Saha Raporu Saha Raporu (4) BEYPAZARI SAHA RAPORU (9. Hafta) Ebru Aktepe 20220248 Jeoloji M ü hendisli ğ i 01Ankara ’ n n 1 00 km kuzeyinde, Beypazar b ö lgesinde H d rl k Tepe mevkii ve İ n ö z ü Vadisi incelenmi ş tir. Hava olduk ç a so ğuk ve kar ya ğ ş s ü rmektedir. Ve ş u birimler g ö r ü lm üş t ü r. * Bu b ö lgede tek kanad olan bir k vr m, yani monoklinal g ö zlenmektedir. 70 ° - 80°’lik bir eğim söz konusudur ve ayn birim karşda yataydr. Bu monoklinale “Çayrhan Monoklinali” denir. Vadilerin oluşturduğu V’ler oldukça belirgi ndir. V’lerin ucu bize eğim yönünü göstermektedir. Bu birim Miyosen yaşl, aşnmaya dayanml gölsel kireçtaşlardr. Hemen arkasnda daha yaşl volkanikler bulunmaktadr. * TRONA MADENİ İ lk trona minerali ABD Wyoming ’ de petrol sondajlar yap l rken bulunm u ş tur. Ü lkemizde ise trona minerali 1979 y l nda, Beypazar’ n n kuzeyinde Maden Tetkik ve Arama Genel M ü d ü rl ü ğü ’ nce yap lan k ö m ü r sondajlar esnas nda belirlenmi ş , 1980 y l nda ba ş layan trona et ü tleriyle 23x103 metre sondaj yap larak D ü nyan n bilinen ikinc i b ü y ü k trona yata ğ bulunmu ş tur. Saha i ş letilmek ü zere 1985 y l nda Etibank ’ a devredilmi ş tir. Trona, ancak i ş lenip soda k ü l ü ne d ö n üş t ü r ü lerek ticari bir de ğer kazand r lmaktad r. D ü nyadaki trona ü retimi 17x106 tonun ü zerinde olup tamam do ğal soda k ü l ü v e e ş de ğeri ü r ü nlerin ü retiminde kullan lmaktad r. Tronan n yaln zca baca gaz s ü lf ü rs ü zle ş tirme ve hayvan yemi olarak ticarete konu olmayacak d ü zeyde do ğrudan kullan m mevcuttur. A ğ r kimya sanayiinin en ö nemli ana mallar ndan birisi sudkostiktir. Petrok imya sanayiinde tuzun elektrolizi ile elde edilen sudkosti ğin trona dan ü retilmesi ü lkemiz i ç in ç al ş lmaktad r. Baz uzmanlar uzun vadede tronadan elde edilen sudkosti ğin elektrolitik sudkosti ğin tamamen yerini alabilece ği beklenmektedir. Trona, tabiatta do ğal olarak bulunan soda minerallerinden en yayg n olan d r. Ancak trona ç ok kolay eridi ği i ç in tabiatta hi ç mostra vermemekte ve gen ç Tersiyer havzalar nda bulunabilmektedir. Olu ş umu ç ok ö zel ş artlar gerektiren trona mineralleri ba ş ka ama ç la yap lan arama ç al ş malar nda ortaya ç kmaktad r. Trona, monoklinal ve prizmatik sistemde kristalle ş en, do ğal olarak olu ş mu ş sodyum seskikarbonat n (Na2CO3.NaHCO3.2H2O) saf olmayan ş eklidir. Cevherin i ç erdi ği organik maddeye ba ğl olarak rengi kahveren giden koyu sar ya kadar de ği ş ir. Saf numunelerinde ise renk beyazdan ş effafa kadar de ği ş iklik g ö sterir. * İ n ö z ü vadisinde bulunan bu birimler; ü stte a ş nmaya dayan ml kahverengi, volkanik kavk l g ö lsel kire ç ta ş lar bulunmakta altta ise a ş nmaya dayan m s z “kilta ş – marn – kumta ş ” ardalanmas vard r. Ü stteki tabakalar burada yatay, vadinin ç k ş nda i ç e tabakalar e ğimli, tam monoklinalin y ü z ü n ü olu ş turmaktad r. Buras n n oyulmaya ba ş lamas n n nedeni d üş ey y ö nde a ş nma olmas d r. Ç k ş ta ise yoktur. Bir imin ya ş Miyosen ’ dir. Taban alttaki birimin i ç ine g ö m ü lm üş t ü r. Y ü k kal b (plastik malzeme i ç ine girmi ş ) olu ş mu ş tur ve bu birim Sedimanter ’ dir. Yani Sedimantasyon ile e ş zamanl , bu olay esnas nda olu ş mu ş tur. Ters Fay – S ü r ü me K vr mlar (Drag Fold) olu ş umu vard r. Bu k vr mlar sert karakterli iki tabaka aras ndaki plastik tabakalarda meydana gelir. K vr mlanma s ras nda biribirleri ü zerine kayarlar . Ü st ve alttaki tabakalar n ortadaki tabaka boyunca kaymalar sonucunda plastik tabaka i ç inde k üçü k ve bir ibirlerine benzer k vr mlar olu ş ur. İ ş te bu t ü r k vr mlara s ü r ü me k vr mlar denir. * Bu birimin sol taraf nda dayan ml Bazalt, sa ğ taraf nda ise çö rtl ü Kire ç ta ş – Marn – T ü f ardalanmas bulunmaktad r. Aradaki birim ise 2 dayan ml birim aras ndaki malze menin kar ş mas ile olu ş mu ş Disharmonik k vr md r. Tabakalar n plastiklik dereceleri veya k vr mlanma e ğimleri birbirinden farkl ise ve bu tabakalar birlikte k vr lmaya u ğrarlarsa disharmonik k vr m olu ş ur. Ters fay g ö r ü lmektedir. Ü stteki blok yukar ya ç km ş t r. Sa ğdaki birimlerin ittirmesiyle ortadaki hareketsiz k ü tlenin k vr mlanmas g ö zleniyor.