Jeoloji Sismik Elektirik Yöntemler - 7 S İ SM İ K- ELEKTR İ K Y Ö NTEMLER DERS-6 DO Ç .DR.H Ü SEY İ N TUR S İ SM İ K HIZ Ç E Ş İ TLER İDix ara h z Dix ortalama h zÇok Kanall ı düzen Her at ı ş için çoklu al ı c ı Ortak Derinlik Noktas ıOrtak Derinlik Noktas ı Ortak Orta Nokta Çoklu Kaynak al ı c ı düzeniFold sinyal/ Gürültü oran ı n ı art ı r ı r. Sismi ğin temelini olu ş turan ç ok katlama : - Ortak yans ma noktas ( Common Reflection Point = CRP ) - Ortak derinlik noktas ( Common Depth Point = CDP ) veya - Ortak orta nokta ( Common Mid Point = CMP ) olarak bilinir. Ç OK KATLAMALI S İ SM İ KOrtak yans ma noktas ( CRP ) ; geli ş a ç s yla yans ma a ç s n n e ş it olmas esas ndan hareket edilerek enerji uyar noktas ile jeofon aras ndaki mesafenin orta noktas n n yans t c ( reflekt ö r ) s n r ü zerindeki izd üş ü m ü ortak yans ma noktas d r. Ç OK KATLAMALI S İ SM İ K Verilerin alt tak m na ( subset ) ortak olan yans ma noktas .Ortak derinlik noktas deyimini kullanmak pek ö nerilmemektedir. Çü nk ü e ğer yans t c e ğimli ise yans ma noktas ortak nokta de ğildir. Ç OK KATLAMALI S İ SM İ K Ç OK KATLAMALI S İ SM İĞİ N AMACI Ç o ğunlukla yans ma sinyalleri zay ft r.Gerek bu sinyalleri kuvvetlendirmek ve gerekse kaynak ve al c d ü zenlerinin s ö nd ü remedi ği tekrarlayan sinyalleri s ö nd ü rmek i ç in ç ok katlamal sismik uygulamas yap l r. Ç OK KATLAMALI S İ SM İĞİ N ESASI Ç ok katlamal sismik y ö ntemin esas ; farkl dalga yollar izledikleri halde ayn yans ma noktas na ait sinyallerin elde edilmesine dayan r.Katlama say s n K ( fold ) ile g ö sterecek olursak , K = FOLD = ( Kanal Say s / 2 ) . ( Grup Aral ğ / At ş Aral ğ )Ç OK KATLAMALI S İ SM İĞİ N TEMEL İ A ş a ğ daki ş ekil ile ç ok katlamal sismi ğin temeli a ç klanmaya ç al ş lm ş olup , yery ü z ü ndeki bir P noktas n n yans ma y ü zeyi ü st ü ndeki OYN ( Ortak Yans ma Noktas ) noktas ndan birden fazla yans ma sinyali alabilmek i ç in O noktas simetri noktas olmak ü zere A-a , B-b , C-c , D-d , E-e ve F-f kaynak ve al c sistemlerini kullanmak yeterlidir.Yans ma y ü zeyinin yatay olmas halinde , farkl dalga yollar izleyen bu dalgalar n ayn noktadan yans malar iki ö nemli ö zelli ği beraberinde getirir. Birinci ö zellik alt ayr iz elde edildi ği halde ,bu izlerin ayn noktadan yans yan ayn kaynak dalgac ğ n i ç ermeleridir. İ kinci ö zellik farkl dalga yollar n izleyen bu izlerin i ç erdikleri g ü r ü lt ü lerin birbirinden farkl olu ş udur.Tekrarlayan yans ma dalgalar g ü r ü lt ü olarak her izde birbirine benzerlik g ö sterece ği halde var ş zamanlar nda farkl l k olacakt r. Ç OK KATLAMALI S İ SM İĞİ N TEMEL İÖ ZET K saca ö zetleyecek olursak ; Ortak Yans ma Noktas ( OYN )( CDP)(CMP)(CRP) : Birden fazla dalgan n , farkl ş n yollar ndan gelerek , bir yans t c y ü zeyden yans d klar ortak noktad r. FOLD ( Katlama ) ( K ) : Bir ortak yans ma noktas ndan yans yan iz ( dalga ) say s d r.K = FOLD = ( Kanal Say s / 2 ) . ( Grup Aral ğ / At ş Aral ğ ) Bu form ü lden elde edilen Fold ( K ) de ğeri , hat boyunca elde edilecek maximum foldu verir. NOT FOLD Ö RNEKLER İ