Genel Konular Seramik Hammaddeler SERA MİK HAMMADDELER malzemebilimi.net Dr. Tevfik AĞA ÇA Y AK DERSİN İÇERİĞİ 1. GİRİ Ş 2. Seramik ve T anı mı 3. Sera miğin T arih ç esi 4. Seramik Bü nye Nedir? 5. Seramik Hammaddelerinin sı nıf landı rıl ma sı 6. Seramik hammaddeler *Ana hammaddeler *Diğer Hammaddeler 6. Tür kiy e’d e Seramik ve Seramik Hammaddeleri 7. GİRİ Ş ? Seramik ürün le r - geleneksel seramikler ve ileri teknoloji seramikleri olarak 2 ana gruba ayrıl maktadır . ? Geleneksel seramikler: ? cam ? çime nto, ? porselen, ? seramik sağ lı k ge re çler i, ? fayans, ? tuğl a-kiremit, ? ça n a k, çö m l e k, ? çini gibi seramiklerden o lu şm a kta dı r . ? Geleneksel seramikler y apı lı ş amacı na göre Kaba, İnc e ve Teknik seramikler olmak üzere 3 gruba ayrılmak tır . ? Esas kütlesi renkli olan seramiklere kaba seramik denir . Örn eğin: ? İnşaa t tuğ lal arı, ? kiremit drenaj bo rula rı, ? ateş t uğla la rı, ? çöml ekçilik mamülleri bu gruba girer. ? Genellikle kütlesi beyaz olan ürünlere ise ince seramik denir. ? Genellikle kütlesi beyaz olan ürünlere ise ince seramik denir. Örn eğin; ? Fayans, ? karo seramik, ? porselen eşya , ? seramik sağlık gereçleri, ? elektroporselen ve ç in icil ik bu gruba girmektedir. ? Kütle si renkli veya beyaz olabilen daha ç ok teknikte kull an ılmak üze re gel iştiril miş ürünler steatit, kordiyerit vb. malzemeler teknik seramiklerdir. ? İle ri teknoloji seramikleri; ? tek kristaller, ? sentetik kristaller, ? ferro elektrikler, ? sermetler, ? Saf oksitler (al ümin a, zirkonya, berilya gibi) ? nü kleer malzemeler (UO2) bu gruptad ır . ? Seramik eşya nın bü nye öze lli ğine gö re seramik ürü nle r; sinter ve poroz seramik olmak üzere 2’ ye ayrıl maktad ır . ? Poroz seramikler; bünye leri ne porlar yani bo şlukl ar bulunan seramiklerdir. S ağ lam ve da yan ıklı de ğil dirl er . İyi sır tut tukla rın da n dü zgü n şekil li, gü zel gö r ün üşlü ürünle rdir . Örneğ in: ? Kaba fayans, ? çini , ? hediyelik süs eşya sı ve ? tuğl a-kiremit gibi ürü nler ? Sinter seramikler; bü nye le rind e porlar yok veya yok denecek kadar azdır . Sa ğlam ve day anı klı ol du kla rı gibi fiziksel ve kimyasal etkilere de day anık lı dır lar . Örn eğin: ? Mutfak eşyası, ? seramik sağlık gereçleri ? elektroporselen gibi ürünler sinter seramiklere ör nektir . SE RAM İK VE TANIMI Seramik bir veya birden fazla metalin, metal olmayan element ile bi rle şme si ve sinterlenmesi sonucu ol u şan inorganik bil eşi kti r . Genellikle kaya l arın dış etkiler altında parçala nm ası ile olu ş an kil, kaolen ve benzeri maddelerin y ü k s e k s ı caklı k ta pişi rilme s i ile meydana gelirler. Bu açı dan halk ara s ı nda pi şmi ş toprak esa s lı malzeme olarak bilinir. Ör ne ği n, cam, t uğ l a, kiremit, t a ş , beton, çi me nt o, aşı nd ırı cı tozlar porselen ve refrakter malzemeler bu gruba girer. Kil belirli bir üreti m sür eci ni ge çir di kt en sonra, sert ve deforme olmayan, ba zı öze l etkenler dı şı nd a h i çbir dı ş etkiden kolayca etkilenmeyen bir malzeme haline gelir. Seramik malzeme üretimind e, kil hamuruna belirli maddeler katarak, d eğ i şik şe kill e nd i rm e yönt em le riyl e, kullanı lan hamurun bü n yes in e uygun bir pi şir me ile, seramik malzemeye istenilen nit eli ği kazandı rma imkanı vardı r . Bile ş imin de de ği şi k t ür de silikatlar, alü m i natla r , su ve bir miktar metal oksitler ile alkali ve toprak alkali bi le şi kler bulunan bir malzemedir. Ba zı seramiklerde iyonsal, k ı smen kovalent bağ bulunabilir. Ba zı la rı amorf, ba zı l arı da kristal yap ı l ı d ı r lar . Ç o k sert ve gevrektirler. Ergime sıc aklık l arı y ü k s e k (silis 17 50 º C' de al ümi n at 2 05 0 ºC'd e ergir), ı sı ve elektriksel yön de n yalı tkandı r lar . Silise %6 alümin at katı l ı rs a ergime sıca klı ğı 15 50 º C' e d ü şe r . Demir oksit ve alkali bi l e şikl e r ergime sı ca klı ğı nı daha da azaltarak 9 00 º C’y e kadar d ü şüre bi li r . SERAMİ ĞİN T ARİ HÇES İ ? Seramik ateşi n bulunup kull an ılmasınd an sonraki tarihlerde yap ılmaya başl anmıştı r .İlk sera miği n M.Ö. onuncu ve dokuzuncu binlerde üre tildi ği sapta nmı ştır .En eski ve ön emli bulgulara Türkist an ın Aşkava bö lgesin de ( M.Ö. 8000), Fi listin’in Jericho bölge sinde (M.Ö.70 00 ), Ana do lu’nu n ç eşitli höyüklerind e (örneği n Hacıla r , M.Ö.60 00 ) ve Mezopotamya olarak ad lan dırılan Dicle- Fırat nehirlerinin ara sında kalan bö lgede rast lanmıştır . ? Seramiğin ilk hammaddesi. balçı k adı ile tanı na n, ç o k ince taneli koyuca kıvam lı çam ur birikintileri,ilk seramik kaplar,da bal çık ile s ıv an mış sepetlerdi.Bu bal ç ık sıv alı sepetlerin at eş ile bulu ş up sertlik kazanmaları sonucu oluş an seramik kap la r , k ull anı şlı kap kaca k ları oluşt ur dula r . B alçığa k arış tı rıl an daha az özl ü toprak ve nehir kumları ile çamurun özs üzl eşti ri lm esi ve bö yle lik le ateşten daha baş arı lı s on uç alı ndı. ? İlk çam ur ha zırlama teknikleri y oğurma, çiğneme,ve dö vmeydi.K uru tma açı k havada doğal olarak yapılmaktaydı. ? İlk ç am ur şekillendirme y öntemi de el ile serbest şekillendirmeydi.Son ra devreye el ile ç evr il en torna daha sonrada ayak ile çev ril en tornaya bırakt ı.Diğer bir şekil lendirme y öntemi de kutu formundaki tuğ la k alı pları y dı. ? Pişirme ba ş lan gıç t a aç ı k ateşte, aç ı k t a ya pılm akt ay dı. A çı k ate şin f ı rı nl ar a akt arı lm ası ile büy ük aşa ma y apı ldı. İ lk f ı rı nl ar odunla ı sınm akt ay dıl ar . ? Tarihin erken dö ne ml er in de seramik ya pım ı nda ku l l anı l an bu ilkel yö nte mle r (h azı rl ama, kurutma, pişi rm e) d oğ al l ı kl ar ı nedeni ile gün üm üz e kadar gel mişl er dir . SE AMİ K BÜNYE NEDİR? ? Anorganik bi le şi kle rin o lu şt u rdu ğu çam ura seramik bü nye denir. Bu çam urun i çi nd e kil, kaolen, feldispat ve kuvars bulunur. ? Kil par çanın kuruduktan sonra KALICI ŞE Kİ L ALMASI İ Çİ N G E RE K L İ P L A S T İ K L İ Ğ İ sağ la r . ? Plastik olmayan hammaddeler, pl a sti kli ği n aya rlanm ası n ı sağl a r , örneği n kuvars. ? Feldispat ergit i cili ği sa ğ l a ya ra k kristallerin birbirine bağlanması n ı gerç e kle şti ri r . Ancak y ü k s e k oranda feldispat kullanı lması halinde ürün lerde deformasyon SER AMİ K HA MM ADD ELE RİN SINIFLANDIRILMASI ? Seramik Hammaddelerinin S ı n ı f l a n d ı r ı l m a s ı 1- Çamu r Hammaddeleri ? Kil grubu Hammaddeleri ? Feldispat “ “ ? Kuvars “ “ ? Karbonat İ çe re n “ ? Diğe r “ ? Ö ğ ü t ü cü Ortam 2- Sı r Hammaddeleri 3- Boya Hammaddeleri 1-Masse (Ça mur) Hammaddeleri Kil grubu hammaddeler ? İllit ik Killer ? Kaolenitik Killer ? Karışık y apıl ı Killer ? Bentonitik Killer ? Refrakter Killer ? Kır mızı ? Zen gi nleşt iri lm iş ? Kaolen ? Halloysid Feldispat Grubu Hammaddeler ? Potasyum Feldispat ? Sodyum Plajioklaz ? Kalsiyum “ ? nefelin siyenit ? Granit-Granodiyorit ? Pegmatit ? Riyolit-Dasit ? Perlit ? Aplit ? Feldispatik kumlar Kuvars Grubu Hammmaddeler ? Kuvars ? Kuvarsit ? Silis Kumu Karbonat İ çe r e n Hammmaddeler ? Kalsit ? Kalker ? Dolomit ? Magnezit-Hidromagnezit Diğ er Hammaddeler ? Talk, ? Wollastonit, ? Zeolit, ? Sepiyolit, ? Pirofillit, ? Diatomit, ? Disten, ? Kalsiyum Fosfat Ö ğ üt ü c ü Ortam Hammaddeleri: ? Sileks, ? Kalsedon 2- S ı r Hammaddeleri ? SiO2, ? Al2O3, ? Li2O, ? K2O, ? Na2O, ? BaO, ? CaO, ? MgO, ? SrO, ? P2O5, ? ZrO2, ? TiO2, ? SnO2, ? CeO2, ? ZnO, ? B2O3 kaynakları Arsenik oksiter, Fluor. 3-Boya Hammaddeleri ? Demir Oksitler, ? Mangan oksit, ? Bakı r oksit, ? Kobalt oksit, ? Krom oksit, ? Nikel Oksit, ? Uranyum Bil eşi kler i, ? Selenyum Bil e şik l eri, ? Antimum oksit, ? Molibden oksit, ? Vanadyum oksit, ? Wolfram, ? Kadmiyum oksit, ? TiO2 SER AM İK HAMMADDELER ? Seramik hammaddeleri olu şturan ana hammaddeler 1. Kil-Kaolen grubu 2. Feldispat grubu 3. Kuvars-Kuvarsit-Kuvars kumu grubu olmak üze re 3’e ayrılm aktad ır . ? Seramik çamu run da k ull an ılan diğer hammaddeler arasında mermer, wollastonit, manyezit, dolomit, talk, flint taşı ve sileks, alçı taşı, disten, volkanik tüfler , perlit vb. sayıla bil ir . Seramik çamu run da kull anılan hammaddelerin işle vleri kısaca ş öyle dir: Ana hammaddeler: Kaolin: Seramik sağ lık ge reçle ri çamu run da %25- 30, seramik kaplama malzemelerinde (duvarda) % 15-20 oranınd a k ullanılır . ? Çamu run be y azlığı ve pişme de iskelet olu şumunu sağ lar . Kil: Seramik sağ lık ge reçle ri çamu run da %30-35, seramik kaplama malzemelerinde (yer ve duvarda) %30-55 ora nınd a kull an ı lır . ? Çamu run ç iğ halde pla sti kliğ ini ve kuru mukavemetini verir. Feldispat: Seramik sağlık gereçleri çamurund a %20-25, seramik kaplama malzemelerinde(yer ve duvarda) %20-45 or anı nda k ul lanı lı r . ? Çam urun pi ş me esn asında ergimesini, cam sı faza geçmesini sağlar . Kuvars-kuvars kumu: Seramik sağl ık gereçleri çamurunda %10-15 seramik kaplama malzemelerinde(duvarda) %5-15 or anı nda k ul lanı lı r . ? Pişmiş ç amur da iskelet t eşe kk ülün ü Diğ er hammaddeler: ? Mermer: K üçük kristalli ve ba sınç altınd a sağ laml aşmış kalsiyum karb on attır . Seramikte kull an ılaca k mermerde Fe ve renk verici maddelerin bu lunmama sı gerekir. 90 0°C ’de ısıt ıldığında CaO ve CO2’e ayrışı r . CaCO3 CaO+CO2 ? Mermer saf feldispat ile ısıtılaca k olursa, feld ispa tın 12 80 ° C olan ergime noktasın ı dü şüre rek daha kolay eriyen bir cam meydana getirir. Bu öze lliğinde n do layı sır ür etimin de kullanılır . Wollastonit: B ileş imi kalsiyum silik attır . (CaO. SiO2) Elyaflı bir y ap ısı var dır . Fayans masselerinde çekmeyi azaltmak içi mermer yerine kullanılır . ? Teknik bileşimi %48.25 CaO, %51.75 SiO2 olup; sertliğ i 4.5-5 mohs do layın da dır . Magnezit: MgCO3 bil eşimind e olup; tabiatta bol miktarda bulunur. Tek ba şına ısıt ıldı ğında refrakter old uğ un da n; refrakter sanayinde erime noktasın ın yükse kliğ i ve curufa da yanıklıl ık y ön ün den çok önemli bir hammaddedir. Diğ er maddelerle karış tığ ın da eritken vazifesi gö rür . ? Kuvars ile ısıt ılır sa magnezyum sili katı meydana getirir. K İL VE KAOLEN GRUBU HAMMADDELER Kİ LL E R Allofan grubu kil minerallerinin genel kimyasal bil eşi mi X Al2O3. Y SiO2. Z H2O ’ dur. SiO2/Al2O3 or anı 0,5- 1,8 arasında de ğiş mek ted ir , bu oran diğer kil minerallerinden k üç ük t ür . Saf olduklarında saydam ve renksiz iken, y ab ancı madde karıştığında mavi, y eş il, sarı ve kahverengi ol makt adı r . A y rıca al lo fan ları n alkali ve toprak alkali iç eriğ i diğer killerden ç o k azdır . SERA MİK KİLL ERİ Mineralojik öze lli kl er ine g ör e sı nıf la ndı rıl an killer, çe şit li fiziksel ve kimyasal öze lli kl er ine g ör e, kaba seramik kili, ince seramik kili, refrakter kil, ba ğl ay ıc ı kil, şif er t on gibi fiziksel öze lli kl er ine g ör e de sı nı fla ndı rıl ı r . Seramikte ku lla nıl an killerin kuruma ve çe k me öze lli kl er i, plastiklik, kuru mukavemet, p i ş me rengi gibi öze lli kl er i, ku lla nım am ac ına g ö re bazen kimyasal bil eş im d en ö nc e gelen bir öze lli k olarak da kabul edilebilir. Geology of Industrial Rock and Minerals, 1969 (Robert Bates)'de verilen, killerin k u l l a n ı m a l a n l a r ı s ı n ı f l a n d ı r m a s ı aşa ğıda s u n u l m u ş t u r ; A. P i ş i r i l e n Kil Ü r ü n l e r i (% 35) . T u ğ l a , kiremit .Drenaj b o r u l a r ı .Y a pı s al karo .Pis su borusu B. Fayans, yer karosu, cam, ç i n i , çan ak, ç ö m l e k , porselen, s ı h h i tesisat, elektro porselen (% 40) C. D i ğ e r T ü k e t i m (% 25) .Refrakter sanayi . Ç i m e n t o .Sondaj Ç a m u r u .Dolgu maddesi .Kaplama malzemesiREFRAKTER İLLERol arak: K Refrakter killerin tü ket im a l a nı 1. Şe k illi T u ğlal ar-Refrakterler A. Y oğun T uğl a la r a . Şamot ve Yüksek Al üm ina lı T u ğla la r . Ağ ır Hizmet T uğl a l a rı . Genel Hizmet T uğlaları . Hafif Hizmet T uğl a l a rı b. Diğer T u ğla la r (Silika, Porsil) B. Hafif T u ğla la r (İzole T uğl a la r) a. Şamot İzole T uğl a ları b. Kizelgur İzo le T uğl a l a rı 2. Şeki lsiz Refrakterler (Har ç l a r ) A. Örgü H arçl a r ı a .Y oğun T uğl a Örgü H a r çları ( Şa mo t ve Yük s ek Alü mi n a Örgü H a r ç l a r ı) b. Hafif T uğl a Örgü H a r ç l arı (İzol e Örgü H a r ç l a r ı) B. Monolitik Harçl a r (Uygulama Şekli ne Göre; D öküm , Dövm e , Püskürt me ve Plastik) Y o ğ u n t u ğ l a l a r d a % 46 a l ü m i n a y a sahip olanlar ş a m o t , % 46 ve daha yü ks e k a l ü m i n a y a sahip olanlar ise yüksek a l ü m i n a l ı t u ğ l a l a r olarak a d l a n d ı r ı l ı r . Demir ç e l i k sanayinde yüksek hacim a ğ ı r l ı k l ı , s ü r t ü n m e , k ı r ı l m a ve c ü r u f at ağı mukavemetine sahip olan dol ayı sı yl a a ğ ı r şar t l ar da kul l anı l aca k t uğl al ar a Ağ ı r Hizmet T u ğ l a l a r ı , k u l l a n ı m yeri ş a r t l a r ı n ı n daha hafif o l d u ğ u yerlerde Genel Hizmet T u ğ l a l a r ı , k u l l a n ı m yeri hafif olan yerlerde Hafif Hizmet T u ğ l a s ı a d ı verilir. İ z o l a s y o n t u ğ l a l a r ı izolasyon a m a ç l ı d ı r ve esas ç a l ı ş m a t u ğ l a l a r ı n ar kas ı nda k u l l a n ı l ı r . Har çl ar t u ğ l a l a r ı birbirine bağ l aya n toz malzemelerdir. Ça lış m a şa rtla rın ın ağ ır old uğ u demir- çe lik , çi me nt o, petrokimya sanayinde ağ ır hizmet t uğl al ar ı, cam sanayinde ve kok f ırı nla rın d a silika asidik ortamlarda asit t uğl al ar ı d iğ er ça lış ma ort am la r ınd a genel hizmet ve hafif hizmet t uğl al ar ı ku lla nıl ır . Killer homojenlik, plastiklik, nem ve kuru mukavemet ile d iğ er teknolojik öz el likl er in in far kl ılı ğın da n d ol ay ı çe şi t li ku lla nı m al an la rın a sahiptir. Dü ny a kil üre t im i nin ya kl aş ık % 75'i piş iri le n ve şe ki lle ndi ril en seramik ü rün le rin i n im al at ınd a ku lla nıl ma kt ad ır . D üny a kil üre t im ini n geriye kalan % 25'i ise killerin öz el likl er in e g ö re refrakter sanayinde, çi me nt o, sondaj ça m ur u, dolgu ve kaplama malzemesi olarak, temizlik, deterjan, gıda ve ila ç sanayinde ku lla nıl ma kt ad ır .Re f ra kt er killer refrakter sanayinin ana hammaddesini t eş ki l eder. Kul la nı mı gitt ik çe artmakta buna ba ğlı olarak öze lli k arz eden yeni ku lla nım al a nla rı ge niş le me kt ed ir . AĞ I R FE LDİ S P A T LA R ? Alkali feldispatlar ile plajioklaslar dış ın da kontak metamorfizma sonucunda meydana ge lm iş olan ve ço k nadir olarak bulunan feldispatlara ağ ı feldispatlar denir. Bu guruba ait iki mineral Selsiyan ve hiyalofon olup triklinik sistemde kr is t al le şi r Bunlar baryumlu aluminyum silikatlar olarak bilinirler ? Ağır f el dis pa t la rın ekonomik ö ne m i va r dır . Ş u an Japonya ve Kanada' da daki yataklar iş let ilm e kte dir . Seramik reçe tesi ne flakslar (eriticiler), bü nye pişi rild iği nd e sıvı olu şumunu sağ layacak sıcaklı ğın dü şürü lmesi ama cıyla kat ılır .. Eritici (flaks), pişi rme sıras ında seramik bü nyenin camlaşma derecesini kontrol eder ve ürün fırı nd an istenen camlaşma derecesinde çıkar . Fa rklı seramik bü nye ler de ğişi k camla şma derecesi ge rektirdi ği nd en belirli bü nye lerde kull anılaca k flaks miktarı da de ğişkend ir . Y umu şak porselenlerde (düşük ısıd a pişirilmiş) feldspat reçe te bileşimi nin % 25- 40'ını: sofra eşya sında % 18-30'unu, elektroporselende % 20-28'ini ve kimyasal -teknik porselende % 17-30'unu teşkil eder. Sodyum ve potasyum feldspat, ya da nefelinli siyenit gibi flakslardan hangisinin ne miktarda k ul lanı lac ağı na, ç o k sayıda teknik kriter etki eder ve bu kriterler belirli bir flaksın ilavesiyle k azanı laca k öze lli k leri de kapsar. Bunlara ör nek olarak, nihai üründe aranan bey azl ı k derecesi, kopma mukavemeti, s ır tutma veya reddetme, sır dekorasyon ları üze ri ne metal işleme etkisi ve im al atçı nın geleneksel alı şk anlı ğı göst er il ebil ir . KUVARS ? Kuvars SiO2 bileşiminde se rt liğ i 7, özgül ağı rlı ğı 2.85 gr/cm3, ergime s ıc aklığı 1785 oC olan, yer kab uğu nd a en yaygı n minerallerden biridir. Saydam veya mat, renksiz veya beyaz, kı rmı zı , pembe, mavi, mor gibi çe şi tli renklerde kuvars vardır . Kristallerinin bü y ük lü ğ ü bak ı m ı nd an iri kristalli olanlar: Du m anlı kuvars, Morion, V enüs saçı, Ametist, Nec eft aşı ; kriptokristalin olanlar: Akik, Kalsedon, Çak maktaş ı dı r . ? Kuvars jenetik olarak: 1- Magmatik, 2- Metamorfik, 3- Sedimanter k ök e nli di r . Doğ a da fay ve ç a tl a kl ard a filon halinde bulunur. A yr ı ca cevher yatak la rı nda gang minerali olarak ras tla nı r . ? Kuartz kristali granit, gnays gibi ana kaya lar ı n i ç i n d e b u l u n a b i l d i ğ i gibi, bazen de tek b a ş ı n a , tanecik y a p ı s ı n d a olarak damarlar şekl i nde d i ğ e r mineraller ile k a r ı ş m ı ş olarak bulunur. ? Kuartz kristali elektroteknik alanda önemli sayılan bir öze ll iğe sahiptir: Kristale uygulanan ba s ı nç ve çek m e gibi mekanik etkiler, onun elektrik ile yük l en me sin e neden olur. Bu mekanik etkilerin kaldı rı lm a sı ile elektrik yü kü de ortadan kalkar. Bu olay "piezoelektrik" konusunun kapsamı na girer. P iezo ele ktriğin seramik ile olan ilgisi yaln ı zc a kuartza b ağ lı bir özellik d eğ il d ir . BaTiO3 çı kı ş maddesi olarak a lı nara k ge l işt i ril e n ser am iğ e "piezoelektrik seramik" adı verilmektedir. ? Düzgün ve temiz olan kuvars kristalleri optik ve elektronik sanayiinde ve s üs t aşı olarak k ull anıl maktadır . ? Kuvars kristalleri elektronik sanayiinde frekans kontrol asilatörerinde ve frekans filtrelerinde kull anılmaktadır . ? Süt kuvars ve c am sı kuvars ise öğ ütül er ek ve hazırlama işl em le rind en geçirilerek cam, deterjan, boya, seramik, zımpara, dolgu ve metalurji sanayiilerinde kullanılmaktadı r . ? Optik ve Elektronik Sanayiinde k ul lanı la n kuvars kristallerinin % 99.99 SiO2 saflıkt a olması istenir. Diğer impüriteler istenmemektedir. Metalurji endüstrisinde kul lanı la n kuvarsta SiO2 % 99.5 ve Fe2O3 ise % 0.01'dir. ? Cam endüstrisinde k ull anı la n k uv ar sı n tane ir ili ğini n 500 mikron altı nd a, temizlik malzemeleri üre t en endüstrilerde 74 mikron altı n, boya endüstrisinde ise 10 mikron altı nd a olması istenmektedir. ? Silisyumdioksit seramik ç a m u r ve s ı r l a r ı n d a ö n e m l i g ö r e v l e r yükl en e rek g e n i ş kullanma a l a n ı bulur. Seramik e n d ü s t r i s i n d e SiO2 in en çok kuartz kumu ve kua r t z ı şek l i nde olan t ü r l e r i k u l l a n ı l ı r . D o ğ a d a bol ve yaygı n olarak bulunan ince taneli kumlar, demir ve d i ğ e r z a r a r l ı kat kı l a r ı i ç e r m i y o r l a r s a , b ü y ü k k ı r m a ve m a s r a f l a r ı n a gerek o l m a k s ı z ı n seramik e n d ü s t r i s i n d e öncelik le k u l l a n ı l ı r l a r . ? Kuartz k at kısı ç a m u r l a r d a şu etkileri g ö s t e r i r : a) Ç a m u r u n bağ lay ıcı ö z e l l i ğ i ve kuru direnci k at kı o r a n ı artt ıkça a z a l ı r . b) P i ş m i ş ç a m u r d a g ö z e n e k l i l i k ve su emme artar. c) Kuru ve p i ş m e k ü ç ü l m e s i d e ğ e r l e r i n d e azalma ortaya çı k ar . Ka t kı oran a r t m a s ı ile birlikte k ü ç ü l m e yerine b ü y ü m e g ö r ü l ü r . KUV ARSİT ? Kuvarsit; genel olarak kuvars kumu tanelerinin, silisten meydana gelm i ş bir çi me nt o ile birbirlerine ç o k sağ l am şe kilde ba ğlanmaları yla olu şmu ş bir k a y a ç olup, sedimanter ve metamorfik olmak üzere 2 çe şi d i mevcuttur. ? Kuvarsitin kimyasal bile ş i m i, kuvars, kumt aşı ( k uvar s lı gre) ve kuvars kumu gibi SiO2 olup, ancak kuvarsit iç eri si n de çeşi tl i miktarlarda feldspat, mika, kil, manyetit, hematit, granat, rutil, kir e çt a şı v.b. bulunabilir. Bile şim in d e % 95'den fazla SiO2 bulunan kuvarsitlere "Ortokuvarsit" denilmekte olup, sanayide genellikle ortakuvarsitler kullanı lmaktad ır . ?. ? Kuvarsit direnci çok, sağ lam ve aşı nd ırıcı kaya çtır . Bu nedenle ist ihracı ve öğ ütülmesi old ukça güç ve paha lıdır . Bu sebeple de kuvarsit üre t imi, ayn ı kimyasal bileşimd e bulunan kuvars kumu ve k umtaşın da n (kuvarslı gre), ayrı ca daha saf olan kuvarstan, sonra tercih edilmektedir. ? Kuvarsitler SiO2 içeri ği yükse k ve demir içeriği % 0,4'den az olması durumunda cam ve seramik sanayiinde kull anılab ilme ktedi r . A yr ıca refrakter (silika tu ğla ), met alü rji (demir ve ferrokrom), inşa at (hafif gazbeton yap ı ele man ları üre ti mi) sanayiinde de çeşitli ama çlarl a kuvarsit kull an ılmaktad ır Kuvarsit; kuvars, kuvars kumu, ve ku va rs lı grenin ku lla nıldığ ı t ü m alanlarda ku lla nılab ili r . Ba şl ıc a t ük eti m al an la rı , cam, seramik, boya, detarjan, dolgu, hafif gazbeton yapı e lem anla rı (Ytong), silika tu ğla ve ferrosilisyum üre ti mi nd e, hammadde olarak, a y rıc a ferrokromun ara ür ü nü olan silika ferrokrom üre ti mi nd e ve demir çe lik sanayinde yü k se k fırı nla r da asit-baz dengesinin sa ğl an ma sı n d a tü ke ti lm e kt e dir . KUVARS KUMU ? Kuvars kumları, beyaz renkli, toz ş ek er görünümlü, ince taneli olup, başlıca silisten ve az miktarda kil, demir oksit ve kire çt en ol uşu r . Do ğa da saf olarak bulu nd ukl arı gibi istenmeyen impüritelerle karı ş mış olarak da bulunabilir. Kumlar kullanma amacı na göre gerek boyut, gerekse kalite açısı nd an cevher hazırlama işl em leri ne tabi tutulurlar. ? Kuvars kumlar ı oluş umla rı a çı s ı ndan genelde ikiye ayrılabilir . Birincisi allokton olu şum ded i ğimi z kuv ar s ça zengin ma ğm ati k ve metamorfik kaya çları n ayr ı şmas ı ndan sonra serbest kalan kuv ars la rı n taşı nara k killi g e vşe k bir çime nto ile istiflenmesinden meydana gelir. Bunl arı n renkleri i çin de ihtiva ettikleri demirli minerallerin oran ı na göre beyazdan siyaha kadar de ği şeb ili r . İ ki n ci si otokton ol u şum du r . ? Bunlar si li sçe zengin kayaçlar ın bir faylanma veya bir metamorfizmanı n etkisiyle yerinde a yr ı şmas ı ndan meydana gelirler. Bu tip kuvars kumlar ı allokton ol u şuml ara g ö re daha az impurite i çer irl e r . Daha saftı rlar . Kuvars kumları b a şt a cam sanayiinde olmak üze re deterjan, boya, seramik ve metalurji sanayiilerinde kullan ı l ı r . Cam, çimento, deterjan, seramik, boya metalurji sanayilerinde k ulla nılm a k tad ır . Dün yada mamul kuvars kumu rekabetinin fazla ol ma sı kuvars h az ırl am a ça lış m al ar ı nı ge li şti r me kte d ir . VOL LA ST ONİT İN ? Wollastonit doğal oluşu ml u lifsi yapıda bir kalsiyum meta silika ttır (CaSiO3). Teorik bil eşimi % 48.3 CaO ve % 51.7 SiO2'den oluş ur . Do ğada, y apıs ınd a bulunan kalsiyumun yerine kı s me n demir, manganez, magnezyum yada stronsiyum gelebilir ve y aygı n olarak garnet (granat), diopsit, kalsit, epidot (piroksen), kuvars, grossular ve hedenberjit gibi mineraller ile birlikte bulunur ? Vollastonit oluşu mu skarn zonu yada magmadan silikat ve k ire çt aşlarından kalsitin gelmesiyle gerçekleşir . Bu olu ş um kıs aca ; ? SiO2 + CaCO3 - » CaSiO3 + CO2 (kuvars) (kalsit) (vollastonit) VOLL AST ONİ Tİ N KULLANIM ALANLARI ? Vollastonit bir en düst riy el hammadde olarak ç o k kıs a bir ge ç miş e sahiptir. Başlıca seramik sanayinde k ull anıl an vollastonit, dolgu malzemesi olarak boya, plastik, lastik sanayilerinde bunun yanı nd a met al ürji, cam sanayilerinde ve kaynak elektrodu y apımı ile Portland çimentosunda kullanılmaktadı r . ? Seramik sanayinde vollastonit ç eşi t li seramik ür ünle rini n (so fra takı mı, ç an ak- ç öm le k , elektrik izo lat ör malzemesi vs.) imalinde, sı r y apımınd a, yer ve duvar karosu üre ti minde ; ür ünle ri n mekanik mukavemetini arttırdığ ı, piş me küçülmesini aza lttı ğı, k uruma y ı çabuklaştırdığı, gaz çık ışı ve gözenek olu şt urmad ı ğı (iğnemsi y apıs ı ve ate ş kay bını n d üş ük olması nedeniyle), bir defada pişirmeye imkan s ağladığı ve şekil lendirmed e laminasyonu önle di ği içi n ? Öyle ki seramik hamuruna %50 vollastonit katıld ığı nd a pişme süre si 20-70 saatten 1 -2 saate düşerek hı zlı pişi rme ve soğutmaya imkan sağlaya rak bü yük bir enerji ve zaman tasarrufu sağ lan abilme ktedi r . ? Seramik sanayinde kull anılan vollastonitler minimum %49 Si02 ve %43-45 CaO, maksimum %0.25-0.50 Fe203 içe rmeli ve en çok %1.5-4 ateş kayb ına sahip olmalı ayrı ca maksimum tane boyu 44 mikron olma lıdır . Bunlara ilave olarak vollastonit tenö rü, CaSiO3 olarak, en az %90 (eğer sır için kullan ılaca ksa en az %95 tenö rl ü) ve %90 beyazlıkta olmalı dır ? Boya ve astar sanayinde vollastonit; başl ıc a yağ ve su ba zlı iç- dış cephe boyaları, latex boyaları, yol ç izg i boy alar ı gibi bazik özellikteki boyalarda dü ş ük yağ absorbsiyonu. y ük s ek beyazlıkt a ve parla klı kta iğnemsi taneleri, kimyasal iner tl iği sebebiyle kullanılmaktadı r . Bu sanayide k ullanılacak vollastonitlerin tenor ve bey az lı ğı % 90'ın üz er inde olmalıdır ? Vollastonit bir ç o k plastik-lastik ür ünle ri nd e iğnemsi yapıda parlak ve beyaz taneli olması, d üş ük su ve plastik absorbsiyonu, dü ş ük viskozitesi, boyutsal du ray lı lı ğı s ağlaması nedeniyle dolgu malzemesi olarak k ullanılmaktadır . Bu sanayide k ullanılacak vollastonitler en az %90 tenörlü ve %85-90 bey azlıkta olmalıdır . ? Metalurjik uygulamalarda ise vollastonit; dü ş ük s ıcaklıklarda eriyerek c üru f olu şt urmaması, d ö k ü m ç eli ği nin düz gün yüz eyl i ol ması nı s ağlaması, ç o k az miktarlarda S,P ve Al2O3 içe riği olması sebebiyle kullanılmaktadı r . Metalurjik kalite vollastonit'in spe sifikasyonları ise: Si02 en az %49, CaO en az %44.5, Fe203 en az %0.5, Al203 en az %0.8, S ile P maksimum %0.02 olmalı ayrıca en az %80 vollastonit içermelidir . kaole n Killi bir o l u şu m bentonit halloysi t feldspa t feldspa t kuvar s vollastonit Ametist (mor kuvars) Kuvar s PİR OFİ LLİ T Pirofillit ismi 1829 yılında R. Harmen tarafı nd an Yunanca kelimeler olan "pyro" ateş ve "Phyllite" kaya veya taş an lamındaki kelimelerden türetilmi ştir . Pirofillit H2Al2 (SiO3)4 teorik formülü nü sahip hidrate olmu ş bir Aluminyum Silikattır: Birçok fiziksel öze lli kleri açıs ında n talka çok benzemekle birlikte ondan dana sert olup yükse k sıcakl ıklar da akışkan bir durum almaz. Bu nedenle yükse k kaliteli seramik ve refrakter ürü nle ri üre timind e önemli bir yer tutar. ? Ticari olarak pazarlanan pirofillitin bü nye sind e % 10-30 civarın d a kuvars ve az miktarda serisit bulunur. Ancak serisit aktif bir flux old uğ u için, yap ıda % 4 den fazla serisit içere n pirofillitler refrakter sanayii için uygun de ğildir . Porselen v. b seramik ürü nle ri üretim i için ise bünye de serisit ol ması sak ıncal ı de ğil dir . Mineralojik öze lli kleri itibari ile, pirofillite MgO yerine Al2 O 3'ü n geçtiği bir tür talk denilebilir. Mika gibi, yada yapraksı kristallere sahip ve monoklinal yap ıdad ır . Elastik de ğil dir; kırılg an dır . ? Fiziksel Öz el lik le ri: ? Pirofillit old ukça yumu şak silikat ta ba kala r ı şekli nd e olu şmuş bir malzemedir. Sertliğ i, Mohs cetveline gö re 5 civarındad ır . Özgül kütle si 2,8 - 2,9 ara sında dır . Ş ef faf tan opak'a kadar değişen gö rün ümleri mevcuttur. Pirofillitin talkla beraber gru pla ndırılma sın ın en önemli nedeni, ara ların da ki fiziksel benzerliklerdir. Kimyasal olarak pirofillitin talkla hiç bir ilgisi yoktur. Pirofillit, kyanit (disten), sillimanit ve andaluzit ile beraber aluminyum silikat sını fın a dahildir. ? Pirofillit genellikle üç şe ki lde bulunur. ? - İnce y ap raksı katmanlar halinde, ? - Yıl dız veya çiçek şekli nd e değişe n küçü k kristaller halinde (masit siperlitik agregalar), ? - Işı ğı yayan iğne şekli nde kristaller halinde. ? Pirofillitin Tabiatta B ulu nuş u: ? Bilinen pirofillit yatakl arı sedimanter, metamorfik ve hidrotermal olaylar sonucu oluşmuştur . Oldu kça nadir bir mineraldir. ? Pirofillitin Yataklanma Şe k ill er i: ? Genellikle aşağıdan yuk arıy a doğru ç o k silisifiye bir taban, iyi gelişm iş bir mineral zonu, fazla silisifiye ve serizitik bir tavan şeklinde bulunur. Bu ş artların bulu nd uğ u yataklarda mineralize zondan tavan ve taban geç işi tedricidir. Pirofillit; apatit, kuvars, topaz, kyanit, pirit, manyetit ve hematit gibi minerallerle devamlı olarak beraber, serizitle her zaman k arış ık ve nadiren de serbest olarak bulunur. KULLANIM ALANLARI ? Pirofillitin ç eşi tl i alanlarda refrakter ve seramik ür ünle rin imalinde, lastik, boya, kozmetik, sabun v.b ürünlerde dolgu maddesi olarak k ull an ıl dığı gibi DDT ve benzeri insektisitler içi n bir dağılım ve dolgu elemanı olarak k ull anıl maktadır . ? Seramik Ü r ü n l e r i : ? Elektrik i zola t örleri nde ol du k ça fazla kul lanılma k t adır . Bö yl ece elde edilen ürün l er mekanik ve fiziksel öze l likler açı sı ndan normal porselen ile benzer ö zellikler gö st e rm e kle beraber sı fı ra yak ı n porozite ve y ü k s e k "puncture" değer le rinin önemli ol du ğu durumlarda uygun olm aktadı r . Pirofillit ve talk ka rı şı mı A.B.D. fayans ve yarı vitröz sofra ta kı mlar ı imalinde kullanı lmaktadı r . Pirofillit karı şı mı yla yapı lan sofra eşyalar ı y ü k s e k mekanik d aya nı klı l ı k ile beraber mamul madde yü zey in de zamanla meydana gelebilecek kı lcal çatlakları tamamen ortadan k aldır m akt adı r . Öt e yandan fayans yapı mı nda feldispat yerine pirofillit kulla nı mı ile termal ş o k , a t e şt e pişir me, kü çült m e ile o lu şabi le ce k kı lcal ça t l a kl a r ortadan kalkar ve kolay pi şir im im kanı ? Refrakter Ü r ü n l e r i : ? Pirofillit ısı tı ldı ğı nda 400-700oC arası nda kristal yap ı da de ği şik li k olmadan b ağ lı suyunu kaybeder. 800oC civ a rı nda mineral Al2SiO10 yapı s ı na dönü şü ve 1000oC'a kadar kar arlı kalır . Bu s ı caklı k tan sonra mullit dö nü şüm l eri b a şla r ve b ü n yed e ki serbest kuvars da kristabolite d ön ü şü r . Bu yapı sı pirofillite 1200-1300oC c i varında gen l eşm e öze ll iği verir. Pirofillit kalsinasyona gerek du ymaksı zı n refrakter hammadde olarak kullan ı labilir . Bu nedenle çe ki ci d i r . Mul litl e şme reaksiyonl arı 1400-1450oC civarı nda da sür d üğ ü i çin çe l i k potalardaki ge n le şme ö zelliği tuğ la derzlerini kap adı ğı için e şdeğ eri (Şa mo t v.b) hammaddelere oranla daha iyi performans verir. Ancak Demir- Çel ik sanayiinde potalarda şu anda kı sı tlı kullan ı m imkanı var dı r . İ ki n ci l Metalurji proseslerinde, pota ocağı bulunan d emi rç el i k potaları nda kesinlikle yetersizdir. ? Pirofillit'in genel hizmet malzemesi olarak üre tilen seramik ve refrakter ürü nle rin imalinde kull an ılmasının ön emli avantaj ları şun lard ır . ? - Düşü k sıcaklı kta pişi rme ola nağı , ? - Düşü k rutubetle ha zırlan ab ile n çatla ma riski az olan karışımlar ı yapabilme ola nağı , ? - Çekm e, bü zülme v.b öze lli kleri kontrol ola na ğı, ? -Pirofillitin yükse k ısı iletim öze lliği ve düşük ısıl ge nle şm e katsayı sı, termal şok direnci arttırmas ı, ? - V itröz malzemelerin mukavemetini arttırması. ? İns ek t is itle r : ? İnce öğüt ülmü ş (-230 mesh) pirofillit DDT gibi insektisitler veya rotenone gibi fungusidler için taşıyıcı olarak öze lli kle A.B.D.'de ge niş olarak kull an ılmaktad ır . Akıc ıl ığı çok iyi olduğ undan ve insektisitlerin fonksiyonel maddesi ile bir etkile şm eye girme diğ inden bu alanda kull anılan en ideal malzemelerden biridir. ? Beyaz Çim en t o Üre t im i: ? Pirofillit beyaz ç imento üretimind e de tercih edilen hammaddelerden biridir. Bu t ür kull an ımda pirofillitin fiziksel ve kimyasal öze lli kleri itibari ile en dü ş ük niteliklisi bile yeterli olma sı fiyat ava ntaj ı getirmektedir. ? Dolgu Malzemesi Olarak D i ğ e r K u l l a n ı m A l a n l a r ı : ? Kaliteli kağ ı t imalinde yü ze y düz günl eşt irme ama cı ile kullanıl ma k t ad ır . Krem, deterjan, sert ve yum uşa k lastik, temizlik malzemelerinde, tekstil ve kord finisajı nda, melamin, fenol formaldehid ve üre-formaldehid reçi ne bağlay ı cı kalı p tozları nda, boya sanayiinde ö nemli oranlarda kullan ı lmaktadı r . TALK ? Talk; yumuşaklığı, izolasyon, elektrik direnci, kimyasal t uta rl ılı ğı, ısı ya dayanımı, yağ absorplaması, kuvvetli kaplama öz ell ikl er i nedeniyle seramik, kağıt, t arı m ila çla rı, boya, lastik, kozmetik, dök üm-lastik gibi sanayi da lla rın da kullanılmaktadı r . ? Üret im ve t ük et im al anla rı s ını rlı olan talkı n ülkemizde öz ell ikl e son yıl la rd a ? Endüstride talk k ull anı mını n en bü yük avan t ajı op aklı k ve poroziteyi iyi leşt ir mes i ile birlikte pürüzsüzlük sağlaması, k ağıt üre ti minde ise kağıd ı n sar ılı ğı nı ortadan kald ı rmasıdır . ? Talk ayn ı zamanda k ull anı la n bütü n dolgu ve kaplama minerallerinin de en az aşın dır ı cı öze lli ğe sahip olan ı dır . ? Başka bir avantajı da yüks e k tabaka tutma özelliği dir . Talk kullanı mların daki g elişme lere bakılar ak, özelli kle polipropilen (PP) oto par çaları başta olmak üzere, plastiklerde kullan ılan dolgu maddelerinin, büyümenin ana motoru olma sı beklenmektedir. TALKIN F İZ İK SEL VE KİM Y AS AL ÖZE LL İKL ERİ ? Talk do ğa da bulunan en yumuşak minerallerden biridir. Tı rn akl a kolayca çizi li r ve sertligi 1’dir . ? Talk, magnezyum, silis ve oksijenden olu ş muş sulu bir silikat tır . ? Kimyasal for mü lü Mg3Si4O10(OH) 2’d ı r . Teorik olarak % 63.5 SiO2, % 31.7 MgO ve % 4.8 H2O içerir . Bu kompozisyon içi nde s ını rlı miktarlarda izomorf maddeler bulunabilir. ? Bunlar, ç o k az miktarlarda alüminyum, demir, mangan ve titanyumdur ve bu nları n bil eşi mi ne ba ğlı olarak da talk; beyaz, yeş il, gri renklerde bulunabilir. TALK STEA TİTE TALK Tal k Y eşil Talk ? T alkı n yoğ un lu ğu 2,6 –2,8 g/cm3 ara sı ndadır . ? T alkı n ısı ve elektrik il etke nl iğ i z ayıf t ır ancak ate şe da yanı k lı dır . ? Y ük sek sıcaklıklard a ısı tı ldı ğın da s ertleşir , katılaşır ve asitlerle bozulmaz. TALK ÇEŞİTLE Rİ ? T alkın ticari olanları genellikle teorik saflık ta n old ukça farklıl ıkla r gö sterir . ? Bu t ür ürü nle r , saf talk minerali old uğ u gibi talk ve talkın parajenezinde bulunan dolomit, kalsit, kuvars, diyopsit, serpantin, magnetit, pirit, tremolit-aktinolit ve mika gibi minerallerin de gişi k oranlarda karışımı halinde olabilirler. ? Ticari ta lkın çeşitle ri şun lard ır: ? Sab un taşı (Soapstone): Mineral talk içere n masif formun ad landırılm asıdı r . En az % 50 mineral talk içerme kte olup, ele ktri ğe ve asitlere karşı dire nçli, ısıya karsı da yan ıklı öze lli klere sahiptir. ? Steatit: Yükse k saflı kta masif talklar için kull an ılan bir terimdir. En çok kull anım alanı elektrik i zola törle ri yapımıdır . Ancak steatit %1.5 den az CaO ve Fe2O3 ve %4' ten az Al2O3 ihtiva etmelidir. ? Lava: Blok talkla rı veya blok talklardan elde edilen son ürü nle r i ifade etmek için kullanılır . ? Asbestin: Saf talk minerali kristal öze lli klerind e nadiren lifsi gö rün ümd ed ir . Asbestin ise daha ziyade levha, ince tabaka veya mikaya benzer şekil lerd ed ir ? Rensselaerit: Talka benzeyen ancak yumu şak ve yağ lı olmayan bir mineraldir. ? Frans ız T eb eşiri : T alk ın masif çeşid i olup, boya ve kursun kalem yap ımın da k ullan ılır . Talk Y atak ların ın Jeolojisi ? Ekonomik ön eme sahip olan talk yatakl arı dolomitik kaya çların bö lgesel veya kontak metamorfizmaya uğ ramasıyla yada magmatik kaya çların serp an tinle şmesi ile oluşab ili r . ? Talk olu şumu için en uygun alanlar magmatik kaya çlar ile sedimanter kaya ç kon taktları , fay ve makaslama zon larıdır . Talk yatakl arı ba şlıca 4 gruba ayrıla bil ir: 1.Steatit-Kompakt Talk: Masif, kriptokristalin, oyulabilir, kesilebilir veya istenilen sekil verilebilir. Steatit, 1800 °F' ta 6 saat ıs ıtı lırsa k en etle nmiş klinoenstatit kristaline dönüşür (bu, LAVA olarak isimlendirilir). Bu ürü n iyi elektrik iz ola tör öze lli ğine sahiptir. 2.Y umu ş ak Le vhamsı Talk: Sedimanter magnezyum karbonat kayaçlarını n bir alterasyon ürü nü dü r . Bu en önemli talk tipidir. Diğ er talk materyallerinden daha fazla k ullanım öze lli k leri ne sahiptir. 3.Tremolit Talk: Bazen sert talk olarak isimlendirilir. Değişen yüz de or anla rın da tremolit, antofillit, kalsit, dolomit, serpantin ve hakiki yumuşak talktan oluş an masif veya la mina lı kay aç halindedir. % 6-10 arası nda değişen CaO içe ri ği ile karakteristiktir. 4.Karışı k Talk Cevherleri: Levhamsı talk, dolomit, kalsit, serpantin ve diğer birçok eser mineralden ol uşa n ve yumuşak talk olarak isimlendirilen gevrek, beyaz ş ist i k ayacı içi ne alı r . Talk-klorit karışımından ol uşa n d üş ük kalitede yataklar y ayg ı ndı r . TALKIN KULLANIM ALANLARI ? Talk; seramikte, boya yapı m ında, çatı kap laması nda, ha şa rat ila cı üretiminde, ka u çu k ve kağ ı t sanayiinde, kozmetik ve farmakolojide, asfalt dolgu maddesi yap ı m ı nda, hayvan yemi ve g übre ü retiminde kullanı l ı r . ? Kullan ım amacı na gö re, yumuşa klı ğ ı , yağ absorbsiyonu, nem oran ı , erime n o kt a sı , özgül ağı rlı ğı , ı sı ve elektrik ilet ke nli ği ve kimyasal analiz ö nemlidir . ? T alkı n kullan ı m al anlar ı , rengine, saf lı ğı na ve di ğer yap ı sal özelliklerine gö re ç o k f ark lı lı k g ö st e ri r . ? Uzun vadeli projeksiyonlarda tal kın elektronik ekipmanlar ve uzay ara çla rın ın imalinde stratejik öne mi nin ar ta cağı nı, zirai kimyasallardaki tü ket im inin de hız la yü ksele ceğ ini gö ster mek te dir . ? Ülk e mi zd e Talk Tüketim Al an la rı ? Lastik % 25 ? Seramik % 21 ? T arım İl açl arı % 17 ? Boya % 15 ? Pudra % 5 ? Diğer le ri (D ök üm, plast ik ) % 17 ? Seramik Sanayiinde: T alkın ısı ile ge nle ş me öze lli ğin in çok az olma sı nedeniyle banyo ve mutfak seramiklerinde ve elektrik s ob ala rının pla kala rında kull anılmasın ı sağlam ıştı r . ? Seramik sanayiinde kull anılaca k talkta fiziksel ve kimyasal yap ı ba kımın da n homojenlik istenir. ? A yrıca, tane ir ili ği ve dağı lımı ile pişirme rengi de önemlidir . ? Bile şimin de manganez ve demir istenmeyen impuritelerdir. CaO %0.5, demir oksit %1.5 ve Al2O3 %4' ten fazla olm amalı dır . ? Elektroseramik ve sırla mad a kullan ılan talk saf magnezyum silik attır . A yrıca kloritsiz kompakt talk (steatit) kull a nıla bil ir . ? Çatı K ap lama s ında : Bu iş için genellikle kalitesiz talklar kullanılır . Bu yüzd en hammaddede beyazlık ve saflık ara nma maktad ır . ? Aranan öze lli kler tane boyu ve dağı lımı ile yağ emme özelliğ idi r . ? Boya Sanayiinde: Lif ve yaprak özelli ğin e sahip talklar, yağ absorblama özelliğinden d olay ı boya ve benzeri yağ yap ı m ı nda kullan ı lmaktadı r . Boya sanayiinde kullanı lan talk öğü t üld üğünde son derece beyaz ve tenoru y ü k s e k olm alı (%98.5). A yrıca 325 mesh' lik elekten geç ebilme lidir . Talk lifi boya tab aka cı klar ı nı n birbirine ve yüz ey e kenetlenmesini sağ l ar . Ağ ır boya materyallerinin çö kme sini ön le yip, b oya nı n daha homojen ol ma sı nı sağ la r . ? Haş e relere Karşı : Talk h a şer e ö ld ü rüc ü ila ç yap ı mı nda da k ulla nılm aktadır . İ l aca toksit etki, istenen yoğ un l u k ve az a şı n dı rı cı lı k öze lli kler ini kaz andı r ı r . ? Kauçu k Sanayiinde: Talk, bir çok sentetik lastik, plastik ve ka u çu k ü ret imi n d e doldurucu olarak kullanı l ı r . Maddeye siki bir doku kazandı rı r . ? Kağ ıt Sanayiinde: Talk, yumuş aklığı, tane boyu, mürekke p emme öze lli ği ve suda erime öze lli ği nedeni ile kağ ıt sanayiinde rah atça kull an ılab ilme ktedi r . Ancak kull an ılaca k talkın CaCO 3 oranı %2-5' ten fazla ola mamalı ve ba şka mineral içe rmem eli dir . ? Kozmetik ve Farmakolojide: T alkı n istenilen tane boyutunun elde edilmesi müm kün old uğ un da n kimyasal saflı ğı ve kayg an lığınd an do layı kozmetik ürü nle ri ve ila ç üretimind e kull an ılmaktad ır . Bu sanayiide kullan ılan talkta aranan özellikl er , içerd iği lifsi ve sert minerallerin azlı ğı, arsenik ve demir DOLOMİT GİRİ Ş ? B i l e ş i m i CaMg(CO3)2 olan ve bir çif t karbon b i l e ş i ğ i olan dolomitin, kalsitten ay rı özellik te bir mineral o l d u ğ u ilk kez F r a n s ı z Jeolog Dolomiev Sylusion tara fı ndan b e l i r l e n m i ş t i r . ? Dolomit, k ireç ta ş lar ında n CaO'in yerini k ı s m e n veya tamamen MgO'in a l m a s ı ile o l u ş m a k t a d ı r . ? Bü n yed eki kalsit ve dolomit o ranla rına g ö re b a z ı araştır m a cılar t arafın d an şu şekild e sı n ıf lan d ırılm akt ad ır; ? % 10'dan az kalsit, % 90'dan fazla dolomit; Dolomit ? % 10-50 kalsit, % 50-90 dolomit;Kalkerli dolomit ? % 50-90 kalsit, % 10-50 dolomit;Dolomitik kir e çt aşı ? % 90-95 kalsit, % 5-10 dolomit; Mg'lu kire çt aş ı ? % 95'den fazla kalsit, % 5'den az dolomit; Kireçt aşı K a r b o n a t l ı kayaçla r dolomit iç eri kler i ne g ö r e aşa ğıd aki şek il de s ı n ı f l a n d ı r ı l ı r l a r100 50 Karbon atlı kay açl ar dolomit i çer i kl eri ne gör e aşağ ı da k i şek i l de sı nıf l an dır ıl ırl ar % Kalsit i ç e r i ğ i 90 Ki r eçtaşı Dolomiti Kalsitik k Dolomit Ki r eçtaşı 10 Dolomit 0 0 10 50 90 100 % Dolomit i ç e r i ğ i MİNERAL OJİSİ ? Dolomit romboedrik bir karbona mineralidir. ? Dolomit terimi hem mineral hem de ka ya ç ad ı olarak ku lla nıl ır . Ancak bazen terimin ka y aç ad ı olarak ku lla nıl dı ğın ı vurgulamak iç in DO LO T AŞ (Dolostone) terimi ku lla nıl ır . Tabiatta ideal kristal ya pıs ına sahip dolomit minerali ço k ender olarak bulunur. Tabiattaki dolomit minerali şu f orm üll e t a nı ml a nır . Ca (1+x)Mg(1-x)(CO3)2Prensip olarak karb on atlı kaya çlard an kireçtaşı ve dolomit, en dü stride kull anılan en önemli kaya çlard ır . ? Kir eç t a şı , ço ğ u nlu kl a CaCO3 iç er en sedimanter bir ka ya çtı r . Dolomit ise CaCO3 ve MgCO3 iç er en ka ya çl ar dır . ? Renkleri, bej-beyaz- kı rm ızı- gri ? Ö z g ül ağ ırl ığı 2,85 gr/cm3 ? Se rt liğ i 3,5-4 OLUŞUMU ? Ekonomik ön eme sahip çoğ u karb on atlı kaya çlar , kısmen veya tamamen biyolojik olarak deniz suyundan veya sığ deniz ortamınd a olu şmuşla rdır . İçi nd e fosil bulunan bir kireçt aşı kesin olarak olu şumu nu n biyolojik bir orijinden ge ldi ğin i kan ıtlar . Ol uş u m u üç şe k ild ed ir ? CO2 Metasomatizma ile ? Kap alı havuzlardaki aneorobik bakteriler yard ımıy la ? Üre tim yapan b a zı firmalar ? Bolu Ak ça koca A slan t aş İ nşaa t San. Tic. A.Ş. ? Bursa Ha r manc ı k Kale Maden End. Ham. San. Tic. A.Ş. ? Es kiş ehir Beylikova Sakarya Maden Sanayii ? İçe l Merkez Çami ş Madencilik A.Ş. ? İçe l Merkez Cami ş Madencilik A.Ş. ? İz m ir Bornova Dere Maden İn şaat Y apı Malz.San. Tic. İ zm ir Buca Polat Maden ve San. Tic. A.Ş. İz m ir Merkez Zeynel Özişme n ? Kar abük Yenice Kar abük Demir Çe lik san. Tic. A.Ş. Kastamonu Cide Ere ğli Demir Çe l ik Fab. T .A.Ş. ? Kı rklar e li Demir k? y Çamiş Madencilik A.Ş. Kocaeli Gebze İ kon İn şaat San Ltd. Şti. Manisa Akhisar D oğal Maden ve Tic Ltd. Şti. Muğl a Bodrum Sem Mad.Pa z.İ th . ve İhr . San. Ltd. Şti. ? Muğl a Bodrum Sem Mad.P a z.İt h. ve İhr . San. Ltd. Şti. KULLANIM ALANLARI ? En çok kull an ı ldığı sanayi demir- çeliktir . ? Demir ve diğ er minerallerin ergitilmesinde CaO ve MgO kayn ağ ı olarak k ullanılır . ? Yükse k fırı n ve sinterlemede kullan ılan dolomitlerde % 18 MgO % 30 CaO olma sı gereklidir. ? Şişe ve cam yapımında kull an ılan dolomitlerde % 19 MgO % 34 CaO olma sı gereklidir. ? Isı ve ses izalasyonu içi n kull an ılan dolomitlerde % 10-13 MgO % 16-21 CaO olması gereklidir.bel irtil miştir . Dolomit, fiziksel ve kimyasal y apıs ı na ba ğlı olarak endüstride bir ç o k alanda kul la nılı r . Bu nlar ı n en ön em lil eri aşağ ı da ? Yol inşaatl arı nda ve beton yapı m ı nda dolgu maddesi olarak. ? Ziraat'te, gü b re ya p ı mı nda dolgu maddesi olarak ve toprak ı slah ı nda. ? Cam ve soda sanayiinde ü ret imd e. ? Boya sanayiinde dolgu maddesi olarak. ? Seramik sanayiinde. ? Kimya sanayiinde bey a zlatı cı olarak. ? Suyun filtrasyonunda. ? Kimya sanayiinde Ferrosilikon imalinde. ? Refrakter t uğ la ve harç la rı n üret i mi nd e. ? Demir- Çeli k sanayiinde demir cevherinin sinterlenmesinde, çe l i k üret i mi nd e curuf yapı cı ve refrakter tuğlaları koruyucu olarak. ? Dolomitin; ham dolomit, kalsine dolomit ve yanmis dolomit olarak kullanim sekilleri vardir. ? Dün ya’d a dolomit bü yük miktarlarda ve çok degisik sektörl erd e kullanilmasina ragmen Türkiye’ de üre t im in çok önemli böl ümü sadece demir- çeli k ve cam sanayinde kullanilmaktadir. ? Dün ya’d a dolomit bü yük miktarlarda ve çok degisik sektörl erd e kullanilmasina ragmen Türkiye’ de üre t im in çok önemli böl ümü sadece demir- çeli k ve cam sanayinde kullanilmaktadir. TÜ RKİY E’ DE SE RAM İK VE SER AMİ K HA MM ADD ELE Rİ Türkiye' de seramik ve çini yapım ı, kökle ri 8000 yıl ön cesine uzanan geleneksel bir sektörd ür . Ana do lu’da binlerce yıldır var olan seramik, 1950 ’li yıllard an itibaren Türkiye’ de endüstriye l anlamda üre tilmeye ba şlanmıştı r . Seramik karo üretimi A na dolu’ ya S elçu klul ar taraf ında n Orta Asya’ da n ge t irilmiş ve Osmanl ılar dö ne minde İznik ve Kütah ya bö lge lerind e gelişmişt ir . ? Ancak ticari anlamda seramik üretimi 1960 ’la rda başl amı ştır . ? Kurulu kapasite miktarlar ı, ürü n kalitesi ve ürü n çeşitliliğ i gibi faktörle r göz önüne alındığınd a, Türk seramik sanayi için de en ge lişmiş alt sektörl er kaplama malzemeleri ve sağ lık ge reçle ri; üre ti mi n nispeten daha az old uğu alt sektörl er ise sofra ve süs eşyaları ile teknik seramikler ve refrakter malzemeler sektörü dü r . ? Türk seramik sanayi hammadde gereksiniminin hemen hemen tü münü yurt için de n ? Türki y e’d e seramik sanayi hız lı bir sekilde gelismektedir. Bunun nedeni, ülkemizd e hammaddelerin rezerv ve kalite açı sında n yeterli olma sı, ucuz isçili k imkan ları ve piyasa talebinin bü yük olusu, bu s ektörü yatırımcı lar için cazip hale getirmistir. ? Seramik sektörü insaat sektörü ile paralel olarak büyümekt ed ir . ? Ülke mizde ki konut açı gının çok fazla oldugu dü sün ülürse bu sektöre yatırım y ap man ın ne kadar cazip oldugu gö rülü r . ? Seramik sanayinin Eskişehi r , Bilecik ve Sögüt’te gelismesinin basl ıca sebepleri ise, ? hammadde kaynaklarına olan y akı nl ıgı , ? ula sı m açısı nd an merkezi konumda bulu nm ası, ? is güc ü potansiyelinin ç o k olusu ve ? enerjinin kolay ula ş masıdır . ? Seramik üretimi nde temel a ma ç : ? Dünya stand artlarına uygun iyi kalitede yer ve duvar karosu ür etm ekti r . ? Bugün kü rekabet ortamında ür eti m maliyetleri de optimum seviyelerde olması gerekir. ? Aksi halde ayakta durmaları m ü m k ü n degildir.. ? Seramik hammadde üreticilerinin üre ti m sonucunda ba şarı lı ol mas ı iç in: ? Seramik üret ici le ri iyi kalitede hammadde kul lanm alı, ? Üret im anı nd a proses kontrolleri iyi olmalı, ? Üret im öncesi ve sonrası gerekli testler ç o k iyi y apı lmal ıdı r TÜRKİ YE’DE SERA MİK SEKT ÖRÜ ? Seramik sektöründe genellikle kull anılan hammaddeler aşağ ı daki sektör dalla rına tüke ti lm ekte di r . ? Seramik kaplama malzemeleri, ? Seramik sağlık gereçleri, ? Seramik sofra ve s üs eşyaları, ? Teknik seramikler, ? refrakter harç ve t uğla lar Kaplama Malzemeleri ? 1950'li yıllard an itibaren ge lişe n Türk seramik kaplama malzemeleri sektörü , 19 80’le rde n sonra hı zlı bir gel işim atağına geç miştir . ? İnşaa t sektörü nd eki ge lişmelere paralel olarak, öze lli kle 1990 yılında n sonra yap ılan bü y ük yatırım at ağ ı ile bugü n Tür k seramik kaplama malzemeleri üret imi dü nyada söz sahibi olmayı ba şarmı ştır . ? Kaplama malzemeleri alt s ekt örün de 28 firma bulunma ktadır . ? Toplam kurulu kapasitenin % 80’i nd en fazl ası beş bü y ük firmaya aittir. 1980 sonrası kurulu kapasite 11 katı na çıkmıştır 2003 yıl ı itibariyle ür eti m mi kt arı 2.6 milyon tondur. ? Y urtiçi talebin y akla şık % 99 ’u yerli üre timle karşıla n maktad ır . ? Sektör de ki en büyük karo üretic isi, Kale G rub u’ dur. Kale Grubu 62 milyon m² kapasitesi ile dü nya nın tek çatı altınd a entegre üre t im yapan en bü y ük fabri kasıdı r . ? Sektör ün önde gelen firmala rı olan Çanakkale Seramik, Toprak, Ege ve E czacıba ş ı gru pla rı dü nya nın en bü y ük üre ticile ri ara sında yer alma ktadır . ? Kale Seramik, Toprak Seramik ve Ege Seramik dün y adaki en büy ük 20 seramik firması ara sı nda yer almak tad ır . ? Karo üre ti mi yapan fi rmaların t ü m ü ISO 9001 belgelidir. Firmalar aynı zamanda, ihracat yapt ık la rı ülkeler in st andar tlarına ili şk in belgelere de sahiptir. ? Türki y e 210 milyon m²'y i aşa n üretimi ile dü nya nın yedinci, A vrup a'n ın ise üçü ncü büyük seramik kaplama malzemeleri üret icisidir . ? 8 bü yük, 8 orta ve 8 küçük ölçe kli firmanı n faaliyet gö sterdi ği sektör , 2005 yılında yaklaşık 90.2 milyon m² ihracat ge rçekle ştir mişti r . ? Üretimi nin % 40’ınd an fazla sını ih raç eden Türkiye , bugün dünya seramik kaplama malzemeleri ihracatınd a İta lya, İsp an ya, Çin ve Brezil ya’d an sonra be şinci sırada yer ? Bug ün Türk Seramik Sektörü ’nü zirveye ta şıyan en önemli etkenlerden biri, firmala rın teknolojiye süre kli yatırım yapmala rı ve yeniliklere kolay uyum gö steren yap ılarıdı r . ? Türk seramik kaplama malzemeleri Sektörü , toplam kapasitesinin % 60 ’ının 1990 yılında n sonra kurulmuş olma sı ve 1990 yılında n önce faaliyete ge çen firmala rın son 10 yı l için de teknoloji yatırıml arı nı yen ilemiş olma sı nedeniyle teknolojik açıda n rakiplerine gö r e üstün bir kon umdadır . Sağ lık Gereç ler i ? Türki y e A vrup a’daki en bü yük sağlık ge reçle ri üre t icisidir . Sektörü n toplam üretim kapasitesi 15 milyon adettir. ? Sağ lık ge reçle ri alt sektörü nd e orta ve büyük ölçe kli olmak üzere yakla şık 17 firma bu lun makt ad ır . ? Büyü k üre ticile r ara sında , Kale Seramik, Eczacıb aşı Seramik, Serel Seramik, Toprak Seramik ve Ege Seramik ve Kütah ya seramik ? 1980'li yıllar ın ikinci yarısında n sonra, 30'a yakın küçü k ölçe kli firma da üre time başl amıştır . ? Sektör de ki kapasitenin yakla şık 90’ı üç büyük şirkete aittir. Sekt örü n toplam üreti mi 2003 itibariyle yıllık 142 bin ton’ dur . ? Seramik sağ lık ge reçle ri sektörü nü n üreti m kapasitesi süre kli artması na karşın, yurtiçi tüketimi n yeterli ölçü de artış gö ste rmemesi nedeniyle üretim in büyük kısmı ihracata yön len dirilmekte dir . Seramik sekt örü nd e en yükse k ihra cat/ür etim ora nı bu alt sektörd ed ir . Sofra ve Süs Eş yası ? Sofra ve süs eşyası alt s ektörü nd e 7 civarın da bü yük ve orta ölçe kli firma bu lun m aktad ır . A yrıc a, sektörd e kapasiteleri 10 bin to n/yıl civarın d a olan, 250-300 c ivarın da küçü k ölçe kli ve atöl ye dü zeyinde üre t ici de mevcuttur. ? Büyü k ve orta ölçekli firmalar ara sında , Kütah ya Porselen, Güral Porselen (Heri ş), Porland Porselen, Gorbon, Edip Çini, Altın Çini ve Y ıldız Çini sayı lab ili r . Teknik Seramikler ? Teknik seramikler alt sektörü nd e 2 firma mevcuttur. Alça k ve yükse k gerilim izol atör üre timind e iki şir ket bu lunmaktad ır . ? Elektriksel seramik üre ti mind e y aln ızca bir üre t ici mevcuttur. Ileri teknik seramikler sekt örü şimdi ye kadar müteşe bb isle rin pek ilgisini çekmem iştir . ? Bu sekt örd e üre tim kalite ve miktar olarak ge lişme miş olup, yakın gelecekte de olumlu bir ge lişme beklenmemektedir. Refrakter Malzemeler ? Refrakter malzemeler alt se kt ö rü n d e 14 ü ret i ci firma bulunmak t adı r . Ür etimi yap ı lan baş lı ca ü rün le r , bazik ve alümina silikat esa slı , şek ill i ve şe kils i z refrakter malzemelerdir. ? Tü ket im de ya kla şı k %70 pay alan ürünl er şek ill i ve şe kils i z bazik refrakterlerdir. ? Refrakter malzemeler y ü k s e k sı cak lı klar da her t ü rlü erimiş metal, cü ruf, asit vb. a şı ndı rı cı maddelere day anı klı , mekanik darbe ve sürt ün me etkilerine ka rş ı fiziksel ve kimyasal öze lliğini kaybetmeyen, y ü k s e k ergime sı cak lı ğ ı na sahip malzemelerdir. ? Bu özellikl eri nedeniyle, sanayide yükse k sıcaklı ğı n gerekli old uğ u tü m işle mlerd e , işlemi n y ap ıldığı ün itele ri koruma ve yalıt ımını sağ lama ama cıyla yayg ın olarak kull an ılmaktad ır . ? Yerli üretim, t üketimi n yaklaşık %75'ini karşıla m akta, bir miktar da ihra ç edilmektedir. Refrakter malzemeler % 80 ora nı nd a demir çeli k sanayisinde kull an ılmakta ve çeli k üreti mi refrakter malzeme talebinin seviyesini belirlemektedir. Seramik Kaplama Malzemelerinde Kapasite ve Üre t im ? Seramik kaplama malzemeleri sekt ö ründe bugün b aşlı ca 24 fabrika bul unm a kta dı r . Bu fab rika l arı n b öl gel e re g öre d ağı lımı n a baktı ğı mız da, seramik sekt ö rü kapasite-sinin ? %40 ’i Bilecik- Es kişe hi r , ? %20 ’ si İzmi r- A ydı n, ? %15 ’i Kütah ya- Uşa k, ? %25 ’i Çana kk ale böl g esin de b ulu nma kta dı r. ? Türk Seramik üreticile rini n kapasite değerl eri, diğ er ülke firmal arının çok üzerin dedir . ? İtalya ve İs panya’ da seramik kaplama malzemesi üre timi yapan firmala rın ortalama kapasitesi 2-3 milyon m² iken, Türk iye’de 10 milyon m² düzeyinde dir . ? 2004 yıl ınd a Tür k SKM s ek t ör ü kapasitesi, 2003 y ıl ına göre % 5,2 or anı nda artış kaydederek 271,6 milyon m² ’ye, ? 2005 yıl ınd a ise bir önceki yı la göre % 7,8 or anı nda artarak 292,8 milyon m² ’ye ula ş mışt ır . ? Kale Grubu 62 milyon m² kapasitesi ile dü nya nın tek çatı altı nd a entegre ür eti m yapan en büy ük f abrikasıdır . ? Toprak, Ege, Graniser ve Eczacıbaşı 20 milyon m²’ den daha büy ük kapasiteleri ile ilk beşt eki diğer seramik kaplama malzemesi üreten fi rmalarıdır Ü r et i ci A dı Kapasite 2 (milyon m ) Ç an a kkal e Seramik 62,0 Toprak Seramik 28,0 Ege Seramik 24,5 Graniser Seramik 23,0 E cz acı ba şı Seramik 21,0 Yurtbay Seramik 14,6 K ütahy a Seramik 14,5 Tamsa Seramik 14,5 S ö ğü t Seramik 14,0 Hitit Seramik 12,0 Seramiksan 11,5 Ercan Seramik 9,4 Termal Seramik 8,5 U m pa ş Seramik 8,0 Efes Seramik 4,0 A kg ün Seramik 4,0 Y ük sel Seramik 3,6 U şa k Seramik 3,6 Anatolia Seramik 3,6 Seranit Seramik 2,0 B oz ü y ük Seramik 1,8 A l t ı n Ç i ni Seramik 1,7 Pera Seramik 1,5 İ st an bu l Granist 1,5 Toplam 292,8 Tüke tim ? Seramik karo ve fayans di ğer kaplama malzemelerine gö re daha sağ lı klı, kullan ı şl ı , d aya nı klı ve dekoratif olması nedeniyle yaygı n kullan ı m alanla rı na sahiptir. Tür ki ye dü nya genelinde seramik kaplama malzemeleri tü ket imi a çı s ı ndan 1 2’i n ci sı rada dı r . ? Tü rki ye’ de seramik talebinin tamamı n a yakı n bölümü yurt i çi ü ret imle karşılanmak tad ı r . Y ü ks e k gelir grup l arını n talepleri do ğr ult usu nd a özelli kle İ s p an y a ve İt al ya’ da n l ü ks tü ket i me yön el i k ithalat yapı lmaktadı r . Ancak, son yı llarda Çin’ de n yapı lan ucuz ve kalitesiz ürü n ihrac at ı nda da artı ş gö zle nm e kte di r . ? Tür kiy e’ni n 1985 y ılı nd a 16 milyon m² civ arı nd a olan yurt içi t ük et im mikt arı 8 kattan fazla büyüyerek 2005 yıl ınd a 135 milyon m² ’ye ul aşmıştı r . Tü rki ye’ nin SKM Yurt İç i Tüke ti mi tabloda göst eri lmişti r . Yıll a 199 r Tü k e ti m De ği ş i m (%) 199 1 45 - 199 2 58 29 199 3 68 17 199 4 69 1 199 5 75 9 199 6 77 3 199 7 111 44 199 8 101 -9 200 9 100 -1 200 0 112 12 200 1 93 -17 200 2 89 -4 200 3 102 15 200 4 120 18 5 135 13 İhra cat ? Seramik sektör ihra catı 2005 yılında bir ön ceki yıla gö re %7’ lik artı şla 683.5 milyon dolar olarak ge rçekle şmişti r . ? Toplam Seramik Mamulleri ihracatı içi nd e seramik kaplama malzemeleri ihra catı 405.8 milyon dolarl ık ihracat ile ilk sırada yer alırk en toplam sektör ihra catı içe risin de %59. 4’lük paya sahiptir. ? Bu ürün grubunu, 179.6 milyon dolar ve %26. 2’ lik payla seramik sa ğlı k ge re çl er i izlemektedir. Söz konusu ürü nlerin seramik sektör ihra catın da ki toplam pa yı ise %8 5.6’dır . ? Seramik sektör ü toplam ihra catı nın %60’ nı kapsayan seramik kaplama malzemelerinde de en önemli ihraç pa zarımızı AB ülke leri olu şturm aktad ır . 2005 yılı içeri sind e en fazla ihracat ge rçekle ştirile n ülke ler sırasıyla ABD, İngi ltere , Almanya, İsrail , Kanada, Fransa, ve Yunanistan olmu ştur . SE R A MİK S E K T Ö R Ü İH R A C A T I (Milyon $) D eğ işi 2005 2006 D e ğ i ş i 2002 2003 2004 2005 m (Ocak- (Ocak- m (%) Nisan) Nisan) (%) REFRAKTER MALZEMELER 18.6 23.4 31.3 38.2 21.9 11.8 11.6 -1.9 SE R A MİK KAPLAMA MALZEMELER 248.4 313.6 390.0 405.8 4.1 135.8 120.4 -11.4 İ SE R A MİK SAĞ L IK 95.5 122.5 162.0 179.6 10.9 60.1 56.8 -5.4 G E R E Ç L E R İ SOFRA VE MUTFAK 24.8 35.3 46.1 46.6 1.2 16.5 14.1 -14.8 E Ş Y A SI SERA MİK T EN S Ü S E Ş Y A S I SERA MİK T EN D İĞ ER E Ş Y A TOPLAM 2.7 3.9 393.9 2.5 6.6 503.8 1.7 9.6 640.6 1.8 11.4 683.5 9.5 19.4 6.7 0.8 4.5 229.4 0.8 3.1 206.8 7.4 -29.9 -9.9 İtha lat ? Seramik se kt ö r ithalatı 2005 yı lı nda bir ön ce ki yı l a göre %52. 7’ li k artı şla 233.9 milyon dolar olarak g e rç e kl e ş m i şt i r . ? Toplam Seramik Mamulleri ihrac atı içi nd e refrakter malzemeler ithalatı 74.3 milyon dolar lı k ithalat ile ilk sı rada yer alı rk en toplam se kt ö r ithalatı içer i sind e % 31. 8’ li k paya sahiptir. ? Bu ü rün grubunu 70.6 milyon dolar ithalat ge r çek l eş me si ile sofra ve mutfak eşyası izlemekte olup, 58.9 milyon dolar ve %25. 2’ li k payla seramik kaplama malzemeleri ü çü n cü sı rada yer almaktadı r . SE R A MİK S E K T Ö R Ü İT H A L A T I (Milyon $) D eğ işi 2005 2006 D e ğ i ş i 2002 2003 2004 2005 m (Ocak- (Ocak- m (%) Nisan) Nisan) (%) REFRAKTER MALZEMELER 59.4 53.9 66.3 74.3 12.0 19.9 28.4 -1.9 SE R A MİK KAPLAMA MALZEMELER 9.4 11.7 28.4 58.9 106.9 14.8 26.0 -11.4 İ SE R A MİK SAĞ L IK 1.0 1.8 3.1 3.7 20.8 1.3 1.9 -5.4 G E R E Ç L E R İ SOFRA VE MUTFAK 19.0 29.4 31.7 70.6 122.8 11.4 33.0 -14.8 E Ş Y A SI SERA MİK T EN S Ü S E Ş Y A S I SERA MİK T EN D İĞ ER E Ş Y A TOPLAM 5.2 6.5 100.6 7.1 8.7 112.6 10.4 13.2 153.1 9.3 17.1 233.9 -10.4 29.1 52.7 2.6 5.9 55.9 3.5 4.5 97.3 7.4 -29.9 -9.9 ? Tür kiye, A v ru pa’n ın en az seramik kaplama malzemeleri ithal eden ülkesi konumundadır . İnşaa t sektörünün seramik kaplama malzemeleri talebinin yakla şı k olarak %99’u yurt içi ür eti m ile karşılanmakta dır . ? Tür kiy e’ni n seramik kaplama malzemeleri it halat ı nd a Çin ’den sonra en büy ük pay ı AB ülkeleri al mak tad ı r .