Kentsel Su Kaynakları Yönetimi Parametreler - Biyolojik Bulguların Kullanımı - Su Kalite Standartları Ü LKEM İ ZDE SUYUN Y Ö NET İ M İ   Ü lkemizdeki b ü t ü n su kaynaklar n n planlanmas , y ö netimi, geli ş tirilmesi ve i ş letilmesinden sorumlu birim genel b ü t ç eye dahil yat r mc bir kurulu ş olan  Devlet Su İ ş leri Genel M ü d ü rl ü ğü (DS İ ) ’ d ü r. Ö nceden Faaliyetlerini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl ğ na ba ğl olarak s ü rd ü ren DS İ g ü n ü m ü zde Ç evre ve orman Bakanl ğ’ na ba ğlanm ş t r.DS İ Genel M ü d ü rl ü ğü 6200 say l  DS İ Genel M ü d ü rl ü ğü n ü n Te ş kilat ve Vazifeleri Hakk nda Kanun ile 18 Aral k 1953 tarihinde kurulmu ş tur.  Bir kamu kurulu ş u olarak kendine verilen ta ş k n koruma, sulu tar m yayg nla ş t rma, hidroelektrik enerjisi ü retme ve b ü y ü k ş ehirlere i ç mesuyu temin gayelerini etkin bir ş ekilde yerine getirebilmesi bak m ndan, s ö z konusu d ö rt maksad n ortak noktas olan baraj ç al ş malar konusunda ö ncelikli faaliyetlerini s ü rd ü rmektedir.DS İ Genel M ü d ü rl ü ğü faliyetlerini  167 Say l   • Yeralt sular Hakk nda Kanun ve 1053 Say l Ankara, İ stanbul ve N ü fusu 100 binden Fazla Olan Yerle ş im Birimlerine İ ç mesuyu Temini Hakk nda Kanun ile s ü rd ü rmektedir. A ş a ğ daki kanunlar ile kanunlar n i ç erdi ği • g ö revler  DS İ Genel M ü d ü rl ü ğü n ü n  faliyetlerini  olu ş turmaktad r. 28.02.1954 tarih ve 6200 say l Te ş kilat ve • Vazifeler Hakk ndaki Kanun ile ; - Baraj yap m , • - Ta ş k n koruma, - • - Batakl k alanlar n slah , • - Hidroelektrik ü retimi, • - Akarsularda slahat yapmak ve icap edenleri • seyr ü sefere elveri ş li hale getirmek, - Bu i ş lerle ilgili her t ü rl ü et ü t, proje ve in ş aatlar • yapmak veya yapt rmak, - Bu tesislerin i ş letme, bak m ve onar mlar n • sa ğlamak,16.12.1960 tarih ve 167 say l Yeralt sular Hakk nda Kanun ile ; - Yeralt suyu et ü t ve ara ş t rmalar i ç in kuyu a ç mak veya a ç t rmak, - Yeralt suyu tahsisi yapmak, - Yeralt sular n n korunmas ve tescili, - Arama, kullanma ve sl â h-tadil belgesi vermek,03.07.1968 tarih ve 1053 say l Ankara, İ stanbul ve N ü fusu 100 000 ’ den B ü y ü k Ş ehirlere İ ç me Suyu Temini Hakk nda Kanun ile ; - Baraj ve isale hatt , - Su tasfiye tesisi in ş aatlar , - Su depolar yapmak DS İ Genel M ü d ü rl ü ğü bu hedeflere ula ş mak i ç in; a ş a ğ da belirtilen faaliyetlerde bulunarak teknik, ekonomik ayn zamanda ç evreyle uyumlu projeler geli ş tirmekte ve uygulamaktad r. Bu ç al ş malar; • Temel ara ş t rma ve et ü tler, - nehir ak m ve yeralt suyu seviye ö l çü mleri, - toprak analizleri ve s n flamas , - zirai ekonomi analizleri, - jeolojik, hidrojeolojik, jeoteknik ve jeofizik et ü tler, - su kalitesi analizleri, - su yap lar modellemesi, - yap malzemelerinin fiziksel ve kimyasal analizleri,• Su havzalar n n geli ş tirilmesi gayesiyle et ü t ve planlama, • Master plan ve fizibilite ç al ş malar , • Su yap lar n n projelendirilmesi (barajlar, hidroelektrik santraller, sulama ve drenaj sistemleri, su ar tma tesisleri, ta ş k n koruma yap lar vb.) • Baraj yap m ndan etkilenen halk i ç in gerekti ğinde arazi kamula ş t rmas ve yeniden yerle ş im planlar n n haz rlanmas , • Ç evresel etki de ğerlendirme ( Ç ED) raporlar n n haz rlanmas , • Projelerin yat r m program na al nmas ,. İ hale dok ü manlar n n haz rlanmas ve ihalenin ger ç ekle ş tirilmesi, • İ n ş aatlar n denetimi, • Su yap lar n n ilgili kurumlara devri (hidroelektrik santrallerini Elektrik Ü retim A. Ş . ’ ye, su ar tma tesislerini belediyelere vb.) • Sulama i ş letmecili ği ve y ö netiminin sulama birliklerine devri, • Yukar daki i ş lerin ger ç ekle ş tirilmesi maksad yla, gerekli makine ve te ç hizat n temini.AKARSULAR VE G Ö LLER Ü lkemizde ’ de da ğlarda bulunan k üçü k • g ö llerle birlikte 120 ’ den fazla do ğal g ö l bulunmaktad r. En b ü y ü k ve en derin g ö l olan ve y ü kseltisi 1 • 646 m olan Van G ö l ü ’ n ü n alan 3 712 km 2 dir. İ kinci b ü y ü k g ö l, İ ç Anadolu'daki Tuz • G ö l ü 'd ü r. Derin bir g ö l olmayan Tuz G ö l ü 'n ü n denizden y ü ksekli ği 925 m alan ise 1 500 km 2 dir. T ü rkiye'de g ö llerin topland ğ ba ş l ca d ö rt • b ö lge vard r: G ö ller Y ö resi (E ğirdir, Burdur, Bey ş ehir ve Ac g ö l), G ü ney Marmara (Sapanca, İ znik, Ulubat, Ku ş G ö lleri), Van G ö l ü ve ç evresi, Tuz G ö l ü ve ç evresi. T ü rkiye'deki g ö llerin baz lar n n derinli ği 30 m ’ den fazlad r, baz lar ise sadece birka ç metre derinliktedir. Van G ö l ü 'n ü n derinli ği 100 m ’ den daha fazlad r. K ö yce ğiz G ö l ü gibi denizle ba ğlant s olan g ö ller az tuzludur. Do ğal g ö ller d ş nda T ü rkiye ’ de 591 kadar baraj g ö l ü bulunmaktad r. Bunlardan baz lar n n y ü zey alan ; Atat ü rk Baraj 817 km 2 , Keban Baraj 675 km 2 , Karakaya Baraj 268 km 2 , Hirfanl Baraj 263 km 2 , Alt nkaya Baraj 118 km 2 , Kurtbo ğaz Baraj 6 km 2 dir. T ü rkiye g ö llerinin yan s ra akarsular a ç s ndan da zengin bir ü lkedir. Kaynaklar T ü rkiye topraklar nda olan bir ç ok akarsu de ği ş ik denizlere d ö k ü l ü r. Karadeniz'e Sakarya, Filyos, K z l rmak, Ye ş il rmak, Ç oruh rmaklar ; Akdeniz'e Asi, Seyhan, Ceyhan, Tarsus, Dalaman rmaklar ; Ege Denizi'ne B ü y ü k Menderes, K üçü k Menderes, Gediz ve Meri ç nehirleri; Marmara Denizi'ne Susurluk/Simav Ç ay , Biga Ç ay , G ö nen Ç ay d ö k ü l ü r. Ayr ca F rat ve Dicle nehirleri Basra K ö rfezi'nde, Aras ve Kura nehirleri ise Hazar Denizi'nde son bulur. K z l rmak 1 355 km, Ye ş il rmak 519 km, Ceyhan Irma ğ 509 km, B ü y ü k Menderes 307 km, Susurluk Irma ğ 321 km, Suriye s n r na kadar F rat Nehri 1 263 km, Dicle Nehri 523 km, Ermenistan s n r na kadar Aras nehri 548 km uzunlu ğundad r. Ü lkemizde Su Kaynaklar D ü nyadaki toplam su miktar 1,4 milyar km 3 • t ü r. Bu sular n % 97,5 ’ u okyanuslarda ve denizlerde tuzlu su olarak, % 2,5 ’ u ise nehir ve g ö llerde tatl su olarak bulunmaktad r. Bu kadar az olan tatl su  kaynaklar n n da % 90 ’ n n kutuplarda ve yeralt nda hapsedilmi ş olarak bulunmaktad r.T ü rkiye ’ de y ll k ortalama ya ğ ş yakla ş k 643 mm olup, y lda ortalama 501 milyar m 3 suya kar ş gelmektedir. 274 milyar m 3 --- toprak ve su y ü zeyleri ile bitkilerden olan buharla ş malar yoluyla atmosfere geri d ö ner 69 milyar m 3   ---- yeralt suyunu besler 158 milyar m 3 ---- ak ş a ge ç erek ç e ş itli b ü y ü kl ü kteki akarsular vas tas yla denizlere ve kapal havzalardaki g ö llere bo ş al r. Yeralt suyunu besleyen 69  milyar m 3 l ü k suyun 28 milyar m 3 ü p narlar vas tas yla yer ü st ü suyuna tekrar kat lmaktad r. Ayr ca, kom ş u ü lkelerden ü lkemize gelen y lda ortalama 7 milyar m 3 su bulunmaktad r.  Ü lkemizin br ü t yer ü st ü suyu potansiyeli 193 (158+28 +7) milyar m 3 t ü r.Yer alt suyunu besleyen 41 milyar m 3 de dikkate al nd ğ nda, ü lkemizin toplam yenilenebilir su potansiyeli br ü t 234 milyar m 3 olarak hesaplanm ş t r. Ancak, g ü n ü m ü z teknik ve ekonomik ş artlar ç er ç evesinde, ç e ş itli ama ç lara y ö nelik olarak t ü ketilebilecek yer ü st ü suyu potansiyeli yurt i ç indeki akarsulardan 95 milyar m 3 , kom ş u ü lkelerden yurdumuza gelen akarsulardan 3 milyar m 3 olmak ü zere y lda ortalama toplam 98 milyar m 3 , 14 milyar m 3 olarak belirlenen yeralt suyu potansiyeli ile birlikte ü lkemizin t ü ketilebilir yer ü st ü ve yeralt su potansiyeli y lda ortalama toplam 112 milyar m 3 olmaktad r. Su varl ğ na g ö re ü lkeler a ş a ğ daki ş ekilde s n fland r lmaktad r; • Su fakiri: y lda ki ş i ba ş na d üş en kullan labilir su miktar 1 000 m 3 ten daha az • Su azl ğ : y lda ki ş i ba ş na d üş en kullan labilir su miktar 2 000 m 3 ten daha az • Su zengini: y lda ki ş i ba ş na d üş en kullan labilir su miktar 8 000-10 000 m 3 ten daha fazla T ü rkiye su zengini bir ü lke de ğildir. Ki ş i ba ş na d üş en y ll k su miktar na g ö re ü lkemiz su azl ğ ya ş ayan bir ü lke konumundad r. Ki ş i ba ş na d üş en y ll k kullan labilir su miktar 1 500 m 3 civar ndad r. T Ü RK İ YE’DE SUSuyun Sekt ö rel Kullan mSu Y ö netimi- Geli şim2005 ’ de de ği ş ti. Temmuz 2008 ’ de de ği ş ti.Kurumsal YapSuyumuzu nas l kullan yoruz! HAVZA?ENTEGRE SU Y Ö NET İ M İKaynakRAKAMLARLA SUKilometre Ta şlar 1977 Mar de Plata Konferans • 1981-1990 İ ç me Suyu On Y l • 1992 D ü nya Su ve Ç evre Konferans -Dublin • Dublin İ lkeleri • Tatl Su s n rl d r; kalk nma ve hayat i ç in ge ç erlidir. – Su y ö netimi ve geli ştirlmesi kat l mc olmal d r. – Kad n su y ö netimi ve korumas nda merkezi role – sahiptir. Su ekonomik bir de ğ erdir. –1992 – UNCED BM Ç evre ve Kalk nma • Konferans G ü ndem 21 ’ deki 7 programdam biri tatl su – 2000 - BM Zirvesi • 2015 – Milenyum Hedefleri No: 3”Suya – ula ş amayan n ü fusu yar ya indirmek”İ lk D ü nya Su Forumu 1997’de Fas’ n Marake ş (Marrakech) kentinde 10 bin kat l mc yla yap lm şt . İ kinci toplant 2000’de Hollanda’da Lahey’de (The Hague) d ü zenlenmi ştir. Daha ö nce BM şemsiyesi alt nda yap lm ş, sadece h ü k ü met temsilcileri ve uzmanlarla s n rl tutulmu ş Mar del Plata ve Dublin Konferanslar ndan farkl olarak, bu kez geli şmi ş ve geli şmekte olan ü lkelerden su y ö netimi ile ilgili geni ş bir grup toplant ya kat lm şt r. Lahey toplant s nda suyun sadece ekonomik de ğ eri ü zerinde durulmas ele ştirilmi ş ve suyun sosyal, ç evresel ve k ü lt ü rel de ğ erleri ü zerinde durulmu ştur. 2000 Hague Bakanl k Deklerasyonu (2.D ü nya • Su Forumu) 11 ana ba ş l k: – Temel İ htiyat ç lar, – G da g ü venli ği, – Ekosistemlerin korunmas , – Su Payla ş m , – Risk Y ö netimi, – Suyun Fiyatland r lmas , – Suyun Ak lc Kullan m , – Su ve End ü stri, – Su ve Enerji, – Su Bilgisi, – Su ve Ş ehirler –3.D ü nya Su Forumu (2003-Japonya) “ilgin ç bir ş ekilde zaman, hem fazla bilgi y ü k ü n ü n oldu ğ u hem de bilgi eksikli ği ya ş anan bir zamand r” ve “bilgi y ö netimi, miktara de ğil, kaliteye odaklanmak durumundad r”. Bu ba ğlamda 3. Forum ’ da ana tema olarak ‘Su ve Bilgi ’ se ç ilmi ş tir. 3. D ü nya Su Forumu ’ ndaki ‘Su ve Bilgi ’ (1) temas n n ve “Dijital Bo ş lu ğun Kapat lmas : Geli ş en D ü nyada G ü venli Su ve Sanitasyon i ç in Bilgi Payla ş m ” (2) konulu oturumunun kat l mc lar , sadece karar mercilerinin de ğil, b ü t ü n payda ş lar n “ilgili ve anla ş l r su bilgisi”ne eri ş imi olmas gerekti ğini, b ö ylece kendilerinin de karar s ü re ç lerine dahil olabileceklerini ifade etmi ş lerdir. 2003’de Japonya’da Kyoto’da d ü zenlenen üçü nc ü toplant ya 130’u bakan d ü zeyinde olmak ü zere 24 bin ki şi kat lm şt r. Kyoto toplant s nda, iklim de ğ i ş ikli ğ inden en ç ok geri kalm ş ü lkelerin etkilenece ğ i ve iklim de ğ i şikli ğ ine uyum i ç in geli ştirilecek stratejilerin b ü t ü nc ü l su kaynaklar y ö netimi ile birle ştirilmesinin ö nemi vurgulanm şt r. Su temini, at k sular n toplanmas ve ar t lmas ; Suyun, do ğ an n ve ç evrenin korunmas ; Su ve y ö neti şim; Tar m, g da ve su ili şkileri; Su ve fakirlik; Su ve altyap finansman konular da toplant da ele al nm şt r. 4. Su Forumu (2006) Mexico City 4. D ü nya Su Forumu ’ nun “Su Bilgi • Sistemlerinin Geli ş imi ve Uygulanmas ” (3) ba ş l kl 5.13 say l oturumu üç y l ö nce dile getirilen fikirleri desteklemi ş tir. Ancak bug ü n ü n sorunlar na bak ld ğ nda iklim de ği ş ikli ğine uyum noktas nda su bilgi sistemlerine duyulan gereksinim ile su kaynakl hastal klarda su ve sanitasyon hizmetlerinin y ü r ü t ü lmesi zorunlulu ğu konular na da vurgu yap lm ş t r. D ö rd ü nc ü toplant 2006’da Meksika’da Mexico’da yap lm şt r. S ö z konusu toplant da kalk nma i ç in su, herkes i ç in sa ğ l kl su temini, g da ve ç evre i ç in su, risk y ö netimi konular ö n plana ç km şt r. Neoliberal politikalara kar ş sosyalist ak mlar n kuvvetli oldu ğ u G ü ney Amerika ü lkelerinde, kentlere su temininin ö zelle ştirilmesinde ya şanan ba şar s zl klar Mexico toplant s nda yo ğ un bir şekilde ele al nm şt r. S n ra ş an su meseleleriyle s k s k • kar ş la ş lmas nedeniyle ortak havza su bilgi sistemleri, kat l mc lar taraf ndan, merkezile ş tirilmesi ve standartla ş t r lmas gereken bir uygulama olarak g ü ndeme getirilmi ş tir. Oturum ö zetinde bu sistemlerin kesin g ö rev tan mlar bulunan kurumsal organlarca y ü r ü t ü lmesi gerekti ği, “uzun vadeli s ü rd ü r ü lebilirlik” elde edilmesi i ç in bu organlar n en yeni ara ç ve kaynaklara eri ş iminin sa ğlanmas gerekti ği belirtilmi ş tir. 5. D ü nya Su Forumu’nda “ Herkes İ ç in Bilgi ” • ( İ stanbul Mart 2009) 5. D ü nya Su Forumu’nun ana temas ‘Farkl l klar n Suda Yak nla şmas ’ (Bridging Divides for Water). Bu ana tema, co ğ rafi engellerin a ş larak t ü m d ü nya ü lkeleri aras nda su kaynaklar n n ak lc y ö netimi i ç in i şbirli ğ inin ö nemine g ö nderme yapmaktad r. K ü resel de ğ i şimler ve risk y ö netimi, insani kalk nman n ve biny l hedeflerinin geli ştirilmesi, insani ve ç evresel ihtiya ç lar dikkate al narak su kaynaklar n n korunmas ve y ö netimi, y ö neti şim ve y ö netim, finansman, e ğ itim-bilgi-kapasite geli ştirme.D ö nemlere G ö re De ğ i şimi