Sismik Yorumlama Sismik Yorumlama - 2c Sismik veride genliğe frekans ve faz etkisi ? Frekans Bandı? ? Faz (Phase)?Sürekli değişen fazların etkisi Faz (Phase?phase 90 ° 60 ° 30 ° 0 °Genlik (Amplitude) Yansımanın gücü phase 90 ° 60 ° 30 ° 0 °Sismik Hıza Etki Eden Faktörler Sismik hız: moleküller arası çekim kuvvetlerinin özellikleri olan elastik modüller ve yoğunluğun bir fonksiyonudur.Sediman Yaşı ile Hız ilişkisi Z=Derinlik (km) Z=Derinlik (km) T=yaş(milyon yıl)Hız ve gözeneklilik arasındaki ilişki V=Doygun Kayaçtaki Hız ?=Gözenekli kısım Vf=Gözenek boşluğundaki sıvının hızı Vm=Kayaç Matrisini tamamlayan katı materyelin hızı Genel olarak hız aşağıdaki durumlar gerçekleştiği zaman artar. 1. Yoğunluğun artması 2. Tane büyüklüğünün artması 3. Üstteki kayaçların basıncının artması Hız aşağıdaki durumlar gerçekleştiğinde ise azalır. 1. Porozite artması 2. Sıcaklık artması 3. Dokular arası sıvı basıncı artması REZOLÜSYON (AYIRIM GÜCÜ, SEÇİLEBİLİRLİK) Rezolüsyon: Bir sismik kesitte var olan özellikleri (yapılar, stratigrafik birimleri, vb.) ayırabilme kabiliyetinin bir ifadesidir. Dalga boyu ile kıyaslandığında yapılar arasındaki uzaklığa bağlıdır. Daha kısa dalga boylular daha yüksek çözüm gücüne sahiptirler. Daha kısa boylu dalgaları elde etmenin yolu ise frekansı arttırmaktır. Kısa dalga boyu türetmenin ise en kolay yolu tek jeofon kullanmaktır. Fakat zaman kazanımı açısından bu pratik bir yol değildir. Bu yüzden çoklu jeofon grupları kullanılarak sismik kesitler oluşturulur. Fakat bunun da sakıncası yüzey dalgalarının oluşumuna izin vermesidir. Bu oluşumlar yatay olarak seyahat eden enerjiye karşı ayırabilme kabiliyetinin azalmasını ve daha düşük hassasiyeti beraberinde getirir. Şekil 12’de bir sonic log ve SP logu ile sismik dalga karşılaştırılmıştır. Sismik dalga, kuyu loglarına göre çok düşük frekanslıdır ve çok ince tabakalaşma ayrıntısını üzerinde taşımaktadır. Şekil 13 ‘de bir düşük frekanslı (1,5-12,5 Hz) izler grubu ile yüksek frekanslı (32-130 Hz) izler grubu arasındaki karşılaştırma yapılmaktadır. Yüksek frekanslı izlerin çözüm gücünün yüksekliği görülmektedir. Akustik empedans farklılıkarı ile sismik izlerin karşılaştırılması şekil 14’de verilmektedir.Şekil 2-16Kalınlıkla rezolüyonun değişimi Dalga boyu ve frekansla rezolüyonun değişimi Şekil 2-17FRESNEL ZONU Sismik dalga yayınımını incelerken elastik dalgaları bir tek sismik ışın ile ifade etmek yeterli değildir. Çünkü yayınan dalgalar küresel dalga cepheleri şeklinde hareket eder. Bu da yansımaların yansıtıcı yüzey üzerinde tek bir noktadan olmaması anlamına gelir. Yani küresel dalga cephesi bir ara yüzeye çarptığında yüzey üzerinde küresel dalga cephesinin çapı ile doğru orantılı olan bir dairesel alandan yansır. Bu dairesel alan ‘fresnel zonu’ olarak bilinir. Derinlik arttıkça bu alanın çapı artacaktır. Kaynaktan alıcıya olan uzaklık (R), hız (v) ve bunlara bağlı olarak gidiş geliş zamanı (t), sismik kesitteki belli bir zaman seviyesinde olan yansımaların hakim frekansı (f) ise fresnel zonunun yarı çapı;Çeşitli derinlik ve frekanslar için Fresnel zonu yarı çapları aşağıdaki gibidir. Yandaki şekilde verilen sismik modelde aralıklı olarak çeşitli büyüklüklerde kum mercekleri görülmektedir. Eğer sismik dalga ışınsal olarak yayılsaydı bu modelden alınan sismik cevap modelin kendisi gibi olacaktı. Oysa şekilde görüldüğü gibi aralıklı kum merceklerinden yansıyan refreksiyon hemen hemen süreklilik kazanmıştır. Bunun nedeni yayınan dalganın ışınsal olmayıp küresel dalga cepheleri şeklinde olmasıdır.FRESNEL ZONU ETKİSİYLE FAYLI ALANLARDAN GEÇERKEN YANSIMA GENLİKLERİNDE GÖRÜLEN AZALMALAR Şeklin üst tarafında yer altındaki normal bir faya, fayın yüksek bloğu tarafından fay doğrultusuna dik, şeklin alt tarafında ise verev olmak üzere atılan sismik kesitlerde elde edilen yansıma genliklerinde azalmalar görülmektedir. Bunun başlıca nedeni Fresnel zonunun fay sınırını geçtikten sonra enerjinin bir kısmını fayın yükselen bloğundaki yansıtıcı yüzey içinde kaybetmesidir.SENTETİK SİSMOGRAM Sentetik Sismogram : Verilen yer içi şartları için bir Sentetik Sismogram : Verilen yer içi şartları için bir sismik kaydın neye benzeyeceğinin bir tahminidir. Sentetik sismogram yer içindeki ara yüzeylerle sismik kayıt üzerindeki özelliklerin ilişkisini kurmada bize yardımcı olur. Yer içinin pek çok tabakadan oluştuğu ve bunların her birinin hız ve yoğunluk şeklinde tabakadan tabakaya fark eden sabit parametrelere sahip olduğu farz edilir. Her bir tabaka için bunlardan akustik empedanslar ve sonra akustik empedanstaki değişimlerden yansıma katsayıları hesaplanır. Yeriçinde hareket eden bir sismik dalga her bir ara yüzeyden geriye yansıtılacak ve bu arada yansıtılmış dalganın büyüklüğü yansıma katsayısının büyüklüğüyle orantılı olacaktır. Sonuçta sismik kayıt bir çok yansıma bileşenlerinin toplamıdır.