Patoloji Polisitemiye Sebep olan Hastalıklar 25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 1 POL İ S İ TEM İ YE SEBEP OLAN HASTALIKLAR Polisitemi: Bütün vücut kan ndaki eritrosit say s n n artmas halidir. -S a y ca artan eritrositler normal yap dad r. - Kan hacmi artar. Polisitemi ? 1.Primer polisitemi (Polisitemi vera) 2.Sekonder polisitemi (Eritrositosiz) 1)Primer Polisitemi : - Total eritrosit say s ndaki art ş ile tan n r. Hayvanlarda Jersey S ğ rlarda bildirilmi ş tir. Bu tip polisitemi splenomegali, löykositosiz , trombositemi ile birlikte seyreder. Anoksi ve Hipoksi ile ilgili de ğ ildir.25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 225.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 3 2)Sekonder Polisitemi: - Vücutta Anoksi ve Hipoksiye neden olan baz hastal klara ilgili olur - Hayvanlarda s kr a s t l a n r. - Deniz yüzeyinden yükseklerde ya şayan hayvanlarda s kl kla geli şir. Sebepler: -Yüksek rak mda ya ş ama. -H zl efor. -Kalpte foremen ovale ve ductus arteriozisin zaman nda kapanmamas . -Pulmoner amfizem , fibrosiz. -Kalbe ba ğ l dola ş m ny a v a şlamas -Methemoglobin, sulfohemoglobin olaylar na ba ğ l olarak hemoglobinin oksijen ta ş yamamas -Böbrek adenokarsinomu Patogenezis: Deniz seviyesinden 2500 metre yük sekte, havadaki oksijen yo ğ unlu ğ ud ü şüktür. Hayvan n az oksijenden yararlanmas için eritrosit say s artar. H zl metabolizmada oksijen ihtiyac n nk a r ş lanmas için artar. Foremen ovalenin aç kk a l m a s durumunda da kompenzasyona ilgili olarak artar. Akci ğ er hastal klar nda vücut ihtiyac n kar ş lamak için artar. Böbrek Tümörlerinde er itropoietin fazla salg lanmas ile ilgili durumlarda. Makroskopi: Mukozalar konjesyone, bazen c yonatiktir. Brisket hastal ğ nda sternum ve ventral bölgelerde ödem. Kalp büyümü ştür. Her iki kar nc k geni şlemi ş tir. Genel pasif konjesyon olu ş ur. (Karaci ğ er, venalar, dalak) Sonu: Sebepler kalkarsa durum normale döner25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 4 LÖKOS İ TLER İ ETK İ LEYEN HASTALIKLAR - Lökopeni: Lökosit say s n na z a l m a s . - Lökositozis: Lökosit say s n n artmas . - Löykemi: Lökosit say s n na ş r derecede ço ğ almas (tümör) Lökopeni: Lökosit say s normal s n rlar alt ndad r. -Nötropeni: Nötrofil lökosit azalmas -Lenfositopeni: Lenfosit say s n na z a l m a s d r. -Agranulositozis: Granulositlerin say s n na z a l m a s d r. *Hastal kd e ğ ildir. Bir çok hastal kta geli şen bir bulgudur. Sebepler: Viral enfeksiyon etkenleri ? Domuz vebas virusu, Panleukopeni Bakteriyel hastal klar (septisemi durumunda) ? Salmonellosis ? S ğ r ? Clostrodial enfeksi ? Leptospirosis ? S ğ r ? Paratuberküloz Ka ş eksi durumlar Zehirlenmeler : Triklor etilen, Arsenik , Cu tuzlar , E ğ relti otu zehirlenmesi Üremi Radyasyon Sonu: Vücut savunma sistemi çöker.25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 5 Leukositozis: Dola ş mdaki lökosit say s n n geçici olarak normal s n rlar n üstüne ç kmas d r. -A r t ş en fazla neutrofil lökositlerde olur. - Olay löykemi ile kar şabilir. - Pyojenik enfeksiyonlarda s kl kla geli şir. Nötrofili: Nötrofil lökosit art ş Eozinofili: Eozinofil lökosit art ş Monositozis: Monosit say s ndaki art ş Lenfositozis: Lenfosit say s n na r t ş d r. Sebepler: - İ rin etkenleri , Yan ko l a y l a r , Kanama olaylar , -Y a y g n doku yaralanmalar , Alerjik reaksiyonlar ( Ast m- parazitemi) -S i n d i r i mo l a y l a r , kas çal şmalar , gebelik durumu. Mikroskopi: Schilling say s = Olgunla ş mam ş lökosit say s = alt nda Toplam lökosit say s ise olay lökositozisdir. Sonu : Hastal klar n sonuna ba ğ l kal r.25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 625.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 7 LÖSEM İ : Kan yap c dokular n tümöral hastal ğ d r. Kan kanseri de denir. - Kemik ili ğ i ve ekstramedullar hemopoietik dokularda lökosit serisinden olan hücrelerin de ğ i şime u ğ ramas ve ço ğ almas ile tan n r. - Kan solgun ve mat görünümdedir. - Gençlerde daha s k rastlan r. - Hayvanlarda seyrektir. -D o l a ş mk a n ndaki çok say daki lökosit de ğ i şik olgunla şma a şamas ndad r. - Bunlar lökosit serisinden herhangi bir hücreden köken alabilirler. - Adlar buna göre de ğ i ş ir:- Lenfositik lösemi ? 1.Akut lenfositik lösemi (ALL) 2.Kronik lenfositik lösemi (KLL) - Myelositik lösemi - Plazmasitik lösemi - Erithrositik lösemi - Hayvanlarda en fazla lenfositik lösemiler görülür. -D i ğ er tip lösemiler hayvanlarda çok nadirdir. - Löykemik Lösemi: Tümöral lökositlerin dola ş mk a n nda bulundu ğ u lösemi tipidir. - Alöykemik lösemi: Tümöral lökositlerin perifer kanda hiç yada tek tük bulundu ğ u lösemi tipidir.25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 825.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 9 Myelositik Lösemi Lenfositik Lösemi25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 10 Kronik Lenfositik Lösemi25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 11 Sebepler: - Viral etkenler: Tavuk- fare lösemi virusu - Radrasyon : X- gama ş nlar - Kimyasal etkenler: Benzol, indol vb. Maddele -K a l tsal etkenler : Kromozom hatalar , - Epidemiyolojik faktörler: Bölgesel rk ve renk faktörü. Kadavra anemiktir. Kan s v d r, solgundur. Eritrosit say s az, lökosit say s fazlad r. Mukoza ve serozalar solgundur. K sa kemiklerdeki kemik ili ğ i çikolata manzaras ndad r, ak c d r. Ya ğ l kemik ili ğ i rengini boz renkte irin alm şt r. Dalak büyümü ş, yumu şakt r. Karaci ğ er büyümü ştür. Lenf dü ğ ümleri büyümü ştür. SONU: Genellikle ölümdür. İ nsanlarda son y llarda geli ştirilen baz tedavi yöntemleriyle erken te şhis durumunda ba ş ar l sonuçlar al nmaktad r .25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 12 TROMBOS İ T HASTALIKLARI -Trombositoz: Trombosit say s art ş -Trombositopeni: Trombosit say s azalmas -Purpuralar : eritrositlerin veya eritrosit ürünlerinin damar d ş na ç kmalar ile olu ş an lezyonlar. klinik olarak deri ve mukozalarda yakla ş k 1 cm ebatlar nda küçük kanama odaklar şeklindedir. kan hastal klar , vasküler anomaliler veya travma sonucu geli ş ebilir. vaskülit sonucu geli ş en purpuralar papül şeklindedir Trombositozis : Dola ş mdaki Trombosit say s n n geçici art ş d r. Sebep: -Tekrarlayan basit iç-d ş kanamalar. - Ş iddetli travmalar -Büyük ş irurjikal operasyonlar. -Polisitemi, -Kronik myeloid lösemi, -Myeloproliferatif hastal klar. Makroskopi: Vücutta yaralanma ve kanama alanlar görülür. Mikroskopi: Dola ş mdaki trombosit say s artm ş t r. Bunlar iri ve ş ekilsiz dev hücre şeklindedir.25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 1325.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 14 Trombositopeni: Dola ş m kan ndaki trombosit say s n n azalmas durumudur. Sebepler: -Primer Sebepler Otoimmun temele dayal , kal tsal hastal klar idiopatiktrombositopeni İ mmunolojik kökenli hastal klar. - Sekunder Radyasyon E ğ relti otu zehirlenmesi, Trikloretilen zehirlenmesi Arsenik, civa gibi ilaçlar. Baz enfeksiyonlar; Salmonella, Leptospirozis, At anemi enfeksiyonu, Koyun riketsia hastal klar . Kemik ili ğ inin tümörler ile kaplanmas , Lenfomatosiz, lösemi, vb. Bekletilmi ş kan transfüzyonlar . Sonu: Purpura hemorajika ad verilen, kanamalarla karakterize hastal k olu şturur.25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 15 KANIN PIHTILA Ş MA MEKAN İ ZMASINI ETK İ LEYEN HASTALIKLAR Hemofili A (Faktör VIII yetersizli ğ i) Antihemolitik globulin yetersizli ğ i Hemofili B (Faktör IX yetersizli ğ i) Dikumarin türevleri ve warfarin zehirlenmesi Tatl Yonca küfünden zehirlenme (Kumarin veya Kumarol) K vitamini antogonisti, Faktör II, VII, IX ve X sentezini azalt r. Warfarin bir dikumarin türevi ve fare zehirlerinde vard r. Vitamin K yetersizli ğ i Ya ğ da eriyen ve protrombin, Faktör II, VII, IX ve X yap m için gereklidir. Karaci ğ er yetersizli ğ i Y lan zehirleri, küflü m s r zehirlenmesi.25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 1625.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 1725.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 1825.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 1925.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 2025.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 2125.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 2225.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 2325.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 2425.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 25 DALAK PATOLOJ İ S İ Kan süzen, ak t c kanallar olmayan, retiküloendothelial bir sünger özelli ğ inde organd r. -K rm z pulpa ? sinuslar, pulpa kordonlar vard r . İ ç yüzü endotel makrofajlarla örtülüdür. Retikulum hücreleri ve makrofajlardan olu ş ur. - Beyaz pulpa ? Malpighi cisimleri A ğ yap s ndad r. Gerekti ğ inde kan ile dolar. (Lenfoid merkez) Dalakta Postmortal De ğ i ş imler -Birden bire a ş r kanamal ölüm olaylar nda dalak büzü şmü ştür. (Travma ile ilgili durumlarda mezbahada kesilen hayv.) -Ölüm kat l ğ erken çözülür ve kadavra da ço ğ unlukla gev şek durumdad r. -Septisemiyle ilgili ölüm olaylar nda; dalak büyümü ş, şi şkindir. Kesit yüzü d ş at a şk nd r.25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 26 Splenomegali S ğ rlarda ve Koyunlarda Antrax Salmonellozis Lenfoma Babesiozis, tripanosom iyazis, anaplazmozis Konjesyon Akut Septik hastal klar, bakteriyemi, toksemi Atlarda At Enfeksiyöz Anemisi Lenfoma Metastazik Melanoma İ soimmunhemolitik anemi Salmonellozis Antraks25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 27 Splenomegali Domuzlarda Torsiyon Konjesyon Erisipel Lentoma-Lösemi İ soimmunhemolitik anemi Kanda Protozoon Domuz Afrika Ate şi Köpek ve Kedilerde Barbituratlar Lentoma-Lösemi Hemolitik Anemi Amilidiozis Leishmaniozis Hamangioma, hemangiosarkoma Torsion (Köpekte) Mast Hücreli Tümör ( Kedide)25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 28 Dalakta Y rt lma Kapsülan nd e ğ i şik sebeplerle ilgili y rt lmas d r. Sebepler: a) Travmalar b) Spontan y rt klar Özellikle sol hipokondrium Dala ğ n büyümesine sebep olan bölgesine gelen travmalar durumlar Anthrax, Amilodiosis, löykoz, tümörler, parazit kistleri, köpek piropilazmozis. Makroskopi: Kadavra anemiktir. Kar n bo şlu ğ unda yo ğ un kan p ht lar vard r. Kapsülada y rt k görülür. SONU: Gerekli müdehale yap lmazsa sebebe göre 5-10 dakika ile 1-2 saat içinde ölüm olu şur. Küçük y rt klarda omentuma veya peritona yap şarak iyile şme olu şabilir. Y rt k durumunda hemen operasyon yap l rsa dalak al narak hayvan kurtar labilir.25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 29 Dalakta Atrofi Dala ğ n de ğ i ş ik sebeplerle ilgili küçülmesidir. Sebepler: 1. Ya şl l k :Senil atrofi 2. Açl k-ka şeksi : İ naniasyon atrofisi 3. A. renalis’te bas nca ilgili daralma. 4. Kronik lümen dilatasyonu 5. I ş nlar. Dalakta Hyalinosiz Malpighilerde sentral arterioller ve di ğ er arteriollerde hyalin maddesinin birikmesidir. Sebep: - Köpek gençlik hastal ğ , domuz vebas gibi enfeksiyöz sebepler - Beslenme ve mineral yetersizlikleri. - Kronik parazitizm durumlar . .25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 3025.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 31 Dalakta Amyloidos Amyloid maddesinin malpighilerde birikmesidir. Vücuttaki genel bir amyloidozis ‘in uzant s olarak meydana gelir. Sebepler -Hiperimmun serum elde edilen atlara tekrar canl -ölü bakteri veya toksin enjekte edilmesi. -S ğ rlarda irinli peritonitis, pleuritis -S ğ rlarda aktinomikozis olaylar -Köpeklerde kronik tüberküloz, lenfadenoz, irinli gingivitis ve stomatitis -Tavuk ve minklerde tüberküloz olaylar -Kedilerde ülserli kronik enteritis. Makroskobi: Sago dalak -Dalak büyümü ş, küt, kesit yüzünde beyaz, mat odaklar. Jambon dalak -Dalak fömize-domuz etine benzer. Dalak büyük ve kapsulas gergindir25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 3225.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 3325.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 34 Dalakta Pigment Bozukluklar Hemosiderozis K rm z pulpada yo ğ un hemosiderin birikmesidir. Vücutta genel hemosiderosis durumlar nda oldu ğ u gibi, lokal kanama ve infraktüs olaylar nda da geli şir. Sebepler Kanama yapan, viral (at anemi enfeksiyonu), paraziter (proplazmoz, theileriosis, vb.), bakteriyel (beta hemolitik streptococlar), etkenler. Dala ğ n kronik pasif hiperemisi. Arsenik gibi hemoliz yapan kimyasallar. Makroskobi: Dalak büyük, esmer-demir pas rengindedir. Mikroskobi: K rm z pulpada yo ğ un serbest veya makrofajlar içinde hemosiderin görülür. Sonu : Sebep olan hastal klar nt a n nmas nda önemlidir. Çok yo ğ un olursa dalak büyür hafif sars nt larda y rt l r ve iç kanama olu şur.25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 35 SPLEN İ T İ SLER 1.Akut Hiperemik Dalak Yang s : Dala ğ nh zl bir ş ekilde büyümesi ile tan nan akut yang s d r . Sebepler: Septisemi ile seyreden akut hastal klarda görülür. - Anthrax - Septik metritis - Piroplazmoz - Salmonella - Theileriosis - Viral anemi enfeksiyonu - Anaplazmosis - -Toxoplazma-akut -Pasterollosiz-akut Makroskobi : Dalak k rm z d r. Kenarlar küttür. Kapsula gergindir. K vam gev şektir. Kesit yüzü; k rm z pulpa mor renkte ve d şar ta şk nd r. Kesit yüzü b ça ğ n s rt na bula ş r. Mikroskopi: Mikroskobik sahalar yo ğ un olarak kan ile doludur. Hemosiderin yo ğ undur. Sonu: Ölümle son bulur.25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 36 2- Akut Hiperplastik Dalak Yang s Dala ğ ny a p s ndaki hücrelerin ve retikülüm ipliklerinin hepsinin hiperplazisi ile tan n r. Ço ğ unlukla subakut ve kronik karakterli septisemik hastal klarda görülür. Sebepler: Streptecoc, pneumococ, salmonella gibi bakteriyel subakut veya kronik Enfeksiyonlar Toksoplazmoz, Riketsioz, Leismanioz, Leptospiroz, Clamidioz gibi enfeksiyonlar n subakut formlar nda. At enfeksiyöz anemisi, şap hastal ğ , kedi-köpek gençlik hastal ğ gibi hastal klarda. Makroskobisi : Dalak hiperemiktir.Hafif büyüktür. Kesit yüzünde malpighiler ve trabeküller belirgindir. Mikroskobi: Hiperemi RES hücrelerinde a ş r bir hiperplazi vard r. K rm z pulpada retikulum hücre kordonlar , plazma, lenfosit hücreleri boldur. Eritrofaji belirgindir. Salmonelloz olaylar nda ayr ca Salmonella dü ğ ümlerinde görülür. Sonu : İ lgili hastal ğ n sonuna ba ğ l kal r.25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 37 Dalakta Lenfoid Hiperplazi Malpighilerdeki (lenfoid odaklar n) hücrelerin say ca art ş na ba ğ l büyümesine denir. Makroskobileri sago dalak ile kar şabilir. Ço ğ unlukla kronik enfeksiyonlarda geli ş ir. Makroskobisi : Kapsula üzerinde mercimek büyüklü ğ ünde kabart lar olu şur. Dala ğ n kesit yüzünde malpighiler boz-beyaz ve gözle görülür durumdad r. Mikroskobi: Dü ğ ümcük ve yumrular n lenfosit odaklar oldu ğ u görülür. Yeni hiperplaziye olan lenfosit odaklar n ortalar nda A. centralisler yoktur. Sonu: Hastal ğ n iyile şmesi ile büyüyen malpighiler normal haline döner.25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 38 Splenitis Prulenta Dalakta apse olu ş umu ile karakterize bir yang şeklidir. Daima sekunder olarak geli şir ve ço ğ unlukla s ğ rlarda görülür . Sebepler: 1) Travmatik retikülitise ba ğ l sivri cisimlerin dala ğ a batmas . 2) İ rinli omphlabitis. 3) Gangrenli mastitis 4) Gourm enfeksiyonu, irinli brusella (domuzda) 5) Her türlü irin yapan etken E.coli, Bact. pyogenes, coryna bacteriumlar Patogenezis: Etkenler 3 yol ile gelir. Hematogen olarak Dalak çevresindeki irinli yang lar n bölgesel yay lmas sonucu. Travmatik retikülitis olaylar nda, sivri cisim ters yönde dala ğ a batar Makro: Kapsula alt nda ve kesit yüzünde de ğ i şik büyüklükte apseler görülür.Pis kokuludur. Renkleri etkene ba ğ l ye şil, siyah, gri, krema rengindedir. Mikro: Yayg n leukosit ve irin olu şumu görülür . Sonu: Sebeplerin sonucuna ba ğ l kal r .25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 39 Dalakta Geli ş en Tümörler : Primer Tümörler: Leukosiz odaklar , hemangiosarkom, fibrosarkom. Sekunder Tümörler : Metastazik olarak her türlü tümör görülebilir. Hayvanlarda melanasarkom metastazlar fazlad r. İ nsanlarda carcinom matastazlar fazlaca görülür.25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 40 Lenf Dü ğümleri Patolojisi - Lenf dü ğ ümü iki ana dokudan meydana gelir. ? ? Lenfoid doku Retiküloendothelial doku ? ? Lenfosentrumlar Metabolik görevleri vard r. ? - Vücudun immunolojik çal ş malar nda etkilidir. ? Lenf s v s n ns ü z m ei ş lemi yap l r. -Lenf s v s -dokulardan Toplay c lenf damarlar yla olur Lenf dü ğümünün kortikal sinuslar na aktar l r ? sinuslardan süzülerek geçer Lenf dü ğ ümü hilusunda depolan r. ? Götürücü lenf damarlar yla Büyük dola ş ma ak t l r. - Lenf yumrusu organ ile dola ş mk a n aras nda baraj görevi olu ş turur.25.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 4125.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 4225.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 4325.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 4425.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 4525.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 4625.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 4725.4.2008 Kan, Dalak, Lenf Yumrusu Hastal klar 48