2 - Halk Sağlığı Temas ile Bulaşan hastalıklar TEMAS İ LE BULA Ş AN HASTALIKLAR Doç. Dr. İ skender GÜNHastal ı k etkenlerinin sa ğ lam veya yaralanm ı ş deri veya mukozadan girmesi yoluyla bula ş an enfeksiyonlard ı r.BU GRUP HASTAL ı KLAR: Sporadik (tetanoz, lepra, kuduz gibi) Aile hastal ı ğ ı (scabies, pediküloz) Endemik (trahom) olabilir.BU GRUP HASTAL ı KLAR ı N ÖZELLIKLERI Bula ş malar ı deri ve mukoza yoluylad ı r. ? Baz ı lar ı nda deri ve mukoza sa ğ lam ise ? hastal ı k bula ş maz (kuduz, tetanoz, ş arbon gibi)BU GRUP HASTAL ı KLAR ı N ÖZELLIKLERI Geçi ş genellikle insandan insanad ı r. ? Baz ı hastal ı klarda arac ı olarak havlu, çar ş af ? gibi e ş yalar (skabies, pediküloz), Baz ı s ı nda ise karasinek gibi vektörler ? (trahom, impetigo) rol oynayabilir.BU GRUP HASTAL ı KLAR ı N ÖZELLIKLERI Toplumsal geli ş me ile yak ı n ili ş kilidir. ? Yoksulluk, s ı k ı ş ı k ya ş ama ve kalabal ı k aile ? durumlar ı nda s ı kl ı ğ ı artar.BU GRUP HASTAL ı KLAR ı N ÖZELLIKLERI Ki ş isel hijyen ve temizlik al ı ş kanl ı klar ı ile ? yak ı n ili ş kilidir. Temizlik ko ş ullar ı n ı n sa ğ lanmas ı ve temizlik ? al ı ş kanl ı ğ ı n ı n geli ş tirilmesi ile kontrol alt ı na al ı nabilir. Bu hastal ı klarla sava ş ta filyasyon çok ? önemlidirETKENIN BULA ş MA ş EKLINE GÖRE: Ki ş isel hijyen yetersizli ğ inde yay ı lan hastal ı klar ? lepra, ? trahom, ? impetigo, ? scabies, ? pediküloz, ? trichophyton ?ETKENIN BULA ş MA ş EKLINE GÖRE: Deri ve mukoza yaralar ı ndan giren ? etkenlerin yapt ı ğ ı enfeksiyonlar kuduz, ? tetanoz, ? ş arbon, ? AIDS ?ETKENIN BULA ş MA ş EKLINE GÖRE: Cinsel ili ş ki ile bula ş an hastal ı klar ? frengi, ? gonore, ? yumu ş ak ş ankr, ? granuloma inguinale, ? AIDS ?ETKENLER Virus ve riketsiyalar (Trahom, kuduz) ? Bakteriler (tetanoz, ş arbon, impetigo) ? Treponemalar (frengi) ? Protozoalar (trichomonas) ? Mantarlar (derin mantar hastal ı klar ı , ? tricophyton, actinomikoz, monilia) Parazitler (uyuz, pediküloz) ?EPIDEMIYOLOJIK ÖZELLIKLER Ya ş ? Cinsiyet ? Mevsimsel özellikler ? Co ğ rafi bölge ?TEMAS ILE BULA ş AN HASTAL ı KLARLA SAVA ş IÇIN Enfeksiyon kayna ğ ı na yönelik önlemler ? Bula ş ma yoluna yönelik önlemler ? Sa ğ lam ki ş iye yönelik önlemler ?ENFEKSIYON KAYNA ğ ı NA YÖNELIK ÖNLEMLER Kayna ğ ı n bulunmas ı ? Kesin tan ı ? Bildirim ? Tedavi ? Ay ı r ı m ve dezenfeksiyon ? Ta ş ı y ı c ı lar ı n aranmas ı ? Sa ğ l ı k e ğ itimi ?BULA ş MA YOLUNA YÖNELIK ÖNLEMLER Sosyokültürel geli ş imin sa ğ lanmas ı ? S ı k ı ş ı k ya ş aman ı n önlenmesi ? Özellikle riskli gruplarda cinsel ili ş kilerde ? kondom kullan ı lmas ıSA ğ LAM KI ş IYE YÖNELIK ÖNLEMLER Ba ğ ı ş ı klama ? A ş ı lama: Tetanoz, hepatit B, Kuduz ? Seroproflaksi: Tetanoz ve hepatit B ? Kemoproflaksi ? Gonore için penisilin ? Leprada dapson ? Sa ğ l ı k e ğ itimi ?TE Ş EKKÜRLER