Farmakoloji Otakoidler LOKAL HORMONDURLAR LOKAL HORMONDURLAR HORMONLARDAN FARKLARI HORMONLARDAN FARKLARI Organizmadaki endojen aktif maddeler Organizmadaki endojen aktif maddeler 2) Lokal Hormonlar 2) Lokal Hormonlar 3) Hormonlar 3) Hormonlar 1930 1935 bu ekstrelerin etkin maddelerine prostaglandin dendi 1960 ve sentezle elde etti 1971 1970 2, PGH2 1976 buldu, 1970 izole etti 1982 Prostasiklinler Prostasiklinler damarlarda damarlarda Tromboksanlar Tromboksanlar trombositlerde trombositlerde 20 20 asitlerinden asitlerinden mekanik stimuluslarla olur mekanik stimuluslarla olur Ara idonik Asit Fosfolipaz A 2 Prostaglandinler Tromboksanlar Prostasiklinler L Isoprostanlar Cyt. P450 Prostaglandin H 2 Tromboksan A 2 Prostaglandin E 2 Prostaglandin D 2 Prostasiklin (PGI 2 ) Prostaglandin F Fosfolipaz A 2 Siklooksijenaz I&II isomeraz TXA 2 sentaz PGI 2 sentaz reductaz 5- HPETE 4 5-HETE Fosfolipaz A 2 5-Lipooksijenaz Dehidraz Hidrolaz 4 4 4 4 Glutathione S-transferase Peptidaz Peptidaz 15-LO 12-LO Lipoksinler 12-HPETE 15-HETE Fosfolipaz A 2 isoprostanlar (AA.lerin Serbest peroksidasyonu NSA Endotel, beyin, spinal kord (Macula densa), ovaryumlar, uterus COX-2 Siklooksijenaz I ve II Siklooksijenaz I ve II Siklooksijenaz Siklooksijenaz COX COX- -I I Damar endoteli Damar endoteli Kalp Kalp Trombosit Trombosit Siklooksijenaz II Siklooksijenaz II COX COX- -II II F Farma armak kolo olojik jik / / Fizyolojik Fizyolojik E Etkileri tkileri I. I. Kalp damar sistemi Kalp damar sistemi 1. 1. TXA TXA 2 2 : vaso : vasok konstr onstr 2. 2. PGE PGE 2 2 ve PGI ve PGI 2 2 : vasodilat : vasodilat 3. 3. LTC LTC 4 4 ve ve D D 4 4 : : kalp kontraktibilitesi kalp kontraktibilitesi EPA (eikozapentoenoik asit) EPA (eikozapentoenoik asit) TxA TxA 3 3 / / PGI PGI 3 3 ( ( ) ) EPA EPA TXA TXA 2 2 Sentezini bozar Sentezini bozar PGI PGI 2 2 Sentezine dokunmaz Sentezine dokunmaz Platelet TXA 2 Endotelyal PGI 2 Platelet Anti-agregan etki COX -1 COX -2 ASP _ _ F Farma armak kolo olojik jik / / Fizyolojik Fizyolojik E Etkileri tkileri II. II. Trombositler Trombositler F Farma armak kolo olojik jik / / Fizyolojik Fizyolojik E Etkileri tkileri III. III. 1. 1. LTC LTC 4 4 ve D ve D 4 4 : : Bro Bro + + k kus se us sek kre resyonu syonu + + 2. 2. PGE PGE 2 2 , PGI , PGI 2 2 : : bron bron IV. GI IV. GI kanal kanal 1. 1. PGE PGE 2 2 2. 2. PGE PGE 2 2 : : sulu diare sulu diare, , kusma kusma ve ve kramplar kramplar ( ( 3. 3. PGE PGE 2 2 + PGI + PGI 2 2 : : mide asit mide asit ; ; sitoprotektif etki sitoprotektif etki ( ( ; ; k kus se us sekr kre esyonu syonu; ; sentezi sentezi). ). 4. 4. Misoprostol: pepti Misoprostol: pepti tedavisi tedavisi V. Reprodu V. Reproduktif ktif Organ Organlar lar 1. 1. PGE PGE 2 2 : : ve PGF ve PGF 2 2 : : 2. 2. ; ; abort, abort, premature premature 3. 3. D Ductus arteriosus uctus arteriosus 4. 4. Semende bulunur Semende bulunur F Farma armak kolo olojik jik / / Fizyolojik Fizyolojik E Etkileri tkileri VI. VI. PGE PGE 2 2 , PGI , PGI 2 2 , LTB , LTB 4 4 : : hale getirir hale getirir H Hi iperemi, peremi, , , LTB LTB 4 4 : : . . F Farma armak kolo olojik jik / / Fizyolojik Fizyolojik E Etkileri tkileri PGE PGE1 1 mizoprostol mizoprostol Yavrularda operasyona dek D Yavrularda operasyona dek Ductus uctus a arteriosus rteriosus PGF PGF2 2 Veteriner hekimlikte Veteriner hekimlikte Cloprostenol, Dinoprost, luteolitik ajan olarak Cloprostenol, Dinoprost, luteolitik ajan olarak Pyometra tedavisinde de etkindirler. Pyometra tedavisinde de etkindirler. ve Kortikosteroidler: ve Kortikosteroidler: anti anti- -inflamat inflamatuar uar, anal , analj je ezik zik, antip , antipiretik iretik. . Zileuton: Zileuton: olit, as olit, as ve aler ve alerj ji ik k r rinit init TXA TXA 2 2 antagonist antagonist ve ve Kortikosteroidler (COX Kortikosteroidler (COX i inhibit nhibit TXA TXA 2 2 Re Res sept ept r Antagonist r Antagonistleri leri (TXA (TXA 2 2 ) ) LTD LTD 4 4 Re Res sept ept r Antagonist r Antagonisti i (Montelukast (Montelukast) ) Dokularda Dokularda 1 1- -100 100 edilirler edilirler (otoinhibisyon). (otoinhibisyon). Histamin bu etkisi (otoinhibisyonu) H Histamin bu etkisi (otoinhibisyonu) H2 2 H H2 2 neden olur. neden olur. cAMP cAMP 2 2 2 2 + + + Mg + Fe Posterior Hipotalamus Alt tipler H 1 Endotel Beyin IP 3 DAG 2- (m-Fluorophenl histamin*) Betahistin 2-Tiazoliletilamin Mepiramin H 2 Gastrik Mukoza Beyin cAMP Dimaprit Betazole 4(5) Metil Histamin Ranitidin Tiotidine H 3 Presinaptik Memb Beyin Myenterik Pleksus G Protein R-alfa Metil Histamin Tioperamid *Parsiyel agonist *Parsiyel agonist gibi) gibi) H 1 H 2 H 3 damar endoteli, Duyu sinirleri Mide, Kalp, Mast (otoinhibisyon), Sinirler, MSS, Barsak ve kalpte antagonistleri Difenhidramin Simetidin Gastrik sekresyon Farmakolojik etkileri Farmakolojik etkileri MSS MSS H H1 1 H H1 1 ve H ve H2 2 H H3 3 1 1 Farmakolojik etkileri Farmakolojik etkileri Kalp Kalp- -damar sistemi damar sistemi Farmakolojik etkileri Farmakolojik etkileri 1 1 Farmakolojik etkileri Farmakolojik etkileri hipotansiyon hipotansiyon hipersekresyon, hipersekresyon, Agonist ve antagonistleri Agonist ve antagonistleri Agonistleri Agonistleri Histaminin fizyolojik antagonistleri (adrenalin Histaminin fizyolojik antagonistleri (adrenalin etkisini antagonize ederler. etkisini antagonize ederler. Antagonistleri Antagonistleri kromolin kromolin ve ve nedokromil nedokromil 1 1, H , H2 2 etkilerini antagonize ederler. etkilerini antagonize ederler. klasik antihistaminikler klasik antihistaminikler gibi allerjik reaksiyonlardan korunma ve tedavi gibi allerjik reaksiyonlardan korunma ve tedavi astemizol astemizol ve ve loratadin loratadin anagonistleri antimuskarinik etki ile asetilkolini anagonistleri antimuskarinik etki ile asetilkolini Klorfeniramin Klorfeniramin Difenhidramin Difenhidramin Klemastin fumarat Klemastin fumarat H H2 2 Simetidin Simetidin Famotidin Famotidin Ranitidin Ranitidin Nizatidine Nizatidine