1 - Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Soru Cevap (Prof. Dr. Hüseyin Demir) Dönem V FTR STAJI-(Sorular ve Cevaplar) SORULAR HAREKET SİSTEMİNİN MUAYENESİ Sorular 1-Boyun muayenesinde kullanılan özel muayene testlerinin adını yazınız? 2-Nörojenik kladikasyo ile vasküler kladikasyo arası farkları yazınız? 3-Kas-iskelet sistemi muayenesinin muayene başlıklarını yazınız? Cevaplar 1- – Baş kompresyon testi – Baş traksiyon testi – Foramen kompresyon testi (Spurling) – Valsalva manevrası – Adson testi – Kostoklavikular sendrom testi – Hiperabduksiyon testi – Lhermitte belirtisi 2- Kriter Vasküler Nörojenik Klodikasyo mesafesi Sabit Değişken Ağrının geçmesi Ayakta durarak Oturarak- fleksiyonda Yukarıya doğru yürümek Ağrılı Ağrısız Bisiklete binmek Ağrılı Ağrısız Ağrının tipi Kramp, gerginlik Hissizlik, acı, kesilme Nabazan - + Üfürüm + - Cilt Parlak, tüylenme azalmış Normal Atrofi Nadir Sıklıkla Zayıflık Nadir Sıklıkla Bel ağrısı Seyrek Sık Omurga hareketlerinde kısıtlanma Seyrek Sık 3- • Postür • Yürüyüş • İnspeksiyon-palpasyon-perküsyon (Eklemlerde şişlik, hassasiyet, hareketle ağrı, renk değiş., ısı değiş., cilt bulg, deformite, krepitasyon, instabilite,... ) • Eklem Hareket Açıklığı (EHA=ROM) ölçümü (goniometrik ölçüm: aktif-pasif) • Nörolojik muayene (duyu, motor (kas testi), refleks, patolojik refleks...) • Vaskuler muayene • Eklemlerle ilgili özel testler ROMATİZMAL HASTALIKLARIN MEDİKAL TEDAVİSİ 1-Nonsteroidal antiinflamatuar ilaçların etki mekanizmalarını yazınız? 2-Temel antiromatizmal ilaçların ortak özelliklerini yazınız? 3-Biyolojik ilaçları yazınız? Cevaplar 1- ? PG sentezini azaltmak (Siklooksijenaz enzim inhibisyonu). ? Lizozonal enzim salınımını azaltmak. ? Kompleman aktivasyonunun inhibisyonu. ? Serbest oksijen radikallerinin inhibisyonu. ? Kininlerin aktivite ve artışını baskılamak, senotomi salınımını azaltmak. ? Lipooksijenaz inhibisyonu ile lökotrienlerin sentezini azaltmak. ? Enflamatuar hücrelerin fonksiyonlarını çoğalmalarını baskılamak. ? Bazı antienflamatuarlar proteoglikan sentezini azaltır, kıkırdak kaybını hızlandırır. ? Bazıları da kıkırdak yıkımını artıran enzimleri inihbe ederler. 2- ? Etkilerini geç gösterirler. ? Hastalığın progresyonunu yavaşlatır-durudururlar. ? Analjezik özellikleri yok. ? Hastalık düzelse de birden bu ilaçlar kesilmezler. 3- ? Antisitokin – TNF-alfa ? İnfliksimab (Remicade) ? Etanersept (Enbrel) ? Adalimumab (Humira) – IL-1 ? Anakinra (Kineret) ? IL-6 (Tocilizumab) ? B lenfositleri – Rituksimab (anti-CD20 monoclonal antibody ) (Mabthera) – Epratuzumab (anti-CD22) ? T lenfositleri – Abatasept (CTLA-4Ig) (Orencia) ? Diğer – Kompleman: anti-C5a (Eculizumab) OSTEOPOROZ 1-Osteoporoz tanımını yazınız? 2-Kemik yıkımını gösteren biyokimyasal belirteçleri (marker) yazınız? 3-Osteoporoz tedavisinde kullanılan ilaçları yazınız? Cevaplar 1- • Osteoporoz, düşük kemik kütlesi ve kemik dokusunun mikromimari yapısının bozulması sonucu kırığa yatkınlıkta artış ile karakterize bir metabolik kemik hastalığıdır. 2- • Kemik yıkım markerleri(rezorpsiyon): STRAP, idrar OH-prolini, piridinolin, deoksipiridinolin, telopeptidler (Tip I kollaj. yıkım ürünleri) olarak sayılabilir. 3- • Antirezorptif ilaçlar: Kalsiyum, D vitamini, kalsitoninler, bifosfonatlar, östrojen, SERM (raloksifen), ipriflavon (fitoöstrojenler: soyada çok) sayılabilir. • Formasyonu artıran ilaçlar: Anabolik steroidler, floridler, kalsitriol, PTH, büyüme hormonu, sitronsiyum, statinler, aliminyum ve silikon gibi kullanılan veya deneysel aşamada olan ilaçlar sayılabilir. HEMİPLEJİ REHABİLİTASYONU 1-Hemiplejiyi tarif ediniz? 2-Hemipleji akut evre rehabilitasyonunu yazınız? 3-Hemipleji kronik evre rehabilitasyonunu yazınız? Cevaplar 1- • Hemipleji, beyin damarsal yapısında meydana gelen lezyon sonucu karşı vücut yarısında tam motor kayıp ve/veya duyu bozukluğu ve diğer nörolojik bozukluklarla seyreden bir klinik tablodur. 2- Akut Devre Rehabilitasyonu • Bu dönemde hastanın medikal tedavisinin devamı sağlanır, beslenme düzenlenir (bol sıvı, protein-vitaminden zengin diyet), solunum yollarının açık tutulmasına dikkat edilir. • Daha sonra hastanın yatağı hemiplejik hastaya uygun olacak şekilde ayarlanır. • Akut devre rehabilitasyonda hastaya uygun bir pozisyon vermek önemlidir. • Hastaya pozisyon verirken fonksiyonel olması ve anti-deformite pozisyonu olmasına özen gösterilir. • Ayrıca bası yaralarının gelişimini engellemek için iki saatte bir pozisyon değişikliği de sağlanır. • Tilt table denilen düzenekle hastada bazı komplikasyonların gelişmesi engellenmeye çalışılır ve hastanın adaptasyonu artırılır. • Akut devrede bir diğer nokta hastanın yapacağı-yaptırılacağı egzersizdir. – Tüm eklemlere pasif hareket açıklığı (EHA=ROM) egzersizleri – Sağlam taraf ekstremiteye güçlendirici egzersizler yaptırılır. – Felçli kasların durumuna uygun pasif, aktif-yardımlı, aktif, aktif-dirençli ve progresif- dirençli egzersizlerle güçlendirilmesi artırılır, atrofiye gitmeleri engellenir. – Bu dönemde hastalara yatak içi oturma becerisi kazandırılır. 3- Kronik Devre Rehabilitasyonu • Akut devrede başlanan egzersizlere devam edilir. • Hastaların dönme ve iple yatakta doğrulma aktiviteleri kazandırılır. • Bu devrenin en önemli amacı hastaların günlük yaşam aktivitelerinin kazandırılması, transfer- mobilizasyon ve ambule edilmeleridir. • Bu amaçla durumu kötü olan hastalara tilt table aşamasında, • biraz daha iyi olanlara paralel bar aşamasında rehabilitasyonlarına devam edilir. • Paralel barda hastalara diz kilitleme, ağırlık verme, ağırlık aktarma, denge ve yürüyüş eğitimi verilir. • Paralel bar aşamasını geçen veya durumu uygun olan hastalara duvar önünde veya yardımcı cihazlarla denge ve yürüme eğitimi verilir. • Yürüme-denge aktivitesini kazanan hastalara daha zor aktivite olan merdiven inme-çıkma, oturma-kalkma becerileri kazandırılmaya çalışılır. OMİRİLİK YARALANMALARI REHABİLİTASYONU 1-İnkomplet omirilik yaralanma sendromlarının adlarını yazınız? 2-Omirilik yaralanması rehabilitasyonunda prognozu kötü etkileyen ve mortaliteyi artıran faktörleri yazınız? 3-Motor seviye tesbitinde kullanılan anahtar kas ve seviyelerini yazınız? Cevaplar 1- İnkomplet OY Sendromları • Anterior kord sendromu • Posterior kord sendromu • Santral kord sendromu • Brown-Sequard sendromu • Kauda ekuina sendromu • Konus medullaris send (Bulbokavernöz ve miksiyon refleksi korunmuş olabilir.). 2- • Mortalitede etkili faktörler: ileri yaş, erkek olma, yaralanma şiddeti, nörolojik olarak komplet olma, ventilatör bağımlı olma ve nörolojik seviyenin yüksek olmasıdır. 3- Motor seviye muayenesi klavuz kasları: • C5: Dirsek fleksörleri (biseps, brakialis) • C6: El bilek ekstansörleri (EKR) • C7: Dirsek ekstansörleri (triseps) • C8: Parmak fleksörleri (FDP) • T1: 5. Parmak abd. (ADM) • L2: Kalça fleksörleri (iliopsoas) • L3: Diz ekstansörleri (kuadriseps) • L4: Ayak bileği dorsifleksörleri (tib. ant.) • L5: Baş parmak ekstansörleri (EHL) • S1: Ayak plantar fleksörleri (gastrokinemius, soleus) AĞRILI HSTAYA YAKLAŞIM 1-Ağrıyı tarif ediniz? 2-Nosiseptif ağrıyı tarif ediniz? 3-Akut ve kronik ağrıyı tarif ediniz? Cevaplar 1- ? Gerçek veya potansiyel doku hasarı ile ilişkili olarak ortaya çıkan, hoş olmayan sensoriyel ve emosyonel deneyimdir (IASP). 2- ? Nosiseptif ağrı: Sinir sistemi dışında tüm doku ve organlara yayılmış bulunan özelleşmiş ağrı reseptörleri (nosiseptörler) tarafından algılanıp, santral sinir sistemine iletildikten sonra ağrı olarak hissedilen ağrı tipidir. 3- Akut ağrı: ? Doku hasarı ile birlikte ortaya çıkar. ? İyileşme süreci ile uyumlu seyreder ve ortadan kalkar. ? Süresi 3-6 aydan kısadır. Kronik ağrı: ? Akut hastalığın beklenen seyrinden ve iyileşme sürecinden sonra (3-6 ay sonra) devam eden veya ? Kronik patolojik prosese bağlı oluşan veya aylar, yıllar boyu tekrar eden ağrıya kronik ağrı denir.