Jeoloji Sismik Elektirik Yöntemler - 5 S İ SM İ K ELEKTR İ K Y Ö NTEMLER DERS-4 Do ç .Dr.H ü seyin TURBody WavesWavefronts & Raypathsİ ki tabakal ı h ı z modeliDalga cephesi 65msnDalga cephesi 80msnDalga cephesi 110msnDalga cephesi 110msnr f i Snell Yasas ı V 2 >V 1 Önemli kabül • V 1 V 2r f i i=f “geli ş ve yans ı ma aç ı lar ı birbirine e ş ittir.” • sin i/sin r = V 1 /V 2 • V 1 V 2r r r r Ba ş dalgas ı n ı n olu ş mas ı için r = 90 o r i Kritik K ı r ı lma (Tam yans ı ma) • r = 90 o • sin i c = V 1 /V 2 • V 1 V 2I ş ı n yollar ı ve dalgalarK ı r ı lman ı n Temelleri Sismik Dalgan ı n Olu ş turulmas ı • Sismik Dalgan ı n Kay ı t Edilmesi • Ölçme: • Seyehat Zaman ı Genlik Sismik Kaynaklar Balyoz Tabanca Patlay ı c ı larSismik Al ı c ı lar JeofonlarSismik Al ı c ı lar Jeofonlar Kablo Dijital Kay ı tK ı r ı lma Sismi ğ i Tek kanall ıK ı r ı lma sismi ğ i Çok Kanall ıFrom Tom Boyd ’ s WWW Site - http://talus.mines.edu/fs_home/tboyd/GP311/introgp.shtmlK ı r ı lma Sismi ğ ini Sonucunda Herbir tabakaya ait sismik h ı z bilgisi ve ara yüzey derinlikleri ve tabaka kal ı nl ı klar ı elde edilir. MODEL ÇALI Ş MALARI Basit yatay iki tabakal ı modelT ve X grafi ğ inden Do ğ runun e ğ imi = 1/V 2 Y ‘yi kesti ğ i nokta(kesme zaman ı )= 2z(cos i c )/V 1 Verilen bir do ğ runun denklemi Y = m x + n m=e ğ imi, n ise Y ’ yi kesti ğ i noktay ı gösterirlerseDerinlik Kesme zamanDirect Wave? Basit yatay iki tabakal ı modelReflected Wave? Model Çal ı ş mas ı Basit yatay iki tabakal ı modelBa ş dalgas ı veya Kritik k ı r ı lma? Model Çal ı ş mas ı Basit yatay iki tabakal ı modelTüm var ı ş larK ı r ı lma Seyahat Zaman ıZaman Mesafe ?Direkt Zaman Mesafe? Zaman MesafeYans ı yan Mesafe Zaman? Zaman MesafeK ı r ı lan veya ba ş dalgas ı Mesafe ZamanDirekt Yans ı yan K ı r ı lan veya ba ş dalgas ı Zaman Mesafe? Time Distance Direct K ı r ı lan veya ba ş dalgas ıÇapraz mesafe Time Distance Direkt Yans ı yan K ı r ı lan veya ba ş dalgas ıTime Distance Direkt Yans ı yan t i K ı r ı lan veya ba ş dalgas ıÇapraz mesafede direk dalga için T = x cross /V 1 Çapraz mesafede kritik k ı r ı lma zaman ı T = x cross /V 2 + 2z(V 2 2 - V 1 2 ) 1/2 / V 2 2 V 1 2 Çapraz mesafe üzerinde Direk ve ba ş dalgas ı ara ı sndaki ili ş ki? T direkt = T ba ş x cross /V 1 = x cross /V 2 + 2z(V 2 2 - V 1 2 ) 1/2 / V 2 2 V 1 2x cross /V 1 = x cross /V 2 + 2z(V 2 2 - V 1 2 ) 1/2 / V 2 2 V 1 2 Ç apraz mesafeden derinlik denklemiDirek var ı ş larYans ı yan dalga var ı ş lar ıK ı r ı lan dalga var ı ş lar ı3 TABAKA DURUMU3 TABAKA DURUMU SEYAHAT ZAMANIÇ OK TABAKA DURUMU2 TABAKA DURUMU 3 TABAKA DURUMU N. TABAKA DURUMUEğ imli Tabaka Durumu Düz At ı şEğ imli Tabaka Durumu Ters At ı ş(i c = ? c ) Eğ imli Tabaka Durumut d Eğ imli Tabaka Durumu G ö r ü n ü r h z- Ger ç ek h z KavramGörünür G ı zlardan e ğ im nas ı l hesaplan ı r?E ğim a ç s n n 10 dereceden k üçü k olmas durumnda g ö r ü n ü r ve ger ç ek h zlar aras ndaki ili ş ki Eğ imin > 10 o olması durumunda v2 nas ı l hesaplan ı r? (i c = ? c ) hat ı rlarsak [sin -1 (V 1 /V d ) + sin -1 (V 1 /V u )] ? c = 2 V 2 =V 1 /sin ? c Eğ im ne olur? [sin -1 (V 1 /V u ) – sin -1 (V 1 /V d )] ? = 2 (i c = ? c ) hat ı rlarsak,V 2 ve E ğ im> 10 o ? [sin -1 (V 1 /V u ) – sin -1 (V 1 /V d )] ? = 2 [sin -1 (V 1 /V d ) + sin -1 (V 1 /V u )] ? c = 2Derinlik hesab ı na bakacak olursak (ters ve düz at ı ş lar için)t d Derinlik hesab ı na bakacak olursak (ters ve düz at ı ş lar için)Bilinenler t a , t b ,V 2 , V 1 , ve ? c profil sonundaki Z de ğ erini hesaplayabilirizEğ im a ş a ğı seyahat zaman ı e ğ risi için ta kesme zaman ı na kar ş ı l ı k gelen Za derinli ğ i; z a = t a V 1 /(2cos ? c ) z a ile d a aras ı ndaki ili ş ki ? z a = t a V 1 /(2cos ? c ) d a = z a cos ?Yukar ı e ğ im durumunda profile?p. 289 z b = t b V 1 /(2cos ? c ) Yukar ı e ğ im seyahat zaman ı e ğ risi için tb kesme zaman ı na kar ş ı l ı k gelen Zb derinli ğ i; z b ile d b aras ı ndaki ili ş ki ? p. 289 z b = t b V 1 /(2cos ? c ) d b = z b cos ?Arazi çal ı ş mas ıSanta Teresa County Park Refraction Profile Shot 1 Shot 2 İ lk var ı ş lar Veri TablosuDüz ve Ters at ı ş lar (X-T) S a n t a T e r e s a H i l l s F o r w a r d P r o f i l e 0 . 0 5 . 0 1 0 . 0 1 5 . 0 2 0 . 0 2 5 . 0 3 0 . 0 3 5 . 0 4 0 . 0 4 5 . 0 5 0 . 0 0 3 0 6 0 9 0 1 2 0 1 5 0 1 8 0 2 1 0 2 4 0 2 7 0 3 0 0 3 3 0 3 6 0 D i s t a n c e ( f e e t ) T i m e ( m i l l i s e c o n d s ) S a n t a T e r e s a H i l l s R e v e r s e P r o f i l e 0 . 0 5 . 0 1 0 . 0 1 5 . 0 2 0 . 0 2 5 . 0 3 0 . 0 3 5 . 0 4 0 . 0 4 5 . 0 5 0 . 0 0 3 0 6 0 9 0 1 2 0 1 5 0 1 8 0 2 1 0 2 4 0 2 7 0 3 0 0 3 3 0 3 6 0 D i s t a n c e ( f e e t ) T i m e ( m i l l i s e c o n d s )0 . 0 5 . 0 1 0 . 0 1 5 . 0 2 0 . 0 2 5 . 0 3 0 . 0 3 5 . 0 4 0 . 0 4 5 . 0 5 0 . 0 0 3 0 6 0 9 0 1 2 0 1 5 0 1 8 0 2 1 0 2 4 0 2 7 0 3 0 0 3 3 0 3 6 0 D i s t a n c e ( f e e t ) T i m e ( m i l l i s e c o n d s ) R e v e r s e P r o f i l e F o r w a r d P r o f i l e Ayn ı grafik üzerinde gösterim 0 . 0 5 . 0 1 0 . 0 1 5 . 0 2 0 . 0 2 5 . 0 3 0 . 0 3 5 . 0 4 0 . 0 4 5 . 0 5 0 . 0 0 3 0 6 0 9 0 1 2 0 1 5 0 1 8 0 2 1 0 2 4 0 2 7 0 3 0 0 3 3 0 3 6 0 D i s t a n c e ( f e e t ) T i m e ( m i l l i s e c o n d s ) R e v e r s e P r o f i l e F o r w a r d P r o f i l eS a n t a T e r e s a H i l l s E x p e r i m e n t T = 0 . 3 3 2 x R 2 = 0 . 8 7 3 1 T = 0 . 0 7 0 5 x + 1 8 . 3 6 7 R 2 = 0 . 9 8 4 9 T = 0 . 0 9 5 4 x + 1 0 . 9 8 5 R 2 = 0 . 9 9 1 3 T = 0 . 3 0 3 3 x R 2 = 0 . 9 7 9 2 0 . 0 5 . 0 1 0 . 0 1 5 . 0 2 0 . 0 2 5 . 0 3 0 . 0 3 5 . 0 4 0 . 0 4 5 . 0 5 0 . 0 0 3 0 6 0 9 0 1 2 0 1 5 0 1 8 0 2 1 0 2 4 0 2 7 0 3 0 0 3 3 0 3 6 0 D i s t a n c e ( f e e t ) T r a v e l t i m e ( m i l l i s e c o n d s ) D i r e c t W a v e F o r w a r d H e a d W a v e F o r w a r d D i r e c t W a v e R e v e r s e H e a d W a v e R e v e r s e L i n e a r ( D i r e c t W a v e F o r w a r d ) L i n e a r ( H e a d W a v e F o r w a r d ) L i n e a r ( H e a d W a v e R e v e r s e ) L i n e a r ( D i r e c t W a v e R e v e r s e ) Grafi ğ in Yorumu Kesme Zaman ı T ve çapraz mesafelerWhat does gravity surveying or “gravity” measure? Variation in gravitational acceleration ? ft ? ft Shot #1 Shot #2 Ana kaya = V 2 = xxxx ft/sn Al ü vyon = V 1 = xxxx ft/sn x ft Corrected Dip =? o Y ü zey e ğ imi= x o Jeolojik model hesab ıÇok katmanl ı e ğ imli tabaka Gizli Tabaka durumu İ nce tabaka durumuİ nce tabaka durumuS ı n ı r üzerinden gelen ba ş dalgalar ı asla ilk var ı ş larda gözlenemez!!Süreksizlik durumu At ı m miktar ı • Normal Fay •Süreksizlik durumuDüz ve Ters Profiller Aç ı l ı m • Yak ı n at ı ş lar • Uzak at ı ş lar • CDP (Split Spread) • at ı ş ı Düzensiz yüzeylerde yol – zaman grafiklerindeki bozukluklar Düzensiz yüzeylerde yol – zaman grafiklerindeki bozukluklar