Saha Raporu Saha Raporu _3_ GÜVENÇ KÖYÜ MEVKİİ SAHA RAPORU (7.- 8. Hafta) Ebru Aktepe 20220248 Jeoloji Mühendisliği 01 Güvenç köyünün 200-300 mt güneybatısında geniş bir bölge incelenmiştir. Hava güneşli fakat soğuk ve serindir. İncelenen bölge etrafında Çakmaklı Tepe, Tavşan Tepe ve Kayaönü Deresi bulunmaktadır. Sırası ile yaşlıdan gence doğru şu birimler gözlenmiştir. 1) filiş fasiyesi 2) konglamera 3) marn – kireçtaşı ardalanması 4) çört 5) paleotoprak 6) kireçtaşı 7) alüvyon 1) FİLİŞ FASİYESİ Buradaki birimler genellikle kötü boylanmış ve polijenik bileşimdeki konglomeradır. Bloktan çakıl boyutuna kadar parça içermektedir. Denizel bir ortamı ifade etmektedir; yeşil renkte konglomera olması bunun bir göstergesi olarak kabul edilebilir. Ortamımız karasal olsa idi konglomeraların kırmızı renkte olması beklenirdi. Uzak mesafelerden taşınmış orta iyi yuvarlanmış, desimetrik büyüklükte ve matriksi kumboyu malzeme olan bir birimdir. Alt Eosenden daha yaşlı üst Kretase (Campanian) yaşlıdır. Alt kısmında kumtaşı – çamurtaşı ardalanması bulunmaktadır. En üst seviyelerde ise kaba taneler vardır. Bu birime Filiş Fasiyesi adı verilir. Filiş; senorojenik (orojenezle eş zamanlı) bir oluşum olup denizel fasiyesi karakterize etmekte ve özel sedimantaolojik karakteristikle sahip kayaç grubuyla temsil edilmektedir. Dalga hareketlerinin etkileyemediği derinlikte olur. Bir formasyon değil fasiyestir. Tamamen klastik kayaçlarla temsil edilir, sedimanlar ortama genellikle türbid akıntılarla taşınır, kalınlık 1000 mt ve yukarıda olabilir ve çok büyük bir yanal devamlılığa sahiptir. Burada da klastikler yoğundur ve kumtaşı çamurtaşı oranına göre distel veya proksimal türbidit diye ayrılmaktadır. Yeşil renkteki konglomeralar, onun üzerine gelen kırmızı konglomeralar tarfından tamamen örtülmüş ve vadi boyunca erozyona uğrayarak aşınması ve taşınması sonucunda ortaya çıkmıştır. Ancak yanal devamlılığı olmadığı için kırmızı birim içerisinde ince uzun damla şeklinde kalmıştır. 2) KONGLOMERA Yeşil renkli konglomera biriminin üzerine kırmızı renkli ve alt Eosen yaşlı konglomeralar gelmektedir. Burada büyük bir uyumsuzluk söz konusudur. Üst Kretaseden alt Eosene bir geçiş gözlenmekte ve Paleosen görülmemektedir. Bunlar flüvyal çökellerdir ve yukarıda oksidasyona uğrayarak kırmızı renk almışlardır. Bazı bölgelerde dayk gibi sokulumlar vardır. İçerisinde bol bulunan Nannoplanktonlara göre isim verilir. Bazı sığ kesimlerde innoseramites ve bazı yerlerde ignofosil, izfosil ve tracefosillerle de karşılaşılabilir. Bunlar bize bu birimin oluşum ve çökelme koşulları hakkında bilgi verirler. Vadinin sol tarafında konglomera Afrolman (yüzlek verme) oluşturmaktadır. Doğuya doğru bir eğim kazanmıştır. Eğimlerin dışa doğru olması burada büyük bir antiklinal oluşumunu sağlamıştır. Antiklinalin merkezinde kretase yaşlı filiş fasiyesi üstünde konglomera birimi ve düzgün tabakalı sedimanter birimler vardır. 3) MARN KİREÇTAŞI Konglomerdan sonra marnlıbirimler devam etmekte, kil ve kum taşlarının egemen olduğu bir istif gelmektedir. Burada marn – killi kireçtaşı ardalanması söz konusudur. Killi kireçtaşları içerisinde alterasyonun etkisiyle demirce zengin seviyeler görülmekte ve bunlar birkaç milimetrelik kahverengi bir zon oluşturmkatadır. Bu zon her yerde bulunmuyor. Masifleştikçe kil miktarı azalmakta ve sertleşmektedir. İçerisinde bitki fosilleri ve küçük gastropotlar bulunmaktadır. Ortam lagüner (gölsel)dir. Tatlı suyun daha çok girdiği bir ortamdır. Kalın marn tabakaları ve aralarından 50 – 60 cmlik kireçtaşları geçmektedir. Burada fay da gözlenmiştir. Kırmızıyla yeşil birim arasındaki sınırın birden aşağıya inmesinin nedeni ötelenmenin söz konusu olmasıdır. Rotasyonal fayla yavaşça bir hareketle aşağıya inmiştir. 4) ÇÖRT Marn ve kireçtaşı ardalanmasının üzerine 1 mt kalınlığında çört tabakaları gelmiştir. Çörtler aşağıya doğru yuvarlanmış ve burada bir tabaka oluşturmuştur. Bu bölgede hidrotermal alterasyonlara bağlı olarak gelişen çörtün orijini radyolarya değildir çünkü burası lagüner bir ortamdır ve lagüner ortamda radyolarya bulunmaz. Çok fazla alterasyon varsa, suyun içinde silika – jel oranı artar. Çevrede bol volkanizma vardır. Silika – jel kimyasal aşınma sonucu oluşmaktadır. 5) PALEOTOPRAK Görünüşü toprak seklinde altındaki ve üstündeki yeşil ve sarı birim arasına gelişigüzel gelmiş bir kum gibi gözükmektedir. Derinlemesine kazılırsa bu toprak oluşumunun altında orjinal killi malzeme görülmektedir. Bu da çok güzel litifikasyon, tabakalanma göstermediğinin bir işaretidir. Karasal aşınmaya bağlı yüzeye çıkıp, bozulmaya bağlı olarak kil mineralleri çıkacak ve kırmızı renkte aliminyum olacaktır. Alüvyonlar çoğalacaktır ve karasallaşma sonucunda paleosoil (eskitoprak) oluşacaktır. Paleosoil tüm birimler arasında anahtar birim görevini görür. 6) KİREÇTAŞI Bu birim sarı renkli, karbonatlı, biyojenik kireçtaşıdır. Orta Eosen “ Lütesyen” yaşlıdır. İçerisinde bol miktarda alveolin bulnumaktadır. Porselen kavkı yapısına sahip oval, yuvarlak, iğ seklinde olabilen bir mikrofosildir. Yaşı Paleosenden Oligosene kadar uzanmakta ama en fazla lütesyen katında bulunmaktadır. Ayrıca daha açık renkli olarak kayacın içinde yer alan para şekilli nümmilitesler, gastropodlar, izfosiller, algler, pelecipodalar ve tracefosiller bulunmaktadır. (Alveolin Fosil) Bazı yerler adeta masif kireçtaşı gibi, karşıda ise kalın tabakalar halindedir. Desimetrik ve metrik tabakalanma göstermektedir. Algler tarafından yoğun, bol miktarda resif yapıcı (fincan resifi) yapılar ve mercanlar bulunmaktadır. Resifler sığ kesimlerde oluşmuştur. Belli derinlikte sığ platform denizinde, şelfte daha sığ bentik koşullarda oluşmuştur. Tabakalar kalına yakındır. Tabakalı kireçtaşları patika gibi devam ediyor ama birden kesiliyor. Bunun nedeni ötelenmenin olmasıdır. Aynı birim yakın mesafede öteleniyor. Düzleme bakıp üzerindeki çentiklerden, ridellerden ve açılma çatlaklarından blokların hangi yöne hareket ettiğini bulabiliriz. Burada “sağ yönlü oblik atımlı fay” gözlenmektedir. 7) ALÜVYONLAR Kuvaterner yaşlı bu birim dere içinde ve yol kenarı boyunca gözlenmektedir. Dere çakılları ve kaynak, drenaj hattı alüvyonlu bölgeyi ifade etmektedir. Yüksek yerlere çıkarak birimlerin uzanımlarını, nasıl dağıldıklarını görebiliriz.