Enfeksiyon Seyahatla İlgili Enfeksiyonlar - Hastalıklar Dr. Recep ÖZTÜRK İ .Ü. Cerrahpa ş a T ı p Fakültesi Enfeksiyon Hastal ı klar ı ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dal ı rozturk@istanbul.edu.tr, drrozturk@gmail.com Seyahatla İ li ş kili Hastal klar/ EnfeksiyonlarSeyahatla İ li şkili Hastal klar Neden Ö nemli Gezi, i ş g ö r üş mesi, resmi g ö r üş meler vb • ama ç larla yap lan seyahat beklenmedik bir hastal k nedeniyle olumsuzlukla sonu ç lanabilir Olas hastal klar ö ğ renip ö nlemlerin al nmas • ak lc bir giri ş imdir Seyahat ö ncesi ki şinin t bbi durumu g ö zden • ge ç irilmelidir Ki şisel bir seyahat sa ğ l k ç antas haz rlanmal d r •Seyahat edenlerin %11 kadar nda bir sa ğ l k kurulu ş una ba ş vurmay gerektirir bir sorun ya ş anm ş ( İ svi ç re) Seyahat Ö ncesi De ğ erlendirme Anamnez • Fizik muayene • Genel sa ğ l k emniyeti i ç in ö ğ ü tler • Hastal klardan korunma (emniyetli g da/ su ve • b ö cek sokma/ s rmas na kar ş ö nlemler) Acil hallerde kullan lmak i ç in haz rlanm ş “ ilk • yard m ç antas “ uygun ara ç ve acil ila ç lar i ç eren acil yard m ç antas ”Acil Seyahat Ç antas İ lk yard m malzemeleri • Bandajlar – Gazl bez – Flaster – Enjekt ö r ve u ç lar – Makas – Pens/penset – İ la ç lar • A ğ r kesiciler(aspirin, acetaminophen, – ibuprofen) Ö ks ü r ü k kesiciler – Dekonjestan – Antiasitler – Antidiyareikler, laksatifler – Topikal antibiyotikler – Anti-pruritikler – Su dezenfektanlar – G ü ne ş koruyucular – DEET(N,N,-dimethyl-meta-toluamide, – eri şkin:<%35 , ç ocuk:% 6-10)Seyahatla İ li şkili Ö nemli Hastal klar İ nfeksiyon Hastal klar • Jet lag • Hareket hastal ğ /Ara ç tutmas • G ü ne ş yan ğ • B ö cek sokmas , y lan s rmas • Akut da ğ hastal ğ • Acil hastal klar, kazalar •Seyahatla İ li şkili Ö nemli Hastal klar Jet lag • Uyku ve uyan kl k ritminin bozulmas d r – Konsantrasyon bozulur,refleksler yava şlar,dispepsi,irritabilite – Alkolden ka ç nma, uyku saatlerini ayarlama, benzodiazepinler – yararl olabilir. Melatonin 5mg PO/g ü n, hareketten 3 g ü n ö nce ba şlan r – Hareket hastal ğ • Bulant , kusma, terleme, solukluk – Difenhidramin, meklizin, terfenadin, transdermal – skopolamin(uzun seyahatlar i ç in)Seyahatla İ li şkili Ö nemli Hastal klar Akut da ğ hastal ğ • 1600 m’den sonra g ö r ü lebilir, 3600 m’den sonra s k g ö r ü l ü r – Ba ş a ğ r s , bulant , kusma, bitkinlik, uykusuzluk g ö r ü l ü r; – bazen akci ğ er ve beyin ö demi nedeniyle ö ld ü r ü c ü d ü r Asetozolamid etkilidir(t rman ştan 24-48 saat ö nce 250 mgx2) – Nifedipin 20-30 mg(SR) PO g ü nde 3 kez – G ü ne ş yan ğ -PABA i ç eren kar ş mlar koruyucudur • Seyahat ve İ nfeksiyon hastal klar En s k g ö r ü len seyahat ili şkili hastal klar • enfeksiyon hastal klar d r Seyahatte bula şan enfeksiyon hastal klar ilgili • b ö lgedeyken veya d ö nd ü kten sonra belirti verir İ nfeksiyon hastal klar n n en ö nemli • belirtilerinden biri olan ate ş seyahat esnas nda veya sonras nda karma ş k sorunlar olu şturabilir S k Rastlanan Seyahatla İ li şkili İ nfeksiyon Kaynaklar Su ve G da • Turist ishal :ETEC, V.cholerae, Giardia, E.histolytica – B ö cekler • Sivrisinek:S tma, sar humma, Deng ate şi,Japon – ensefaliti Kene-Rickettsia inf, Lyme hastal ğ – Bula ş k toprak • Tetanoz – Ki şiden ki şiye bula şma • T ü berk ü loz, influenza, SARS, cinsel temasla bula şan – hastal klarSeyahatla İ li şkili Ö nemli İ nfeksiyon Hastal klar Turist ishali • Ate şli hastal klar • S tma – Tifo ve di ğ er salmonellozlar – Bruselloz – Rickettsia infeksiyonlar – Leptospira infeksiyonlar – Viral hemorajik ate şler – Schistosoma infeksiyonlar – Sar humma..... – SARS –Seyahatten D ö nenlerde Ate ş Ç al şmas Ate şli 232 hasta • Yak nmalar %53’ ü nde d ö nd ü kten sonraki birinci • haftada ortaya ç km ş En s k saptanan hastal k s tma (%27) • Di ğ er s k rastlanan ate şle seyreden hastal klar • Solunum yolu enfeksiyonlar (%24) – Gastroenterit(%14) – Deng ate şi(%8) – Bakteri pn ö monileri(%6) –Seyahat İ li şkili Ate ş Basit kendi kendini s n rlayan bir hastal k olabilir • Ciddi seyirli hayat tehdit eden ilerleyici bir • hastal k olabilir Her iki durum aras nda ba şlang ç bulgular • ayr m sa ğ lamayabilir Hastan n De ğ erlendirilmesi Seyahat dikkate al nmadan irdeleme: • Seyahat ö ncesi , an ve sonras nda edinilen mutad – infeksiyonlar Tan konulamazsa ay r c tan da seyahat ili şkili • hastal klar dikkate al n r Enfeksiy ö z olmayan hastal klar da ate şe neden • olabilir Tromboflebit, akci ğ er embolisi, profilaksi/ empirik – tedavi amac yla kullan lan de ğ i şik ila ç lara ba ğ l ate ş Seyahat İ li şkili Ate şi De ğ erlendirmede Temel Kurallar Seyahatla ili ş kisi olmayan hastal klar seyahat • sonras g ö r ü lebilir Enfeksiyonlar ara duraklarda kazan labilir • Tropikal b ö lgelerde bula şan enfeksiyonlar • seyahat an nda veya d ö nd ü kten k sa s ü re sonra ba şlar Nadiren aylar veya y llar sonra ba şlayabilir – Falsiparum s tmas , hemorajik ate şler, veba seyahatlerden • d ö nd ü kten 1-2 ay sonra ortaya ç kabilirSeyahat İ li şkili Ate şi De ğ erlendirmede Temel Kurallar İ lgili hastal ğ n kulu ç ka d ö neminin belirlenmesi ay r c tan • listesini s n rland rabilir S tmada ba şlang ç ta yayma preparatlar negatif olabilir • Hastal k kesin d şlanana kadar yaymalar n haz rlanmas na devam – edilmelidir Akut falsiparum s tmas nda ba şlang ç ta fizik muayene normal • olabilir; ba şlang ç ta ate ş olmayabilir Kendi kendini s n rlayan enfeksiyonlarla, hayat tehdit eden • enfeksiyonlar n ba şlang ç bulgular birbirinden ayr lamayabilirSeyahat İ li şkili Ate şi De ğ erlendirmede Temel Kurallar Enfeksiyon hastal ğ riskleri ve belirtileri seyahat edenle • b ö lgenin yerlileri aras nda farkl l k g ö sterebilir Enfeksiyon riskleri bir tropikal alandan di ğ erine mevsim • ve aylara g ö re farkl l k g ö sterebilir Farkl b ö lgelerdeki etkenlerinin diren ç paterni, baz • enfeksiyonlar n g ö r ü ld ü ğ ü mevsimler de ğ i şkenlik g ö sterebilir Grip salg nlar – Il man iklim ku şa ğ nda ve kuzey yar mk ü rede Ekim-Nisan’da • G ü ney yar mk ü rede May s-Eyl ü l ‘de • Tropikal b ö lgelerde t ü m y l boyunca saptanabilir •Anamnezde irdelenmesi gerekenler Seyahat ili şkili olaylar • Ziyaret edilen ü lkeler, seyahat esnas nda ge ç ilen – yerler (k rsal ve şehir b ö lgeleri) Her bir yerde kal ş zaman , • Seyahat edilen ara ç lar ve konaklama yerleri • (otel, yurt, pansiyon, ç ad r) Seyahat an nda aktivit e ler • Cinsel ili şkiler-korunmas z ili şkiler, cinsel e şlerin – ö zellikleri, yak n temaslarAnamnezde irdelenmesi gerekenler Hayvan: ku ş, kemirgen, ve hayvan ü r ü nleri • Kene sokmas – K r m Kongo kanamal ate şi, kene tif ü s ü , Kayal k da ğ lar • lekeli ate şi, Lyme hastal ğ , tularemi, babesioz, erli şiyoz Sivrisinek – S tma, deng ate şi, filariazis, Loa Loa, sar humma • Tatarc k – Lei şmany ö z, tatarc k hummas , bartonelloz •Anamnezde irdelenmesi gerekenler Di ş ç ekilmesi/tedavisi, i ğ ne batmas • Akupunktur, d ö vme yapt r lmas , kulak deldirme, “ piercing ” • yapt r lmas Yenilenler ve i ç ilenler • İ yi pi şmemi ş et veya bal k: toksoplazmoz, hepatit A, tri şinoz, – toksoplazmoz Emniyetli olmayan su/g da kullan m – Tifo-paratifo, hepatit A/E, bakteriyel gastreoenterit:kolera • Past ö rize olmayan s ü t ve s ü t ü r ü nleri t ü ketimi – Bruselloz, tifo, Salmonella gastroenteritleri, t ü berk ü loz( M.bovis ), Q • ate şi Toprak (arkeolojik kaz lar): Endemik mikozlar –Anamnezde irdelenmesi gerekenler Su temas /su sporlar • Leptospiroz, şistozomiyaz – Ki şide enfeksiyonlara yatk nl k olu şturan durumlar • Splenoktomi, gastrektomi, immuns ü presif ila ç kullan m , profilaktik – ila ç lar, HIV enfeksiyonu veya di ğ er ba ğ ş kl ğ bask layan hastal klar Seyahat edilen b ö lgede s tma ve di ğ er bula ş c hastal klardan • hangilerinin rastland ğ bilinmelidir D ü nya Sa ğ l k Ö rg ü t ü ve ABD Hastal k Kontrol Merkezi(CDC ) – kaynaklarYurt i ç i seyahatler G ü ney do ğ u veya Ç ukurova b ö lgesi:S tma • G ü neydo ğ u: Tifo, amipli dizanteri , bruselloz, • lei şmaniyoz K r m-Kongo hemorajik ate şi: • Tokat, Sivas, Erzurum, Trabzon gibi Kelkit vadisi – ç evre illeri Pek ç ok ilde g ö r ü lm üş –Bula şma Zaman Efeksiyonlar n bilinen en k sa, ortalama , en uzun • kulu ç ka d ö nemi dikkate al n r Tropikal bir ü lkeye gidi ş anamnezi bir aydan daha • ö nce ise seyahat ili şkili hastal klar n ç o ğ u d şlan r S tma gibi baz hastal klarda riskli b ö lgede kal ş • s ü resinin uzamas bula şma riskini art r r Bir hafta kalanlarda 6-12 ay kalanlara g ö re risk 80 kat az – Lenfatik filariazis, onkoserkiazis ve loa loa enfeksiyonu – bula şmas i ç in riskli b ö lgede uzun s ü reli kalmak gerekliTropikal b ö lgelerde bula ş an etkenler “ GeoSentinel Surveillance Network ” • 230 ü lke, 17.353 hasta, 30 seyahat sa ğ l ğ klini ğ inin s ü rveyans • verileri Seyahatten d ö nenlerde saptanan 21 ana sendromun d ö rd ü • (%67) en s k Sistemik ate şli hastal k – 17353 hastan n 3902 sinde sistemik ate şli hastal k saptanm ş • Akut ishal – Deri hastal klar – Kronik ishal –Tropikal b ö lgelerde bula ş an etkenler “ GeoSentinel Surveillance Network ” • En s k saptanan ate ş li hastal k: S tma • Deng ate şi • Monon ü kleoz sendromu (infeksiyoz monon ü kleoz, CMV) • Riketsial enfeksiyonlar (en s k kene kaynakl benekli ate ş) • Tifo ve paratifo • Olgular n %60dan fazlas nda ö zg ü l bir etken saptanamam ş •Cinsel temasla bula ş an ate ş le seyredebilen hastal klar Sifiliz • Disemine gonokok infeksiyonu • Primer HIV infeksiyonu • Hepatit B • CMV infeksiyonu • Hepatit A(oral-anal) • Hepatit C • Cinsel temasla bula şmas nadir –Klinik belirtilerin g ö r ü lme zaman Falsiparum s tmas • >%90 seyahatten d ö nmeden ö nce veya d ö nd ü kten sonraki ilk bir ay – i ç inde Vivax s tmas >%50 d ö nd ü kten bir ay sonra, %18 6 aydan sonra • B ü t ü n seyahat ili şkili s tma olgular n n %1’inde belirtiler bir y ldan – sonra g ö r ü l ü r Deng ate şi • Temas n ilk 10 g ü n ü i ç inde – K r m Kongo hemorajik ate şi • Temas sonras nda 4-10 g ü n i ç inde – Tifo • 2-3 hafta sonra, bazen daha ge ç – Akut şistozomiyaz • Tatl sularla temastan ortalama 40 g ü n (14-63 g ü n) sonra –Kulu ç ka d ö nemi s ü resi (k sa:7-10 g ü n) Arbovirus infeksiyonlar , deng ate şi, Hantavirus • enfeksiyonlar , grip, HIV enfeksiyonu (akut retroviral sendrom), Japon ensefaliti, k zam k, sar humma, kuduz, Bruselloz, tifo , Rickettsia enfeksiyonlar , meningook • enfeksiyonu, Q ate şi, Lyme hastal ğ , leptospiroz, şarbon, difteri, tularemi, erli şiyoz, Lejioner hastal ğ , melioidoz, psittakoz, veba S tma,, tri şinoz, toksoplazmoz • Histoplazmoz, •Kulu ç ka d ö nemi s ü resi (Ort: ? 1 ay ) Bruselloz • Cytomegalovirus enfeksiyonu, hepatit A,C,E; • HIV enfeksiyonu, k zam k ç k, Amibik karaci ğ er absesi ,s tma, • toksoplazmoz, tripanozomiyaz lei şmanyoz (viseral), fasioliyaz, klonorkiyaz Koksidioidomikoz, •Kulu ç ka d ö nemi s ü resi(uzun) Bruselloz, t ü berk ü loz, sifiliz, Lyme • hastal ğ , melioidoz , bartonelloz Hepatit B,C; kuduz • S tma, amibik karaci ğ er absesi, • tripanozomiyaz, viseral larva migrans Penisilliozis marnefei, •Klinik De ğ erlendirme Ba ş lang ç de ğ erlendirmesi • Ö zel risk fakt ö rleri, temaslar, fokal bulgular ? – Sistemik muayene – Deri lezyonlar • Lenfadenopati, karaci ğ er/dalak b ü y ü mesi, • Retina veya konjuktiva de ğ i şiklikleri • Genital lezyonlar • N ö rolojik bulgular •Laboratuar testleri PA Akci ğ er grafisi:akci ğ er enfiltrasyonlar • Tam kan say m ve form ü l • Eozinofili, trombositopeni – S tma i ç in kal n ve periferik yayma • Gerekirse ek testler • Karaci ğ er enzimleri, elektrolitler, idrar analizi, d şk da – l ö kosit varl ğ ve parazitolojik inceleme, BOS ; serolojik testler:HIV, sifiliz, hepatit A/B/E, toksoplazmoz). Laboratuar testleri N ö trofilik l ö kositoz: bakteriyel infeksiyon • Pn ö moni, ü riner sistem enfeksiyonu, leptospiroz, d ö nek ate ş. – Normal/ d üşü k l ö kosit say m yla birlikte lenfositoz • Viral veya riketsiyal enfeksiyonlar – Atipik lenfositlerin %10-20 den fazla olmas • EBV veya CMV enfeksiyonu – D üşü k l ö kosit say s , sola kayma varsa • Salmonella enfeksiyonlar – Eozinofili, helmint enfeksiyonlar , ila ç ate şi • Tri şinoz, toksokoriyaz, strongyloidaz –Laboratuar testleri S tma ku şkusunda acil (12-24 saat i ç inde) ince ve kal n • yayma preaparat S tma g ö r ü len bir b ö lgeye seyahat anamnezi olan birinde ate ş – olmazsa bile kan yaymas na bakmak gerekli Falsiparum s tmas nda derin damar yata ğ ndaki • sekatrasyon nedeniyle a ğ r olgularda bile periferde parazit g ö r ü lemeyebilir Yaymalar negatif ise tan konana veya ba şka bir etken • bulunana kadar 12-24 saatte bir tekrarlan r. Ay r c Tan Ciddi seyirli olmayan hastalar daha ileri ara şt rma yap lmaks z n • olas viral hastal k ö n tan s yla eve g ö nderilebilir Ciddi seyirli hatta ö ld ü r ü c ü olabilen baz enfeksiyonlar n ayn şekilde – ba ş vurabilir(!) En s k g ö r ü len sistemik ate şli hastal klar • S tma, deng ate ş i, mononukleozis sendromu ( EBV veya CMV), riketsial – enfeksiyon ve tifo veya paratifo Bu hastalarda lokalize bulgu azd r veya olmayabilir ve l ö kosit • say s normal veya d üşü kt ü r Bunlar n ç o ğ unda ö zg ü l tedavi veya destek tedavisi ile hasta • iyile şir Akut ishalli hastalarda ate ş olabilir • Kronik diyare ve deri hastal kar nda ate ş olmaz veya belirgin • de ğ ildir. Acil m ü dahale gerektiren durumlar Hemorajik belirtiler • Solunum zorlu ğ u • Hipotansiyon veya hemodinamik karars zl k • (de ğ i şkenlik=instabilite) Konf ü zyon, letarji, ense sertli ğ i veya fokal • n ö rolojik bulgularHemorajik belirtiler Hemorajik belirtiler (pete şi, purpura, ekimoz) • Viral hemorajik ate şler • Meningokoskemi • Leptospiroz • Riketsial enfeksiyonlar • Veba • Vibrio enfeksiyonlar • Lassa ate şi • Baz hemorajik ate şleri toplumda veya hastanede bula şabilir • Olas biyolojik sava ş etkenleriyle bula şakla gelmelidir. •Tedavi ve izlem Tan konulan hastal ğ a g ö re ö zel tedavi verilir • Falsiparum s tmal hasta yat r l r • Komplike malarya veya şuur bozukulu ğ u olanlar – yo ğ un bak mda izlenir Orta/ciddi seyirli olgularda kesin tan konanana • kadar empirik antimikrobik tedavi verilmesi gerekebilir Antimikrobik tedavisi olmayan hastal karda • gerekli destek tedavisi sa ğ lan r Ampirik antimikrobik tedavi Ay r c tan spektrumu ç ok geni ş • Ampirik antimikrobik tedavideki se ç enekleri belirlemek – kolay de ğ il Antimikrobik tedaviyi d ü zenlerken etkenin kazan ld ğ – b ö lgedeki diren ç durumu dikkate al n r Kan k ü lt ü rleri ve di ğ er klinik mikrobiyolojik ö rnekler – al narak tedaviye ba ş lan r. Üçü nc ü ku ş ak sefalosporinler • Akut bakteriyel pn ö moni, pyelonefrit, meninjit, basiller – dizanteri , tifo (leptospirozda etkin; riketsiyal hastal kta etkisiz) Ampirik antimikrobik tedavi S tman n sulfonamidler, tetrasiklinler veya • klindamisine k sm cevap verebilir Bruselloz tetrasiklin, fluorokinolonlar, • aminglikozitler, 3. ku ş ak sefalosporinler ve sulfonamidlere k sm cevap verir Her iki durumda tedavi kesilmesi • sonras nda n ü ks g ö r ü l ü r Sonu ç Her ate şli olgu dikkatle incelenmelidir • Ay r c tan da seyahat ili şkili ate şli hastal klar da • d üşü n ü lmelidir Aranmas gerekne hastal klar aran p negatif • bulgular kay t edilmelidir Gereksiz antibiyotik kullan lmamal • Gerekli hallerde ampirik antimikrobik tedavi •Turist İ shali Geli ş mi ş bir ü lkede/b ö lgede ya şayanlardan, • geli şmemi ş bir ü lkeye/bir b ö lgeye veya tropikal ve semitropikal yerlere gidenlerde geli şen akut ishal tablosu Turistlerde en s k g ö r ü len hastal kt r • Y lda 300 milyondan fazla ki şi seyahat ediyor ve • 8 -15 milyon ki şi turist ishalinden etkileniyor. Turist ishalinde etyoloji Enteropatojen S kl k(%) • ETEC 5-40 • Shigella spp 3-25 • Aeromonas spp ve • Plesiomonas spp 10 Di ğ er diare yapan E. coli’ ler • (EAEC, EIEC) 10 Viral etkenler (Rota, Noro) 10-40 • Campylobacter jejuni 3-15 • Vibrio spp • (kolera etkeni d ş ndakiler) 0-10 Salmonella enteritidis 0-5 • Giardia, Cryptosporidium 2-10 • Cyclospora ( Nepal’e giidenlerde) •Y ü ksek riskli b ö lgeler: Afrika (G ü ney Afrika hari ç ), • Orta Do ğ u, Asya ü lkeleri ( ö zellikle uzak do ğ u Asya) , G ü ney Amerika ü lkeleridir. (seyahat edenlerin %20sinden fazlas n tursit ishali mg) Orta riskli b ö lgeler :Kuzey Akdeniz ü lkeleri, G ü ney ve • Do ğ u Avrupa, Ç in ve Rusya D üşü k riskli b ö lgeler : Amerika Birle şik Devletleri, • Kanada, Kuzey Bat Avrupa, Japonya, Avustralya, Yeni Zelanda Yatk nla şt r c fakt ö rler: • Mide asidi azl ğ , DM, Kronik G İ S hastal ğ , salg sal IgA azl ğ , s ü t ç ocu ğ u/ya şl l k, ö ğ renci ve tur gezileriKlinik Belirtiler Turist ishalinin belirtileri ziyaret edilen ü lkeye var ld ktan • sonraki ilk hafta i ç inde ba şlar (5-15 g ü nler aras nda ) İ shal ve kar nda kramp tarz nda a ğ r lar,bulant , kusma ve • k rg nl k 38 o C ü zerinde ate şlenme (%10-20), kusma (<%15) , • kanl , dizanterik d şk lama (% 2-10). Turist ishali tedavi edilmeyen olgularda bile 3-4 g ü n • kadar devam eder. Olgular n % 60’i 48 saat i ç inde iyile şir. Seyahatten d ö nd ü kten sonraki 7-10 g ü n i ç inde geli şen • ishal, turist ishal ç er ç evesinde de ğ erlendirilir. Klinik bulgulara g ö re turist ishalinin tedavisi (1) Klinik sendrom Ö nerilen Tedavi • Sulu ishal ( ate ş ve d şk da A ğ zdan s v (ORS ve • kan yok), s k nt verici barsak di ğ er s v lar), tuzlu kraker... rahats zl klar olmadan g ü nde 1-2 kez şekilsiz d şk lama Sulu ishal ( ate ş ve d şk da Bizmut subsalisilat (eri şkinde) 30 • kan yok), s k nt verici barsak ml veya 2 tab 8 doz (her 30 dak’da rahats zl klar ve g ü nde bir; bs, şikayetler devam 1-2 kez şekilsiz d şk lama var ediyorsa 24 saat sonra tekrarlanabilir) veya loperamid (ba şlang ç ta 4 mg, sonra her d şk lama sonras 2 mg - toplam g ü nl ü k doz 16 mg’ a şmamal ; loperamid 2 g ü n s ü reyle al nabilir)Klinik bulgulara g ö re turist ishalinin tedavisi (2) Klinik sendrom Ö nerilen Tedavi • Sulu ishal ( ate ş ve d şk da Antimikrobik ila ç (ETEC • kan yok, s k nt verici barsak d üşü n ü l ü yorsa, TMP-SMX, eri şkin rahats zl klar yok ve g ü nde de 160/ 800 mg x2, 3g ü n; ç ocuk , 2’den daha fazla şekilsiz 4/20 mg/ kg/g ü n, 2 dozda, 3 g ü n d şk lama var s ü reyle) Di ğ er etkenler veya diren ç li olabilecek ETEC d üşü n ü l ü yorsa (eri şkin, norfloksasin 400 mgx2, siprofloksasin 500 mgx2, ofloksasin 300 mgx2, ç ocuk: TMP-SMX-yukar daki dozlarda- +eritromisin 30 mg/kg/g ü n, 4 dozda; 5 g ü n s ü reyle; tek ila ç alternatifi olarak furazolidon(7.5 mg/kg/g ü n, 4 dozda 5 g ü n s ü reyle; Giardia ’ya da 7 g ü nde etkili)Klinik bulgulara g ö re turist ishalinin tedavisi (3) Klinik sendrom Ö nerilen Tedavi • Dizanteri (kanl d ş k lama), Antimikrobik ila ç lar • veya ate ş (>37.8 o C) Kusma, diyare (hafif) Bizmut subsalisilat (eri şkinde) • Ç ocukta (<2 ya ş) ishal S v + elektrolitler; emiyorsa • emmeye devam; orta dereceli dehidratasyon, ate ş(>24 saat), kanl d ş k lama, bir ka ç g ü nd ü r s ü ren ishal durumunda ç ocuk t bb izlenime al n r Gebede ishal S v ve elektrolitler; • attapulgite (magnezyum aluminyum silikat) ba şlang ç ta 3 g, her şekilsiz d şk lama sonras nda dozu tekrarla, toplam doz 9 g/g ü n)Klinik bulgulara g ö re turist ishalinin tedavisi (4) Klinik sendrom Ö nerilen Tedavi • TMP-SMX proflaksisine • Fluorokinolon+loperamid ra ğ men ishal (ate ş ve d şk da kan yoksa) Fluorokinolon proflaksisine Hafif ve orta dereceli • ra ğ men ishal ishallerde bizmut subsalisilat; hastal k orta- ciddi seyirliyse ve ishal durmuyorsa t bb izleme al n r Profilaksi Allta yatan baz hastal klarda, ç ok ö nemli • programl seyahatte ve yolcunun istemi halinde proflaksi uygulan r Rutin ö nlemler (uygun hijyenik ö nlemler; g ü venli • yiyecek ve i ç ecek temini) Bizmut subsalisilat (yemeklerle birlikte ve yatma • zaman ) Antimikrobikler (TMP-SMX, doksisiklin, • norfloksasin, siprofloksasin) A ş lama ( V. cholerae b ü t ü n h ü cre +toksin B-alt • birim a ş s ; 2 dozda % 52 koruma )Emniyetli su ve g da Emniyetli su/buz • kaynatma( 1dak) – dezenfektan:iyot, klor, ç ama ş r suyu(berrak – su: 2 damla /L, bulan k su:4 damla/L) filtrasyon – Pi şmi ş, bekletilmeden s cak servis yap lan g da • K ü mes hayvan ve deniz ü r ü nlerine dikkat • "Boil it, cook it, peel it, or forget it." •Seyahat Edenlerde A ş lama Rutin a ş lar-Td, MMR(seronegatifler), tetanoz(10 • y lda bir rapel) Belirli gruplara uygulanan a ş lar: pnomokok, grip • Gerekli a ş lar- Sar humma • Sahra Alt Afrika ve G ü ney Amerika’da g ö r ü l ü r. – Atenue canl a ş , 1doz SC, seyahattan 10 g ü n ö nce, – 10 y l korur), koleraSeyahat Edenlerde A ş lama Ö nerilen a ş lar ? Tifo(canl oral Ty21a, Vi polisakkarit a ş s ) • Meningokok • Veba • Poliomyelit(>18 ya ş ve İ K konak inaktive a ş ) • Hepatit A ve B a ş s (HAV i ç in,0.02 ml/kg:2-0.06 • ml/kg 6 ay koruma sa ğ lar) Japon ensefaliti a ş s , kuduz a ş s •S tma Profilaksisi Klo ro k in hassas • K loro k in 500 mg haftada bir – Seyahatten bir hafta ö nce ba şla, seyahat esnas nda ve d ö nd ü kten 4 • haf ta sonraya kadar kullan Klo ro k in diren ç li • Meflo k uin 250 mg haftada bir – Seyahatten bir hafta ö nce ba şla, seyahat esnas nda ve d ö nd ü kten 4 • haf ta sonraya kadar kullan Do ksisik lin 100 mg/g ü n – Seyahatten 1-2 g ü n ö nce ba şla,her g ü n al , seyahat esnas nda ve • d ö nd ü kten 4 haf ta sonraya kadar kullan Atova k ü on 250 mg Pro k ü a nil 100 mg – Seyahatten 1 g ü n ö nce ba şla, her g ü n al , seyahat esnas nda ve • d ö nd ü kten 7 g ü n sonraya kadar kullanİ li şkili “ Web ” Adresleri www.cdc.gov • http://travel.state.gov/travel/tips/brochures • / brochures_1230.html www.magellans.com • www.tripprep.com • www.travmed.com • www.Travel.state.gov/ • travel_warnings www.travelhealth.com/wms • www.istm.org • www.who.ch • www.wms.org •