Genel Postoperatif Komplikasyonlar POSTOPERATİF KOMPLİKASYONLAR Yrd. Doç. Dr. Refik AYTENPostoperatif Dönem Derlenme (Uyand rma) Erken postoperatif dönem Geç postoperatif dönemPostoperatif Komplikasyonlar Etkileyen Faktörler Anestezi yöntemi ve süresi Hastan n genel durumu Ek hastal klar Kalp yetersizliği KOAH, ast m vb AC patolojileri DM Acil ya da elektif cerrahi Hastal ğ n kendisiPostoperatif Komplikasyonlar Erken Komplikasyonlar Solunum problemleri KVS problemleri Nörolojik problemler, Ürolojik problemler Vücut s s problemleri Kanama Bulant kusma İntestinal hipomobilite Mide distansiyonuPostoperatif Erken Komplikasyonlar Solunum problemleri Süresine göre Akut veya kronik Etiyolojiye göre Alveolar – kapiller işlev bozukluğu Hidrostatik bas nç yükselmeleri Mekanik nörolojik işlev bozukluğu Patofizyolojiye göre Hipoksik Hipoksik -hiperkapnikPostoperatif Erken Komplikasyonlar Solunum Problemleri Uyand rma döneminde yetersiz solunum Atelektazi Aspirasyon pnömonisi ARDSPostoperatif Erken Komplikasyonlar Uyand rma Döneminde Yetersiz Solunum Anestezik etki süresinin uzamas PaCO2 artar, PaO2 azal r Tedavi; tidal volüm artt r l r, solunan havan n O2 konsantrasyonu artt r l r. Postoperatif Erken Komplikasyonlar Atelektazi Havas z AC dokusu kollaps Şant PaO2 azal r, PaCO2 normal veya azalm ş Ateş, taşipne,m taşikardi Ral, solunum seslerinde azalma, diafragma seviyesinde yükselmePostoperatif Erken Komplikasyonlar Atelektazi Önleme S rt perküsyonu ve öksürtme Solunum egzersizleri Erken mobilizasyon Balon Postoperatif Erken Komplikasyonlar Atelektazi Tedavi Kuvvetli perküsyon ve öksürtme Nazotrakeal aspirasyon Postüral drenaj Nebül Bas nl solunum Bronş aspirasyonuPostoperatif Erken Komplikasyonlar Aspirasyon Pnömonisi Kusmuk, kan, cerahat, salg Şimik pnömoni Profilaksi Tedavi Endotrakeal tüpten veya bronkoskoptan geri emilim SF ile y kama Kortikosteroidler Pozitif bas nçl ventilasyon Profilaktik antibiyotikPostoperatif Erken Komplikasyonlar ARDS Kalp yetersizliği ve kronik akciğer hastal ğ olmaks z n fazla kan kayb na sebep olan ve çok say da kan nakli gerektiren ameliyatlardan sonra ilk 24 saat içinde taşipne, huzursuzluk, konfüzyon, hipoksi, ve ilerleyici solunum zorluğu belirtileri ile ortaya ç kan çok ciddi bir akut solunum yetersizliği şeklidir. Postoperatif Erken Komplikasyonlar ARDS Üç klinik durum ile karakterizedir; Yayg n bilateral radyografik infiltrasyonlar (PaO2/FiO2) 200 mmHg, Sol ventrikül yetmezliği kliniği Pulmoner kapiller wedge bas nç 18 mmHg ya da daha düşüktür Postoperatif Erken KomplikasyonlarPostoperatif Erken Komplikasyonlar ARDS Risk Faktörleri Direk RF Aspirasyon, Pnömoni, Pulmoner kontüzyon, Toksik maddelerin solunmas İndirek RF Sepsis sendromu, Multipl kan transfüzyonlar , Yağ embolisi, Pankreatit, Çok say da emboli ve trombozlar, DIC Aş r s v verilmesi Postoperatif Erken Komplikasyonlar ARDS Tedavi FARMAKOLOJİK TEDAVİ S v Replasman Nitrik Oksit Kortikosteroidler Siklooksijenaz inhibitörleri Prostasiklin Prostaglandin E2 Antisitokin ajanlar Surfaktan İmmunonutrisyon Antioksidanlar Ventilasyon Postoperatif Erken Komplikasyonlar Kardiyovasküler Problemler Hipotansiyon Pulmoner ödem Aritmi Miyokard enfarktüsüPostoperatif Erken Komplikasyonlar Hipotansiyon Kanama TA düşer, taşikardi, taşipne, solukluk, zay f ve filiform nab z, s k nt hissi Kanama alan n n tespitiPostoperatif Erken Komplikasyonlar Pulmoner Ödem Aş r s v replasman MI ve Aritmi Teşhis; TA düşük, CVP 20 cm H20'dan yüksek, normokapnili hipoksi, akciğer graf sinde yayg n konjesyon Tedavi; dijitalizasyon , iv. k vr m diüretikleri, s v k s tlamas , pozitif bas nçl ventilasyon Postoperatif Erken Komplikasyonlar Aritmi Hipokalsemi, hipoksi, alkaloz, dijital zehirlenmesi, miyokard enfarktüsünün Asemptomatik, göğüs ağr s , çarp nt , solunum zorluğu Tan EKG Postoperatif Erken Komplikasyonlar Aritmi Tedavi O2, Damar yolu, K kontrolü Vagal manevra Beta bloker Dijital Kalsiyum kanal bloker Amiadaron Pace maker Kardiyoversiyon Postoperatif Erken Komplikasyonlar Myokard Enfartüsü Risk Faktörleri Geçirilmiş myokard enfarktüsü Stabil olmayan angina Rahats zl k veren angina Sessiz iskemi HipertansiyonPostoperatif Erken Komplikasyonlar Myokard Enfartüsü Tan ; Klinik bulgular EKG CPK, CK – MB, troponinlerin yükselmesi Koroner anjiyograf Postoperatif Erken Komplikasyonlar Myokard Enfarktüsü Acil Tedavi Koroner yoğun bak m ünitesi Monitorizasyon Nitratlar ve opioitler O2 Aspirin Atropin Perkutan transluminal koroner rekanalizasyon Postoperatif Erken Komplikasyonlar Nörolojik Komplikasyonlar Nedenleri Beyin iskemisi Aterom parças P ht Yağ ve hava embolisi Kafa içi kanama TrombozPostoperatif Erken Komplikasyonlar İdrar Problemleri İdrar retansiyonu Üriner enfeksiyon Oligüri Akut böbrek yetmezliğiPostoperatif Erken Komplikasyonlar İdrar Retansiyonu S k lgan kişilerde, yaşl larda, prostat hipertrof si olanlarda ve yatalak hastalarda daha s k rastlan r. Tedavi Lokal s cak tatbiki İdrar sondas Suprapubik kateter Postoperatif Erken Komplikasyonlar Üriner Enfeksiyon Postoperatif üriner infeksiyon i çin risk faktörleri şunlard r: Neoplazi varl ğ Üriner ostrüksiyon veya üriner staz Üriner kateler varl ğ Üriner stent varl ğ Üriner taş veya diğer hastal k varl ğ Postoperatif Erken Komplikasyonlar Akut Böbrek Yetmezliği Yaşl l k Önceden mevcut böbrek hastal ğ Hipotansiyon Çok say da kan transfüzyonu Böbrek arterleri çevresinde yap lan ameliyatlar Sepsis Nefrotoksik ilaçlar n kullan m Postoperatif Erken Komplikasyonlar ABY Tedavi S v ve elektrolit dengesi Nefrotoksik ilaçlar (aminoglikozid antibiyotikleri vd.) kesilir. Mannitol, dopamin veya furosemid Hemodiyaliz Periton diyalizi uygulan r.Postoperatif Erken Komplikasyonlar Vücut Is s Problemleri Hipertermi Malign hipertermi Hipotermi Postoperatif Erken Komplikasyonlar Postoperatif Hiperpireksi Nedenleri Günler 1- 3 Travmaya metabolik cevap Atelektazi Sistemik veya lokal inflamatuar cevap Daha önceden var olan hastal klar İlaç reaksiyonlar IV s v lar ( pirojenler, uygunsuz transfüzyonlar, uyumsuzluklar) IV kateter infeksiyonu Üriner kanal enstrumantasyonu Postoperatif Erken Komplikasyonlar Malign Hipertermi Süksinil kolin veya halotan Tedavi Anestetik maddelerin kullan lmas durdurulur Yüzeysel soğutma Buzlu fizyolojik serum ile mide lavaj veya lavman Prometazin veya meperidin (Dolantin) DANTROLEN Postoperatif Erken Komplikasyonlar Hipotermi Ameliyatta s kayb nedenleri Anestezi nedeniyle hareketsizlik Geniş deri alanlar n n aç k kalmas S v buharlaşmas Kan ve serumlar n soğuk verilmesi Ameliyat n uzamas Kar n ve toraks ameliyatlar nda visserlerin uzun süre aç kta kalmas Postoperatif Erken Komplikasyonlar Hipotermi Tedavi S cak battaniyeleri veya s lambalar Vazodilatasyondan kaç nmak Prometazin (Phenergan) veya meperidin (Dolantin) Postoperatif Erken Komplikasyonlar Kanama Yarada hematom Hemoperiton Gİ kanamaPostoperatif Erken Komplikasyonlar Yarada Hematom Antikoagulan verilen veya daha önceden p ht laşma bozukluğu olanlarda risk çok artar. Yetersiz hemostaz Kuvvetli öksürük veya hipertansiyon Steril şartlarda birkaç dikiş al n p hematom boşalt l r Postoperatif Erken Komplikasyonlar Hemoperiton İlk 24 saat içinde taşikardi, hipotansiyon, idrar miktar nda azalma ve periferik vazokonstriksiyon gibi hipovolemi belirtileri verir. S v ve kan transfüzyonlar Tekrar ameliyat ile eksplorasyon Postoperatif Erken Komplikasyonlar Gİ Kanama Mide ameliyatlar ndan sonra anastomozdan s zma Diğer ameliyatlarda ise önceden var olan bir ülser veya kortizon ülserinden kanama, ender olarak ilaçlara bağl eroziv hemorajik gastritten kanama şeklinde görülür. Postoperatif Erken Komplikasyonlar Bulant – Kusma Erken postoperatif bulant ve kusma nedenleri Anestezik maddeleri etkisi Anestezinin başlang c nda midenin hava ile dolup gerilmesi Ameliyatta visserlerin ellenmesi Barsak peristaltizminin durmas Ameliyat sonras sekresyonlar n birikmesi ile midenin dolmas Postoperatif Erken Komplikasyonlar İntestinal Hipomotilite Mide peristaltizmi 24-48 saat sonra Kolon hareketleri 48 saatten sonra Postoperatif Komplikasyonlar Geç Komplikasyonlar Solunum problemleri Vücut s s problemleri Yara problemleri Peritonitler Psikiyatrik problemler KC ile ilgili pronlemler Stres ülseri Postoperatif kolesistit ve panreatit D şk lama problemleriPostoperatif Geç Komplikasyonlar Solunum Problemleri Pnömoni AC embolisi ve enfarktüsüPostoperatif Geç Komplikasyonlar Pnömoni Haz rlay c etkenler; bronş salg lar n n at lamamas atelektazi aspirasyon Gram (-) bakteriler Pseudomonas aeroginosa ve Klebsiella Postoperatif Geç Komplikasyonlar Pnömoni Ateş, taşipne, trakeobronşiyal salg lar n artmas Fizik muayenede; hasta tarafta matite, yaş raller solunum seslerinde azalma Kesin tan : Akciğer graf si ve BT Postoperatif Geç Komplikasyonlar Pnömoni Tedavi Derin nefes ald rma, öksürtme, hareket ettirme, nazotrakeal aspirasyon vd. Antibiyotikler Pozitif bas nçl solunum Postoperatif Geç Komplikasyonlar AC Embolisi Risk Faktörleri cerrahi, travma veya yan klar malignite hareketsizlik alt ekstremite paralizisi gebelik veya lohusal k ileri yaş kalp yetersizliği inflamatuar barsak hastal klar nefrotik sendromPostoperatif Geç Komplikasyonlar AC Embolisi ve Enfarktüsü Taşipne, taşikardi, hemoptizi ve yan ağr s ECG Göğüs radyogram Kan gaz örneklemesi Ventilasyon-perfüzyon sintigrafisi (VQ), Postoperatif Geç Komplikasyonlar AC Embolisi Tedavi Düşük Moleküler Ağ rl kl Heparin ve Warfarin Destekleyici ve semptomatik tedavi Nazal oksijen Endotrakeal tüp Acil embolektomi Ağr kontrolü Prof laktik antibiyotik streptokinaz veya ürokinaz gibi f brinolitik ajanlar V. cava inferior p ht filtresi (şemsiyesi) Postoperatif Geç Komplikasyonlar Vücut Is s Problemleri Orta Dönem Geç DönemPostoperatif Geç Komplikasyonlar Orta Dönem Is Problemleri Günler 4-6 Yara infeksiyonunun yay lmas ( Strep. Pyojenes ) Göğüs enfeksiyonu (erken) Üriner infeksiyon IV kateter (periferik veya sentral) infeksiyonuPostoperatif Geç Komplikasyonlar Geç Dönem Is Problemleri Günler 7-10 Süpüratif yara infeksiyonu Göğüs infeksiyonu Üriner infeksiyon (eğer kateter hala yerinde duruyorsa) Derin ven trombozu Derin abselerPostoperatif Geç KomplikasyonlarPostoperatif Geç KomplikasyonlarPostoperatif Geç Komplikasyonlar Yara Komplikasyonlar Seroma Yara Enfeksiyonu Yara Ayr şmas İnsizyonel HerniPostoperatif Geç Komplikasyonlar Seroma Ameliyat bölgesinde dolgunluk ve gerginlik Deri alt nda şişlik, kabar kl k ve flüktüasyon Ponksiyon Postoperatif Geç Komplikasyonlar Yara infeksiyonu için risk faktörleri Lokal Cerrahi tekniği İnce devaskülarize deri flepleri İnflamatuar hastal klar Daha önce geçirilmiş cerrahi girişim (meme biyopsisi) Genel faktörler Preoperatif dönemde hastanede uzun süre kalma Uzun ameliyat süresi Traş etme Preoperatif antiseptik duş alma Ameliyathane ve servis disiplini Sistemik Malnutrisyon Kan transfüzyonu Yaş İmmunsupresyon varl ğ Kemoterapi veya radyoterapi Medikal komplikasyonlar Şok Kanser Uzak infeksiyonlarPostoperatif Geç Komplikasyonlar Yara kontaminasyonu kategorileri Ia Temiz (örn: f t k, variköz venler, meme) lb Temiz, protez cerrahisi (örn. damar greftleri, mafsal protezleri) II Temiz-kontamine (örn. elektif aç k kolesistektomi) III Kontamine (örn. apandektomi veya elektif kolorektal cerrahi) IV Kirli (örn. abse, fekal peritonit)Postoperatif Geç Komplikasyonlar Yara absesi / infeksiyonu yönetimi Abseyi ak t, yabanc cismi ve kalm ş dikişleri ç kart, yeterli drenaj sağla Nekrotik olan ve hayatiyetini kaybetmiş bulunan dokular ameliyathanede genel anestezi alt nda debride et. Bu iş için birkaç seans gerekebilir. Selülit, lenfanjit, veya sepsis yada bakteriemi gibi yandaş infeksiyonlar için ampirik (veya mikrobiyolojik tetkik sonucu gelen cevaba göre) antibiyotiğe başla. Topikal antimikrobiyal ajan (povidon iyodür-metisiline rezistan staf. aureus (MRSA) ya etkili - veya klorheksidin) kullan. Yaray nemli tut ve uygun pansuman ile koru. Temiz granülasyon dokusu geliştiğinde sekonder sütür veya greflemeyi düşün.Postoperatif Geç Komplikasyonlar Yara Ayr şmas ve Evisserasyon Yara ayr lmas ndan sorumlu faktörler. Yaşl l k (dokular n yetersiz kanlanmas ) Yetersiz beslenme (hipoproteinemi, avitaminoz) Diabetes mellitus, üremi, sar l k İmmünsupresyon tedavisi Malign hastal klar (kanser, sarkom, lenfoma) Şişmanl k, hiperadrenokortisizm Uzun süreli kortikosteroid kullan m Hatal kapatma, eksik veya yetersiz yara iyileşmesi İntraabdominal bas nçta artma (öksürük, h çk r k, ileus)Postoperatif Geç Komplikasyonlar İnsizyonel Herni Kal c prolen mesh Kontrendikasyon varsa, yara f t ğ korse veya kuşaklarla kontrol edilir.Postoperatif Geç Komplikasyonlar Peritonitler Özofagus, kolon, safra kesesi, vd organlarda yap lan anastomoz s z nt s nedeniyle Daha önceden varolan patolojinin ameliyat ile yeterince tedavi edilememesi Peptik ülser perforasyonu Perfore apandisit Safra kesesi veya kolon hastal klarPostoperatif Geç Komplikasyonlar Psikiatrik Problemler Ameliyat sonras 3'üncü günden itibaren korku, s k nt , depresyon, veya ajitasyon, konfüzyon, halüsinasyon, mani, deliryum ve perseküsyon gibi değişiklikler ortaya ç kabilir. Hekim hasta ilişkisinin kuvvetlendirilmesi Psikiyatrik konsültasyonPostoperatif Geç Komplikasyonlar Stres Ülserleri Beyin tümörü, karaciğer, akciğer rezeksiyonu, larinjektomi, abdominoperineal amputasyon, vd. gibi yüksek riskli ameliyat geçirenlerde Solunum yetersizliği, şok, sepsis gibi ameliyat sonras ağ r sorunlar n geliştiğiPostoperatif Geç Komplikasyonlar Stres Ülseri Profilaksi H2 Reseptör Bloker Proton Pompas İnhibitörleri Acil endoskopi Laparatomi Postoperatif Geç Komplikasyonlar Postoperatif Kolesistit Gastrointestinal sisteme yönelik ameliyatlar %70-80 taşs z Safra kesesi ampiyemi Konservatif tedaviye yetersiz cevap Biliyer staz (safra çamuru), biliyer infeksiyon ve iskemi sorumlu tutulmaktad r. Postoperatif Geç Komplikasyonlar Pankreatit Pankreas, safra yollar ve duodenum ameliyatlar Kardiyopulmoner bypass Paratiroid ve böbrek transplantasyonu ameliyatlarPostoperatif Geç Komplikasyonlar Dekubit Ülseri Sakrum, iskion, trokanter, topuk ve d ş malleol gibi ç k nt l kemiklerinin bulunduğu bölgelerde Bask ülserlerinin evrelendirilmesi Evre 1 Evre 2 Evre 3 Evre 4Postoperatif Geç Komplikasyonlar Dekubit Ülseri Tedbirler Yeterli bir hemşire bak m İyi beslenme Yer değiştirmek ve hareket ettirmek Erken ayağa kald rmak Yatağ kuru tutmak Hassas bölgelere %50 alkol-su kar ş m ile friksiyon ve masaj yapmak Nemden korumak Lastik veya sünger simit ile boşluğa alma veya haval yataklar(antidekubitus yatağ ) Bölgeyi bas dan korumak, temiz ve kuru tutmak Eksizyon ve drenaj Lokal bak m Ameliyat Postoperatif Geç Komplikasyonlar Kab zl k ve D şk Pekişmesi Tedavi Metil selüloz Magnezi kalsin S v parafin gibi hafif laksatifler Laksatif lavmanlar ve basit lavmanlar