Saha Raporu Saha Raporu _2_ Saha Raporu Ebru Aktepe 20220248 Jeoloji MühendisliğiAnkara’nın 50 km güneybatısında, Eskişehir yoluna 36 km olan Karacihan Tepeleri mevkiinde Avcı köyü yakınlarında oldukça geniş bir alan incelenmiştir. Ve Senoniyen’e geçiş yapılmıştır. Sırası ile yaşlıdan gence doğru şu birimler gözlenmiştir: 1) Ofiyolitik melanj 2) Kırmızı renkli kumtaşı 3) Marnlı birim 4) Kireçtaşı 5) Kumtaşı (sarı renkli) 1) OFİYOLİTİK MELANJ Burası okyanusun kapandığı ve yepyeni bir sayfanın açıldığı yerdir. İmbrikasyon yapılı, dağılmış ve genelde yığışım prizmaları oluşturan bu birimler bir ofiyolitik melanj örneğidir. Mezosoik yaşlı; üst Triyostan – Senomoriyen Tronien yaşta oldukları düşünülmektedir. Geç – orta Kretase’nin alt taraflarıdır. Bu melanj içerisinde kırmızı renkli radyolarit (silisli sedimanter kayaç) görülmektedir. İçerisinde %90’dan fazla radyolarya kavkısı olması gerekir. 2’ncil kalsit yüzeyleri olabilir bu yüzden asit dökünce köpürebilirler. Ancak içlerinde hiç karbonat yok o yüzden radyolarya da göremiyoruz. Bu yüzden “ÇÖRT” olarak adlandırmak daha doğrudur. Bugüne göre 4400 – 4500 m derinliğin altında olan bir ofiyolitik melanj içerisinde bulunmaktayız. Burası bir yığışım prizması oluşturuyor. İçerisinde kireçtaşları ve volkanik parçalar da gözlenmektedir. Troniyen – Kampaniyen arsında yığışım bitiyor. Bunların çoğu biyokimyasal kayaçlardır. Karbonat ve çörtlerin erimesi ile matriks oluşuyor. Diyajenez ile radyolarya kavkıları silisi oluşturuyor ve çört meydana geliyor. Burası çok sirküle bir deniz imiş; oksik bir ortam ve demiri sürekli sirküle ederek bunların içine taşıyor. Anoksik ortama, koyu renk, siyaha doğru gider. Sirkülasyon çok olduğu için oksijen fazla, canlı hayatı çok ve organizma fazla. Yani burası sağlıklı bir denizdir. Silis içeriğini kayaçların üzerindeki yeşil renkli likelerden anlamaktayız. Dayanımlıdırlar ve kırınca konkoidal kırılma kırılma yüzeyleri oluştururlar. Biyolojik kimyasal sedimanter kayaçlardır. Okyanus ortası sırtı, bazalt ve kuvarslı ırmakları; silis ve bazalt getiriyor. Bu zamanlarda deniz çok yüksektir ve okyanuslar açılıp bir sürü rift oluşturmakta, silis getirmekte ve böylece bu olaylar okyanusu silise doygun hale getirmektedir. Ofiyolitik melanjın kapanmasına bağlı olarak çok değişik topografyalar ortaya çıkıyor. Ofiyolitik melanj üzerindeki Senoniyen, Turaniyen – Kampaniyen ile biten büyük bir imbrikasyon yapısı vardır. Dalan plağının üzerinde gelişen şeyleri de blok olarak içine almaktadır. Bunların yaşları da üst Triyas’tan Turaniyen’e kadar ilerliyor. Turaniyen - Kampaniyen yığışım prizması oluşuyor ve içinde Sedimenler depolanıyor. Burası tektonik olarak aktif bir bölge oluşturmaktadır. Melanj üzerine kırmızı renkli çamurtaşı gelmektedir. 2) KIRMIZI RENKLİ KUMTAŞI Bu yüzey bir şekilde erozyona uğramıştır. Neritik sığ bir ortamdır. Klastik gelirken klastik – kum miktarının artması lazım ama böyle bir şey yoktur. Bu nedenle kumtaşı – marn sınırı faylı olabilir, diskordans olabilir. Bu ikisinin arasında büyük bir tektonik olay olsaydı açısal uyumsuzluk görürdük. Burada 2 farklı yüzey ama paraleldirler. Yani paralel uyumsuzluk (diskonformiti) söz konusudur. Su altında eğimli olan sedimantasyon ile “hard ground” (sert yapı) görüyoruz. Büyük bir dokanak vardır. Burası Mestrityen yaşlı kumtaşıdır. (en genç kretase). İçerisinde rudist kavkıları vardır. Bu süreç içerisinde eriyip gitmişlerdir. Arada kırmızılıkların nedeni; demir oksitlerdir. Spari kalsitler... büyük kalsit sporları da görülmektedir. Klastik istifin içinde alt seviyede Ammoritler ve innoseramid denilen bivalve’ler vardır. Tam pekişmemiş monojenik (tek tip) konglamera içermektedirler. Karbonatlı (az) matriksten oluşmuş. Kumtaşı içinde siyah biyotitler ve mika görmekteyiz. Hamuru koyu kırmızı, kahverengi... 3) MARNLI BİRİM Kırmızı hamurlu kumtaşları üzerine marnlı birimlerin geldiği gözlenmiştir. Bunlar pekişmemiş, köşeli ve yeşil renklidir. Kireçtaşlarından oluşan detritikler ve marnlar bulunmaktadır. Sarı renkli gastropod içeren 5 – 10 m kalınlığındadırlar. 4) KİREÇTAŞI Kireçtaşı kırılgan bir malzeme olduğu için alttaki malzemeler kırılıyor ve burdaki fayları rahatlıkla görebiliyoruz. Fay kriterleri, çizgiler bize fayın doğrultusunu gösterecektir. Bu faylar kuzey güney - yönlü ve tabaka düzlemlerine paralel hareket etmiştir. Düzlem üzerindeki belirtileri bulmak için Chattermark ve Ridel’lara bakılır. Burada oldukça belirgin tektonik ve paleontolojik özellikler vardır. Üst Kretase yaşlıdır. Ülkemizde ve tetis havzasında yaygın hippurites makro fosillerini görmekteyiz. Mercanların resif oluşturmalarına benzer bir yığışım sergilemektedirler. Bu makro fosil son derece bol ve ad verecek kadar Rudislidir. (rudisli – hippuritesli kireçtaşı) Gastropoda Beleciphopoda Mercan .... gibi pekçok fosil grubu da az miktarda bulunmaktadır. Ortam oldukça sığ ve neritiktir. Canlıların bol olmasının sebebi ortamsal koşulların bu denizde son derece uygun olmasıdır. Akıntı, sıcaklık ve tuzluluk gibi... Rudisli kireçtaşları organik kayaç oluştururlar. Rudislerin üzerine çok ani bir şekile fay klastikleri gelmektedir. Litolojide kesiklik yoksa klastik kireçtaşına geçerler. 5) SARI RENKLİ KUMTAŞI Kumtaşı birimi içerisinde çakıllarda görüyoruz. Kretase yaşlıdır. Kırıntılı kumtaşı, polijenik ve iyi boylanmalıdır nispeten. İçerisinde çapraz laminalanmalar var. Akış yönünün kuzeybatıdan güneye doğru olduğunu gösteriyor. Melanjın önündeki yığışım prizması; sedimanların melanja doğru hareketini gösteriyor. Kaba malzemenin üzerine ince malzeme geliyor. Çapraz tabakalı çakıllı kumtaşı, derin deniz yelpazesi olabilir. Ve bu yelpaze içinde enerji akış kanalları vardır. Kireçtaşları ve çört parçaları var; kaynak büyük ölçüde melanjdan geliyor. Matriksi (kum – kil) matriksidir. Havza içinde tane destekli malzeme de var.