Jeoloji Tarihsel jeoloji Geç Paleozoyik Orijenik Haraketleri TAR İ HSEL JEOLOJ İ Ge ç Paleozoyik Orojenik Haraketleri(EONS) F A N E R O Z O Y İ K PALEOZOY İ K MESOZOY İ K SENOZOY İ K 542 my 251 my 65.5 my 0 ZAMANLAR (ERAS) www.fusunalkaya.netÜ st Zaman (Eon) Zaman (Era) Devir (Period) (milyon y l) FANEROZOY İ K SENOZOY İ K Neojen Paleojen MESOZOY İ K Kretase Jura Triyas PALEOZOY İ K Permiyen Karbonifer Devoniyen Siluriyen Ordovisiyen KambriyenPERM İ YEN KARBON İ FER DEVON İ YEN S İ LUR İ YEN ORDOV İ S İ YEN KAMBR İ YEN P A L E O Z O Y İ K Erken Paleozoyik Ge ç PaleozoyikDevoniyen-Karbonifer-Permiyen - tektonik 1. Lavrensiya ile Baltika+Avalonya k ı talar ı n ı n çarp ı ş mas ı n ı n tamamlanmas ı , AKAD İ YEN OROJENEZ İ Lavrensiya+Baltika+Avalonya = LAVRUSYA Baltika, Hun ve Gondwana ’ n ı n çarp ı ş mas ı , 2. VAR İ ST İ K OROJENEZ İ Lavrensiya ile Gondwana ’ n ı n çarp ı ş mas ı , 3. ALLEGHEN İ YEN OROJENEZ İ 4. Sibirya ile Lavrusya ’ n ı n çarp ı ş mas ı , URAL İ YEN OROJENEZ İ www.fusunalkaya.netAKAD İ YEN OROJENEZ İ Lavrensiya+Baltika+Avalonya = LAVRUSYALavrensiya ile Baltika ’ n ı n Siluriyen-Erken Devoniyen ’ de çarp ı ş mas ı yla meydana gelen Kaledoniyen orojenezini takiben Iapetus okyanusu ’ nun kapanmas ı güneye do ğ ru devam etti. Bu dönemde Avalonya Baltika ’ n ı n bir yar ı m adas ı ş eklindeydi Orta-Geç Devoniyen ’ de Avalonya ’ n ı n Lavrensiya ’ ya çarpmas ı yla Akadiyen orojenezi meydana geldi AKAD İ YEN OROJENEZ İ www.fusunalkaya.netOrta-Ge ç Devoniyen AKAD İ YEN OROJENEZ İ Siluriyen-Erken Devoniyen www.fusunalkaya.netAKAD İ YEN OROJENEZ İ Akadiyen orojenik ku ş a ğı Kuzey Amerika ’ n ı n do ğ u kenar ı boyunca, güneyde Virjinya ’ dan ba ş lay ı p kuzeyde Newfoundland ’ e kadar uzan ı r. www.fusunalkaya.netAKAD İ YEN OROJENEZ İ LAVRUSYA = Lavrensiya+Baltika+Avalonya www.fusunalkaya.netKaledoniyen orojenezi ’ nin en ş iddetli dönemi: Geç Siluriyen-Erken Devoniyen Akadiyen orojenezi ’ nin en ş iddetli dönemi: Orta-Geç Devoniyen www.fusunalkaya.net VAR İ ST İ K OROJENEZ İ Baltika, Hun ve Gondwana ’ n ı n çarp ı ş mas ıErken Devoniyen Orta Devoniyen Devoniyen ’ de Paleotetis okyanusu geni ş lemeye, Reyik okyanusu yitmeye devam etti. www.fusunalkaya.netGe ç Devoniyen Erken Karbonifer Geç Devoniyen ’ de, Hun k ı tas ı na ait mikro k ı talar Lavrusya ’ n ı n Avalonya kesimiyle çarp ı ş maya ba ş lad ı ve,çarp ı ş ma Erken Karbonifer ’ de tamamland ı . www.fusunalkaya.netArmorika ve İ berya ’ n ı n ( İ spanya yar ı madas ı ) do ğ rultu at ı ml ı faylarla Avalonya ile birle ş mesiyle Reyik okyanusu kapand ı , Renohersiniyen okyanusu büyük ölçüde kapand ı . Böylelikle Hun süperk ı tas ı Lavrusya ’ ya eklenmeye ba ş lad ı Erken KarboniferVaristik Orojenezi, Geç Devoniyen ’ de ba ş lad ı , güneydeki Gondwana k ı tas ı ile kuzeydeki Lavrusya k ı tas ı ’ n ı n birbirlerine yakla ş mas ı ve sonuçta çarp ı ş mas ı yla Geç Karbonifer ’ de zirveye ula ş t ı Erken Permiyen ’ de sona erdi. www.fusunalkaya.netBaz ı çal ı ş mac ı lar, Geç Devoniyen- Erken Permiyen ’ de Avrupa k ı tas ı nda geli ş en olaylar ı n tümü için Hersiniyen orojenezi, bu orojenezin ilk evreleri için ise Varistik veya Armorik terimlerini kullanmaktad ı r. Baz ı çal ı ş mac ı lara göre ise Varistik ve Hersiniyen e ş anlaml ı d ı r. www.fusunalkaya.netErken Karbonifer sonunda Gondwana ile Lavrusya çarp ı ş maya ba ş lad ı VAR İ ST İ K OROJENEZ İ www.fusunalkaya.netGeç Karbonifer ’ de Gondwana ’ n ı n Afrika bölümü ile Lavrusya çarp ı ş t ı , Paleotetis ’ in bat ı kesimi tamamen kapand ı VAR İ ST İ K OROJENEZ İ www.fusunalkaya.netALLEGHEN İ YEN OROJENEZ İ Lavrensiya ile Gondwana ’ n ı n çarp ı ş mas ı , Bu orojenez Geç Karbonifer-Permiyen ’ de, Gonwana ile Lavrusya ’ n ı n Lavrensiya bölümünün çarp ı ş mas ı yla meydana geldi ALLEGHEN İ YEN OROJENEZ İ www.fusunalkaya.netALLEGHEN İ YEN OROJENEZ İ Takoniyen ve Akadiyen orojenezlerinin geli ş ti ğ i alanlar Allegheniyen orojeneziyle üçüncü kez deformasyona u ğ rad ı . Bu gün Kuzey Amerika ’ n ı n do ğ u kenar ı boyunca uzanan Appala ş da ğ lar ı Paleozoyik ’ te meydana gelen 3 orojenez sonucunda olu ş mu ş tur: 1. Ordovisiyen ’ de Takoniyen, 2. Devoniyen ’ de Akadiyen 3. Geç Karbonifer-Permiyen ’ de Allegheniyen orojenezleri. www.fusunalkaya.netLavrensiya Baltika www.fusunalkaya.netG ü ney Amerika Afrika L A V R U S Y A G O N D W A N A S İ B İ RYA PALEOTET İ S www.fusunalkaya.netVaristik L A V R U S Y A S İ B İ RYA G O N D W A N A PALEOTET İ S www.fusunalkaya.netPALEOTET İ S S İ B İ RYA L A V R U S Y A G O N D W A N ABu orojenez Geç Karbonifer-Permiyen ’ de, Lavrusya ile Sibirya ’ n ı n çarp ı ş mas ı yla meydana geldi URAL İ YEN OROJENEZ İwww.fusunalkaya.netIAPETUS www.fusunalkaya.netwww.fusunalkaya.netK A Varistik www.fusunalkaya.netwww.fusunalkaya.netwww.fusunalkaya.netV U www.fusunalkaya.netThe Cimmerian Plate was still attached to Gondwana. ~290 mya (Early Permian )Pangea HaritasNEOTET İ S OKYANUSUNUN A Ç ILMASIGe ç Karbonifer – Erken Permiyen’de Gondwana’n n kuzey kenar nda, Avustralya’n n do ğ usundan ba ş layarak bat ya do ğ ru (do ğ u Akdeniz alan na do ğ ru) ilerleyen bir riftle ş me ile Neotetis Okyanusu a ç lmaya ba ş lam ş t r. Bu okyanus’un a ç lmas yla Kimmeriyen K tas Gondwana’dan ayr lmaya ba ş lam ş t r. T ü rkiye’nin b ü y ü k b ö l ü m ü (Toroslar) bu k tan n ü zerindedir. G ü neydo ğ u Anadolu b ö lgesi ise bu a ç lma s ras nda Neotetis Okyanusu’nun g ü neyinde ( Arabistan’n n kuzeyin’de) kalm ş t r . Permiyen co ğ rafyas . Neotetis’in a ç lmas ve Kimmeriyen K tas ’n n ve Panjea’n n olu şumu The Cimmerian Plate was still attached to Gondwana. ~290 mya (Early Permian )The Cimmerian Plate starts to move northward, toward the supercontinent of Laurasia.~249 mya ( Permian - Triassic boundaryThe Cimmerian Plate has collided with Laurasia about 200 - 190 million years ago. Its collision formed mountains, and the Tethyan Trench . ~100 mya (Middle Cretaceous