Genel Saha Jeolojisi 6.10.2011 – ALCI – Hava Güneşli Ankara’nın yaklaşık 40 km güneybatısında, Yenimahalle’ye bağlı Alcı Köyü yakınlarındayız. Sütur (kenet): İki kıtasal kabuğu birbirinden ayıran eski okyanus baseni. “Tepelerin arkasında Kurtuluş Savaşı’nda karargah olarak kullanılan Alagöz Köyü var. Geç Kretase zamanında Tetis kapanıyor ve kenet bölgesi (sütur zonu) oluşuyor. Ankara bu süturları da içeren jeolojik bir bölge. Kenet bölgelerinde kuvvetli metamorfizma olur. Fakat bu bölgede zayıf metamorfizma görülüyor. Melajın içinde tortul kayaçlar gördük. Sedimanter melanjın yaşı: Alt Kretase İmbrikasyon Bindirmelerle oluşmuş melanj. Tektonik kuvvetlerle oluşmuş iç içe bir melanjda yürüyoruz. Obduction (Üzerlenme): Okyanusal kabuğa ait malzemenin kıtasal kabuğa ait malzemenin üzerine gelmesidir. (Ofiyolitik üzerlenme) Üzerlenme görüyoruz. Üzerlenmiş kayaçların üstüne gelen tortul bir istif var (Memlük Grubu). İDEAL OFİYOLİTİK SERİ’yi bil. Sedimanter bir kayaç aldık elimize. Çekiçle kırdığımızda konkoidal (midye kabuğu gibi) kırıldığını gördük. Demek ki silis içeriği fazla. HCl dökersek köpürme görülebilir. HCl döktük ve köpürme beklediğimizden fazla oldu. Karbonat oranının yüksek olduğunu anladık. Başka bir örneği elimize aldık, çekiçle çizilebiliyor. Silis fazla olsaydı kayaçta çekicin rengini görecektik, çekiç çizemeyecekti. Bir başka örneği inceledik. İnce taneli, pelajik kireçtaşlarından. İçlerinde muhtemelen mikro fosiller bulunacaktır. Ancak bunları sahada tespit etmemiz mümkün değil. Belki mikrofosillerden ammonites görebiliriz. Bozunma rengi ve taze kırık yüzey rengi “boz”. Bozunma biraz daha koyu renkli. Tabakalanma yok. Mikrit çökelirken araya bir başka bant daha girmiş. Melanj denilince birtakım farklı bloklardan oluşuyor. Bu bloklar tektonik kuvvetlerle birbirinden bağımsız olarak kopmuş. Uplift olmuş şekilde gözlemliyoruz. (#1 Mikritik kireçtaşı => K60D/38KB) Jeologlar için harita yapmada en önemli araç yüzleklerdir. Çok derin vadilerde bazen taze yüzleklerle (mostralarla) karşılaşırız. Yaşlıdan gence doğru jeolojik tarihi yaşarız. Vadide çalışırken vadiden değil de yamaçlardan yararlanılır. Vadi yamacı boyunca yürürken karşı yamacı da kontrol etmeliyiz. Karşıyı izlerken bir değişiklik görürsek “belki de tektonik/yapısal bir olay vardır” diye sorgulamalıyız. Mikritik kireçtaşı => #2 K68D/48KB #3 K65B/50KD #4 K35B/40KD Kalsit damarı bulduk. (67/135 ? 1 =135 ? 3 =45) Breşik kötü boylanmalı. Kırmızı renk hakim oldu. Çamur taşı veya radyolarit olduğunu düşündüğümüz bir birimle karşılaştık. Çekicimiz çizdiği için çamur taşı olduğunu yorumladık. Silis çizilmeyi zorlaştırır. #6 K40B/40GB 5cm kalınlıkta bir tabaka. #7 K50B/36 GB Vadi boyunca çıktık ve yükseldik. En alttaki vadiler geniş ve örtülüydü. Yukarı çıktıkça vadiler daraldı ve sediman kalmadı. Ölçülü stratigrafi kesitleri buralarda daha iyi yapılır. 13.10.2011 – ALCI – Hava Bulutlu Kuzeybatıya yaklaşık 30° eğimli sarı renkli tabakalar görüyoruz. Rudist ve Hippuritesli karbonatlı kayaçlar. Bazılarında Gastropoda ve bol algli yer yer mercan fosilleri içeren, bazı ince kırıntılı seviyelerinde Ostracoda fosilli seviyeler. Bu seviyeler yer yer metrik kalınlıklarda gözleniyor. Kalın – çok kalın tabaka sınıflamasına giriyor. Bu birimler aşınmaya karşı dayanımlı birimler oldukları için bölgenin bazı yüksek kısımlarında görüyoruz. Üstte oldukça kalın (~1m) kireçtaşı tabakası, altta farklı özellikle kireçtaşı var. Üst birim masif, alt birim doku olarak farklı, breşik kireçtaşı. Bol çatlaklı. Çatlaklar taş ocağı işletmesindeki patlatmalardan da kaynaklanıyor olabilir. Rengi koyu boz ve altta açık olan bir mostradayız. Bivalve’lerden Pelecypoda fosili görüyoruz. Yok olmuş bir grup. Yaklaşık 70 milyon yıl önce soyu tükenmiş. Innoceramites (Campanian) Alt kireçtaşı, üst kırıntılı birim (kaba kumtaşı - kumtaşı) Tansiyon çatlağı gördük: Kireçtaşı arasına kumtaşı girmiş. Kumtaşları az taşınmış, polijenik. Kaba kumtaşı çakıl içeriyor. Her iki birim de metrik kalınlıkta, litolojik açıdan çok belirgin. Üstteki detritik bir kayaç ve boz renkli. Üste doğru kiltaşı özellik de gösteriyor. Alt ve üst kayaçların biyolojik çeşitliliği farklı. Altta rudistli, hippuritesli kireçtaşı, üstte innoceramitesli kaba kumtaşı var. Bu iki birim arasında Parakonformite bulunmakta. Dokanak sınırı fasiyesin, litolojinin, biyolojik çeşitliliğin ve ekolojinin değiştiğini gösterdi. Yaş farkı yok gibi (ikisi de Campanian yaşlı). Lakün veya hiyatüs olabilir. İki birim arasında geçiş keskin değil, yavaş yavaş olmuş. Oblik (verev) atımlı bir fay gördük. Fay aynası, fay çiziği gözlemledik. Hippuritesli kireçtaşlarının içerisindeyiz. Bivalve’lerden Hippurites Pakidont diş yapısına sahip. Aşağı doğru yürüdük ve sarı renkli marnları gördük. Daha aşağı indiğimizde ise kırmızı renkli marnları gördük. (Belemnites Gastropod, Cephalopod fosilleri mevcut). 20.10.2011 – KÖSRELİKKISIĞI KÖYÜ – Hava Güneşli Ankara’nın kuzeyinde Ankara – Esenboğa yolu, Saray Mahallesi yakınlarında Kösrelikkısığı Köyündeyiz. Karakaya karmaşığı (kompleksi) üzerindeyiz. Kuvars arenit olduğunu düşündüğümüz bir örneği inceledik. Türbiditik akıntılarla oluşan karmaşıklığa sedimanter melanj diyoruz. Bulunduğumuz noktadan karşıya bakınca düzenli litostratigrafik birimleri görüyoruz. Litostratigrafik Birimler: Üst Grup, Grup, Formasyon, Üye, Tabaka 150-200 milyon yıl önce büyük bir okyanustu. Okyanus kabuğunu oluşturan malzemedeyiz. Karakaya melanjı Ege’den başlar, Doğu Anadolu’ya kadar devam eden bir “yara zonu” gibidir. Paratetis’in kapandığını ifade eder. Sedimanter birimlerden oluşan, büyük küçük boyutlu malzeme içeren, kötü boylanmış konglomera. Çoğunlukla iyi taşınmış. İmbrikasyon yapısı yok (tanelerde yönlenme olmadığından bu çıkarımı yaptık). Birim çok çatlaklı, kertikli. Her türlü metamorfik kayaç mevcut. Kireçtaşı ve kumtaşı çakılları var. Magmatik çakıl parçaları var. Kuvars, radyolarit, kireçtaşı parçaları var. Denizel konglomera olduğunu düşünüyoruz. Bu konglomeraların üzerinde bozunmaların olduğu mostraları görüyoruz. Ammonitikorosso adını verdiğimiz, kırmızı renkli nodüler kireçtaşı, çamurtaşı birimlerinden oluşan bir istife girdik. Ortam koşullarının uygun olması nedeniyle bu birimler bol miktarda fosil içermektedir. Crinoidler, Jura yaşlı Ammonitler, Bivalveler, Pelecypodalar, Gastropodalar, Brachiopodalar, Belemnitesler, Poriferalar (süngerler) burada bulunan makro fosilleri; Radyolaryalar, Foraminiferler ve Ostracodalar da mikro fosilleri ifade etmekte. 27.10.2011 – KÖSRELİKKISIĞI KÖYÜ – Hava Açık - Az Bulutlu Kuvarsarenit: %90-95 kuvars içeren kumtaşı. Grovak: Kuvars, feldispar, kil içeren kumtaşı. #1 K20B/70KD 03.11.2011 – KARGABEDİR – Hava Kapalı ve Serin Ankara’dan 30 km Eskişehir yolu üzerinde batıdayız. Temelli yakınlarında Kargabedir mevkiindeyiz.