Projelendirme Plaser Altın Kalay Projesi Bölge Adına i. Plaser kavramı, temel özellikleri ii. Plaser tipi yatakların dünyadaki özellikleri • Oluşumu ve kökeni • Altn yatakları oluşum prosesleri, mineralleri, temel bilgilerinin bilinmesi v. Kalay yatakları oluşum prosesleri, mineralleri, temel bilgilerinin bilinmesi vi. Arazinin yeri Uyarı: Modelin belirlenmesine yardımcı olur. Cevherin metresini belirtmeye, oluşacak cevherin hangi miktarlarda ve seviyelerde olduğunun belirtilmesine yardımcı Plaser yataklarında topografya önemi büyüktür. Çünkü dere yataklarının toplandığı,ağır minerallerinin biriktiği eğimli alanlarda plaser yataklarına rastlanır. Bu nedenle bölgenin topografyası araştırılmalıdır. Bölgenin drenaj sistemi araştırılmalıdır. Bölgenin tektonizma ile ilgisi araştırılır. KARŞILAŞTIRMA Kalay “pnömatolitik evre” ürünleridir. Pnömatolitik evrenin bulunduğu kayaçlar takip edilir. Kalay ile beraber molibdenit, volframit, kassiterit, tungsten bulunabilir. Alaska’da doğal ortam şartları nedeniyleçalışma için uygun zamanınbulunması önemlidir. Çalışma zamanı ve alanı oldukça kısıtlı olabilir. Bunun bilincinde olunmalıdır. Literatür taraması sonunda çalışılan bölge ile plaser yataklarının bulunduğu diğer bölgelerin karşılaştırılması ve pozitif negatif özelliklerin bulunması, Literatürdeki ayrılıklar ve uyuşmazlıkların belirlenmesi Çalışma alanı orman alanı, askeri alan, sit alanı, turistik bir merkez veya başka bir ruhsat sahası olabilir. Çalışma alanının araştırılmaya uygun olup olmadığı araştırılır. Bu çok önemlidir. Ruhsat alanının özelliği, kapatılıp kapatılmadığı, kapatılmış bir alan ise nedenleri mutlaka araştırılmalıdır. Bunu yapmadan safha 2 ye asla geçilmez. Cevher Adına Plaser kavramı, temel özellikleri Plaser tipi yatakların dünyadaki özellikleri Oluşumu ve kökeni Altn yatakları oluşum prosesleri, mineralleri, temel bilgilerinin bilinmesi Kalay yatakları oluşum prosesleri, mineralleri, temel bilgilerinin bilinmesi Arazinin yeri Plaser yataklarında topografya önemi büyüktür. Çünkü dere yataklarının toplandığı,ağır minerallerinin biriktiği eğimli alanlarda plaser yataklarına rastlanır. Bu nedenle bölgenin topografyası araştırılmalıdır. Bölgenin drenaj sistemi araştırılmalıdır. Bölgenin tektonizma ile ilgisi araştırılır. KARŞILAŞTIRMA Kalay “pnömatolitik evre” ürünleridir. Pnömatolitik evrenin bulunduğu kayaçlar takip edilir. Kalay ile beraber molibdenit, volframit, kassiterit, tungsten bulunabilir. Alaska’da doğal ortam şartları nedeniyleçalışma için uygun zamanınbulunması önemlidir. Çalışma zamanı ve alanı oldukça kısıtlı olabilir. Bunun bilincinde olunmalıdır. Literatür taraması sonunda çalışılan bölge ile plaser yataklarının bulunduğu diğer bölgelerin karşılaştırılması ve pozitif negatif özelliklerin bulunması, Literatürdeki ayrılıklar ve uyuşmazlıkların belirlenmesi Uyarı: Eldeki veriler ile teori uyuşmak zorundadır. Çalışma alanının araştırılmaya uygun olup olmadığı araştırılır. Bu çok önemlidir. Ruhsat alanının özelliği, kapatılıp kapatılmadığı, kapatılmış bir alan ise nedenleri mutlaka araştırılmalıdır. Bunu yapmadan safha 2 ye asla geçilmez. Uydu çalışmalarının yanı sıra varsa fotojeolojik veriler de Uydu Çalışmaları Uydu çalışmasına geçilir. ?Uydu görüntüsü retrifikasyonu ?Tüm haritaların retrifikasyonu ?Bölge koordinatlarının girilmesi ?Fay ve filtrelerin uygulanması ?Jeoloji sayısallaştırılarak uyduya girilir. Uyduda çalışılan bölge geniş ölçekte incelenmeli, çevre ile bağlantılarına bakılmalı. Alan küçük olsa bile bölgenin hikâyesi bir hat ya da başka bir oluşumdan ileri gelebilir. Önce bütüne bakılmalıdır. Bunun faydası 3 ve 4. safhalarda görülecektir. •Plaserlerde model hazırlanmalı; en eğimli dere kesişmelerinin fazla olduğu yerler tayin edilmeli. Jeoloji olarak uygun yerlerdeki topoğrafyalar alınmalıdır. •Orman arazilerinde drenajlar görülmez. bölge modellemesi, yapılmalıdır. ?Çalışılan bölgede ormanlık alan var ise Orman İdaresi’nden alınan bölgenin 5000 lik hava fotoğrafı ve uydu çalışmasına ihtiyaç duyulur. ?Ormanlık alanda bulunan yollar ancak Orman İdaresi’nden alına harita veya hava fotoğrafında tam gösterilmektedir. ?Jip jeolojisi esnasında bu unsurlar faydalı a- Arazi planlaması yapılır, zaman ve masraf belirlenir. Plan yapılırken arazide her yere gidilmeli ve zamanın boşa harcanmaması sağlanmalı. Jip jeolojisi sırasında ulaşımı zor olan yerlerden numune alınabilir,gerekirse kısa mesafeli tanıma sondajı II.SAFHA: Arama Safhası Uydu çalışmalarının yanı sıra varsa fotojeolojik veriler de taranır. Uydu Çalışmaları ise çalışma bırakılır. Araziye gitmeden çalışılacak alan daralıyor. Kaya tiptektonik, cevher yayılımı, cevheri kolay bulduracak unsurlar belirlenir. Uydu görüntüsü retrifikasyonu Tüm haritaların retrifikasyonu Bölge koordinatlarının girilmesi Fay ve filtrelerin uygulanması Jeoloji sayısallaştırılarak uyduya Plaserlerde model hazırlanmalı; en eğimli dere kesişmelerinin fazla olduğu yerler tayin edilmeli. Jeoloji olarak uygun yerlerdeki topoğrafyalar alınmalıdır. Orman arazilerinde drenajlar görülmez. SRTM datası ile bölge modellemesi, gölge haritalaması (Shading) yapılmalıdır. -Bölgedeki tüm çizgisellikleri abartı ile ortaya çıkartır. -- Çizgisellikler üzerinden sayısallaştırma yapılır. -- Sayısal vektörüzerinden “gül diyagramları” yapılır.. -- Gül diagramı ile ortaya çıkan hakim yön ile drenajdan ortaya çıkan gül diyagramındaki hakim yön karşılaştırılır. Çalışılan bölgede ormanlık alan var ise Orman İdaresi’nden alınan bölgenin 5000 lik hava fotoğrafı ve uydu çalışmasına ihtiyaç duyulur. Ormanlık alanda bulunan yollar ancak Orman İdaresi’nden alına harita veya hava fotoğrafında tam gösterilmektedir. Jip jeolojisi esnasında bu unsurlar faydalı Jip jeolojisi sırasında ulaşımı zor olan yerlerden numune alınabilir,gerekirse kısa mesafeli tanıma sondajı yapılır (maliyet düşünülmelidir.) Uydu görüntüleri ve diğer çalışmalar ile belirlenen unsurlar kontrol edilir. 1- Jip Jeolojisi II.SAFHA: Arama Safhası bir değer alınır. Alınan numunelerde; •Ayırma çalışmaları yapılır. Tanımadan numune ayrımı yapılamaz. P la ser k u m zen g in leştirm esi için a k ım şem a sı 1 . Ö zg ü l A ğ ırlık ile zen g in leştirm e R u til, ilm en it, m o n zo n it, zirk o n H afif K u v ars 1 . E le k tro n ik a y ırm a ile ze n g in leştirm e R u til, ilm en it Y alıtk an M o n z o n it, zirk o n M a n y etik a y ırm a M an y etik ay ırm a M an y etik O lm a y an R u til M an y e tik m o n azit M an y etik O lm ay an zirk o n özellikler bilinmeli, daha sonra şemaya uygun ne Tüm küçük sondaj çalışmaları umut veriyor ise; Manyetik çalışma Rezistivite çalışmaları GEÇİŞ Tüm bu belirlenen unsurlar çalışmaya uygun mu değil Sonraki Safhaya Geçiş Sonuç: Alan daraltm a DEVAM III. SAFHA: Daraltılan Alan Bölgesinde Detay Jeoloji Araştırmaları 1-Ön çalışma ile elde edilen veriler laboratuarda değerlendirilir. 2- Detay jeoloji çalışmaları yapılır. Detay manyetik ve rezistivite çalışmaları yapılır. En umutlu yerlerde sondaj gerçekleştirilir. ? Petrografik, bir değer alınır. Alınan numunelerde; •Tanıma Ayırma çalışmaları yapılır. Tanımadan numune ayrımı yapılamaz. Ayırma yapılırken, kimyasal formul ve tüm özellikler bilinmeli, daha sonra şemaya uygun ne yapılacaksa karar verilmeli Tüm küçük sondaj çalışmaları umut veriyor ise; Manyetik çalışma Rezistivite çalışmaları SONUCUNDA 3. SAFHADA En umutlu olan yerlere detay sondaj çalışması yapılır. Tüm bu belirlenen unsurlar çalışmaya uygun mu değil mi belirlenir. Sonraki Safhaya Geçiş Çalışmayı Bitir III. SAFHA: Daraltılan Alan Bölgesinde Detay Jeoloji Araştırmaları Ön çalışma ile elde edilen veriler laboratuarda değerlendirilir. Detay jeoloji çalışmaları yapılır. Detay manyetik ve rezistivite çalışmaları yapılır. En umutlu yerlerde sondaj gerçekleştirilir. Petrografik, Jeokimyasal Araştırmalar için: Mineral alımı jeokimyasal değerleri tek başına belirleyemez. Analiz için Referans olarak Acme Laboratuvarları gösterilebilir. 4A paketinde ana elementler ICP ve nadir toprak elementleri ise (4B paketi) ICP• Üç boyulu yorumlama yapılır. • Matematiksel hesaplamalar yapılır. • Ekonomik özellikleri tam olarak belirlenir. • Bölgede tatmin edecek detay analizler yapılır: SONUÇ Olumsuz VAZGEÇ BİR SONRAKİ SAFHA IV. SAFHA: Bölgenin 3 boyutlu modellenmesi 6. Öğütme teknikleri, cevher kazama teknikler, boyutu belirlenir. (Öğütme için mikroskopik incelemeler önemlidir.) 5. Yüzeyde yapılmış jeofiziksel çalışma ve karotlardan alınan veriler uygun ise sondaj delikleri daha derinlerde jeofizik çalışma ve denemelere fırsat verir. a- Usul ? Sondaj yerleri belirlenir, ? Ne kadar sondaj yapılacağı belirlenir ? Sondaj kayıtları tutulur, loglar hazırlanır. ? Üç boyutları GIS de hazırlanmalı Sondaj kayıtları için iki aşamaya çok dikkat edilmeli: 7. Madeni çalıştırmak için belli husular belirlenmeli: • Bölge tenör olarak uygun mu? • Bölge rezerv olarak uygun mu? • Bölge jeolojik olarak uygun mu? • Bölge topografik olarak uygun mu? • Bölge coğrafi konum açısından uygun mu? • İşçi teminindeki güçlükler nelerdir? • • Kimyasal impuriteler açısından bir fark var mı? • Cevherdeki arz • Cevheri (siyasi olarak) satabiliyor musun? • Yön- 8. YAS problemi varsa belirlenir, 9. Tesis yerleri belirlenir 10. 11. Cevher hazırlama testleri 12. İşletme sınırı (cut of grade) belirlenir. Her safha tekrar gözden geçirilir. EKONOMİK / EKONOMİK DEĞİL Üç boyulu yorumlama yapılır. Matematiksel hesaplamalar yapılır. Ekonomik özellikleri tam olarak belirlenir. Bölgede tatmin edecek detay analizler yapılır: SONUÇ Olumlu BİR SONRAKİ SAFHA IV. SAFHA: Bölgenin 3 boyutlu modellenmesi Öğütme teknikleri, cevher kazama teknikler, boyutu belirlenir. (Öğütme için mikroskopik incelemeler önemlidir.) Yüzeyde yapılmış jeofiziksel çalışma ve karotlardan alınan veriler uygun ise sondaj delikleri daha derinlerde jeofizik çalışma ve denemelere fırsat verir. b- Boşluk Sondaj yerleri belirlenir, Ne kadar sondaj yapılacağı belirlenir Sondaj kayıtları tutulur, loglar hazırlanır. Üç boyutları GIS de hazırlanmalı Sondaj kayıtları için iki aşamaya çok dikkat edilmeli: Madeni çalıştırmak için belli husular belirlenmeli: Bölge tenör olarak uygun mu? Bölge rezerv olarak uygun mu? Bölge jeolojik olarak uygun mu? Bölge topografik olarak uygun mu? Bölge coğrafi konum açısından uygun mu? İşçi teminindeki güçlükler nelerdir? İklim faktörü Kimyasal impuriteler açısından bir fark var mı? Cevherdeki arz-talep nedir? Cevheri (siyasi olarak) satabiliyor musun? eylem araştırması YAS problemi varsa belirlenir, Tesis yerleri belirlenir Su problemi Cevher hazırlama testleri İşletme sınırı (cut of grade) belirlenir. Bu işlem maden bitene kadar yapılır. Çünkü maliyet aylık değişir. Cevher terkedilinceye dek maliyet devam eder. EKONOMİK / EKONOMİK DEĞİL