Grafik Resim Dosyaları Üzerinde İşlem Yapan Programlar 29 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç 4. RES İM DOSYALARI ÜZER İNDE İŞLEM YAPAN PROGRAMLAR 4.1. RES İM GÖSTER İC İ PROGRAM (ACDSee) Bilgisayarda bulunan resim dosyalarını, foto ğrafları görüntülemek için pek çok program bulunmaktadır. ACDSee programı bunlar arasındaki en popüler ve en iyi programlardan birisidir. Program sadece image dosyalarını göstermekle kalmayıp, dosyalar üzerinde de ği şiklik yapmaya ve dosyaların uzantılarını de ği ştirmeye de imkan verir. Resimlerle i şlem yapılırken kullanılması gereken ACDSee programı mükemmel bir grafik aracıdır. Resim görüntülemede ve birden fazla resme bakmakta hızlı, etkili ve kullanımı kolay bir arayüze sahiptir. Görüntü gözatıcısı, grafikleri kolayca yerle ştirip düzenlemeyi, resim görüntüleyici ise hızlı bir şekilde resimleri göstermeyi sa ğlar. ACDSee, kullanıcıya Photo Enhancer (Foto ğraf Düzeltici) dahil olmak üzere birçok görüntü i şleme aracı sunar. Program birçok medya dosyası ve en popüler görüntü biçimlerini destekler. Ayrıca resim dosyalarını toplu olarak ba şka dosya tiplerine dönü ştürmeyi de sa ğlar. HTML albümü üretimi, tak - çalı ştır türü dijital kameralar için destek ve TWAIN deste ğinin yanı s ıra ZIP ve LHA sıkı ştırılmı ş dosyalara göz atabilme programın di ğer özellikleri arasındadır. Program çalı ştırıldıktan sonraki ekran görüntüsü a şa ğıdaki resimde görüldü ğü gibidir. En üstte program menü çubu ğu, toolbar menüsü, altında Windows Gezgini'ne benzeyen bir klasör ve dosya gösterimi alanı, sol alt kö şede seçilen dosyanın küçük bir görüntüsünü gösteren bir pencere ve en altta da programa ait reklam penceresi bulunur. Şekil 4.1.1. ACDSee ekran görüntüsü Seçilen dosyanın görüntüsünü veren pencere Toolbars2 menüsü Dizin ve Dosyaların Görüntülendi ği Pencere Programa ait reklam penceresi Toolbars1 menüsü Program Menü çubu ğu BÖLÜM 4 30 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç 4.1.1. Toolbars 1 penceresi Yukarıdaki şekil Toolbars -1 penceresidir. Burada bulunan toolbar ö ğelerinin hangi amaçlarla kullanıldı ğı a şa ğıdaki tabloda verilmi ştir. Bir önceki dizine gitmeyi sa ğlar. Bir sonraki dizine gitmeyi sa ğlar. Bir üst dizine gitmeyi sa ğlar. İstenilen bir foto ğrafı sık kullanılanlara ekleyip, daha sonra bu buton ile o resime daha kolay ula şmayı sa ğlar. İstenilen bir dosyayı bulunulan dizinde aramayı sa ğlar. Butona basıldı ğında ekrana gelen pencereden dosya bulunur. Bu pencerede aranılan dosyayı ayrıntılı bir şekilde aramaya imkan veren çe şitli seçenekler bulunmaktadır. Seçilen bir resim dosyasının uzantısını de ği ştirmeyi sa ğlar. Bilgisayara ba ğlı bir kamera var ise, kameradan çekilen görüntüyü resim dosyası olarak kaydetmeyi sa ğlar. Resim dosyasının görüntüsünü yazıcıdan çıktı olarak almayı sa ğlar. Seçilen resim dosyasının boyutlarını ve uzantısını de ği ştirebilmeyi sa ğlar. Bu i şlemde ekrana i şlemle ilgili bir pencere açılır. Resim dosyasını, ismini de ği ştirerek ba şka bir dizine kaydetmeyi sa ğlar. Resim dosyasını, ismini de ği ştirerek ba şka bir dizine kopyalamayı sa ğlar. Seçilen resim dosyasını silmeyi sa ğlar. Resim dosyasının açıklama gibi bir çok özelli ğini görmeyi sa ğlar. Programın ayarlar penceresini açmayı sa ğlar. Bu seçenek daha sonra ayrıntılı olarak incelenecektir. Seçilen dizin içerisindeki dosyalarının liste görüntüsünü de ği ştirmeyi sa ğlar. Üretici firma ile ileti şim kurmayı sa ğlar. Böylelikle programın çıkan yeni versiyonları ve di ğer özellikleri ile ilgili bilgi edinilebilir. 31 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç 4.1.2. Toolbars 2 penceresi Yukarıdaki şekil Toolbars -2 penceresidir. Burada bulunan toolbar ö ğelerinin hangi amaçlarla kullanıldı ğı a şa ğıdaki tabloda verilmi ştir. Resim dosyasının parlaklık, renk ve di ğer ayarları ile ilgili düzenleme yapmayı sa ğlar. Seçilmi ş olan dosyaları boyutlarını belirleyebilece ğiniz alana yapı ştırmayı yada bir web sayfası şekline dönü ştürmeyi sa ğlar. Contact sheet özelli ğin aynısını yazıcıdan çıktı alarak yapar. Bu özellik sayesinde bir çok resim bir resim içerisine aktarılarak yazıcıdan tek bir sayfa halinde alınabilir. Program ile e-mail gönderebilmeyi sa ğlar. Seçilen resim dosyasını ek dosya olarak e-maile ekler. Resimleri bir web sayfasına aktarıp, bir web sayfası yapabilmeyi sa ğlar. Burada ACDSee programı bir web sayfası tasarlayıcısı olarak kullanılabilir. Resimleri bir web sayfasına yada ba şka bir alana aktarmayı sa ğlar. 4.1.3. Program Menü Çubu ğu Yukarıdaki şekil program menü çubu ğu penceresidir. Burada bulunan menü ba şlıkları ve hangi amaçlarla kullanılaca ğı a şa ğıdaki bölümlerde anlatılmı ştır. 4.1.4. File menüsü New Folder: Yeni bir dizin olu şturur. New Window: Yeni bir pencere açar. Open: Seçili olan resmi tam ekran gösterir. Add to Favorites: Dosyaya daha çabuk ula şılabilmesi için Sık Kullanılanlara ekler. Acquire: Seçilen bir resim dosyasının uzantısını de ği ştirmeye yarar. Acquire Setup: Uzantı de ği ştirme i şlemi yapan Acquire özelli ğinin ayarlarını de ği ştirmek için kullanılır. Print: Resim dosyasının görüntüsünü çıktı olarak yazıcıdan almayı sa ğlar. Print Setup: Yazıcının ayarlarını düzenlemeyi sa ğlar. Properties: Resim dosyasına ait özelliklerin bulundu ğu alandır. Açıklama gibi bir çok özellik buradan yapılır. Exit: Programdan çıkı ş. 32 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç 4.1.5. EDIT menüsü Cut: Kes i şlemi yapar. Copy: Kopyala i şlemi yapar. Copy Image: Resmi kopyalar. Paste: Kes veya Kopyala yapılan alanı Yapı ştır. Delete: Sil i şlemi yapar. Select All Files: İlgili dizinde bulunan tüm dosyaları seçerek aktif hale getirir. Copy To: Resim dosyasını bir ba şka dizinde ismini de ği ştirerek kopyalamayı sa ğlar. Move To: Resim dosyasını bir ba şka dizine ismini de ği ştirerek kaydetmeyi sa ğlar. Rename: Dosyanın adını de ği ştirmeyi sa ğlar Describe: Dosyaya açıklama yazmayı sa ğlar. 4.1.6. VIEW menüsü Browser panes: Browser Paneline eklemeler yapar. Layout schemes: Programın ekran görüntüsündeki halini ve menülerin durumlarını kaydeder. Preview: Aktif resme önizleme yapmayı sa ğlar. Favorites List: Sık Kullanılanlar listesi. Thumbnails: Dizindeki resim dosyalarının görüntüsünü küçük boyutlarda gösterir. Large Icons: :Dizindeki resim dosyalarının görüntüsünü büyük boyutlarda gösterir. Small Icons: Dizindeki resim dosyalarının görüntüsünü büyük boyutlarda gösterir. List: Dizindeki resim dosyalarını liste halinde görüntüler. Details: Dizindeki resim dosyalarını dosyanın adı, uzunlu ğu, yaratıldı ğı tarih gibi ayrıntılarıyla görüntüler. Arrange Icons: Dizindeki resim dosyalarının sıralamasını adı, tarihi, boyutu vb. gibi detaylarına göre görüntüler. Show Columns: Gösterilen listedeki detayları (tarih, açıklama, boyut vb.) ekleyip çıkarmayı sa ğlar. Show Hidden Files: Dizindeki tüm dosyaları görüntüler. Hide Non-images: Dizindeki resim dosyası olmayanları göstermez. Sadece resim dosyaları görüntülenir. Refresh: Dizindeki resim dosyalarının listesini yeniler. Quick-Refresh: Hızlı Yeniler. Auto-Refresh: Otomatik Yeniler. 4.1.7. GO menüsü Back: Bir önceki dizine gitmeyi sa ğlar. Forward: Bir sonraki dizinde gitmeyi sa ğlar. Up One Level: Bir üst dizine gitmeyi sa ğlar. 33 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç 4.1.8. TOOLS menüsü Photo Enhance: (Foto ğraf ço ğaltma) ACDSee programının en önemli bölümlerindendir. Bu alan seçildi ğinde ekrana yeni bir pencere gelir ve aktif resim üzerinde programcık i şlevi oynamaları yapılabilir. Foto ğrafların görünü şü, duru şu, renk ayarları, format de ği ştirebilme gibi. Burada foto ğrafların kalitesi istenilen kadar dü şürerek, resmin dosya boyutu da de ği ştirebilir. JPEG Transform: Ekrana gelen dönü ştürücü pencere aracılı ğı ile uzantısı *.jpg olan resimlerin ayarları de ği ştirilebilir. Dosyalar sa ğa,sola, a şa ğı, yukarı döndürülebilir. Bu seçenek Webmaster'lar için önemlidir. Slide Show: Ba şka bir programa ihtiyaç duyulmadan aktif dizindeki tüm resimleri belirli saniye aralıklarla slayt şeklinde arka arkaya göstermeyi sa ğlar. Slide Show Recursive: Slide Show özelli ğinin aynısı. Fark dizindeki resimler bitti ğinde ba şa dönerek resimleri yeniden göstermeyi sa ğlar. Find Images: İstenilen resmi bulmayı sa ğlar. Convert: Dönü ştürücü. Seçilen resmin formatını de ği ştirmeyi sa ğlar. Generate File Listing: Seçilen dizindeki resim dosyalarının listesini text dosyasına yazar. Set Wallpaper: Seçilen resmi ortala, dö şe ve uzat seçene ğinde Masaüstü Resmi yapmayı sa ğlar. Shell: (Kabuk) Resim dosyalarını bir ba şka program ile çalı ştırmayı sa ğlar. Rename Series: Daha önceden olu şturulan bir resim serisinin ismini de ği ştirmeyi sa ğlar. Change Timestamp: Bu özellik aktif halde iken, resim dosyalarında yapılan de ği şikliklerin otomatik olarak kaydedilmesi sa ğlanabilir. Play Audio: Ses dosyalarını dinlemeyi sa ğlar. Stop playing audio: Dinlenen ses dosyasını durdurur. Digital Camera: E ğer dijital kamera varsa, ba şka bir ek programa ihtiyaç duyulmadan, kameradan alınan görüntüleri ACDSee programına aktarır. Options: Programa ait özellik ayarlarını yapmayı ve de ği ştirmeyi sa ğlar. File Associations: ACDSee programının destekledi ği formatları görmeyi ve aktif hale getirmeyi sa ğlayan Windows penceresini görüntülemeyi sa ğlar. 34 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç 4.1.9. PLUG-INS menüsü Adjust Levels: Seçilen resim üzerinde parlaklık, renk ve başka di ğer ayarlamaları yapabilmeyi sa ğlayan pencereyi ekrana getirir. Create a contact sheet: Boyutları kullanıcı tarafından belirlenen bo ş bir resim alanına, seçilmi ş olan dosyaları boyutlarını de ği ştirerek yapı ştırabilmeyi veya bir web sayfası şekline dönü ştürebilmeyi sa ğlar. Webmaster'lar için dü şünülmü ş bir özelliktir. Print Contact Sheet: Bir önceki özelli ğin aynısını çıktının yazıcıdan alınması şartı ile yapar. Bu özellik sayesinde bir çok resim bir resim içerisine aktarılarak yazıcıdan tek bir sayfa halinde alınabilir. Send images by e-mail: Program ile e-mail gönderebilmeyi sa ğlar. Seçilen resim dosyasını ek dosya olarak e-maile ekler. HTML Album Generator: Resimleri bir web sayfasına aktarıp, bir web sayfası yapabilmeyi sa ğlar. Bu özellik ile ACDSee programı bir web sayfası tasarlayıcısı gibi kullanılabilir. JPEG Transform: Resimleri JPEG formatına dönü ştürmeyi sa ğlar. SendPix: Resimleri bir web sayfasına yada ba şka bir alana aktarmayı sa ğlar. Settings: Programa ait ayarların yapıldı ğı bölümdür. Programa ait herhangi bir özellik buradan de ği ştirilebilir. 4.1.10. DATABASE menüsü Rebuild thumbnails: Büyük dosya boyutlu resimlerin, küçük dosya boyutlu hale getirilmesinde dosyaları eski haline getirmeyi ve dosyayı onarmayı sa ğlar. Maintenance: Resim dosyalarının bozuk yerlerini düzeltebilmeyi sa ğlar. Seçilen resim dosyası tek bir tıklamayla onarılabilir. 4.1.11. HELP menüsü Contents: Yardım sayfasını açmaya yarar. Keyboard: Klavyedeki kısayol tu şlarını gösteren pencereyi açar. Web page: Program üreticisinin web sayfasına ba ğlanmayı sa ğlar. About ACDSee: ACDSee programı hakkında bilgi verir. ACD In Touch Service: ACDSee servislerine ula şmayı sa ğlar. Purchase ACDSee: Programın nasıl satın alınaca ğını anlatır. 35 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç 4.2. RES İM DOSYALARINDA DE ĞİŞİKL İKLER YAPAN PROGRAM (DEFORMER PROGRAMI) Deformer programı resim dosyaları üzerinde e ğip-bükme, döndürebilme, resme çe şitli efektler verme, resimlere animasyonlar ekleme, resimleri çe şitli şekillere sokma gibi de ği şiklikler yapılmak istenildi ğinde kullanılabilecek pek çok programlardan sadece birisidir. Program aynı zamanda; de ği ştirilmi ş olan dosyaları avi, gif gibi farklı formatlarda da kayıt etme imkanı verir. Resim dosyaları üzerinde neler yapılabilece ği konusunda bilgi edinilmesi açısından; bir resim dosyası üzerinde bu program aracılı ğı ile bazı düzenlemelerin nasıl yapılaca ğı anlatılmı ştır. A şa ğıdaki araba resmi üzerinde Deformer program ile çe şitli düzenlemeler yapılacaktır. Şekil 4.2.2. Arabanın ilk hali Programda bulunan menü ba şlıklarından bazıları a şa ğıda verilmi ştir. Open Picture: Mevcut olan bir resim dosyasını kullanmak üzere açmayı sa ğlar. Insert Picture: Resim eklemeyi sa ğlar. Scan: Tarayıcı menüsü. Tools : Program ile ilgili kullanılabilecek çe şitli araçları kullanmayı sa ğlar. Play: Olu şturulan animasyonları izleyi sa ğlar. Open: Yeni bir resim dosyası açmayı sa ğlar. Load Deformation: Düzenlemesi yarıda bırakılan dosyalara tekrar ula şılmasını sa ğlar. Finish: Düzenleme yapılan resim dosyalarını kaydetmeyi sa ğlar. Options: Programa ait çe şitli ayarlamaları yapmayı sa ğlar. Reset: Üzerinde düzenleme yapılan resim dosyasını ilk haline dönü ştürmeyi sa ğlar. Resimler üzerinde çe şitli düzenlemeler yapmayı sa ğlayan bu menü seçenekleri haricinde, programda grafik dosyalarının sol tarafında çe şitli efekt dü ğmeleri bulunmaktadır. 36 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç Şekil 4.2.2. Program Arabirimi 4.2.1. Örnekler Örnek-1 : Resim dosyasını "Open Picture" ile açarak resme efekt uygulaması yapalım. Resmin sol tarafında çe şitli efektler görülmektedir. Efektlerin üzerindeki logolardan nasıl bir efekt uygulanabilece ğini anlamak mümkündür. Bunları seçilen resme uygulayarak resmin nasıl bir görüntüye sahip olaca ğını görelim. İlk efekt olan "Catastrophe Tools" menüsünden "Explosion Large" efektini seçildi ğinde resim üzerinde efektin uygulanması için bir daire belirir. Bunu resmin herhangi bir bölgesinde gezdirerek kabartabiliriz. Arabanın almı ş oldu ğu yeni şekil a şa ğıdaki gibi olacaktır. Şekil 4.2.1.1. Kabartma efekti uygulanmı ş resim Örnek-2 : Efekt menüsü olan "Toolkit" menüsünden "Move Large" efekti seçilerek ekrana gelecek daireyi, mouseun sol tu şuna basılı tutarak yukarı-a şa ğı, sa ğa-sola hareket ettirerek istedi ğiniz noktada bırakın. Menü altındaki di ğer seçenekler kullanılarak muhtelif animasyonlar yaratılabilir. 37 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç Şekil 4.2.1.2. Move-Large efekti uygulanmı ş resim Yaratılan efektler frame menüsü ile üst-üste bindirilerek hareketli klipler yapılabilir. Deneme yapmak için efektlerden birkaçını resme uygulayın. Alt taraftaki frame menüsünden bu efektler takip edilebilir. Ayrıca animasyon hızı da sa ğ üst taraftaki "Speed" menüsünden ayarlanabilir. Resme çe şitli efektleri uyguladıktan sonra kaydetmek için "Finish" dü ğmesine tıklayın. Ekrana kayıt seçenekleri gelir. Bunlar Save Picture: Olu şturulan dosyayı normal resim dosyası olarak kaydeder. Save Video: Olu şturulan dosyayı avi formatında kaydeder. Animated Gif: Olu şturulan dosyayı gif formatında kaydeder. Save Project: Programın kendi formatı olan moo uzantısı ile kaydeder. Olu şturulan resim dosyasının çıktısı yazıcıdan "Print" dü ğmesi ile alınır. Şekil 4.2.1.3. Kayıt menüsü 4.3. RES İM DOSYALARININ BEL İRL İ BÖLÜMLER İNE L İNK VEREN PROGRAM (CuteMAP PROGRAMI) Web sayfasına yerle ştirilen tek parça halindeki bir resim dosyasının, belirlenen yerlerine ayrı ayrı link vermeyi sa ğlayan programlardan bir tanesidir. Bu i şlem "Hotspot" (Resim Haritası) olarak isimlendirilir. Hotspot i şlemi; CuteMap programı ile kolay bir şekilde profesyonelce yapılabilmektedir. Program özellikle web sayfası dizaynı yapanların i şini çok kolayla ştırmaktadır. 38 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç Programda bulunan menü ba şlıklarından bazıları a şa ğıda verilmi ştir. FILE MENÜSÜ New Map: Yeni bir proje olu şturmayı sa ğlar. Open Map: Daha önce olu şturmu ş bir projeyi açmayı sa ğlar. Close: Üzerinde çalı şılan dosyayı kapatmayı sa ğlar. Save: Yapılan i şlemleri kaydetmeyi sa ğlar. Save As: Dosyayı farklı isimle veya farklı yere kaydetmeyi sa ğlar. Save All: Üzerinde çalı şılan tüm resim dosyalarını kaydetmeyi sa ğlar. Exit: Programdan çıkmayı sa ğlar. Nest: Seçilmi ş alanı daha belirgin bir hale getirmeyi sa ğlar. Drag: Seçilmi ş alanı sonradan yeniden boyutlandırmayı sa ğlar. Undo: En son yapılan i şlemi geri almayı sa ğlar. Redo: Geri alınan i şlemi yinelemeyi sa ğlar. Select: Mouse okuna dönmeyi sa ğlar. Zoom In/Zoom Out: Resmi büyültüp küçültmeyi sa ğlar. Rect: Resimde link verilecek kısmı kare halinde seçmeyi sa ğlar. Circle: Resimde link verilecek kısmı daire halinde seçmeyi sa ğlar. Poly: Resimde link verilecek kısmı serbest bir şekilde seçmeyi sa ğlar. Testing: Olu şturulan dosyayı önizlemeyi sa ğlar. About: Programa ait bilgileri görüntüler. Help: Programa ait Yardım almayı sa ğlar. Şekil 4.3.1. CuteMap program ekranı Kullanılabilecek link şekilleri Standart seçenekleri Advanced Seçenekleri 39 GRAF İK ve AN İMASYON Alakoç Hotspot olayının nasıl yapıldı ğı konusunda bilgi edinilmesi açısından; bir resim dosyası üzerinde CuteMAP programı aracılı ğı ile bu i şin inceliklerini örnek bir çalı şma yaparak ö ğrenelim 4.3.1. Örnek : File menüsünden, New Map seçilir. Link verilmek için kullanılacak resim dosyasını seçilerek Aç dü ğmesine basılır. Seçilen resim dosyası ekranda hazır hale gelir. A şa ğıdaki adımlar takip edilerek seçilen resmin istenilen kısımlarına link verilme i şlemi sa ğlanır. Önce Araç çubu ğundan şekil 3-1 de belirtilen kullanılabilecek link şekillerinden kare, elips veya serbest herhangi bir link şekli seçilir. Sonra link verilmek istenilen alan seçilerek belirlenir. Daha sonra yine şekil 3.1. de belirtilmi ş ve ekranın sol tarafında bulunan Standart ve Advanced seçene ğindeki ayarlara göre düzenlemeler yapılır. Standart seçeneklerinde bulunan ve doldurulması gereken seçenekler: URL: Linkin verilece ği adresin yazılaca ğı alan. Alternate text: Mouse imleci linkin üzerine gelince çıkacak olan metnin yazılaca ğı alan. Target Frame: Linkin açılaca ğı hedef pencerenin belirlendi ği alan. Advanced seçeneklerinde bulunan ve doldurulması gereken seçenekler: Bu kısmın bo ş kalıp kalmamsı veya doldurulması yapılacak i şe göre kullanıcıya bırakılmı ştır. Buradaki seçenekler : OnMouseOver: Linkin üzerine gelince status barda görülmesi istenilen mesajın yazılaca ğı alan. OnMouseOut: Normalde status barda belirmesi istenilen mesajın yazılaca ğı alan. Yukarıdaki açıklamalara göre resmin istenilen kısımlarına link verildikten sonra sayfanın önizlemesini görmek için Testing dü ğmesine basılır ve sayfa test edilir. Daha sonra dosya save ile kaydedilir.