3 - Anatomi Sinirler = Baş Boyun, Sinirler, Arterler, Venler, Lenf BA Ş BOYUN S İ N İ RLER ARTERLER VENLER LENF S İ N İ RLERBA Ş VE BOYNUN DUYU S İ N İ RLER İ BA Ş IN DUYU S İ N İ RLER İ I- N. TR İ GEM İ NUS Be ş inci kafa ç iftidir: Üç ana dal vard r (N.OPHTALM İ CUS, N.MAX İ LLAR İ S, N.MAND İ BULAR İ S) a-N. ophtalamicus Y ü ze giden 3 dal vard r. Dallar : 1- N. lacrimalis. 2- N. frontalis . N. Supraorbitalis ve N. Supratrochlearis ad nda iki dal vard r. 3- N. nasociliaris. N. infratrochlearis ve R. nasalis externus ad nda iki dal vard r. b-N. maxillaris. 1-N. infraorbitalis: 2-N. zygomaticus: N. zygomaticofacialis ve N.zygomaticotemporalis ad nda iki dal vard r. c-N.mandibularis. Y ü zle ilgili üç duyu dal vard r : 1-N. buccalis: 2-N.auriculotemporalis: 3-N. alveolaris inferior (N.mentalis): n. trigeminusa-N. ophtalamicus Fissura orbitalis superior yolu ile orbita girer. 1- N. lacrimalis. Glandula lacrimalis ç evresinin ü st g ö z kapa ğ n n lateralinin duyusunu al r. 2- N. frontalis . N. Supraorbitalis ve N. Supratrochlearis ad nda iki dal vard r. N. Supraorbitalis: İ ncissura frontalisten ge ç er ü st g ö z kapa ğ ve al n derisinin duyusunu al r. N. Supratrochlearis: Di ğer sinirin medialinde al n derisi ortas n n duyusunu al r. 3- N. nasociliaris. N. infratrochlearis ve R. nasalis externus ad nda iki dal vard r. N. infratrochlearis : G ö z kapaklar n n i ç yan b ö l ü m ü burun k ö k ü n ü n duyusunu al r. R. nasalis externus: Burun d ş derisinin duyusunu al r.b-N. maxillaris. Foramen rotundum yolu ile fossapterygopalatinaya girer. 1-N. infraorbitalis: Foramen infraorbitaleden ç kar. R.nasalis externi , R.labialis s ü perior ve R.palpebralis inferior ad nda üç dal vard r.Bu dallar burun kanad , ü st dudak alt g ö z kapa ğ ve yanak ö n k sm n n duyusunu al r. 2-N. zygomaticus: N. zygomaticofacialis ve N.zygomaticotemporalis ad nda iki dal vard r. Bunlar zygomatik kemikteki foramen zygomatikofaciale ve foramen zygomaticotemporaleden ge ç erek y ü z ü n yan k sm na gelir buran n duyusunu al r.c-N.mandibularis. N. Trigeminus'un en kal n dal d r. Foramen ovaleden ge ç erek beyni terk eder. Ç i ğneme kaslar n inerve eder.Y ü zle ilgili üç duyu dal vard r : 1-N. buccalis: M. massetterin ö n kenar n n derininden gelerek m. buccinatorius ü zer,ne gelir. burada yanak derisinin duyusunu al r. 2-N.auriculotemporalis: A.V. temporalis uperficialisle beraber seyreder. D ş kulak yolunun, kulag n, temporal b ö lge derisinin duyusunu al r. 3-N. alveolaris inferior (N.mentalis): N. alveolaris inferior'un dal d r.Foramen mentaleden ç kar. Alt dudak ç ene ucu derisinin duyusunu al r.BA Ş VE BOYNUN DUYU S İ N İ RLER İ II-N.Occipitalis maj ö r: Plexus cervicalis'in arka dal d r. A.V. Occipitalis ile beraber seyreder, ba ş n arkas n n duyusunu al r. II- N. occipitalis min ö r: Plexus cervicalis'in arkadaki deri dal d r. D ş Kula ğ n arka ve ü st k sm n n duyusunu al r IV-N. auricularis magnus : Plexus cervicalis'in deri dal d r. D ş Kula ğ n ö n alt k sm n n, parotis ç evresinin duyusunu al r. V-N.Occipitalis tertius: 3 .Cervical sinirin arka deri dal d r. M.Trapeziusu n.occipitalis maj ö r' ü n medialinde olarak delerek kafa arka k sm n n derisinde da ğ l r. VI-N. transversus colli: Boyun ö n yan k sm n n duyusunu al r. VII-N. supraclaviculares: Clavicula ’ dan yukar da boyun yan k sm n n duyusunu al r. XIII-R.Auricularis (Arnold siniri) : N.Vagus ’ un dal d r. D ş Kulak kep ç esi arkas ve d ş kulak yolu arkas n n duyusunu al r. XIV-N.Facialis ’ in deri dallar: D ş kulak yolu, kulak kep ç esi duyusunu al r.N. Supraorbitalis N. Supratrochlearis N. İ nfratrochlearis N. Nasalis externi N. İ nfraorbitalis N.Auriculotemporalis N.Buccalis N. Facialis N.Mentalis N.Alveolaris inferiorN.Auriculotemporalis N. Occipitalis maj ö r N. Facialis N.Occipitalis min ö r N.Zygomaticotemporalis N.ZygomaticofacialisN.Occipitalis min ö r N.Occipitalis maj ö r N.Auricularis ma ğnus N. supraclaviculares N. transversus colli N. Trigeminus ’ un Dallar Ganglion n. Tr ş gemini N.Ophtalmicus N.Maxillaris N. İ nfraorbitalis N.Mandibularis N.Lingualis N.Alveolaris inferior N. Mentalis N. FacialisG Ö Z Ç EVRES İ N İ N DUYU S İ N İ RLER İ 1-N.Lacrimalis 2-N.Supraorbitalis 3-N.Supratrochlearis 4-N. İ nfratrochlearis 5-N. İ nfraorbitalis N.Supraorbitalis N.Supratrochlearis N. İ nfratrochlearis BURUN N. İ nfraorbitalis N.Lacrimalis N.Facialis N.TR İ GEM İ NUS ’ UN DALLARININ DUYU B Ö LGELER İ N.Ophtalmicus N.Maxillaris N.MandibularisFAS İ YAL S İ N İ R İ N ANATOM İ S İ (N. FAC İ AL İ S) Bu sinir 3 k s mda incelenir Beyin par ç as , Tempopral kemikteki par ç as ve temporal kemikten ç kt ktan sonraki par ç as (Biz bu konuda temporal kemikten sonras na bakaca ğ z. Di ğer k s mlar kafa ç iftleri konusunda ayr nt l verilecektir.) Bu sinir beynin sulcus pontobulbaris ’ inden ç ikar. Meatus acusticus internus ’ tan girer canalis nervi fasicalisi ge ç er. Foramen stylomastoideum ’ dan ç kar. Glandula parotidea ’ ya gelir. Bunun i ç inde dallara ayr l r. Karma bir sinirdir. Parotise gelene kadar: 1- N. auricularis posterior (r.auricularis) 2- R. digastricus: Bu dal digastrik kas n arka karn na motor dal verir 3-R. stylohyoideus.3 dal verir Parotis bezinin i ç inde ise 5 dala ayr l r a-Rami temporales b-Rami zygomatici c-Rami buccales d-Ramus marginalis mandibulae e- Ramus colli Bu sinir b ü t ü n mimik kaslar inerve eder.N. Facialis ve dallar Parotise gelene kadar verdi ği dallar: 1- N. auricularis posterior (r.auricularis) 2-R. stylohyoideus.3 dal verir 3- R. digastricus: Bu dal digastrik kas n arka karn na motor dal verir N. Facialis parotisten sonraki dallar Parotis bezinin i ç inde ise 5 dala ayr l r a-Rami temporales b-Rami zygomatici c-Rami buccales d-Ramus marginalis mandibulae e- Ramus colliy ü z felci/Fasiyal palsi Fasiyal palsi olarak adland r lan y ü z felci, y ü z kaslar n etkileyen ve ani geli ş en bir y ü z zaaf d r. Beyinden gelen y ü z hareketleri yapma emrinin 7. sinir (y ü z siniri) taraf ndan kaslara iletilmesinde olu ş an engellemeler bu hareketlerin yap lamamas na neden olur. Bu engeller ç e ş itli nedenlerle olabilir. Bunlar aras nda Bell's palsi, Ramsay-Hunt sendromu, orta kulak iltihaplar , sistemik hastal klar, t ü m ö ral hastal klar, travmalar ve ameliyatlar bulunmaktad r. Fasial sinirin paralizilerinin (fel ç ) en s k rastlanan nedeni Bell's palsidir ve her ya ş ta g ö r ü lebilmektedir. Kad n ve erkekleri e ş it derecede etkiler ve y l n her zaman g ö r ü lebilir.y ü z felci/Fasiyal palsi devam Bell's Palsinin Ö zellikleri: Y ü z felci ilerleyici bir hastal kt r ve A) maksimum ş iddetine birka ç saat ya da g ü nde gelir. S kl kla so ğuk ve r ü zgar sonras nda geli ş en bir hastal kt r. Bir iki g ü n ö ncesinde kulak arkas nda a ğr olu ş ur. -Patofizyolojisinde fasiyal sinirin ö demi yatar ve sinir ş i ş mi ş tir. ---- Hastada herhangi bir duyusal kay p olmamas na ra ğmen hissizlik belirtilebilir. -Baz hallerde (korda timpani tutulumu) tat alma kayb ; stapedius kas tutulumuna ba ğl olarak hiperakuzi (sese hassasiyet) olu ş abilir. Sa ğlam taraftaki kaslar y ü z ü n di ğer taraf n ç eker. Tutulan y ü z taraf d ü zle ş mi ş tir. G ö z ü n ü tam kapatamaz, g ö zleri k rp p a ç amaz. Y ü z ü n bir taraf nda y ü z ifadesinin t ü m kaslar g üç s ü zle ş ir ya da -tamamen etkisiz olur. Mimik hareketleri istendi ği gibi yap lamaz. G ö z kapaklar kapanamaz, dudak kenar d üş er ve al n da k r ş t r lamaz. y ü z felci/Fasiyal palsi devam - İ stemsiz g ö zya ş (timsah g ö zya ş lar ), -Bell fenomeni (g ö z kapatmaya ç al ş rken g ö z k ü resinin yukar kaymas ), -g ö z kapatamamaya ba ğl korneada tahri ş g ö r ü l ü r. -Fel ç li tarafta yiyecek ve i ç eceklerin d ş ar d üş mesi de g ö r ü lmektedir. B) Tedavi: Hastalar n %80 gibi bir oran 2-3 haftada iyile ş ir. %10'luk k s m ise iyile ş emez . Tedaviye hastal k ba ş lang c ndan sonra en k sa s ü rede ba ş lanmas iyile ş meyi h zland rmaktad r. Bell's palside ila ç tedavisi uygulanmaktad r. G ö z kapaklar kapanacak ş ekilde g ö z ve g ö z damarlar n n korunmas gereklidir. Bunlara ek olarak y ü z kaslar ü zerine masaj yap lmas , s cak uygulamalar , y ü z kaslar n hareket ettirmek i ç in sak z ç i ğnenmesi de yararl olabilmektedir. Ne zaman yap laca ğ kesin olmamakla birlikte ameliyat da bazen yap labilmektedir ancak buna durumun iyice de ğerlendirilmesinden sonra karar verilmelidir. G ö z kapatabilme ve tat alma duyusunun geri gelmeye ba ş lamas hastal ğ n seyrine dair iyi birer i ş arettirN.VAGUS (X) N. Vagus beyinden ç kar kafa ç iftlerindendir. Foramen jugulareden ge ç erek kafay terk eder. Boyunda damar sinir paketini olu ş turur. Bu paketin i ç inde olarak g ö ğü se girer. g ö ğü se girerken sa ğ vagus a.subclavian n ö n ü nden sol vagus arcus aortae'nin ö n ü nden ge ç er. Boyunda verdi ği Dallar : 1-R. meningeus 2-R. auricularis 3-R. pharyngeales 4-N. laryngeus superior 5-N. laryngeus inferior (recurrens) R.Auricularis (Arnold siniri) : N.Vagus ’ un dal d r. Kulak kep ç esi arkas ve d ş kulak yolu arkas n n duyusunu al r. Ba ş boyunla ilgili k sm d r.N.HYPOGLOSSUS ( Dil ) Beyindeki kafa ç iftlerindendir. Canalis n.hypoglossi ile kafay terk eder. Boyun damar sinir paketinin yan ndan ge ç erek ö ne mandibulaya do ğru y ö nelir. Os hyoideumun yan na gelerek devam eder. Dil kaslar n inerve eder.N.ACCESSOR İ US (m.sternocleidomastoideus ’ u inerve eder ) beyinden ç kar kafa ç iftlerindendir. Foramen jugulareden ge ç erek kafay terk eder. Boyundaki seyri: Meatus acusticus externusun ö n ü nden a ş a ğ do ğru iner M. sternocleidomastoideus'un arkas nda olmak ü zere claviculan n acromial ba ş na do ğru y ö nelerek M.trapeziusun ö n kenar na claviculadan 5 cm yukar da ula ş r.TRUNCUS SYMPAT İ CUS Ganglion cervicale superior , N.Vagus Ganglion cervicale medius , Ganglion cervicale inferior A.Carotis interna / externa Fissura Scalenorum Ve Burdan ge ç en Yap lar (Plexus brachialis ve dallar )ARTERLER BA Ş - BOYUN BESLENMES İ (ARTER ve VENLER İ ) ARTERLER A.Carotis communis ( İ ki dal var ) (A.Carotis externa - İ nterna ) A- A.Carotis externa a-A. thyroidea superior b-A. pharyngea ascendens c-A. lingualis d-A. facialis e-A. occipitalis f-A. auricularis posterior g-A. temporalis superficialis 4 dal var. 1-a.transversa faciei 2-a.temporalis media 3-r.frontalis 4-r.medialis h-A. maxillaris: Daha ç ok kafa i ç indeki yap lar besler a c d e f g hA. facialis dallar : Boyundaki Dallar 1-A. palatina ascendens 2-R. tonsillaris 3-R. glandularis 4-A. submentalis Y ü zdeki dallar 5-A. labialis inferior 6-A. labialis superior Rami septi nasi (septum nasiye gider) ikisi Circulus arteriosus labiorum meydana getirirler 7-A. angularis: A. Ophtalmica ile anastomozu var.B-A. Carotis interna ( Boyunda dal vermez beyini besler ) Beyinde verdi ği a. ophtalmica dal n n dallar olan A. Supraorbitalis, A. Supratrochlearis aln , ü st g ö z kapaklar n besler A.Subclavian n dallar : boyunu besleyenler I-Truncus thyrocervicalisin Boynu beslar a-A.transversa cervicis (colli) c-A. thyroidea inferior d-A.Suprascapularis II-Truncus costocervicalis Boynu besler a-A. Cervicalis profunda b-A. intercostales suprema III-A.Vertebralis Beyni beslar IV-A.Thoracica interna G Ö Ğ Ü S Ü BESLERCarotis communis ’ in Boyunda Carotis interna ve externa ’ ya A. Ayr lmas n n G ö sterdi ğ i varyasyonlar A.Vertebralis ’ in varyasyonlar A. Carotis communisTruncus costocervicalis Truncus throcervicalis a.carotis communis dextra a.thoracica interna Arcus aorta Truncus brachiocephalicus a.carotis communis sinistra a.subclavia A.transversa cervicis (colli) A. thyroidea inferior A.Suprascapularis A. Cervicalis profunda a.vertebralis A.subclavia’n n dallar a.axillaris a.brachailisA. s ubclavia ’ n n varyasyonlar Truncus costocervicalis Truncus throcervicalis a.thoracica interna a.vertebralis A.suprascapularisA-V. jugularis externa Dallar 1-V. auricularis posterior 2-V. retromandibularis V.maxillaris ’ i ve V. Temporalis s ü perficialis ’ i al r. 3-V. jugularis externan n arka dallar (boyun) 4-V. transversa cervicis 5-V. suprascapularis 6-V. jugularis anterior. 7-V. occipitalis. V.jugularis interna dallar 1-V. facialis 2-V.pharyngeales 3-V. linguales 4-V. thyroidea superior 5-V.thyroidea media VENLERY Ü Z Ü N TEHL İ KE ÜÇ GENI A ğ z k öş elerinden 2-3 cm d ş ndaki bir noktan n burun k ö k ü ne birle ş imi ile olu ş an üç gendir burada y ü z veni- ile beyin venleri anastomozludur, bunun sonucu y ü zdeki enfeksiyonlar beyine atlay p menengite neden olabilir.v.Jugularis anterior v.maxillaris v.retromandibularis v.auricularis posterior v.Jugularis externa v.temporalis superficialis v.jugularis externaY Ü Z Ü N VENLER İ 1. Y Ü Z Ü N Y Ü ZEYEL VENLER İ • V.facialis • Vv.temporalis superficialis • V.auricalis posterior • v. occipitalis • V.retromandibularis •V.facialis y ü z ü n y ü zeyel yap lar n n ven ö z kan n toplar. Yanaklar n, dudaklar n, g ö z kapaklar n n, burun k ö k ü n ü n, aln n ven ö z kan v. facialis taraf ndan toplan r. V. facialis v. jugularis internaya a ç l r. v. facialis v. jugularis interna v.angularisV.facialis ’ in dallar : V.frontalis -V.supraorbitalis -V.angularis -V.labialis superior -V.labialis inferior -V.submentalis v. jugularis interna-V.profunda faciei v.occipitalis v.facialis v.temporalis sup. V.nasalis externa A ş a ğ da do ğu gelen v. facialis os hyoideum ’ un cornu majus ’ u hizas nda v.jugularis interna ’ ya a ç l r. v. temporalis superficialis: Ba ş n tepe ve yan k s mlar ndaki ven pleksuslar ndan ba ş lar. Frontal ve parietal dallar kula ğ n alt nda birle ş erek gl.parotidea i ç erisine girer ve burada v.maxillaris ile birle ş erek v.retromandibularis ’ i olu ş turur. v. temporalis superficialisY Ü Z Ü N DER İ N VENLER İAlt ç enenin, pharynx ’ in, dama ğ n ven ö z kan v. maxillaris taraf ndan toplan r. V.maxillaris, plexus pterygoideus ’ u olu ş turan bir k s m venlerin birle ş mesi ile olu ş ur. v. maxillarisPlexus pterygoideus Plexus pterygoideus Dallar : -V.alveolaris inferior -V.meningea media -Vv.temporales profundae -v.masseterica -v.buccalis -Vv.alveolares posteriores -Vv.phrangeales, -V.palatina descendens -V.infraorbitalis -V.canalis pterygoidei -V.sphenopalatinaKlinik Bilgi: V.facialis s ras ile v.angularis, v.supraorbitalis ve v.ophtalmica superior arac l ğ ile sinus cavernosus ile ba ğlant kurar. V.facialis ile sinus cavernosus aras ndaki bu ba ğlant ile y ü z derisindeki bir enfeksiyon beyin absesi veya memenjit gibi ö nemli klinik durumlara neden olabilir. Plexus pterygoideus Sinus cavernosus v.ophtalmica sup. v.angularis v.facialis ***V. jugularis interna ’ n n dallar v.lingualis v.thyroidea media v.thyroidea superior v.facialisV. jugularis interna Sinus sigmoideus For.jugulare Sinus petrosus inferior v.subclavia v.brachiocephalica Angulus venosus V.Jugularis interna Vv.pharengeales v.lingualis v.thyroidea superior v.Thyroidea mediav.brachiocephalica v.jugularis anterior v.facialis v.thyroidea sup. v.subclaviaLENF NOD Ü LLER İ (Ba ş boyun ) Al n ve y ü z lenfas Submandibular lenf nodlar na temporal b ö lgenin lenfas parotis lenf nodlar na gider. a-Occipital lenf d ü ğü mleri b-Parotid c-Buccal d-Submandibular e-Submental f-Boyun Ö n g-Boyun y ü zeyel h-Retropharyngeal - Laryngeal j-Tracheal LENFKBB NOTLARINDAN **Normal bir boyunda boyun lenfatik ak m olduk ç a belirli bir yol izler. **B ö ylece lenfatik ak m rotas nda yer alan bir boyun kitlesinin neden olabilece ği primer hastal ğ da saptamak olduk ç a kolay olacakt r. **Boyun lenfatikleri ç ok de ği ş ik ş ekillerde tarif edilebilmektedir. **Ancak burada Ba ş Boyun Kanserleri literat ü r ü ile uyumlu olmas nedeniyle lenf nodlar n n boyundaki d ü zeylerinin esas al nd ğ s n fland rma verilecektir. Buna g ö re boyun lenfatiklerini alt ayr d ü zeyde incelemek m ü mk ü nd ü r. D ü zey I; submandib ü ler ve submental lenf nodlar n i ç erir, d ü zey II; ü st juguler lenf nodlar n , d ü zey III; orta juguler lenf nodlar n , d ü zey IV; alt juguler lenf nodlar n , d ü zey V; Spinoaksesuvar zincir ve transverse servikal arter ç evresi lenf nodlar n , d ü zey VI; median lenf nodlar olarak ta bilinen prelaringeal, peritiroidal, pretrakeal ve paratrakeal lenf nodlar n , Al nd ğ yer. http://tip.erciyes.edu.tr/anabil/kbb/ana_ sayfa.htm