1 - Tıbbi Mikrobiyoloji Tıbbi Önemi olan mayalar T ı bbi önemi olan mayalar Prof . Dr. A. Nedret KO Ç Erciyes Ü niversitesi T p Fak ü ltesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dal , KayseriT ı bbi önemi olan mayalar Genus ? Blastoschizomyces, Genus Candida, ? Genus Cryptococcus, ? Genus Hansenula, ? Genus Malassezia, ? Genus Pichia, ? Genus Rhodotorula, ? Genus ? Saccharomyces, Genus Torulopsis, ? Genus Trichosporon ?Maya benzeri mantarlar: Genus Geotrichum, ? Genus Ustilo, ? Genus Prototheca, ? Esmer Mayalar ( Black yeast): ? Sporothrix schenkii, Aurobasidium pullans ve feohifomikoz ( Phaeophmyces) etkenleriMaya taksonomisi Ascomycetes, Basidiomycetes ve ? deuteromycetes s ı n ı flar ı içerisinde yer alan 56 cins içinde yakla ş ı k 500 tür oldu ğ u saptanm ı ş t ı r. İ çlerinden yakla ş ı k 160-170 tür klinik ? örneklerden izole edilmi ş , ancak bunlar ı n ço ğ u kontaminasyon veya mukozalar ı n normal flora üyesi olarak kabul edilmi ş tir Candida türleri d ı ş ı nda insanlarda infeksiyon etkeni olarak önemi artan di ğ er mayalar; Blastoschizomyces capitatus, Trichosporon(cutaneum) beigelii, Trichosporon inkin, Trichosporon mucoides, Malassezia furfur, Malasseziapanchidermis , Saccharomyces spp., Hansenule anomala, Pichia farinosa, Rhodotorula türleri, Prototheca ve C. neoformans d ı ş ı ndaki Cryptococcus türleridir.Trichosporon ( cutaneum) beigelii: ak piedra etkenidir, ? sistemik ve invazif infeksiyonlar ı ndan ? soyutlanm ı ş t ı r. Genellikle alt hastal ığı olan ki ş ilerde ? etken olarak izole edilmektedir. Nötropenik, hemotolojik malignensili, ? AIDSli , organtransplantasyonu, solit tümürü , CAPD ’ li (kronik ayaktan periton diyalizi) olan hastalarda rapor edili ş tir.Trichosporon ( cutaneum) beigelii: Yalanc ı hif ve blastokonidileri olan maya ? Üre pozitif, karbonhidrat asimilasyonu ? de ğ i ş ken Kolonisi buru ş uk, t ı rt ı kl ı , kuru ? T. beigelii izole edilen olgularda, C. ? neoformans antijenleri aramaya yönelik latex testi pozitif olabilir Trichosporon türlerinin tedavisinde belirsizlik ? devam etmektedir. Amfotersin B direnç oldu ğ u bildirilmektedirTrichosporon mucoides: Laboratuvar ı m ı zdan izole edilen 3 fungemi ? olgusu vard ı r. Bu olgular yenido ğ an servisinden gelimi ş tir. Yalanc ı hif ve blastokonidileri olan maya ? Üre pozitif, karbonhidrat asimilasyonu ? de ğ i ş ken Kolonisi mukoid görümünde maya ? C. neoformans antijenleri aramaya yönelik ? latex testi bu olgulardada negatif. Olgularda da Amfotersin B invitro direnci ? belirlediRhodotorula türleri: Özellikle R. rubra endokardit, menejit, ? peritonit ve sistemik infeksiyonlardan soyutlanm ı ş t ı r. Bazen infeksiyon kateterin ? kolonizasyonu ve hastanedeki ara ş - gereçlerden kaynaklan ı r. Rhodotorula türleri: Üre pozitif yalanc ı hif ? olmayan maya Pembe, k ı rm ı z ı , ? turuncu pigmentli mukoid maya kolonisi laboratuvar ı m ı zdan ? izole edilen 2 fungemi olgusu vard ı r. Malassezia furfur, Malassezia panchidermis: Deuteromyces s ı n ı f ı ndan Crytococcaceae ailesi ? içinde bir mayad ı r. Lipit seven maya benzeri mantarlar ? sa ğ l ı kl ı insanlar ı n yakla ş ı k % 95 ’ inin ba ş ve ? gövdesinde normal deri flora üyesi olarak bulunabilir. pityriasis versicolor etkeni ? introvenöz lipit olan immun sistemi ? bask ı anm ı ş eri ş kin ve yada çocuklarda kateter ile ilgili fungemiler ? olu ş turmu ş lard ı r. Malassezia furfur, Malassezia panchidermis: Klinik örnekte küf formda, kal ı n sosis ? gibi görünümde kültürde maya formda ürer Kültürünün üzerine ya ğ koyduktan sonra ? üreme olur Tedavide kateterin ç ı kar ı lmas ı ve hale ? infeksiyon devam ediyorsa antifungal tedavi ( AFB veya Flukonazol ).Saccharomyces türleri askospor olu ş turan ve ? bir ana hücreden birden fazla tomurcuk ç ı kabilen mayalar olup insanlarda infeksiyonlar ı giderek artmaktad ı r. Hematolojik maligniteli ? ve nötropenili hastalar ı n kan, periton, endokart ve akci ğ erlerinden soyutlanm ı ş t ı r. Sa ğ alt ı m, Tedavide ? kateterin ç ı kar ı lmas ı ve antifungal tedavi ( AFB).Hansenula türeri ve Pichia farinosa sony ı llarda insan infeksiyonlar ı ndan ? soyutlanm ı ş t ı r. İ mmun yetmezlikli ve kateterli ? hstalardan izole edilmi ş tir. Kateteri ç ı karmak ve antifungal tedavi ( AFB) önemlidir. Hansenula türeri: askospor olu ş turabilen ? maya Pichia türleri: Baz ı Candida türlerinin ? e ş eyli formlar ı n ı içerir.Geotrichum candidum Çevrede, yiyeceklerde balgam ve ? d ı ş k ı dan s ı kl ı kla izole edilmektedir. Nadiren fungemi ve yayg ı n infeksiyon ? yapar. Sa ğ l ı kl ı ki ş ilerin %30 ’ unun d ı ş k ı lar ı ndan ? izole edilen patojenitesi olduk ça d ü ş ük maya benzeri mantard ı r. Torulopsis cinsi Özellikle idrar yolu infeksiyonlarda etken ? olarak izole edilen maya cinsi mantar Küçük oval, blastokonidi olu ş turan ancak ? yalanc ı hif olu ş turmayan candida d ı ş ı maya Azol direnci olabilir ?