idrarla atılır değişmeden idrarla atılır – – Bazılarının Bazılarının metabolitleri metabolitleri az da olsa aktiftir az da olsa aktiftir • • Bazıları kısmen değişmeden Bazıları kısmen değişmeden böbrekleden böbrekleden atılır atılır • • Karaciğer ve böbrek yetmezliğinde Karaciğer ve böbrek yetmezliğinde dikkatli olunmalıdır dikkatli olunmalıdır Sulfonilüre Sulfonilüre- -Yan Etkiler Yan Etkiler • • GIS tahrişi (bulantı GIS tahrişi (bulantı- -kusma, kusma,diyare diyare, , karın ağrısı), karın ağrısı), kolestatik kolestatik sarılık sarılık • • Agranülositoz Agranülositoz, , aplastik aplastik anemi, anemi, hemolitik hemolitik anemi, alerjik reaksiyonlar anemi, alerjik reaksiyonlar görülebilir görülebilir Sulfonilüre Sulfonilüre- -Yan Etkiler Yan Etkiler • • Sülfonamid Sülfonamid grubu içeren ilaçlar ile grubu içeren ilaçlar ile çapraz alerji görülebilir çapraz alerji görülebilir – – Karbonik Karbonik anhidraz anhidraz inh inh. . – – Tiazidler Tiazidler, , furosemid furosemid – – Diazoksid Diazoksid – – Sulfonamid Sulfonamid antibiyotikler antibiyotikler Sulfonilüre Sulfonilüre- -Yan Etkiler Yan Etkiler • • Guatrojenik Guatrojenik etkileri vardır etkileri vardır • • Gebelikte ve emzirmede Gebelikte ve emzirmede kontrendikedirler kontrendikedirler • • Uzun süreli kullanımda Uzun süreli kullanımda kardiyotoksik kardiyotoksik etkilerinin olduğu düşünülmektedir etkilerinin olduğu düşünülmektedir Sulfonilüre Sulfonilüre- -Yan Etkiler Yan Etkiler • • Anti Anti diüretik diüretik hormonun etkisini hormonun etkisini artırabilirler, su tutulması artırabilirler, su tutulması hiponatremi hiponatremi gelişebilir gelişebilir • • Disulfiram Disulfiram reaksiyonu oluşabilir reaksiyonu oluşabilir – – (Alkol ile birlikte kızarıklık, (Alkol ile birlikte kızarıklık, bulantı kusma vb görülmesi) bulantı kusma vb görülmesi) – – Aldehid Aldehid dehidrojenaz dehidrojenaz inhibisyonu inhibisyonu Sulfonilüre Sulfonilüre- -Hipoglisemi Hipoglisemi • • Hipoglisemi ve buna bağlı koma Hipoglisemi ve buna bağlı koma oluşabilir oluşabilir – – Aşırı dozda Aşırı dozda – – Karaciğer ve böbrek yetmezliğinde Karaciğer ve böbrek yetmezliğinde – – Yaşlılarda Yaşlılarda – – Düzensiz beslenmede risk artar Düzensiz beslenmede risk artar – – Diğer Diğer antidiyabetik antidiyabetik ilaçlar ile ilaçlar ile kombinasyonda kombinasyonda – – İlaç etkileşimi sonucunda İlaç etkileşimi sonucunda Sulfonilüre Sulfonilüre- -Hipoglisemi Hipoglisemi • • Hipoglisemi yapma potansiyeli olan Hipoglisemi yapma potansiyeli olan diğer ilaçlarla etkileşim diğer ilaçlarla etkileşim – – Beta Beta Blokerler Blokerler – – Alkol (Karaciğerde glukoneojenezi Alkol (Karaciğerde glukoneojenezi inhibe eder) inhibe eder) Sulfonilüre Sulfonilüre- -Hipoglisemi Hipoglisemi • • Sulfonilürelerin Sulfonilürelerin plazma protein bağlanma oranlarını, plazma protein bağlanma oranlarını, metabolizmalarını veya metabolizmalarını veya itrahlarını itrahlarını azaltan azaltan ilaçlar ile etkileşim ilaçlar ile etkileşim – – Salisilatlar, uzun etkili Salisilatlar, uzun etkili sülfonamidler sülfonamidler, , varfarin varfarin, MAO inhibitörleri, , MAO inhibitörleri, kloramfenikol kloramfenikol, ,fenilbutazon fenilbutazon, , klofibrat klofibrat vb vb Sulfonilüre Sulfonilüre- -Hipoglisemi Hipoglisemi • • Yanlışlıkla diyabeti olmayan hastalara Yanlışlıkla diyabeti olmayan hastalara verilmesi verilmesi Daonil Daonil ---- ---- Amoxil Amoxil Birinci Kuşak Sulfonilüreler Birinci Kuşak Sulfonilüreler • • Yan etkileri ve ilaç etkileşimleri Yan etkileri ve ilaç etkileşimleri ikinci kuşaklara göre daha fazladır ikinci kuşaklara göre daha fazladır • • Artık pek kullanılmamaktadırlar Artık pek kullanılmamaktadırlar – – Tolbutamid, Klorpropamid, Tolazamid, Tolbutamid, Klorpropamid, Tolazamid, Asetoheksamid Asetoheksamid • • Tolbutamid kısa etki sürelidir Tolbutamid kısa etki sürelidir – – yarı ömrü 4 yarı ömrü 4- -5 saat kadardır 5 saat kadardır – – Yaşlı hastalarda güvenlidir Yaşlı hastalarda güvenlidir Birinci Kuşak Sulfonilüreler Birinci Kuşak Sulfonilüreler • • Klorpropamid Klorpropamid uzun etki sürelidir uzun etki sürelidir – – Yarı ömrü 32 saattir Yarı ömrü 32 saattir – – Daha fazla hipoglisemi riski taşır Daha fazla hipoglisemi riski taşır – – Bu nedenle yaşlılarda kullanımı uygun Bu nedenle yaşlılarda kullanımı uygun değildir değildir – – Karaciğer ve böbrek yetmezliğinde Karaciğer ve böbrek yetmezliğinde kontrendikedir kontrendikedir İkinci Kuşak Sulfonilüreler İkinci Kuşak Sulfonilüreler • • Glibenklamid (gliburid) Glibenklamid (gliburid) • • Glibornurid Glibornurid • • Gliklazid Gliklazid • • Glikidon Glikidon • • Glimepirid Glimepirid • • Glipizid Glipizid İkinci Kuşak İkinci Kuşak Sulfonilüreler Sulfonilüreler • • Bazılarının yarı ömürleri kısadır ama Bazılarının yarı ömürleri kısadır ama hipoglisemik hipoglisemik etkileri 12 etkileri 12- -24 saati 24 saati bulabilir bulabilir • • Kan şekerini düşürücü etkileri daha Kan şekerini düşürücü etkileri daha güçlüdür güçlüdür – – Hipoglisemi yapma riskleri vardır, Hipoglisemi yapma riskleri vardır, kardiyovasküler kardiyovasküler hastalığı olanlarda ve hastalığı olanlarda ve yaşlılarda dikkatli olunmalıdır yaşlılarda dikkatli olunmalıdır – – Glibenklamid Glibenklamid ile %20 ile %20- -30 30 – – Glimepirid Glimepirid ile %2 ile %2- -4 4 • • Gliklazid Gliklazidin in trombositler trombositler üzerinde üzerinde antiagregan antiagregan etkisi de vardır etkisi de vardır • • Diyabetik mikroanjiopati ve Diyabetik mikroanjiopati ve retinopatiyi geciktirdiği retinopatiyi geciktirdiği düşünülmektedir düşünülmektedir • • Daha seyrek hipoglisemi yaptığı Daha seyrek hipoglisemi yaptığı bildirilmiştir bildirilmiştir • • Glipizid Glipizidin in emilimi besinlerden emilimi besinlerden etkilenir etkilenir • • Glimepirid Glimepirid hematolojik ve hematolojik ve hepatik hepatik yan tesirler yapabilir yan tesirler yapabilir • • İkinci kuşak İkinci kuşak sulfonilürelerin sulfonilürelerin diğer diğer yan etkileri ve ilaç etkileşimleri yan etkileri ve ilaç etkileşimleri daha azdır daha azdır Sulfonilüre Sulfonilüre Benzerleri Benzerleri ( (Glinidler Glinidler) ) • • ATP’ye ATP’ye bağlı kanalları farklı bir bağlı kanalları farklı bir mekanizma ile kapatan ve kanala mekanizma ile kapatan ve kanala bağlanma kinetiği farklı olan bağlanma kinetiği farklı olan ilaçlardır ilaçlardır • • Sulfonilüreler Sulfonilüreler gibi gibi ? ? hücreleri hücreleri üzerindeki SUR1 reseptörleri üzerindeki SUR1 reseptörleri aracılığı ile etki oluştururlar aracılığı ile etki oluştururlar Repaglinid Repaglinid • • Etkisi çok çabuk başlar Etkisi çok çabuk başlar – – Postprandial Postprandial hiperglisemi hiperglisemi durumlarında kullanılır durumlarında kullanılır – – Yemeklerden hemen önce alınır Yemeklerden hemen önce alınır – – Yemek Yemek geçikirse geçikirse yada yeterli yada yeterli karbonhidrat içermezse karbonhidrat içermezse hipoglisemi riski vardır hipoglisemi riski vardır Repaglinid Repaglinid • • Karaciğer ve böbrek Karaciğer ve böbrek yetmezliğinde dikkatle yetmezliğinde dikkatle kullanılmalıdır kullanılmalıdır • • Yapısında sülfür yoktur Yapısında sülfür yoktur – – Sülfüre veya Sülfüre veya Sulfonilürelere Sulfonilürelere alerjik hastalarda kullanılabilir alerjik hastalarda kullanılabilir Nateglinid Nateglinid • • Rapeglinide Rapeglinide benzer, benzer, postprandial postprandial hiperglisemide hiperglisemide kullanılır kullanılır • • Hipoglisemi riski en az olan Hipoglisemi riski en az olan insulin insulin salgılatıcı ilaçtır salgılatıcı ilaçtır Biguanidler Biguanidler • • Hipoglisemiye neden olmazlar Hipoglisemiye neden olmazlar • • Metformin Metformin • • Fenformin Fenformin – – Yüksek oranda laktik asidoz Yüksek oranda laktik asidoz yaptığından dolayı kullanılmamaktadır yaptığından dolayı kullanılmamaktadır • • Etki mekanizmaları tam olarak Etki mekanizmaları tam olarak bilinmemektedir bilinmemektedir Biguanidler Biguanidler • • Önerilen Etki Mekanizmaları: Önerilen Etki Mekanizmaları: – – Dokularda Dokularda glikolizin glikolizin uyarılması uyarılması – – Karaciğer ve böbrekte Karaciğer ve böbrekte glukoneogenezin glukoneogenezin azalması azalması – – Glukoz Glukoz emiliminin azalması emiliminin azalması – – Plazma Plazma glukagon glukagon seviyesinin seviyesinin azalması azalması Metformin Metformin • • Plazma proteinlerine bağlanmaz Plazma proteinlerine bağlanmaz • • Metabolize Metabolize olmaz olmaz • • Böbreklerden değişmeden atılır Böbreklerden değişmeden atılır • • Laktik Laktik asidoz asidoz yapabilir yapabilir – – Glukoneogenez Glukoneogenez inhibisyonunun inhibisyonunun sonucu olarak sonucu olarak Metformin Metformin • • Tip 2 diyabetin farmakolojik Tip 2 diyabetin farmakolojik tedavisine metformin ile tedavisine metformin ile başlanmaktadır başlanmaktadır • • Özellikle insulin direnci Özellikle insulin direnci olanlarda, obez hastalarda olanlarda, obez hastalarda tercih edilir tercih edilir – – Kilo alımına neden olmaz Kilo alımına neden olmaz Metformin Metformin • • GI yan etkiler sıktır: %20 GI yan etkiler sıktır: %20 – – Bulantı Bulantı- -kusma, iştahsızlık, diyare kusma, iştahsızlık, diyare – – Genellikle geçicidir Genellikle geçicidir • • Vit B 12 emilimini azaltabilir Vit B 12 emilimini azaltabilir Metformin Metformin- -Laktik Laktik asidoz asidoz • • Hipoksi, karaciğer ve böbrek Hipoksi, karaciğer ve böbrek yetmezliği yoksa laktik asidoz riski yetmezliği yoksa laktik asidoz riski fenformin’inkinden daha azdır fenformin’inkinden daha azdır • • Alkoliklerde, karaciğer ve böbrek Alkoliklerde, karaciğer ve böbrek yetmezliğinde, yetmezliğinde, hipoksik hipoksik durumlarda durumlarda (kronik (kronik kardiyopulmoner kardiyopulmoner yetmezlik yetmezlik gibi) gibi) kontrendikedir kontrendikedir Tiazolidindionlar Tiazolidindionlar ( (Glitazonlar Glitazonlar) ) • • İnsulin direncini düşürürler İnsulin direncini düşürürler – – Rosiglitazon Rosiglitazon • • KVS olaylardan dolayı piyasadan KVS olaylardan dolayı piyasadan çekilmiştir çekilmiştir – – Pioglitazon Pioglitazon – – Troglitazon Troglitazon • • Hepatotoksisite görüldüğü için Hepatotoksisite görüldüğü için piyasadan çekilmiştir piyasadan çekilmiştir Tiazolidindionlar Tiazolidindionlar ( (Glitazonlar Glitazonlar) ) • • Glikoz ve Glikoz ve lipid lipid metabolizmasındaki metabolizmasındaki genleri etkilerler genleri etkilerler • • Özellikle yağ dokusundaki Özellikle yağ dokusundaki “ “Peroksizom Peroksizom proliferatörü proliferatörü ile aktive ile aktive edilen reseptör gama” (PPAR edilen reseptör gama” (PPAR- - ? ?) adlı ) adlı nükleer reseptörü uyarırlar nükleer reseptörü uyarırlar Fibratlar Fibratlar • • Hipolipidemik Hipolipidemik ilaçlardan ilaçlardan fibratlar fibratlar ise “ ise “Peroksizom Peroksizom proliferatörü proliferatörü ile aktive edilen ile aktive edilen reseptör alfa” (PPAR reseptör alfa” (PPAR- -? ?) adlı ) adlı nükleer reseptörü uyarır nükleer reseptörü uyarır Peroksizom Peroksizom proliferatörü proliferatörü ile ile aktive edilen reseptörler aktive edilen reseptörler • • PPAR PPAR lar lar nükleer reseptörlerdir, nükleer reseptörlerdir, çeşitli genlerin ekspresyonunu çeşitli genlerin ekspresyonunu düzenleyen transkripsiyon faktörleri düzenleyen transkripsiyon faktörleri olarak işlev görürler olarak işlev görürler • • Hücre gelişimi, hücre metabolizması Hücre gelişimi, hücre metabolizması ( (lipid lipid,karbonhidrat,protein), tümör ,karbonhidrat,protein), tümör gelişimde rolleri vardır gelişimde rolleri vardır Peroksizom Peroksizom proliferatörü proliferatörü ile ile aktive edilen reseptörler aktive edilen reseptörler • • Peroksizom Peroksizom proliferatörleri proliferatörleri geniş bir geniş bir hipolipidemik hipolipidemik kimyasal madde kimyasal madde grubudur grubudur • • Bu maddeler ve yağ Bu maddeler ve yağ asidleri asidleri, , ikozanoidler ikozanoidler gibi çeşitli gibi çeşitli endojen endojen maddeler PPAR maddeler PPAR ları ları uyarır uyarır Tiazolidindionlar Tiazolidindionlar ( (Glitazonlar Glitazonlar) ) • • Genleri etkiledikleri için etki Genleri etkiledikleri için etki haftalar sonra başlar ve haftalar haftalar sonra başlar ve haftalar sonra ortadan sonra ortadan kallkar kallkar • • Tek başlarına ya da Tek başlarına ya da sulfonilüreler sulfonilüreler, , biguanidler biguanidler ve ve insulinle insulinle beraber beraber kullanılabilirler kullanılabilirler • • Kombinasyonlarda hipoglisemi riski Kombinasyonlarda hipoglisemi riski vardır, doz ayarlaması gerekebilir vardır, doz ayarlaması gerekebilir Tiazolidindionlar Tiazolidindionlar ( (Glitazonlar Glitazonlar) ) • • VLDL düzeyini düşürüp, HDL VLDL düzeyini düşürüp, HDL düzeyini artırırlar düzeyini artırırlar • • Pioglitazonun Pioglitazonun lipid lipid metabolizması metabolizması üzerine etkisi daha belirgindir üzerine etkisi daha belirgindir (PPAR (PPAR- -? ? yı da uyarır) yı da uyarır) Tiazolidindionlar Tiazolidindionlar ( (Glitazonlar Glitazonlar) ) • • Karaciğerde Karaciğerde metabolize metabolize olarak olarak elimine edilirler böbrek elimine edilirler böbrek yetmezliğinde kullanılabilirler yetmezliğinde kullanılabilirler • • Hepatotoksisite Hepatotoksisite riskinden dolayı riskinden dolayı tedavi sırasında karaciğer fonksiyon tedavi sırasında karaciğer fonksiyon testleri testleri takib takib edilmelidir edilmelidir Tiazolidindionlar Tiazolidindionlar ( (Glitazonlar Glitazonlar) ) • • Su tutulumuna neden olabilirler Su tutulumuna neden olabilirler – – Hafif anemi ve ödem Hafif anemi ve ödem • • Kalp yetmezliğini artırdıklarına dair Kalp yetmezliğini artırdıklarına dair şüpheler vardır şüpheler vardır – – Rosiglitazon KVS yan etkilerinden Rosiglitazon KVS yan etkilerinden dolayı piyasadan çekilmiştir dolayı piyasadan çekilmiştir • • Kalp yetmezliğinde, karaciğer Kalp yetmezliğinde, karaciğer yetmezliğinde ve gebelikte yetmezliğinde ve gebelikte kullanılmamalıdırlar kullanılmamalıdırlar Tiazolidindionlar Tiazolidindionlar ( (Glitazonlar Glitazonlar) ) • • Ovulasyon olmayan kadınlarda Ovulasyon olmayan kadınlarda ovulasyona yol açabilirler ovulasyona yol açabilirler • • Pioglitazon oral kontraseptiflerin Pioglitazon oral kontraseptiflerin etkinliğini azaltabilir etkinliğini azaltabilir Alfa Alfa Glikozidaz Glikozidaz İnhibitörleri İnhibitörleri • • Karbonhidrat emilimini azaltırlar Karbonhidrat emilimini azaltırlar • • Akorboz Akorboz • • Miglitol Miglitol (Alfa (Alfa Glikozidaz Glikozidaz enzimi enzimi polisakkaritleri polisakkaritleri ve ve disakkaritleri disakkaritleri monosakkaritlere monosakkaritlere dönüştürür. Sadece dönüştürür. Sadece monosakkaritler monosakkaritler barsaklardan barsaklardan emilebilir) emilebilir) Alfa Alfa Glikozidaz Glikozidaz İnhibitörleri İnhibitörleri • • Postprandiyal hiperglisemiyi Postprandiyal hiperglisemiyi azaltırlar azaltırlar • • Tek başlarına hipoglisemi Tek başlarına hipoglisemi yapmazlar ama insulin ve yapmazlar ama insulin ve sulfonilürelerin hipoglisemik sulfonilürelerin hipoglisemik etkisini artırırlar etkisini artırırlar Alfa Alfa Glikozidaz Glikozidaz İnhibitörleri İnhibitörleri • • Alfa Alfa glikozidaz glikozidaz kullanan ve kullanan ve hipoglisemiye giren hastalara hipoglisemiye giren hastalara glukoz glukoz verilmelidir. verilmelidir. – – Bal ve üzümde glukoz vardır Bal ve üzümde glukoz vardır • • Disakkaridler Disakkaridler ve ve polisakkaridler polisakkaridler hipoglisemiyi düzeltemez hipoglisemiyi düzeltemez – – Örneğin çay şekeri ( Örneğin çay şekeri (sukroz sukroz) ) bir bir disakkariddir disakkariddir Alfa Alfa Glikozidaz Glikozidaz İnhibitörleri İnhibitörleri • • Yan etkileri Yan etkileri flatulans flatulans, , diyare diyare, karın , karın ağrısıdır ağrısıdır • • Böbrek yetmezliğinde Böbrek yetmezliğinde kontrindikedirler kontrindikedirler • • Akarboz Akarboz karaciğer enzimlerini karaciğer enzimlerini yükseltebilir yükseltebilir Aldoz Aldoz Redüktaz Redüktaz İnhibitörleri İnhibitörleri • • Glukozun Glukozun sorbitole sorbitole dönüşümünü dönüşümünü inhibe inhibe ederek diyabetin ederek diyabetin komplikasyonların azaltırlar komplikasyonların azaltırlar • • Denenme aşamasındadırlar Denenme aşamasındadırlar Hipoglisemi Hipoglisemi • • Sempatik sistem ile ilgili belirtiler Sempatik sistem ile ilgili belirtiler – – Taşikardi,çarpıntı,terleme,titreme, Taşikardi,çarpıntı,terleme,titreme, sinirlilik, sinirlilik,anksiyete anksiyete • • SSS ile ilgili belirtiler SSS ile ilgili belirtiler – – Baş ağrısı, acıkma, halsizlik, Baş ağrısı, acıkma, halsizlik, konfüzyon konfüzyon, letarji,abuk sabuk konuşma, , letarji,abuk sabuk konuşma, görme bozukluğu, görme bozukluğu, diplopi diplopi, amnezi , amnezi – – Konvulziyon Konvulziyon, koma , koma Hipoglisemi Tedavisinde Kullanılan Hipoglisemi Tedavisinde Kullanılan İlaç ve Solüsyonlar İlaç ve Solüsyonlar • • 50 ml %20 50 ml %20- -30 30 luk luk i.v. i.v. glukoz glukoz infüzyonu infüzyonu kalın bir iğneyle kalın bir iğneyle uygulanabilir uygulanabilir • • İdeme tedavide %10 İdeme tedavide %10 luk luk i.v. i.v. glukoz glukoz infüzyonu infüzyonu da uygulanabilir da uygulanabilir – – Uzun etkili Uzun etkili insulin insulin ve uzun etkili ve uzun etkili sulfonilürelere sulfonilürelere bağlı hipoglisemi bağlı hipoglisemi durumlarında özellikle önemlidir durumlarında özellikle önemlidir Hipoglisemi Tedavisinde Kullanılan Hipoglisemi Tedavisinde Kullanılan İlaç ve Solüsyonlar İlaç ve Solüsyonlar • • Glukagon Glukagon injeksiyonu injeksiyonu (s.c.,I.M, i.v) (s.c.,I.M, i.v) yapılabilir yapılabilir – – ( (Glucagen Glucagen 1mg 1mg Hypokit Hypokit flakon flakon) ) • • Koma başladıktan sonra 45 dakikadan Koma başladıktan sonra 45 dakikadan uzun bir süre geçmişse karaciğerde uzun bir süre geçmişse karaciğerde glikojen deposu boşalmış olduğundan glikojen deposu boşalmış olduğundan etkisiz kalabilir etkisiz kalabilir • • Etkisi kısa sürdüğünden hastaya oral ya Etkisi kısa sürdüğünden hastaya oral ya da da paranteral paranteral glukoz glukoz verilmelidir. verilmelidir. Hipoglisemi Tedavisinde Kullanılan Hipoglisemi Tedavisinde Kullanılan İlaç ve Solüsyonlar İlaç ve Solüsyonlar • • Glukagon Glukagon beta bloker beta bloker zehirlenmesinde de kullanılır zehirlenmesinde de kullanılır (NEDEN ?) (NEDEN ?) • • Kronik hipoglisemide etkisizdir Kronik hipoglisemide etkisizdir • • Bulantı Bulantı- -kusma, kusma, hipopotasemi hipopotasemi, , hipotansiyon, nadir olarak alerjik hipotansiyon, nadir olarak alerjik reaksiyonlar oluşabilir reaksiyonlar oluşabilir Hipoglisemi Tedavisinde Kullanılan Hipoglisemi Tedavisinde Kullanılan İlaç ve Solüsyonlar İlaç ve Solüsyonlar • • Bilinci kapalı hastada i.v. Bilinci kapalı hastada i.v. Glukoz Glukoz verme olanağı yoksa ağız verme olanağı yoksa ağız mukozasına bal veya mukozasına bal veya glukoz glukoz içeren maddeler sürülebilir içeren maddeler sürülebilir • • Ya da bunlar ılık suda çözülerek Ya da bunlar ılık suda çözülerek rektal rektal yolla lavman şeklinde yolla lavman şeklinde uygulanabilir uygulanabilir Hipoglisemi Tedavisinde Kullanılan Hipoglisemi Tedavisinde Kullanılan İlaç ve Solüsyonlar İlaç ve Solüsyonlar • • Ağızdan 10 Ağızdan 10- -20 g 20 g glukoz glukoz – – İki 5 İki 5 ml’lik ml’lik ölçek dolusu toz şeker ölçek dolusu toz şeker – – 4 adet küp şeker 4 adet küp şeker – – 200 ml süt 200 ml süt – – 90 ml kolalı 90 ml kolalı içeçek içeçek • • Yukarıdakilerin her biri 10 Yukarıdakilerin her biri 10- -12 g 12 g glukoz glukoz verir verir Hipoglisemi Tedavisinde Kullanılan Hipoglisemi Tedavisinde Kullanılan İlaç ve Solüsyonlar İlaç ve Solüsyonlar • • Diazoksid Diazoksid • • Kronik hipoglisemide kullanılır Kronik hipoglisemide kullanılır • • ATP’ye ATP’ye bağlı K+ kanallarını açarak bağlı K+ kanallarını açarak insülin insülin salgısını salgısını inhibe inhibe eder. eder. • • İnsülinomada İnsülinomada oral yolla kullanılır oral yolla kullanılır • • Hipertansif Hipertansif kriz tedavisinde de kriz tedavisinde de kullanılır kullanılır