Sismik Yorumlama Sismik Yorumlama - 4a SİSMİK YORUMLAMA DERS 4 DOÇ.DR. HÜSEYİN TURSİSMİK YORUMLAMA DERS 5 SİSMİK VERİ İŞLEME GİRİŞ 2. BÖLÜMKALINTI STATİK DÜZELTMESİ ( KSD ) Datum statik düzeltmesinin yapılmasında ne kadar başarılı olunursa olunsun, mükemmel statik düzeltmesi yapılmış olduğu iddia edilemez. Bu nedenle kalıntı statik düzenlemesinin yapılması yararlıdır. KSD’yi yüzey uyumlu (surface consistent) ve OYN uyumlu (CDP consistent) olarak ikiye ayırabiliriz. Ilk olarak OYM uyumlu KSD anlatılacaktır. Şekil 15’ te üç OYN ve her OYN’ de üç iz görülmektedir. Her üç OYN için gerçek yatay konum, noktalı çizgilerle belirtilmiştir. Bu yatay konuma göre her bir izin statik kayma miktarı (+) veya (-) değerde olabilir. Bu izlerdeki kayma miktarlarını düzeltme veya aynı yansıma yüzeyine ait yansımaları Gerçek yatay konuma getirme işlemi Kalıntı Statik olarak bilinir. Şekil 15’ teki (+) ve (-) zaman kayma farklarını iki şekilde elde etmek mümkündür. Bunlardan birincisi ve bugünkü teknolojik gelişmeler karşısında terk edilmiş alanı, gözle yapılan KSD hesaplamasıdır. Buna göre NKZ düzeltilmiş OYN birikimleri çizdirilerek her OYN birikimi için belli bir yansıma yüzeyi (gerçek yatay konum) seçilir. Bu seçilen yüzeye göre her izin kalıntı statik kayma değerleri bulunur. Şekil 15 : Üç OYN için kalıntı statik düzeltmesi .Şekil 16 : Pilot iz kullanarak kalıntı statik elde edilişi .Bu pilot iz OYN ‘deki izleri karşılaştırarak (genel kroskorelasyon yöntemi) her iz için kalıntı statik değerleri hesaplanır. Hesaplanan bu değerler her ize uygulanarak kalıntı statik düzeltilmiş izler elde edilir. Buraya kadar OYN uyumlu KSD’nin nasıl yapıldığı açıklandı. Bu yöntemin bir adım iletisi diye adlandırabileceğimiz yöntem yüzey uyumlu KSD’dir. Bu yöntemde korelasyon bazlıdır. Fakat izler arası korelasyon ve istatistiki analizler sonucu bulunan statik değerleri, ilgili atış ve alıcılar için düzeltme değeri olarak kullanılır. Değişik yüzey uyumlu statik programları ve bunlara ait algoritmalar son yıllarda artan bir hızla geliştirilmeye çalışılmakta ve uygulanmaktadır. İster yüzey uyumlu ister OYN uyumlu KSD programı olsun, veri işlemcin bilgi ve yeteneğine göre veriyi etkileyeceği açıktır. KSD programlarında genel olarak veri işleminin karar vereceği önemli değiştirgenler aşağıda verilmiştir. En büyük kayma zamanı büyüklüğü Pilot iz üretmek için kaç OYN kullanılacağı Yığma işlemine girecek en fazla iz sayısı Korelasyon pencerelerinin büyüklüğü ve boyuBurada birinci ve ikinci maddedeki değiştirgenler sonucu daha çok etkileneceğinden daha önemlidir. Örneğin, en büyük kayma zamanı miktarı, hakim periyodun yarısından büyük almak devir atlama (eyole skipping) yaratabilir. Pilot iz üretmek için çok fazla OYN kullanılması veride suni bir görünüm yaratmasına karşın çok az OYN kullanmakta sağlıklı bir pilot iz üretmemizi engel iyi bir KSD yapabilmemiz için kimileri yüzey uyumlu, kimileride yüzey uyumsuz KSD uygulamasını tavsiye edebilir. Bir başkası da yüzey uyumlu KSD yapıp bulunan statikleri sort işlemine uygulamadan sonra tekrar NKZ ve MUTE yapıp ikinci bir yüzey uyumlu KSD uygulamayı tavsiye edebilir. Fakat, belki de yapılması en iyi işlem, kalıntı NKZ düzeltmesi uygulanmış OYN birikimlerine yüzey uyumlu KSD uygulamak ve ondan sonra OYN uyumlu KSD uygulamaktır.Şekil – Ek 5 : Kalıntı statik düzeltmesi .YIĞMA (STACK) Yığma, iki veya daha fazla izi toplama işlemidir. Her OYN’deki izler toplanarak o OYN için yığılmış bir iz elde edilir. Bu iz, sıfır açılımlı bir izdir. Yığma işlemi, rasgele gürültüleri katlanmanın karekök oranında sönümler bir başka deyişle 48 katlanmalı bir yığmada S/G = ?48 =˜ 7 kat kadar artar. Ayrıca tekrarlı yansımalar yığma sonrası sönümlenirler. Bu avantajlara karşın OYN’deki izler iyi işlenmemişse, yani kalıntı NKZ veya kalıntı statik değerleri izde bulunuyorsa, yığma sonunda birbirini ters yönde etkileyeceklerdir. Dolayısıyla yığma izinin kalitesi düşecektir. Yığma işlemi sonunda elde edilen izlere sıfır açılımlı izler gözüyle bakılabilir. Bu kabul, yansıma yüzeylerinin eğimleri artarsa, sinyaller olması gerekenden farklı yerlerde olacaklardır. Bu durum istenmeyen bir durumdur. Bu yüzeyden sinyalleri olmaları gereken yerlere taşımak için GÖÇ (migrasyon) işlemi uygulamak gerekir.Şekil – Ek 17 : b.Yığma ( stack ) . Şekil – Ek 17 : a.Ham veri .GÖÇ (MİGRASYON) Sismik olgular sismik kesitlerde gerçek derinlik ve yerlerinde değildirler. Bunların uygun eğimlerle gerçek derinlik ve yerlerine taşınması işlemine migrasyon denir. Yeraltındaki tabakaların eğimli, kıvrımlı ve daha karmaşık geometrilerde olması durumunda, sismik kesitteki yansımaların yerleri konusunda çok dikkatli olmak gerekir. Çünkü, kabul edilen OYN kavramı hatalı bir hal alacaktır. (Şekil 17). Şekil 17 : Eğimli tabakada kabul edilen ve gerçekleşen yansımalar.MİGRASYON’UN GRAFİK YOLLA İZAHIŞekil – Ek 18 : Migrasyon ( göç ) .PETROL ARAMASINDA ARAŞTIRILAN JEOLOJİK YAPILAR ÜZERİNDEKİ REFLEKSİYON VERİSİ ÖRNEKLERİ SENKLİNALLER VE BOW-TİE ETKİSİANTİKLİNALLERFAYLAR