1 - Aile Hekimliği Tıbbi Beceri - Klinik Beceri - Mesleksel Beceri Tıbbi beceri Klinik beceri Mesleksel beceri M. Mümtaz Mazıcıoğlu Aile Hekimliği Anabilim DalıAmaç Tıp eğitiminde beceri eğitiminin Tıp eğitiminde beceri eğitiminin öneminin ortaya konulması Tıbbi eğitimin becerinin aktarılması açısından gözden geçirilmesiHEDEFLER Bilişsel Beceri eğitiminin öneminin ve bileşenlerinin kavranması Duyuşsal Yeterliğe dayalı eğitim yönteminin benimsenmesi Beceri Temel tıbbi becerilerin modeller üzerinde uygulanmasıBilişsel alan Hatırlama Bacillus Calmette Guerin Kavrama Kapsüllü Uygulama Balgam yayma Analiz Dirençli bakteri, uzun süreli tedavi Sentez Aynı yöntemle lepra tedavisiMotor (devinimsel ) alan Alma Tepkide bulunma Tepkide bulunma Değer verme Örgütleme Kişilik haline getirmeTutum (psikomotor) alanı Kontrollü tekrar Bağımsız tekrar Bağımsız tekrar UstalıkTemel ve klinik bilimler eğitimi 1 2 3 4 5 6 KLİNİK BİLİMLER Temel bilimler Klinik bilimler TEMEL BİLİMLER KLİNİK BİLİMLERYeni uygulanan yöntemler Erken klinik uygulama örnekleri Probleme dayalı eğitim modelleri Simüle ya da standardize hastalar Objektif yapılandırılmış klinik sınavlarWHO’nun 5* lı doktor tanımı 1. Care provider: Hasta bakımı 2. Decision maker: Karar verici 3. Communicator: İletişimci 4. Community leader: Toplum lideri 5. Manager: İdareciNeden tıbbi beceri dersleri 1. Eğitimde standardizasyon 2. İnsancıl eğitim Hasta hakları 3. Hasta hakları 4. Kalite 5. İstenildiği kadar tekrar imkanıNasıl 1. Önceden hazırlanan uygulama rehberi 2. Uygun bir model Yeterli süre 3. Yeterli süre 4. Ders programına uygunluk 5. Sürekli geri bildirim 6. Sürekli değişimKullanılan araçlar 1. Basit model ya da mankenler 2. Hayvan modelleri 2. Hayvan modelleri 3. Kadavralar 4. Standardize hastaKullanılan araçlar 4. Ekrana dayalı simülatörler 5. Gerçekçi yüksek teknolojili işlem simülatörleri (task trainer) (task trainer) 6. Yüksek gerçeklik simülatörleri (Virtual reality) 7. Gerçekçi yüksek teknolojili interaktif hasta simülatörleriDönem I 2 Saat Tıbbi beceri uygulamalarına giriş 1 Saat Kan basıncı ölçümü 1 Saat Kan basıncı ölçümü 1 Saat İM ve Sc ilaç uygulaması 1 Saat İntravenöz girişimDönem I 1 Saat Yaranın kapatılması AH 2 Saat Yara bakımı AH 2 Saat Yara bakımı AH 1 Saat Arteryel girişim AH 1 Saat Nazogastrik sonda uygulaması AH 1 Saat Lavman uygulaması AHDönem III 2 Saat CPR Anst 1 Saat Göz dibi muayenesi Göz 1 Saat Kulak muayenesi KBB 2 Saat Lumbal ponksiyon Nör 1 Saat Jinekolojik muayene KD Dönem III 2 Saat Doğum KD 1 Saat RİA uygulaması TE 1 Saat Epizyotomi tamiri AH 1 Saat Meme muayenesi GC 1 Saat PPD Uygulması GHBECERİ EĞİTİMİNDE Bilişsel alt yapı (Önceden bilgi ve deneyimin olması) Duyuşsal ilgi düzeyi olması Duyuşsal ilgi düzeyi olması (ihtiyaç hissedilmesi) Eğitiminin etkinliği artırmaktadırBECERİ ÖĞRENİMİNDE BASAMAKLAR Bilinçsiz yetersizlik-bilmiyorum yapamıyorum Bilinçli yetersizlik-biliyorum yapamıyorum Bilinçli yetersizlik-biliyorum yapamıyorum Bilinçli yeterlilik-biliyorum yapıyorum Bilinçsiz yeterlilik-farkında olmadan yapıyorumBECERİ EĞİTİMİBASAMAKLARI 1. Kavramlaştırma (Niçin, ne zaman? vs.) 2. Demonstrasyon 2. Demonstrasyon (Mükemmel gösterim) 3. Anlatım Demonstrasyon öncesi ve sırasındaBECERİ EĞİTİMİ BASAMAKLARI 4. Uygulama (Basamaklar halinde) 5. Düzeltme ve pekiştirme (Olumlu eleştiri) (Olumlu eleştiri) 6. Beceride yeterlilik (Sırasında ve eksiksiz) [Ustalık ancak hastada uygulama ile] 7. Beceride alışkanlık (otonom uygulama)BECERİ EĞİTİMİ REHBERLERİ Amaç Öğrenim hedefleri Öğrenim hedefleri Araç gereç Değerlendirme kriterleri Beceri basamaklarıGÖZ DİBİ MUAYENESİ AMAÇ: Göz dibi muayenesi uygulama becerisinin kazanılması ÖĞRENİM HEDEFLERİ: •Göz dibi muayenesinde kullanılan araç gerecin tanımlanması •İşlemin tarifi ARAÇ GEREÇ: • İndirekt oftalmaskop • Göz dibi muayene simülatörü • Midriatik damla • Steril spunchBASAMAKLAR UYGULAMA 1 2 3 4 5 1. Hastaya ayakta yaklaşılması ve ismi ile hitap edilmesi 2. Yapılacak muayenenin gerekliliğinin ve hastaya bir zarar vermeyeceğinin anlatılması ve onay alınması 3. Hastanın rahat bir tarzda sandalyeye oturtulması 3. Hastanın rahat bir tarzda sandalyeye oturtulması 4. Hastanın sağından sağ el ile oftalmaskopu tutup sağ göze, sol tarafına geçerek sol el ile sol göze bakılması 5. Hastanın tam karşısında bir noktaya dalgın dalgın bakmasının sağlanması 6. İşaret parmağının oftalmaskopun diyoptri ayar düğmesi, baş parmağının oftalmaskopun boynuna yerleştirilmesi 7. Diyopri ayarı +4-+5 yapılarak temporal bölgeden ~ 5 cm mesafeden pupil aralığından göz dibinin nazaline bakılmasıETKİN BECERİ EĞİTİMİ Çeşitli eğitim teknikleri Sürekli tekrar Sürekli tekrar gerçeğe uygun ortam Hemen geri bildirim verilmesiBECERİ EĞİTİMİNDE SİMÜLE HASTA VE MODEL KULLANIMI Zarar vermemek İstenildiği kadar tekrar yapılabilmesi Hasta bulunamaması endişesi Hasta hakları (İnsancıl yaklaşım)SİMÜLATÖRLER Hastaların zarar görmesini önler Tekrar uygulama şansı verir Basamaklı uygulama yapılabilir Daha insancıldırSİMÜLATÖR TİPLERİ 1. Basit model ya da mankenler mankenler 2. Hayvan modelleri 3. İnsan kadavraları 4. Standardize hastalarSİMÜLATÖR TİPLERİ 5. Ekrana dayalı simülatörler 6. Gerçekçi yüksek teknolojili işlem simülatörleri (Task trainer) simülatörleri (Task trainer) 7. Yüksek gerçeklik simülatörleri 8. İnteraktif hasta simülatörleri (Virtual reality)SİMÜLATÖRLERİN DEZAVANTAJLARI Tam benzeşimin zorluğu Gerçek durumlara uygunsuzluk Gerçek durumlara uygunsuzluk Tepki alınamaması Pahalı olmalarıSİMÜLATÖRLER İLE BECERİ EĞİTİMİ 5-6 kişilik gruplar halinde 5-10 uygulama 5-10 uygulama Ayrı istasyonlar Eğitici tarafından ilk gösterimDEMONSTRASYON Eksiksiz Malzeme ve donanım Basamaklara uygun mükemmel gösterim gösterim Uygulama sırasında detaylı açıklama Uygulamayı rahatça takip edebilmeBECERİYE DAYALI DEĞERLENDİRME ARAÇLARIBaşarının derecelendirilmesi Sayısal değerlendirme Sayısal değerlendirme Geçme/kalmaDeğerlendirme kriterleri 1. Geliştirilmesi gerekir Uygulamama, yanlış uygulama, sırasında uygulamama sırasında uygulamama 2. Yeterli Doğru ve sırasında uygulamada eksikler 3. Ustalaşmış Gerçek hasta üzerinde uygulama