Genel Para ve Mal Politikası 11- 111- 2 Chapter 11 PARA VE MAL İ YE POL İ TKASI Item • Item • Item • Etc. • McGraw-Hill/Irwin Macroeconomics, 10e © 2008 The McGraw-Hill Companies, Inc., All Rights Reserved.11- 3 Ba ş lang ı ç Bu b ö l ü mde, bir ö nceki b ö l ü mde geli ş tirdi ğimiz IS-LM • modelinin para ve maliye politikalar yla nas l ç al ş t ğ n analiz edece ğiz. Maliye politikas n n birincil etkisi mal piyasas ndad r. • Para politikas n n birincil etkisi ise varl k piyasalar ndad r. • Çü nk ü mal ve para piyasalar birbirlerine ba ğlanm ş olup, maliye ? ve para politikas n n her ikisi de ç kt ve faiz oranlar n etkiler. Para politikas n n geni ş lemesi LM e ğrisini sa ğa kayd r rken, ? daralmas ise LM e ğ risini sola kayd r r. Maliye politikas n n geni ş lemesi IS e ğrisini sa ğa kayd r rken, ? daralmas ise IS e ğrisini sola kayd r r. 11- 4 Monetary Policy FED « a ç k piyasa i ş lemleri » • yoluyla a ğ rl kl olarak y ü r ü t ü len ABD'de para politikas ndan sorumludur a ç k piyasa i ş lemleri : D evlet • tahvillerinin al m ve sat m d r. Fed, para kar ş l ğ nda tahvil ? sat n al r ? Piyasadaki Para stoku artar ( ş ekil11-3) Fed, tahvil al c lar taraf ndan ? ö denen para kar ş l ğ nda, tahvil satar ? Piyasadaki para stoku azal r. [Insert Figure 11-3 here]11- 5 Para Politikas ı Parasal geni ş lemenin uyum s ü recinin nas l • ger ç ekle ş ti ğini ele ald ğ m zda; Ba ş lang ç ta E noktas nda dengede olan • ekonomide, para arz ndaki bir art ş , para arz nda bir geni ş leme yarat r ? MS > MD Kamu, di ğer varl klar sat n almaya • u ğra ş arak bu s ü reci uyarlar. Varl k fiyatlar artar ve azalma sa ğlan r ? • E 1 noktas na hareket edilir Para piyasas daha d üşü k bir faiz oran n ile • para arz ndaki bu art ş a yan t verir. Faiz oranlar ndaki bu d üş me ise mal • talebini geni ş letir Ç kt geni ş ler ve LM e ğrisi de sa ğa ve • a ş a ğ ya kayar; ç kt geni ş lemesine ba ğl olarak da para talebi MD artaca ğ i ç in faiz oranlar E 1 noktas na g ö re biraz y ü kselir Sonu ç olarak ise denge E ’ noktas nda • sa ğlan r. [Insert Figure 11-3 here, again]11- 6 Aktarma Mekanizmas ı Aktarma mekanizmas nda( Para politikas ndaki de ği ş ikliklerin AD yi etkileme • s ü reci) iki a ş ama s ö z konusudur : Reel balanslardaki bir art ş portf ö y dengesizli ği olu ş turur. • Ge ç erli olan faiz oran ve gelir d ü zeyinde, insanlar istediklerinden daha fazla para tutarlar. • Portf ö y sahipleri di ğer varl klar sat n alarak bu fazla tuttuklar paray azaltmaya ç al ş acaklard r ? • Varl k fiyatlar ve getirirleri de ği ş ir Para arz ndaki de ği ş iklikler, faiz oranlar n de ği ş tirir. • Faiz oran ndaki bir de ği ş iklik AD ’ yi etkiler. 1. [Insert Table 11-1 here]11- 7 Likidite Tuza ğı Para politikas n n ekonomiye etkilerini tart ş t ğ m zda, iki • ekstrem (a ş r ) durum ortaya ç kar ? Birincisi Likitide Tuza ğ’ d r. Liquidity trap = Para arz miktar ne olursa olsun verili faiz • oran n de ği ş medi ği durumdur. LM e ğ risi yatayd r ? Para miktar ndaki de ği ş iklikler LM • e ğrisini kayd rmaz. Para politikas , Faiz oran ya da gelir d ü zeyini etkilemez. ? Para • politikas g üç s ü zd ü r. D üşü k faiz oranlar nda likidite tuza ğ n n olabilirli ği, İ ngiliz • Ekonomist John Maynard Keynes ’ ten kaynaklanan bir kavramd r. 11- 8 Bankalar ı n Borç verme İ steksizli ğ i Para politikas n n ekonomiye etkilerini tart ş t ğ m zda, iki • ekstrem (a ş r ) durum ortaya ç kar ? İ kincisi, « Bankalar n Bor ç Verme İ steksizli ği»dir. Para politikas n n ekonomiyi de ği ş tirmede g üç s ü z oldu ğu bir • ba ş ka durum ? aktarma mekanizmas ndaki bozulma D üşü k faiz oran ve artan yat r m talebine kar ş n, bankalar • yat r m sat n almak i ç in gerekli olan krediyi vermekte isteksiz davranabilirler Bankalar ö nceki kredilerin ö denmesinde sorunlar ya ş ad ysalar, • talebe ra ğmen, ç ok daha isteksiz hale gelmi ş olabilirler ? ö zel kesime kredi vermek yerine ç ok daha g ü venli kamuya bor ç vermeyi tercih ederler. 11- 9 Klasik Durum Yatay LM e ğrisinin( para politikas n n gelir d ü zeyini • etkilemedi ğini g ö sterir) kar ş t , dikey LM e ğrisidir. LM e ğ risi yataysa = para talebi faiz oran na tamamen tepkisizdir. • an msat rsak, LM e ğrisi e ş itli ği (1) dir. • h s f r oldu ğunda, verili reel para arz nda tek bir gelir d ü zeyi vard r • ? D İ KEY LM E Ğ R İ S İ Dikey LM e ğrisi, klasik durum olarak adland r l r. • E ş itlik(1) yeniden yazarsak, h = 0: (2) • NGDP yaln zca paran n miktar teorisine ba ğl oldu ğunu g ö sterir ? • P aran n Miktar Teorisi hi kY P M ? ? ) ( Y P k M ? ?11- 10 Klasik Durum LM E ğ risi dikey oldu ğunda • Para miktar ndaki verili bir de ği ş iklik, gelir d ü zeyi ü zerine maksimal bir 1. etki yarat r. IS e ğrisindeki kaymalar, gelir d ü zeyini etkilemez. 2. Dikey LM e ğrisi, para politikas n n maliye politikas ü zerinde • kar ş la ş t rmal etkinli ğini g ö sterir. Ç kt n n belirleyicilerinde« yaln zca para ö nemlidir». • Para talebine i(faiz oran ) tepkisiz olmay gerektirir ? Alternatif • politikalar n n etkinli ğ inin belirlenmesinde ö nemli konudur. LM e ğrisi dikey oldu ğunda, para politikas , gelir d ü zeyi ü zerine maksimal etki g ö sterir; ve maliye politikas n n gelir d ü zeyi ü zerine etkisi yoktur. 11- 11 Maliye Politikas ı ve D ı ş lama ( Crowding Out) IS e ğrisi e ş itli ği: :(3) • Maliye Politikas De ği ş kenleri G(kamu harcamas ) ve t(vergi oran ) dir. Bu • tan mlamada, G(kamu harcamas ), A(toplam harcamalar) ’ n bir par ç as olarak • tan mlan r. t ise ç o ğaltan n bir par ç as d r. • Maliye politikas eylemleri, G ve te deki de ği ş meler olup, IS E ğrisi ’ ni ? etkiler. G ’ de art ş oldu ğu varsay ld ğ nda, • Sabit faiz oranlar nda, AD artar. • Artan talebi kar ş lamak i ç in ç kt mutlaka artmal d r. • Faiz oran n her bir d ü zeyinde denge ç kt kadar artmal d r. • ) ( bi A Y G ? ? ? G G ? ?11- 12 Maliye Politikas ı ve D ı ş lama ( Crowding Out) Ekonomi ba ş lang ç noktas • olan E de dengede ve h ü k ü met harcamalar da artarsa denge E den E” e hareket eder. B ö ylece mal piyasa dengesi E” de olu ş ur. Fakat para piyasas dengede de ğildir : Y(gelir)in artmas nedeniyle • ayn zamanda para talebi de artm ş t r ? Faiz oran art ş Firmalar n planlad ğ yat r m • harcamalar y ü kselen faiz oranlar nedeniyle azal r ve AD d üş er ? LM E ğ risi ü zerinde denge E ’ ne hareket eder. [Insert Figure 11-4 here]11- 13 Maliye Politikas ı ve D ı ş lama ( Crowding Out) E E ’ noktalar n kar ş la ş t rmas : Artan • kamu harcamalar gelir ve faiz oran n art r r. E ’ E” noktalar n n • kar ş la ş t rmas :faiz oranlar n n ayarlanmas onlar n AD ü zerine etkisi ve G deki art ş nedeniyle AD ortaya ç kan etkinin, faiz oran ndaki art ş nedeniyle k r lmas sonucunu ortaya ç kar r. Çü nk ü yat r m harcamalar azal r. Gelir art ş Y” yerine Y ’ 0 olarak • ger ç ekle ş ir. [Insert Figure 11-4 here] Kamu harcamalar ndaki art ş , Yat r m harcamalar n d ş lar. 11- 14 Ç ı kt ı Bile ş imi Ve Politika Karmas ı Maliye ve Para politikas ndaki geni ş lemelerin ç kt ve faiz oran ü zerine etkileri( • likidite Tuza ğ ve Klasik durumun olmad ğ varsay m ile) Tablo 11-2 ö zetlenmi ş tir. Para politikas , AD ’ nin faize duyarl bile ş enleri taraf ndan uygulan r. • Maliye Politikas G ve t ile uygulan r ? etkisi kamu harcamalar na, vergilere ve • transfer harcamalar ndaki de ği ş imlere ba ğl d r. G ’ deki bir art ş ? G ile birlikte C i de art r r; gelir vergisindeki azalma da C yi art r r. • [Insert Table 11-2 here]11- 15 Ç ı kt ı Bile ş imi Ve Politika Karmas ı Ş ekil11-8 i ş sizli ğin oldu ğu ba ş lang ç E • noktas nda bir ekonomi i ç in tam istihdam ç kt d ü zeyine Y * ula ş ma sorununun politikalar n g ö sterir. Bir politika yap c s se ç im yapt ğ nda: • Maliye politikas geni ş lemesi, ? y ü ksek gelir ve y ü ksek faiz oranlar yla birlikte E 1 noktas na ula ş l r. Çü nk ü IS e ğrisi bu geni ş leme sonucu sa ğa ve yukar kayar Para politikas geni ş lemesi, d üşü k ? faiz oranlar ve tam istihdam sonucunda E 2 noktas na ula ş l r Mali geni ş leme ve uyum sa ğlam ş ? para politikas n n kar ş m nda ise orta bir konumda sonu ç lan r. [Insert Figure 11-8 here]11- 16 Ç ı kt ı Bile ş imi Ve Politika Karmas ı Politikan n t ü m alternatifleri ç kt • d ü zeyini art r r; ancak ekonominin farkl sekt ö rleri ü zerinde onlar n etkisi farkl la ş an ö nemdedir ? Politik ekonomi Sorunu Toplam talep geni ş lemesi karar • verildi ğinde, birincil fayday kim elde eder? Bir geni ş leme faiz oranlar n d üşü r ü p • yat r m harcamalar n art r r m ? Bir geni ş leme vergileri azalt p ki ş isel • harcamalar art r r m ? Kamu b ü y ü kl ü ğü n ü art racak bir • bi ç imdeki geni ş leme mi olacakt r? [Insert Figure 11-8 here]