Kimya Teknolojisi Organik Kimyasal Teknikleri - 4 S S S Sü ü ü ülfonasyon ve S lfonasyon ve S lfonasyon ve S lfonasyon ve Sü ü ü ülfasyon: lfasyon: lfasyon: lfasyon: a) Alkil benzen bir sülfonatöre göre sürekli olarak oleum ile birlikte beslenir. b) Sıcak su banyosuna göre 55 C de tutulur. C) Sülfona edilmiş karışım içine don yağı alkolü ve oleumun fazlası katılır. D) Bunların tamamı aynı sıcaklıkta, sülfatöre pompalanır ve bir yüzey aktif maddeler karışımı elde edilir. N N N Nö ö ö ötralizasyon: tralizasyon: tralizasyon: tralizasyon: Önceki karışım NaOH çözeltisiyle muamele edilir ve bir yüzey aktif madde çamuru(sürfaktan çamuru) elde edilir. Hidrasyon: Hidrasyon: Hidrasyon: Hidrasyon: Bir önceki basamakta elde edilen sürfaktan çamuru içerisine Na-tripolifosfat (STPP) ve diğer gerekli katkı maddeleri katılarak karma makinesine gönderilir.Ardından, ortamdaki su uzaklaştırılır ve STPP nin hidrasyon reaksiyonu ile oluşan pasta koyulaştırılır. Gran Gran Gran Granü ü ü ülasyon: lasyon: lasyon: lasyon: Pasta, püskürtme kulesine pompalanır.Buradan yüksek basınç altında zıt yönden gelen sıcak havaya karşı püskürtülerek istenilen büyüklükte granüller elde edilir. Bitirme Bitirme Bitirme Bitirme İş İş İş İşlemleri: lemleri: lemleri: lemleri: Granüle edilmiş, deterjanlar hava akımı ile tekrar kurutulur, yavaş yavaş soğutulur.(106 C) Kararlı hale getirilir. Eleklerden geçirilip, tanecik büyüklüğü homojenize edilir. Parfüm katılır, paketlenir. Sabunlar, oleik, stearik, palmitik, lorik, miristik asitleri, Na ve K tuzlarıdır.1) Yağların parçalanması 2) Hidroliz 3) Gliserinin ayrılması 4) Yağ asitlerinin sodyum hidroksil ile nötralize edilerek sabun eldesi1) Patlayıcılarda,nitrogliserin olarak 2) Alkitlerin üretiminde, tütüncülükte,selekom bantların üretiminde 3) İlaç ve tuvalet malzemelerinde 4) Tarımda ürün koruma, yumuşatma, nemlendirme gibi işlerde 5) Poliüretan köpük üretiminde 6) Diğer pek çok organik reaksiyonda başlangıç maddesi olarak Şekerin 2 kaynağı vardır. 1) Şeker kamışı 2) Şeker pancarı1) Çeşitli gıdaların üretiminde 2) Alkolsüz içki üretiminde 3) Çeşitli kimyasal dönüşümlerde Kamışın boyu 5 m kadar çıkabilir ve ağırlığının %15 i kadarda yapısında şeker vardır. 1) Kamış kesilir ve fabrikaya 24 saat içinde taşınır. 2) Kamışlar yıkanıp temizlenir 3) İnce dilimler halinde kesilir ve yüksek basınçta silindirler arasında ezilip, içerisindeki su çıkartılır.4) Kamıştaki sıvı, ekstraksiyon yöntemi ile alınır. 5) Geriye kalan posa kağıt sanayinde karton ve yalıtım malzemesi olarak kullanılıyor. Bu amaçla kullanılmaz ise posa yakılır. 6) Şerbet süzülür ve içerisindeki safsızlıklardan ayrılır. 7) Şerbetin bulanık rengini açmak için, fosforik asit ilave edilir. 8) Yüksek basınçtaki su buharı ile durultma tanklarında şerbet kıvamlaştırılır.9) Kireç tanklarına alınıp, tekrar berraklaştırma işlemi,ne tabi tutulur ve tekrar suyu buharlaştırılıp, şerbet %40 şeker içerir hale getirilir. 10) Ardardaüç tavada şerbet ısıtılıp aşırı doygunluğa erişilir ve 3. tavada spiraller sokulur ve kristallendirme hızlandırılır. 11) Kristal şeker içerisinde kalan artık şurup, santifürüjlenip, uzaklaştırılır. Buradan elde edilen şuruba melas melas melas melas denir. Melasın kullanıldığı yerler; 1) Çok zengin karbonhidrat içerdiği için sığır yemi 2) Sitrik asit üretiminde ve fermantörlerde kullanılır.12) Santrifüjden çıkan kristal şeker yaklaşık %98 sakkaroz içerir.Bu sakkaroz burdan rafine edilmeye gönderilir. 13) Rafinasyon Rafinasyon Rafinasyon Rafinasyon İ İ İ İlk basamakta; lk basamakta; lk basamakta; lk basamakta; ham kristal şeker üzerinde yapışmış melas filmini uzaklaştırmak için, %60-80 oranında brix içeren koyu şeker şerbeti ile muamele edilir. (Brix: (Brix: (Brix: (Brix:Şeker çözeltisi içerisindeki sakkarozun ağırlık yüzdesi) İ İ İ İkinci basamakta; kinci basamakta; kinci basamakta; kinci basamakta;Kristaller sıcak su ile muamele edilip brix yüzdesi %54 e kadar seyreltilir Üçü Üçü Üçü Üçünc nc nc ncü ü ü ü basamakta; basamakta; basamakta; basamakta; yeniden berraklaştırma ve süzme işlemine tabi tutulur.Berraklaştırma iki yöntemle yapılır.Mekanik ve kimyasal yöntemdir. i) Mekanik berrakla i) Mekanik berrakla i) Mekanik berrakla i) Mekanik berraklaş ş ş şt t t tı ı ı ırma; rma; rma; rma; Şeker çözeltisi diatamit kili üzerinde bekletilip renk veren maddelerin adsorpsiyonu ile uzaklaşmasını sağlıyor ve çözelti berraklaşıyor.ii) Kimyasal berrakla ii) Kimyasal berrakla ii) Kimyasal berrakla ii) Kimyasal berraklaş ş ş şt t t tı ı ı ırma; rma; rma; rma; Bu işlemde 2 yöntemle yapılır. K K K Kö ö ö öp p p pü ü ü üklendirme; klendirme; klendirme; klendirme; içerisinden hava geçirilip renk veren maddelerin adsorpsiyonu ile uzaklaşmasını sağlar ve çözelti berraklaşır. Karbonasyon; Karbonasyon; Karbonasyon; Karbonasyon; Şeker şerbetinin içine CO2 gazı gönderilir ve Ca türü renk veren maddeler CaCO3 şeklinde çöktürülüp, süzülür ve uzaklaştırılır.14) Renk giderme; Renk giderme; Renk giderme; Renk giderme; a) Kömürden süzme; bu amaçla berraklaştırılmış kristal şeker çözeltisi karnik kömüründen veya aktifleştirilmiş karbondansüzülerek rengi giderilir. b) Burdan elde edilen şeker kristalleri iyon değiştirici reçinelerden geçirilir ve renk veren iyonların uzaklaştırılması sağlanır.15) Hala rutubetli olan şeker kurutulur, birsonraki basamakta elek serilerinden geçirilip, tanecik boyutuna ayrılır. 16) Burdan tartım makinnalarına gelir ve paketlemeye gider.