Saha Raporu Pusula ile Yapılan Ölçme İşlemleri - 2 Düzlemsel yapı unsurlarının eğim vektörü (OE) üzerinde Düzlemsel yapı unsurlarının eğim vektörü (OE) üzerinde pusula ile eğim açısının ( pusula ile eğim açısının (j j) ölçülmesi. ) ölçülmesi. E E’ O j a E b ODüzlemsel yapıların eğim açılarının uzaktan yaklaşık olarak ölçülmesiÇizgisel yapı unsurlarının eğim yönü ve Çizgisel yapı unsurlarının eğim yönü ve eğim açılarının ölçülmesi eğim açılarının ölçülmesi a) a) j j=0 =0° ° ise: ise: ? ? Bu durumda çizgisel yapı unsuru yatay bir doğru Bu durumda çizgisel yapı unsuru yatay bir doğru durumundadır. durumundadır. ? ? Bunun için pusulanın N Bunun için pusulanın N- -S’ ye paralel kenarı yapı S’ ye paralel kenarı yapı unsuruna birleştirilir. unsuruna birleştirilir. ? ? Sonra kabarcıklı düzey yardımıyla pusula tabanı Sonra kabarcıklı düzey yardımıyla pusula tabanı yataylanır ve iğnenin N veya S ucundan okuma yataylanır ve iğnenin N veya S ucundan okuma yapılır. yapılır. ? ? Eğer çizgisel yapı unsuru büyükse önce Eğer çizgisel yapı unsuru büyükse önce bunun üzerinde durup belli bir noktaya nişan bunun üzerinde durup belli bir noktaya nişan alınarak pusulanın N alınarak pusulanın N- -S doğrultusu yapısal S doğrultusu yapısal unsurun (örneğin antiklinal ekseni) unsurun (örneğin antiklinal ekseni) doğrultusu ile çakıştırılır. doğrultusu ile çakıştırılır. ? ? Bundan sonra pusula okuma kuralına göre Bundan sonra pusula okuma kuralına göre okuma işlemi yapılır. Büyük yapılarda okuma işlemi yapılır. Büyük yapılarda j j ? ? 0 0 ise eğim yönü aynı şekilde ölçülebilir. Ancak ise eğim yönü aynı şekilde ölçülebilir. Ancak bu durumda da pusula okuma kuralına dikkat bu durumda da pusula okuma kuralına dikkat edilmelidir edilmelidir 0 < 0 < 90 > < 90° ° ise; ise; ? ? Bu genel bir durumdur. Bu genel bir durumdur. ? ? Bunun için pusula tabanın Bunun için pusula tabanın N N- -S S doğrultusunu yönünü doğrultusunu yönünü ölçeceğimiz doğrultuya paralel getirmek için düzgün yüzeyli ölçeceğimiz doğrultuya paralel getirmek için düzgün yüzeyli bir parçadan (jeolog defteri) yararlanılır. bir parçadan (jeolog defteri) yararlanılır. ? ? Defterin bir kenarını ölçülecek yapı unsuruna çakıştırdıktan Defterin bir kenarını ölçülecek yapı unsuruna çakıştırdıktan sonra defterin kapak düzlemi düşey duruma getirilir. sonra defterin kapak düzlemi düşey duruma getirilir. ? ? Sonra pusulanın Sonra pusulanın N N- -S S'ye paralel kenarı defter kapağına 'ye paralel kenarı defter kapağına birleştirilir. birleştirilir. ? ? Pusula tabanı yataylanarak pusula okuma kuralına göre Pusula tabanı yataylanarak pusula okuma kuralına göre okuma yapılır ve yazılır. okuma yapılır ve yazılır. ? ? Eğer çizgisel yapı unsuru büyükse yapı unsuru Eğer çizgisel yapı unsuru büyükse yapı unsuru üzerinde durarak pusulanın N üzerinde durarak pusulanın N- -S doğrultusu S doğrultusu ölçülecek doğrultuya paralel getirilir. ölçülecek doğrultuya paralel getirilir. ? ? Pusula yataylanarak okuma kuralına göre okuma Pusula yataylanarak okuma kuralına göre okuma işlemi yapılır. işlemi yapılır. ? ? Eğim açısının ölçümü düzlemsel ya­pı unsurlarında Eğim açısının ölçümü düzlemsel ya­pı unsurlarında olduğu gibidir. olduğu gibidir.Eğik ve küçük çizgisel yapılarda eğim yönünün ölçülmesi. OL- eğim vektörü, OL’- eğim yönü vektörü, j - eğim açısıj j = 90 = 90° ° ise; ise; ? ? Eğim vektörü düşeydir. Eğim vektörü düşeydir. ? ? Bunun yatay bir düzlem üzerindeki dik izdüşümü Bunun yatay bir düzlem üzerindeki dik izdüşümü ise bir noktadır. Dolayısıyla düşey durumdaki ise bir noktadır. Dolayısıyla düşey durumdaki çizgisel bir yapı unsurunun yönü söz konusu çizgisel bir yapı unsurunun yönü söz konusu olamaz. olamaz. ? ? 90 90° ° lik eğimi ölçmekle uzaydaki duruş saptanmış lik eğimi ölçmekle uzaydaki duruş saptanmış olur. olur.Bazı durumlarda duruşunu ölçmek istediğimiz düzleme Bazı durumlarda duruşunu ölçmek istediğimiz düzleme ulaşmamız mümkün olmayabilir ya da düzlem yeterince ulaşmamız mümkün olmayabilir ya da düzlem yeterince yüzeyleme vermeyebilir. Bu gibi durumlarda: yüzeyleme vermeyebilir. Bu gibi durumlarda: ? ? Düzlemin duruşu belli ancak aradaki dere veya uçurum Düzlemin duruşu belli ancak aradaki dere veya uçurum nedeniyle ölçü yapacağımız yere gidemiyorsak nişan alma nedeniyle ölçü yapacağımız yere gidemiyorsak nişan alma yöntemiyle pusulanın N yöntemiyle pusulanın N- -S doğrultusu ölçülecek doğrultuya S doğrultusu ölçülecek doğrultuya paralel getirilir. paralel getirilir. ? ? Pusula düzeçlenerek pusula okuma kuralına göre değer okunur. Pusula düzeçlenerek pusula okuma kuralına göre değer okunur. Eğim yönü ve eğim açısı da aynı şekilde bulunabilir. Eğim yönü ve eğim açısı da aynı şekilde bulunabilir. Düzlem yeterince mostra vermemiş ise şekil 3.16 daki Düzlem yeterince mostra vermemiş ise şekil 3.16 daki durumlar söz konusu olur. durumlar söz konusu olur. Nişan alma yöntemi ile eğim yönü ve eğim açısının Nişan alma yöntemi ile eğim yönü ve eğim açısının ölçülmesi ölçülmesiBrunton tipi bir pusula ile küçük çizgisel bir yapının ölçülmesi