1 - Tıbbi Farmakoloji Tetrasiklinler Tetrasiklinler Tetrasiklinler Protein Sentez İnh. Protein Sentez İnh. • • Aminoaçil Aminoaçil- -t t- -RNA nın ribozoma RNA nın ribozoma bağlanmasını engellerler bağlanmasını engellerler Bakteriostatik, geniş spektrumlu Bakteriostatik, geniş spektrumlu Aerobik ve anaerobik G(+) ve G( Aerobik ve anaerobik G(+) ve G(- -) ) Riketsiya,klamidya,mikoplazma Riketsiya,klamidya,mikoplazma Bazı protozoalar (amib vb) Bazı protozoalar (amib vb) Direnç Gelişimi Direnç Gelişimi İlacın içeri alımının inhibisyonu İlacın içeri alımının inhibisyonu İlacın dışarı atılması (effluks) İlacın dışarı atılması (effluks) İlacın Ribozoma bağlanmasının inh İlacın Ribozoma bağlanmasının inh Enzimatik yıkım Enzimatik yıkım Direnç Gelişimi Direnç Gelişimi Çoklu Direnç: Çoklu Direnç: Aminoglikozidler Aminoglikozidler Sülfonamidler Sülfonamidler Kloramfenikol Kloramfenikol Farmakokinetik Farmakokinetik • • Emilimleri ve eliminasyonları Emilimleri ve eliminasyonları grup içinde farklılık gösterir grup içinde farklılık gösterir – – Tetrasiklin abs.:%60 Tetrasiklin abs.:%60- -70 70 – – Demoklosiklin abs.: %60 Demoklosiklin abs.: %60- -70 70 – – Doksisiklin abs. : %95 Doksisiklin abs. : %95- -100 100 – – Minosiklin abs. : %95 Minosiklin abs. : %95- -100 100 Farmakokinetik Farmakokinetik • • Emilimleri besinlerden, süt Emilimleri besinlerden, süt ürünlerinden kalsiyum, magnezyum, ürünlerinden kalsiyum, magnezyum, demir gibi katyonlardan (antasidler) demir gibi katyonlardan (antasidler) ve alkali PH dan etkilenir ve alkali PH dan etkilenir • • Doksisiklin ve minosiklin daha az Doksisiklin ve minosiklin daha az etkilenmesine rağmen yine de etkilenmesine rağmen yine de antiasidlerle ve mineral etlentileriyle antiasidlerle ve mineral etlentileriyle beraber kullanılmamalıdır beraber kullanılmamalıdır Farmakokinetik Farmakokinetik • • Dağılımları iyidir Dağılımları iyidir • • SSS ye çok iyi geçemezler SSS ye çok iyi geçemezler • • Minosiklin Minosiklin terde ve salya da terde ve salya da birikir, bu durum meninkokok birikir, bu durum meninkokok taşıyıcılığının eradikasyonunda taşıyıcılığının eradikasyonunda önemlidir önemlidir Farmakokinetik Farmakokinetik • • Safra ve idrar Safra ve idrar ile atılırlar ile atılırlar • • Safrada yoğunlaşırlar Safrada yoğunlaşırlar • • Enterohepatik Enterohepatik sirkülasyona sirkülasyona girerler girerler • • Doksisiklin Doksisiklin sadece safra ile sadece safra ile atılır atılır Etki süreleri Etki süreleri • • Kısa: (yarı ömür: 6 Kısa: (yarı ömür: 6- -8 saat) 8 saat) Tetrasiklin, oksitetrasiklin Tetrasiklin, oksitetrasiklin • • Orta: (yarı ömür: 12 saat) Orta: (yarı ömür: 12 saat) Demoklosiklin, metasiklin Demoklosiklin, metasiklin • • Uzun: (yarı ömür: 16 Uzun: (yarı ömür: 16- -18 saat) 18 saat) Doksisiklin, minosiklin Doksisiklin, minosiklin Klinik Kullanım Klinik Kullanım • • Mikoplazma Pneumoniae Mikoplazma Pneumoniae • • Klamidya Klamidya • • Riketsiya Riketsiya • • Bazı spiroketlerin Bazı spiroketlerin infeksiyonlarında ilk tercihtirler infeksiyonlarında ilk tercihtirler Klinik Kullanım Klinik Kullanım • • Helicobacter Pylori ye bağlı Helicobacter Pylori ye bağlı mide ve duedonum ülserlerinde mide ve duedonum ülserlerinde Klinik Kullanım Klinik Kullanım Kolera (vibrio cholera) Kolera (vibrio cholera) Direnç problemi var Direnç problemi var Klinik Kullanım Klinik Kullanım • • Tularemi ve brusellozis de Tularemi ve brusellozis de aminoglikozidlerle kombine aminoglikozidlerle kombine olarak olarak • • Bazı protozoal inf: Bazı protozoal inf: – – Entamoeba histoltica Entamoeba histoltica – – Plasmodium Falciparum Plasmodium Falciparum Klinik Kullanım Klinik Kullanım Akne Akne Kronik Bronşit alevlenmeleri Kronik Bronşit alevlenmeleri Pnömoni Pnömoni Lyme Lyme Hastalığı Hastalığı Leptospirozis Leptospirozis Bazı Bazı mikobakteryal mikobakteryal inf inf. . Klinik Kullanım Klinik Kullanım • • Tigesiklin Tigesiklin – – Yeni bir Yeni bir tetrasiklindir tetrasiklindir,diğer ,diğer tetrasiklinlere tetrasiklinlere dirençli dirençli mikroorganizmaların çoğuna mikroorganizmaların çoğuna etkilidir etkilidir – – Sadece Sadece intravenöz intravenöz uygulanabilir uygulanabilir – – Eliminasyonu daha çok safra ile Eliminasyonu daha çok safra ile olur olur Klinik Kullanım Klinik Kullanım • • Tigesiklin Tigesiklin – – Dirençli bakterilerin yaptığı Dirençli bakterilerin yaptığı komplikasyonlu cilt ve yumuşak komplikasyonlu cilt ve yumuşak doku enfeksiyonları ve doku enfeksiyonları ve komplikasyonlu karın içi komplikasyonlu karın içi enfeksiyonlarda kullanılabilir enfeksiyonlarda kullanılabilir Klinik Kullanım Klinik Kullanım • • Demoklosiklin Demoklosiklin • • ADH nın böbrekler üzerine olan ADH nın böbrekler üzerine olan etkisini engeller etkisini engeller • • Uygunsuz ADH Sekresyonunda Uygunsuz ADH Sekresyonunda kullanılır kullanılır Toksik Etkiler Toksik Etkiler Bulantı, kusma, diyare Bulantı, kusma, diyare (irritasyon ile) (irritasyon ile) Toksik Etkiler Toksik Etkiler Flora değişiklikleri: Flora değişiklikleri: İntestinal flora değişikliği İntestinal flora değişikliği barsak fonksiyon bozukluğu, barsak fonksiyon bozukluğu, anal pruritus, oral ve vajinal anal pruritus, oral ve vajinal kandidiazis, enterokolit, şok kandidiazis, enterokolit, şok Pseudomembranöz enterokolit Pseudomembranöz enterokolit (Clostridium Difficile) (Clostridium Difficile) Toksik Etkiler Toksik Etkiler • • Flora bozukluğu K vitamininin Flora bozukluğu K vitamininin sentezinde bozulmaya yolaçar sentezinde bozulmaya yolaçar • • Pıhtılaşma bozukluğu Pıhtılaşma bozukluğu • • Oral antikoagülanların etkisi Oral antikoagülanların etkisi artar artar Toksik Etkiler Toksik Etkiler Diş ve kemiklerde birikirler Diş ve kemiklerde birikirler Dişlerde renk bozukluğu ve enamel Dişlerde renk bozukluğu ve enamel displazisi displazisi Kemikte büyüme geriliği Kemikte büyüme geriliği 8 ya da 12 yaş altı 8 ya da 12 yaş altı kullanılmamalıdırlar kullanılmamalıdırlar Toksik Toksik etkiler etkiler Böbrek Böbrek toksisitesi toksisitesi: : - -Mevcut bozukluğu artırırlar Mevcut bozukluğu artırırlar - -Günü geçmiş Günü geçmiş tetrasiklinler tetrasiklinler ile ile fankoni fankoni sendromu (bulantı sendromu (bulantı- -kusma, kusma, poliüri poliüri, ,polidipsi polidipsi, ,asidoz asidoz) ve diğer ) ve diğer hasarlar oluşabilir hasarlar oluşabilir Toksik Toksik etkiler etkiler Böbrek Böbrek toksisitesi toksisitesi: : - -Yüksek dozda yada uzun süreli Yüksek dozda yada uzun süreli tedavide de böbrek hasarı tedavide de böbrek hasarı yapabilirler yapabilirler Toksik Toksik etkiler etkiler Hepatik Hepatik fonksiyonları bozarlar fonksiyonları bozarlar (özellikle gebelerde) (özellikle gebelerde) Fotosensitivite Fotosensitivite Sersemlik, baş dönmesi, Sersemlik, baş dönmesi, bulantı bulantı- -kusma (doksisiklin ve kusma (doksisiklin ve minosiklin ile) minosiklin ile) Toksik Etkiler Toksik Etkiler Beyin Beyin Psödotümörü Psödotümörü ( (Pseudotumor Pseudotumor cerebri cerebri) ) - -Yenidoğan Yenidoğan ve bebeklerde geçici ve bebeklerde geçici olarak kafa içi basıncının olarak kafa içi basıncının artması artması Toksik Etkiler Toksik Etkiler i.v. İnjeksiyon: venöz tromboz i.v. İnjeksiyon: venöz tromboz İ.M. İnjeksiyon çok ağrılı İ.M. İnjeksiyon çok ağrılı İlaç Etkileşimleri İlaç Etkileşimleri • • Penisilinlerin bakterisid etkisini Penisilinlerin bakterisid etkisini azaltabilirler azaltabilirler • • Karbamazepin fenitoin vb Karbamazepin fenitoin vb doksisiklinin yıkımını doksisiklinin yıkımını hızlandırırlar hızlandırırlar • • Oral kontraseptiflerin etkinliğini Oral kontraseptiflerin etkinliğini azaltırlar azaltırlar Ticari İsimler Ticari İsimler Doksisiklin Doksisiklin Tetradox tb, Monodox kap Tetradox tb, Monodox kap Tetrasiklin Tetrasiklin Tetralet kap Tetralet kap Oksitetrasiklin Oksitetrasiklin Teramisin, Polimisin deri merhemi Teramisin, Polimisin deri merhemi Teramisin, Polimisin göz merhemi Teramisin, Polimisin göz merhemi Kloramfenikol Kloramfenikol Protein Sentez İnh. Protein Sentez İnh. • • Peptidil transferaz inhibisyonu Peptidil transferaz inhibisyonu Peptidil Transferaz Bakteriostatik, geniş spektrumlu Bakteriostatik, geniş spektrumlu Aerobik ve anaerobik G(+) ve G( Aerobik ve anaerobik G(+) ve G(- -) ) Riketsiya ya da etkili Riketsiya ya da etkili H.İnfluenza H.İnfluenza N.Meningitidis N.Meningitidis Bazı bakteriodes suşları Bazı bakteriodes suşları Direnç Gelişimi Direnç Gelişimi • • Kloramfenikol asetiltransferaz Kloramfenikol asetiltransferaz Farmakokinetik Farmakokinetik • • Çok lipofiliktir, tamamı hızlıca Çok lipofiliktir, tamamı hızlıca absorbe edilir absorbe edilir • • Dokulara dağılımı iyidir, SSS ne Dokulara dağılımı iyidir, SSS ne geçebilir. geçebilir. Farmakokinetik Farmakokinetik • • Glukuronik asid ile konjugasyon Glukuronik asid ile konjugasyon • • Redüksiyon Redüksiyon • • Enterohepatik dolaşıma uğrar Enterohepatik dolaşıma uğrar • • Aktif ilaç (%10) ve metabolitleri Aktif ilaç (%10) ve metabolitleri idrar ile atılır idrar ile atılır • • KC yetmezliğinde ve böbrek KC yetmezliğinde ve böbrek yetmezliğinde doz azaltılmalı yetmezliğinde doz azaltılmalı • • Yenidoğan da (özellikle Yenidoğan da (özellikle prematurelerde) doz azaltılmalı prematurelerde) doz azaltılmalı Klinik Kullanım Klinik Kullanım • • Toksik etkileri ve dirençten Toksik etkileri ve dirençten dolayı kullanımı sınırlı dolayı kullanımı sınırlı Klinik Kullanım Klinik Kullanım • • Ciddi riketsiya inf. Ciddi riketsiya inf. – – Tifus Tifus – – Kayalık Dağlar Benekli Humması Kayalık Dağlar Benekli Humması (tetrasiklinlerin kullanılamadığı (tetrasiklinlerin kullanılamadığı durumlarda) durumlarda) Klinik Kullanım Klinik Kullanım • • Meningokokal menenjit Meningokokal menenjit • • Pnömokokal menenjit Pnömokokal menenjit • • H.İnfluenza menenjiti H.İnfluenza menenjiti (Beta laktamların kullanılamadığı (Beta laktamların kullanılamadığı durumlarda) durumlarda) Salmanella inf da alternatif Salmanella inf da alternatif Klinik Kullanım Klinik Kullanım Göz İnfeksiyonları (topikal olarak) Göz İnfeksiyonları (topikal olarak) Kemicetine oft. pom. Kemicetine oft. pom. Toksik Etkiler Toksik Etkiler • • Bulantı, kusma, diyare Bulantı, kusma, diyare • • Oral ve vajinal kandidiazis Oral ve vajinal kandidiazis Toksik Etkiler Toksik Etkiler K.İ. Depresyonu K.İ. Depresyonu (sık, doza bağımlı) (sık, doza bağımlı) Aplastik anemi Aplastik anemi (nadir, doza bağımlı değil) (nadir, doza bağımlı değil) Toksik Etkiler Toksik Etkiler • • Gri bebek sendromu Gri bebek sendromu – – Gri deri rengi (siyanoz) Gri deri rengi (siyanoz) – – Hipotermi Hipotermi – – Flastisite Flastisite – – Kusma Kusma – – Şok Şok Toksik etkiler Toksik etkiler • • Herksheimer Reaksiyonu Herksheimer Reaksiyonu Tifo tedavisinde hızlı yok Tifo tedavisinde hızlı yok edilen basillere bağlı edilen basillere bağlı Endotoksinlerden dolayı şok Endotoksinlerden dolayı şok İlaç Etkileşimi İlaç Etkileşimi Kc. Mikrozomal Enzim İnh. Kc. Mikrozomal Enzim İnh. Fenitoin, Varfarin Fenitoin, Varfarin Bakterisidal Ab. Etkilerini inh. Bakterisidal Ab. Etkilerini inh. Penisilinler, aminoglikozidler Penisilinler, aminoglikozidler Tiamfenikol Tiamfenikol • • Daha az etkili Daha az etkili • • KC de daha az metabolize edilir KC de daha az metabolize edilir • • Safra ile daha çok atılır Safra ile daha çok atılır Ticari İsimler Ticari İsimler Kloramfenikol: Kloramfenikol: Kemisetin kap, süsp. Kemisetin kap, süsp. Kemisetin süksinat flakon Kemisetin süksinat flakon Tiamfenikol: Tiamfenikol: Tiofen tb, flakon Tiofen tb, flakon Urfamisin kap, susp, flakon Urfamisin kap, susp, flakon